ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ
བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ཨ་ན་ནྟ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ལ་ཡཾ ལ་ཡཾ, མ་ལ་སྶ བུ་དྡྷཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧི་ཏཾ;
ན་མཱ་མི དྷ་མྨཾ བྷ་ཝ་སཾ་ཝ་རཾ ཝ་རཾ, གུ་ཎཱ་ཀ་ར་ཉྩེ་ཝ ནི་ར་ངྒ་ཎཾ ག་ཎཾ.
པ་ཉྙཱ་ཡ སེ་ཊྛོ ཛི་ན་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ཡཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཾ;
ཨ་པུ་ཙྪི ས་ཏྠཱ་ར་མ་པཱ་ར་པཱ་ར་གུཾ, ནི་ར་ངྒ་ཎཾ ཉཱ་ཏི་ག་ཎ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ.
སུ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ་ནི་དྷ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ, ཝི་སུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ་ན ཝི་ནཱ་ཡ་ཀེ་ན;
ཧ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཡོ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན.
ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ ཨ་ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ནྟཱ, པཱ་ལི༹་ཀྐ་མ་ཉྩེ་ཝ ཙ པཱ་ལི༹་ཡ་ཏྠཾ;
ཀ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ སུ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ཧ་རིཾ་སུ.
ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྦུ་དྡྷ་ཝ་ར་ནྭ་ཡ་སྶ, ས་དཱ ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཝ་ནཱ་མ་ཏ་སྶ;
པ་སཱ་ད་པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་སྶ ཡ་སྨཱ, སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ.
ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་དྡྷ་མྨ་ར་ཏེ་ན བུ་དྡྷ་སཱི་ཧེ་ན སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎོ་དི་ཏེ་ན;
ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཧཾ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་མཱ་ར་བྷི་སྶཾ.
ས་དཱ ཛ་ནཱ་ནཾ ཀ་ལི་ནཱ་ས་ན་སྶ, ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ན་སྶ;
མ་མཱ་པི པུ་ཉྙོ་ད་ཡ་ཝུ་དྡྷི་ཡ་ཏྠཾ, པ་སཱ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ.
མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ག་ཏ་པཱ་ལི༹་མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་ཧཱི་ནཱ;
ས་མཱ་ས་ཏོ་ཡཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སྶ་ཏི སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ.
སོ་ཏ་བྦ་རཱུ་པཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཨི་དྷ ན་ཏྠི ཡ་སྨཱ;
པ་སཱ་ད་ནཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ར་ཏཱ་ནཾ, པ་ཝཱ་ཧ་ནཾ པཱ་པ་མ་ཧཱ་མ་ལ་སྶ.
ཏ་སྨཱ ཧི ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་ཡུ་ཏྟཱ, ཝི་ཧཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པ་མ་ན་ཉྙ་ཙི་ཏྟཱ;
སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞཾ, ནི་དྷཱ་ཡ ཀ་ཎྞཾ མ་དྷུ་རཾ སུ་ཎཱ་ཐ.
ས་བྦ་མྤི ཧི་ཏྭཱ པ་ན ཀི་ཙྩ་མ་ཉྙཾ, ས་ཀྐ་ཙྩ མ་ཙྩེ་ནི་དྷ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ;
སོ་ཏུཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི བུ་དྷེ་ན ཡུ་ཏྟཱ, ཀ་ཐཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སྶ་ཏི སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ ཏཱ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ – ཨི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀ་པྤཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སྭཱ་ཡཾ ཀ་པྤ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ གོ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཛཱ་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ག་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ པི་ཏུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ མཱ་ཏུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་དོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ རཾ་སི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་རཱི་ར་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ.
པཱ་ལི༹་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷོ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོཔེ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. སོ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་སཱ་ད་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་པ་རི་ཙྪེ་དོ པུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཡཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ད་ས་དྷཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཏཾ ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་ར་མྤི, ཡ་ཐཱ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཡཾ པ་ན;
ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཏོ.
སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ པ་ན –
ཀེ་ནཱ་ཡཾ དེ་སི་ཏོ ཀ་ཏྠ, ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དེ་སི་ཏོ;
ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་དཱ ཀ་སྶ, ཝ་ཙ་ནཾ ཀེ་ན ཙཱ་བྷ་ཏོ.
ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝི་དྷིཾ ཝ་ཏྭཱ, པུ་བྦ་མེ་ཝ ས་མཱ་ས་ཏོ;
པ་ཙྪཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སྶ, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ན་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ནཱ་ཡཾ དེ་སི་ཏོཏི ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ ཀེ་ན དེ་སི་ཏོ? ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་རེ་ན ད་ས་བ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་དེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏོ.
ཀ་ཏྠ དེ་སི་ཏོཏི? ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧཱ་ན་ག་རེ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ར་མ་རུ་ཙི་ར་ས་ནྡ་སྶ་ནེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ་ན དེ་སི་ཏོ.
ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དེ་སི་ཏོཏི? དྭཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊཱི་ན་ཉྩ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཏོ.
ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཏོཏི? ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཏོ.
ཀ་དཱ དེ་སི་ཏོཏི བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི. ཀ་ཐཾ? པ་ཋ་མཾ ཝ་སྶཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝ་སི. དུ་ཏི་ཡཾ ཝ་སྶཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནིཔི ཏ་ཏྠེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཾ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཚ་ཊྛཾ མ་ཀུ་ལ་པ་བྦ་ཏེ. ས་ཏྟ་མཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ. ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་གྒེ་སུ སཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ. ན་ཝ་མཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ. ད་ས་མཾ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ནཱ་ལཱ༹་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ. དྭཱ་ད་ས་མཾ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ. ཏེ་ར་ས་མཾ ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ. ཙུ་དྡ་ས་མཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. པ་ཉྩ་ད་ས་མཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧཱ་ན་ག་རེ. སོ་ལ༹་ས་མཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ. ས་ཏྟ་ར་ས་མཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མཾ ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ ཝཱི་ས་ཏི་མཾ པ་ན ཝ་སྶཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཝ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཙ དྷུ་ཝ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་སི.
ཡ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ པ་ཋ་མཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཝ་ས་ནྟོ ཏེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཛ་ཊི་ལེ ད་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཕུ་སྶ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ དྭེ མཱ་སེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི, ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ན་སྶ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ. ས་ཀ་ལོ ཧེ་མ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ཊྛ་དི་ཝ་སཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. སོ པ་ན ཕ་གྒུ་ནཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟོ, ཝ་ས་ནྟ་ཀཱ་ལོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ས་མ་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ནྟུ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ན་ག་ར་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ག་མ་ན་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞེ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཙ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ད་ས་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧཱི་ཏི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རཾ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཝ་ནྡཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་དཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ དེ་སི་ཏོ.
ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནནྟི? སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ.
ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏོཏི? ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བྷ་དྡ་ཛཱི ཏི་སྶོ ཀོ་སི་ཡ་པུ་ཏྟོ སི་གྒ་ཝོ མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟོ སུ་ད་ཏྟོ དྷ་མྨི་ཀོ དཱ་ས་ཀོ སོ་ཎ་ཀོ རེ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལཱ ཨཱ་བྷ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སི་སྶཱ་ནུ་སི་སྶེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ ཨཱ་བྷ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀེ་ནཱ་ཡཾ དེ་སི་ཏོ ཀ་ཏྠ, ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དེ་སི་ཏོ;
ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་དཱ ཀ་སྶ, ཝ་ཙ་ནཾ ཀེ་ན ཙཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ནཾ
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་སྶ པ་ན་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡ་སྨཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ནྟི, ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་དཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ཎྞི་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ ནཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ནི་དཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ – དཱི་པ་ངྐ་རད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཝེ་སྶ་ནྟ་རཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི ཙ, ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ’’ཏི ཙ, ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི, ཏཾ ཏཾ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ དཱུ་རཱ་ཝི་དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནི་དཱ་ནཾ
༡. ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི པ་ན –
༡. ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ས་ཧ་མྤ་ཏཱི, ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐ;
ས་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, དེ་སེ་ཧི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་མཾ པ་ཛ’’ནྟི. –
ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝི་ཡ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཾ ཨ་པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ས་ཧ་མྤ་ཏཱི, ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཀ་དཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཛི་ནོ;
ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི.
ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀི་ར ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཝ་ཊ་པཱ་ཀ་ཊ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་ཙེ་ཊི་ཀཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ དི་སྭཱ ཨ་ཏཱི་ཝ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ པ་ཊེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཙྪ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་རི་ན་ར་ཝ་ར་མ་ནྠ་ཀཾ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ནཱ་མ ཏུ་ར་ངྒ་ཝ་ར་མཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཏེ་ན ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟོ ཨ་ནོ་མཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་མེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཚ་ནྣ, ཏྭཾ མ་མ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཝ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཚ་ནྣཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཏོ་ར་ག་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ས་དི་སེ་ནཱ་སི་ནཱ ས་ཀེ་ས་མ་ཀུ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནི་ལ་བ་ལ་ས་མུ་དྡྷུ་ཏ་ཏ་ར་ངྒ་བྷ་ངྒཾ ཨ་ས་ངྒཾ ག་ངྒཾ ན་དིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ མ་ཎི་ག་ཎ་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ་རཱ་ཛ་ག་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཏ་ཝེ་ས་སྶ ཛ་ན་སྶ ལ་ཛྫ་མུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཡ་ཀ་ནྟཱི་ཧི ནཱ་ག་ར་ཛ་ན་ཧ་ད་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དྭ་ཏིཾ་ས་ཝ་ར་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་སི་རི་ཡཱ ས་བྦ་ཛ་ན་ན་ཡ་ནཱ་ནི ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ རཱུ་པཱི་པཱ་ད་ས་ཉྩ་རོ པུ་ཉྙ་ས་ཉྩ་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་མ་ནེ་ན ནི་སྶ་ངྒོ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཡུ་ག་མ་ཏྟཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏཔ་སྶེ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ སུ་ཙི་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡེ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་གི་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན བི་མྦི་སཱ་རེ་ན མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་མུ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡེ་ན ‘‘མ་མ ར་ཛྫ་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ར་ཛྫེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ – ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན་ཏྠོ ཨ་ཧཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཙ ‘‘བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་རཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་སི.
ཏ་དཱ པ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ནི་ག་མེ སེ་ནཱ་ནི་ག་མ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དཱ་རི་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི. སཱ ཝེ་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཛྫ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཏོ་ཝ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ཡཱ་སཾ པ་ར་མ་མ་དྷུ་རཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི ཏ་སྶཱ དྷཱ་ཏཱི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ ས་ཉྫྷཱ་པྤ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ཝ་ར་ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་ར་ས་དི་ས་ས་རཱི་ར་སོ་བྷཾ ཏི་མི་ར་ནི་ཀ་ར་ནི་དྷཱ་ན་ཀ་རཾ ཀ་མ་ལ་ཝ་ན་ཝི་ཀ་ས་ན་ཀ་རཾ གྷ་ན་ཝི་ཝ་ར་མུ་པ་ག་ཏཾ དི་ཝ་ས་ཀ་ར་མི་ཝ ཏ་རུ་ཝ་ར་མུ་པ་ག་ཏཾ མུ་ནི་དི་ཝ་ས་ཀ་ར་མ་དྡ་ས. ས་རཱི་ར་ཏོ ཙ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཧི པ་བྷཱ་ཧི ས་ཀ་ལ་ཉྩ ཏཾ རུ་ཀྑཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ བ་ལིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི. སཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཏ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པ་ར་མ་མ་དྷུ་ར་སྶ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏ་མི་ཝ ས་ཀ་ལཾ ཏཾ རུ་ཀྑཾ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ས་ཉྩ་ཡ་མི་ཝ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏོ་ན་ཏཱ ག་ནྟྭཱ སཱི་ས་ཏོ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ཡ་ཐཱ མ་མ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ནཱ་མ ཏི་ཏྠ་སྶ ཏཱི་རེ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་པི་ཎྜེ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཁི་པི. སཱ པཱ་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལ༹་སྶ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཐཱ་ལ་ཀཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྠི་ཡེ་ན ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན པ་དེ་སོ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ མ་མ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་མྤི་ཏྠ. པུ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་མྤི་ཏྠ. པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐ་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི. ཏཱ་ནི ཏཱུ་ལི་ཀ་གྒེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘བོ་དྷིཾ ཨ་པ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་ཧཱ་རོ མཱ་རོ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཧི་མ་གི་རི་སི་ཁ་ར་ས་དི་སཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན དྷ་ནུ་ཨ་སི་ཕ་ར་སུ་ས་ར་ས་ཏྟི་ས་བ་ལེ་ནཱ་ཏི་བ་ཧ་ལེ་ན མཱ་ར་བ་ལེ་ན ས་མྤ་རི་ཝུ་ཏོ ས་མ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ས་མུ་པཱ་ག་མི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་ཏུ་མཱུ་ལཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་ཀུ་སུ་མ་ས་དི་ས་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་མཱ་ནེ་ཧི ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ་ངྐུ་ར་ས་དི་ས་རུ་ཙི་ར་ད་སྶ་ནེ་ཧི བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ངྐུ་རེ་ཧི པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ཡ པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;
ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;
ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤) –
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ མེ པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ’’ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐ་ཉྩེ་ཝ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ ནཱ་མ མཱ་པེ་སུཾ, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཏ་ཏྠཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མུ་ཙ་ལི་ནྡེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ས་ཏྠ་རི མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་མ་སྶ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ དི་བྦ་ཝི་མཱ་ནཾ ནི་མྨི་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ – ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཝ མ་ཧ་ཏི ཨོ་ཀཱ་སེ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ པ་ཙྩ་གྒྷ་པ་ལླ་ངྐེ ཨུ་པ་རི ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟ་ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཝི་ཏཱ་ནེ ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ – ‘‘མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ག་ད་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ ནཱ་ག་ལ་ཏཱད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ – ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་པུ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༨༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧) པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཐ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – ‘‘ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ, བྷོ, ལོ་ཀོ, ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ, བྷོ, ལོ་ཀོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ. ནི. ༡.༢༨༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཛ་ལ་ཛཱ་མ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལ་ཀ་མ་ལ་མ་ཀུ་ལ་ས་དི་སཾ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལ་མ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སྨིཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) –
‘‘པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི མ་ག་དྷེ་སུ པུ་བྦེ, དྷ་མྨོ ཨ་སུ་དྡྷོ ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ;
ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཾ, སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷཾ.
‘‘སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ, ཡ་ཐཱ་པི པ་སྶེ ཛ་ན་ཏཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ སུ་མེ་དྷ, པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ;
སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛ་ན་ཏ་མ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ, ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ.
‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཝཱི་ར ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མ, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ ཨ་ན་ཎ ཝི་ཙ་ར ལོ་ཀེ;
དེ་ས་སྶུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༢༨༢; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) –
‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ‘བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་ཡྻཾ ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་ཡྻཾ མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’’ནྟི –
‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་ར་ཡི་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༥) –
པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཙ, ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨེ ཨ་དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཀོ ཧི ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་ཉྙཾ ལོ་ཀ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ན’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཀ་དཱ ཝུ་ཏྟཱཏི? པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མེ་སཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏྠ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཱཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཝེ་བྷཱ་ར་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་དྭཱ་རེ ཝི་ཛི་ཏ་ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་རི་ཏེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་ངྐཱ་སེ ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜེ མ་ཎྜ་པེ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ག་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀ་དཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཛི་ནོ;
ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན་སྶཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨཱཏི བྲཱུ་ཧི་ཏོ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧཱི་ཏི བྲ་ཧྨཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན བྲ་ཧྨ-ས་དྡོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་སེ་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྭི་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༦༦) མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
‘‘ཏ་མོ་ནུ་དོ བུ་དྡྷོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ས་ཙྩ་ཝ྄ཧ་ཡོ བྲ་ཧྨེ ཨུ་པཱ་སི་ཏོ མེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༣༩) –
ཨེ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༣༡; ༤.༦༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༦; ཛཱ. ༢.༢༠.༡༨༡) ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ. ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ༢.༢༡; ཨ. ནི. ༤.༨; ༥.༡༡; པ་ཊི. མ. ༢.༤༤) ཨེ་ཏྠ སེ་ཊྛོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣). ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, བྲ་ཧྨཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟོ ཝཱ. ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨི་སྶ་རོ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ལོ་ཀེ་ཀ་དེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི དེ་ཝཱ་དྷི་པ་ཏི ན་རཱ་དྷི་པ་ཏི ཝི་ཡ.
ས་ཧ་མྤ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་ཏྲ པ་ན ནཾ ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏི བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ‘‘ས་ཧ་ཀ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱིཏི ཀ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཀོ, ཨ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊཾ སི་ར་སི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་དྷི་ཝ་རནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་ཝ་རོ ནཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རོ, ན ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ ཝ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ན་དྷི་ཝ་རོ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ. ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐཱཏི ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཡཱ་ཙི, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱཏི ཨ་ཡཾ དེ་སཱ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཙི སཱ་ས་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎོ, སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩; དཱི. ནི. ༢.༢༡༤; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;
པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༦༩) –
ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨ་སྶཾ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠). ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠). ཨི་དྷཱ་པི ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟཱ, ས་ཏྟཱ་ཏི པཱ་ཎི་ནོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་ཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་པྤཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛ་མེ་ཝ ཝཱ ཡེ་སཾ ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘དེ་སེ་ཧི དྷ་མྨ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དེ་སེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, དེ་སེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཧི ཨུ་པ་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པུ་ཉྙ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉེ་ཡྻ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི – ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༣༩; ཨ. ནི. ༤.༡༠༢) པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་མྷི.
‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, ཝཱ་ན་རི་ནྡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཝ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, དི་ཊྛཾ སོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༢.༡༤༧) པ་ཉྙཱ་ཡ. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༣༩) པ་ཀ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ) ས་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༡) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༨༤; ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥) པུ་ཉྙེ. ‘‘དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ཉེ་ཡྻེ. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༩༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༧, ༥༧) ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ད་ཊྛ་བྦོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ ༡). ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ཨི་མནྟི པ་ཛཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. པ་ཛནྟི པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱ, ཏཾ པ་ཛཾ, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ན་རུ་ཏྟ་མོ,
ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི བྲ་ཧྨ་ག་ཎེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི. –
པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ས་མ་ཡ་ས་མུ་དི་ཏ་ཀ་རུ་ཎཱ་བ་ལ་སྶ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ནི་པུ་ཎ་མ་ཏི་ཙཱ་ར་སྶ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་རུ་ཎུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི –
༢. ‘‘ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ, ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར་སྶ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རི་ནོ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶཱཏི ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མ་ངྒི་མ་དྷུ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ –
‘‘ས་མྤ་ནྣཾ སཱ་ལི་ཀེ་དཱ་རཾ, སུ་ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཀོ་སི་ཡ;
པ་ཊི་ཝེ་དེ་མི ཏེ བྲ་ཧྨེ, ན ནཾ ཝཱ་རེ་ཏུ་མུ་སྶ་ཧེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༤.༡) –
ཨི་དཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མུ་པ་ག་ཏོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨི་དཾ ས་མ་ངྒི་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མི་སྶཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ས་མྤ་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཁུ་དྡ་མ་དྷུཾ ཨ་ནཱི་ལ་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ད’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༨) ཨི་དཾ མ་དྷུ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་མྤི ས་མ་ངྒི་ས་མྤ་ནྣ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༤). ཝི་ཛྫཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙ ཝི་ཛྫཱ. ཏཱ པ་ན ཏི་སྶོ་པི ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཊྛ་པི ཝི་ཛྫཱ. ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༡.༢༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ). ཏ་ཏྲ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱ ཙ ས་ཧ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཝི་ཛྫཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ར་ཎནྟི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོ ས་དྡྷཱ ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ་ར་ཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་མ་ཏཾ དི་སཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༤) ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཛྫཱ ཙ ཙ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི, ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་སྶ སོ་ཡཾ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎོ, ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཏ་སྶ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ).
ཏཱ་དི་ནོཏི ‘‘ཨི་ཊྛེ་པི ཏཱ་དཱི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི ཏཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨, ༡༩༢) ཨཱ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏཱ་དི་ནོ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར་སྶཱཏི ཛུ་ཏི་མ་ཏོ, ཡུ་ག་ནྡྷ་རེ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ས་མུ་དི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཀ་རཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་ར་ས་སྶི་རི་ཀ་ས་རཱི་ར་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་དྷ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀེ པ་ཛྫོ་ཏཱ, པ་ཉྩ་མེ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩོ, ར་ཏྟི་མཱ་བྷཱ་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ.
‘‘ཨ་ཐ ཨ་གྒི དི་ཝཱ་ར་ཏྟིཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་བྷཱ་ས་ཏི;
ས་མྦུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏཾ སེ་ཊྛོ, ཨེ་སཱ ཨཱ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༦, ༨༥);
ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ས་རཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་དྷ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རི་ནོཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནོ, ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ དྷ་ན་ར་ཛྫ་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀ་མྷི ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ, ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ག་ཝ་མྤ་ཏཱི ཡ་ཐཱ, ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ;
སོ ཝི་ཀྐ་མཱི ས་ཏྟ་པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, སེ་ཏ་ཉྩ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྷཱ་ར་ཡུཾ མ་རཱུ.
‘‘ག་ནྟྭཱ་ན སོ ས་ཏྟ་པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སི ས་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ གི་ར་མ་བྦྷུ་དཱི་ར་ཡཱི, སཱི་ཧོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ས་བྦེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ས་བྦེ་སཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཀ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ;
ཏ་ཐ་མེ་ཝཱ་ག་ཏོ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ.
‘‘ཏ་ཐ་ནཱ་མཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ཎ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ ཏ་ཐཾ, ཏཾ ལོ་ཀ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཨ་ཏྠེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ དྷ་མྨེ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི;
ཏ་ཐ་ད་སྶཱི་ཏི ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ སུ་ཏྟཱ་དི་ན་ཝ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, ས་བྦཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཧི ག་ཏ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཛི་ནོ ཡ་སྨཱ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ;
ཏ་ཐཱ་མཱ་ག་ད་ན་ཉྩ་སྶ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡཾ ཡཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཾ ཏཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ ཝཱ་དཱི…པེ… ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པོ་སཱ་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༣).
ཡ་ཐཱ ཙ ཝཱ་ཙཱ ག་ཏཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ག་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ ག་ཏཱ ཏ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ག་ཏོ ཡ་ཏོ;