༩. ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སོ་བྷི་ཏ་བུ་དྡྷེ པ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་མ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཏ་ཡོ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི, པ་དུ་མོ, ནཱ་ར་དོཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝེ་ཧི ཨ་བྷི་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ཝ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཾ ཡ་ས་ཝཱ ནཱ་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཀུ་ལེ ས་མུ་སྶི་ཏ་ཙཱ་རུ་པ་ཡོ་དྷ་རཱ་ཡ ཡ་སོ་དྷ་རཱ་ཡ ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་ཀུ་མཱ་རེ ཀི་ར ཡ་སོ་དྷ་རཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྷཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ སུ་ཙ་ནྡ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཛཱ་ཡི. པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ.
ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ, ཡ་སྨཱ ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཏིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནོ་མཱ་ནཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ དི་བྦེ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར སི་རི ཨུ་པ་སི་རི སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ་ཏི ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སི་རི་མཱ་དེ་ཝི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ སི་རི་མཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎེ ནཱ་མ པུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ སི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ་ནེ་ན མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏཾ ཏི་སྶོ ཛ་ན་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ.
ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ད་ས མཱ་སེ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི. ཏ་ཏོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་མ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་མ་སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སཱ་ལ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫུ་ན་རུ་ཀྑ་བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཏྟིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ས་མཱ་རཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘སོ་བྷི་ཏ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, ས་མྦུ་དྡྷོ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ;
ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ཨ་མི་ཏ་ཡ་སོ, ཏེ་ཛ་སྶཱི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མོ.
༢. ‘‘སོ ཚེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཾ ས་བྦཾ, ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ;
ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, དེ་སེ་སི དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ.
༣. ‘‘སཱ་ག་རོ་ཝ ཨ་ས་ངྑོ་བྷོ, པ་བྦ་ཏོ་ཝ དུ་རཱ་ས་དོ;
ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཝ ཨ་ན་ནྟོ སོ, སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོ.
༤. ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པི ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏོ་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པཱ་ཎི་ནོ;
བྱཱ་ཧ་ར་ནྟཾ གི་རཾ སུ་ཏྭཱ, ཨ་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱིཏི ཨ་ནུ་པ་མ་ད་སྶ་ནོ, ཨ་མི་ཏ་ད་སྶ་ནོ ཝཱ. ཨ་མི་ཏ་ཡ་སོཏི ཨ་མི་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ཨ་མི་ཏ་ཀི་ཏྟི ཝཱ. ཏེ་ཛ་སྶཱིཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏེ་ཛེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མོཏི དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡོ, ཨ་ཉྙེ་ན དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཚེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཾ ས་བྦནྟི ས་བྦཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེཏི ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ, ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ག་མ་ནཾ མ་གྒནྟི ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ག་མ་ནོ. ཏཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ག་མ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ས་ངྑོ་བྷོཏི ཁོ་བྷེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཀྑོ་བྷི་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དྡོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝཱ་སོ ཨ་ཀྑོ་བྷི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑོ་བྷི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཝ ཨ་ན་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ན་ནྟོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་པཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ནྟོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་པཱ་རོ. སོཏི སོ བྷ་ག་ཝཱ. སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོཏི ས་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ སུ་ཕུ་ལླི་ཏ་སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶ་ནེ་ན་པི ཏཾ བུ་དྡྷནྟི ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱི་དི་སེ་སུ་པི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ. ཏོ་སི་ཏཱཏི པ་རི་ཏོ་སི་ཏཱ པཱི་ཎི་ཏཱ. བྱཱ་ཧ་ར་ནྟནྟི བྱཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ, སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་མ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེཏི ཡེ ཏ་སྶ གི་རཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ ཨ་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ན བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ངྑེ ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ དི་སྭཱ – ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ སུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ སུ་ད་སྶ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་ད་སྶ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ཨོ་ཏ་རི. སོ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༥. ‘‘དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཏ་སྶ, ཨི་དྡྷོ ཕཱི་ཏོ ཏ་དཱ ཨ་ཧུ;
ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མིཾ་སུ, པ་ཋ་མེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཕཱི་ཏོཏི ཕཱ་ཏི་པྤ་ཏྟོ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན. ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཀོ་ཊཱི་ནཾ ས་ཏཱ་ནི ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི. ‘‘ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ཡོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ས་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨོ་ས་དྷཱི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ས་ན་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སུ་རེ་ཧི དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པ་ཡི. ཏ་དཱ ཨ་སཱི་ཏི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༦. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡེ, ཝ་སྶ་ནྟེ དྷ་མྨ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ;
ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ་བྷི་ས་མིཾ་སུ, དུ་ཏི་ཡེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ནྟེཏི བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་མེ་གྷེ ཝ་སྶ་ནྟེ. དྷ་མྨ་ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སྶ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ངྒ་ལ་པ་ཉྷཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏྟ་ཏི ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༧. ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཝ་སྶ་ནྟེ, ཏ་པྤ་ཡ་ནྟེ ཙ པཱ་ཎི་ནཾ;
ཨ་ཊྛ་ས་ཏྟ་ཏི་ཀོ་ཊཱི་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ནྟེཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ལི་ལ་དྷཱ་རཾ ཝ་སྶ་ནྟེ. ཏ་པྤ་ཡ་ནྟེཏི དྷ་མྨཱ་མ་ཏ་ཝ་སྶེ་ན ཏ་པྤ་ཡ་ནྟེ, ཏ་པྤ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཡོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ སོ་རེ་ཡྻ་ན་ག་རེ ཨི་སི་ད་ཏྟ་སྶ ར་ཉྙོ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་དྷ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ སུ་ནྡ་རི་ནྡྷ་ར་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན སོ་རེ་ཡྻ་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ སོ་རེ་ཡྻ་ར་ཉྙཱ ས་ཧ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༨. ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་སུཾ, ཏ་སྶཱ་པི ཙ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, པུ་པྥི་ཏཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ.
