༣. ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་ཏི་ཡེ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོཏི ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཙ་མྤཱ ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་སྶཱ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མྤི ཨ་ཝི་དཱུ་ར་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་མྤཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ. ཏ་དཱ་པི དྷ་མྨི་ཀོ ཨཱ་སིནྟི ཏ་སྨིཾ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏ་དཱ ཙ་མྤཱ་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་མྤེ་ཡྻོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཏ་ཏྠ ནཱ་ག་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ‘‘ཨི་དྷ མེ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་སཱ་ད་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ མེ སཱི་ལ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ‘‘མ་མ ཙ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཙ་མྨཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟུ, ཀཱི་ལཱ༹་ས་པྤཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཀཱི་ལཱ༹་ས་པྤཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ས་རཱི་རཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཉྩ་ད་སི་ཡ་ཉྩ, པཱ་ཊི་པ་དེ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷོ ཨ་དྡྷཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་མ་ནཱ་ཡ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ‘‘དེ་ཝ, ཏྭཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་སི, སོ ཙ སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མཾ, བྷ་དྡེ, ཀོ་ཙི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་སྶ་ཏི, ཨི་མི་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ སུ་པ་ཎྞོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཀྐུ་ཐི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ཡ ཝ་མྨི་ཀཾ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནོ. ས་རཱི་ར་ཉྷི་སྶ ར་ཛ་ཏ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ སེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཏྠ་ཀོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཡ, ས་རཱི་རཾ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཀཱ་ལེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༧༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ཨཱུ་རུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་ངྑ་པཱ་ལ་ཀཱ་ལེ (ཛཱ. ༢.༡༧.༡༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀ་དོ་ཎི་ཀ་ནཱ་ཝ་པྤ་མཱ་ཎཾ.
ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན་མ་ནྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ མེ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན གཱ་མཾ ག་ནྟུཾ, ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ དྷ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དི་བྦོ་ས་དྷཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་བྦ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དི་བྦ་མ་ནྟཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཎྞེ་སུ ཏ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་པ་ཝེ་ས་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཏྠ་ཀེ སི་ཁ་རེ་ན ཨ་བྷི་མ་ནྠི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ. སོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’’ཏི བྷོ་ག་ནྟ་ར་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ཝི་སཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཾ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མེ སཱི་ལཾ ཁ་ཎྜཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ བྷོ་ག་ནྟ་རེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨོ་ས་དྷཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨོ་སི་ཉྩི. ཨོ་ས་དྷཱ་ན་ཉྩ མ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁེ་ལེ༹་ན ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཕོ་ཊཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ སོ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སོ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི. ཨ་ཐ་སྶ མུ་ཁེ ཁེ་ལ༹ཾ ཨོ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ས་དྷ་མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ད་ནྟེ བྷི་ནྡི. མུ་ཁཾ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ པཱུ་རི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཀཱ་སི. སོ་པི ‘‘ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱི་ནི སཾ་ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ མ་དྡི་ཏྭཱ པ་ཊྚ་ཀ་ཝེ་ཋ་ནཾ ནཱ་མ ཝེ་ཋེ་སི, ཏ་ནྟ་མ་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ མ་ཛྫི, ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་སྶ་པོ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ པོ་ཐེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱི་ཧི པེ་ལ༹ཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སི. ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དཱི་སུ ས་ཎྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཎུཾ་ཐཱུ་ལཱ་དཱི་སུ པ་མཱ་ཎེ་སུ ཡཾ ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་ཙྪ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ཏི, ཕ་ཎ་ས་ཏ་མྤི ཕ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷ་ན་མ་དཱ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ ཙ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ལ་བྷི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏཾ པ་ན དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏེ ཀཱི་ཝ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་ཊ་ཉྩ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་གྒ་སེ་ན་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. སོ མ་ཎྜཱུ་ཀེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ར་ཉྙོ དེ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་དྷུ་ལཱ་ཛེ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་པི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟོ་པེ་ལཱ༹་ཡ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཁཱ་ད་ཏི.
༢༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ཏཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི. རཱ་ཛཱ་པི ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, སྭེ པ་ནྣ་ར་སེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སྭེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ན་ཙྩི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. སོ ར་ཏ་ན་པེ་ལཱ༹་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་རེ པེ་ལ༹ཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ་པི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ཙྩཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ར་ཏ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་དཱ་པི མཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་པཱིཏི ཡ་དཱ་ཧཾ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧོ་མི, ཏ་དཱ་པི. དྷ་མྨ་ཙཱ་རིནྟི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཝ ཙ་ར་ཏི, ན ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་དྷ་མྨ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི. ཨུ་པ་ཝུ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ. རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་མྷི ཀཱི་ལ༹་ཏཱིཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་གྒ་སེ་ན་ར་ཉྙོ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི.
༢༢. ཡཾ ཡཾ སོ ཝ་ཎྞཾ ཙི་ནྟ་ཡཱིཏི སོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཡཾ ཡཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱི་ལཾ ཝ པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ནཱི་ལཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཝཱ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ཨ་ཎུཾ་ཐཱུ་ལཱ་དི་པ་མཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ. ཙི་ནྟི་ཏ་ས་ནྣི་བྷོཏི ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པེ་ཀྑ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༣. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པི ཙ ཐ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ་མུ་ད་ཀཾ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཐ་ལཾ ཀ་རེཏི ཐ་ལཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཡ་དི་ཧཾ ཏ་སྶ ཀུ་པྤེ་ཡྻནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨ་ཧཾ ཡ་དི ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ. ཁ་ཎེ་ན ཚཱ་རི་ཀཾ ཀ་རེཏི ཀོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ བྷ་སྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ.
༢༤. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཾ ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི ཧེ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ མཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བཱ་དྷ་ཏི, ན མེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ་སྶ མེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨ་ཐ སོ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མི སཱི་ལ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སཱི་ལེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ ཁ་ཎྜི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཡྭཱ་ཡཾ མ་ཡཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ སོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༢༥. ཀཱ་མཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ་ཡཾ ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཡོ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཛྫ་ཏུ ཝི་ན་སྶ་ཏུ, ཨི་དྷེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཁི་ཏྟ་བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏུ, ནེ་ཝ སཱི་ལཾ པ་བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀི་ར་ནྟེ བྷུ་སཾ ཝི་ཡཱཏི སཱི་ལཾ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟེ་པི ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་སྶ མཱ་སོ པ་རི་པཱུ་རི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སུ་མ་ནཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ཏི མེ སཱ་མི་ཀོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ལ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཀཱ་སེ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ན་ཙྩ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ ནུ ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ དི་སྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶེ་ཝ, ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཡཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཀ་ཐཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི སཱི་ལ་ཝཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མེ་ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཨི་མ་སྶ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘སཱི་ལཾ མེ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཡ་སཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ ད་ཏྭཱ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷོ, ཨི་མཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. སུ་མ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ར་ཉྙོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘མུ་ཏྟོ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་གོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝི;
‘ན་མོ ཏེ ཀཱ་སི་རཱ་ཛ་ཏྠུ, ན་མོ ཏེ ཀཱ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ན;
ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཏེ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, པ་སྶེ་ཡྻཾ མེ ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ས་བྦཱ རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ དྷ་ནཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི. ར་ཉྙོ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི དྷ་ནཾ པེ་སེ་སི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ད་ས་ཧི རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཛཱ་ཏཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ཏ་དཱ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སུ་མ་ནཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ཨུ་གྒ་སེ་ནོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.