༩. ‘‘ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཏ་དཱ ཨ་ཧུ;
པ་ཧཱི་ན་མ་ད་མོ་ཧཱ་ནཾ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ན ཏཱ་དི་ནཾ.
༡༠. ‘‘ས་ཏྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ;
ཨ་ན་ངྒ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ར་ཛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ས་ནྟཱ་ན ཏཱ་དི་ནཾ.
༡༡. ‘‘ཚ་ནྣཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ;
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་པ་སྶི་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ་པི ཙ མ་ཧེ་སི་ནོཏི ཏ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶཱ་པི. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ་པི དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་པྥི་ཏཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ.
ཨ་ན་ངྒ་ཎཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་ངྒ་ཎ-ས་དྡོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་ལེ་སེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒ་ཎཱ་ནི? རཱ་གོ ཨ་ངྒ་ཎཾ དོ་སོ ཨ་ངྒ་ཎཾ མོ་ཧོ ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༩༢༤). ‘‘པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ངྒ་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༦༠). ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩི མ་ལེ? ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཛ་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨༤). ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎ’’ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཀི་ལེ་སེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ནི་ཀྐི་ལེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༧). ཝི་ར་ཛཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་པ་སྶི་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་ཀ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་པོ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་པ་སྶི་ནོ, ཏེ་སཾ ཏ་པ་སྶཱི་ནཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་དཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀོ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཧོ་སི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི. སོ ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ར་མ་རུ་ཙི་ར་ད་སྶ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ར་ར་ཛ་ནི་ཀ་ར་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ མ་ཎྜ་པཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ས་མ་ཡེ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༢. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཡ་ཀྑོ ཨཱ་སིཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ;
ནེ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཀྑ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ, ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མྷི ཨི་སྶ་རོ.
༡༣. ‘‘ཏ་དཱ་པི ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་རཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧེ་སི་ནཾ;
ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན ཏ་པྤེ་སིཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
༡༤. ‘‘སོ་པི མཾ ཏ་དཱ བྱཱ་ཀཱ་སི, ཝི་སུ་དྡྷ་ན་ཡ་ནོ མུ་ནི;
ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༡༥. ‘‘པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ན…པེ… ཧེ་སྶཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ ཨི་མཾ.
༡༦. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ཧ་ཊྛོ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ;
ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ, ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིནྟི པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་པི ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ པ་ར་ཀྐ་མ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ནྡ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཡ་ས་ཝཱ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ, ཡ་སོ་དྷ་རཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ, ནི་ས་བྷོ ཙ ཨ་ནོ་མོ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཝ་རུ་ཎོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སུ་ནྡ་རཱི ཙ སུ་མ་ནཱ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ཨ་ཛྫུ་ན་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི, ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡུ, སི་རི་མཱ ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ ནཱ་མ་སྶ པུ་ཏྟོ, ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. སོ སི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ་ནེ་ན ནི་ཀྑ་མི. སི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ་ནེ་ན ག་མ་ནཾ པ་ན སོ་བྷི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པཱ་སཱ་ད་ག་མ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. དྷ་མྨཱ་རཱ་མེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༧. ‘‘ན་ག་རཾ ཙ་ནྡ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, ཡ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
མཱ་ཏཱ ཡ་སོ་དྷ་རཱ ནཱ་མ, ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢༢. ‘‘ནི་ས་བྷོ ཙ ཨ་ནོ་མོ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཝ་རུ་ཎོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢༣. ‘‘སུ་ནྡ་རཱི ཙ སུ་མ་ནཱ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ;
བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨ་ཛྫུ་ནོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༥. ‘‘ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
པ་བྷཱ ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏཱི ཏ་སྶ, ས་ཏ་རཾ་སཱི་ཝ ཨུ་གྒ་ཏོ.
༢༦. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་ཡུ ཝི་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ སོ, ཏཱ་རེ་སི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
༢༧. ‘‘སུ་པུ་པྥི་ཏཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཏཱ་དི་ཧི;
ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི ཝི་མ་ལེ་ཧི, སོ་བྷི་ཏྠ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ.
༢༨. ‘‘སོ ཙ ས་ཏྠཱ ཨ་མི་ཏ་ཡ་སོ, ཡུ་གཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཏུ་ལི་ཡཱ་ནི;
ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན་ནུ རི་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་བྷཱ ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ པ་བྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ པ་ན་སྶ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་དེ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡུ་གཱ་ནི ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཱ་དཱི་ནི ཡུ་ག་ལཱ༹་ནི. ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་མུ་ཁཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝི་ན་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན་ནུ རི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ན་ནུ རི་ཏྟ་ཀཱ ཏུ་ཙྪ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཐེ་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཡཱ ག་ནྠ་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི.
ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ས་ཏྟ་མོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ.