༥. མ་ངྒ་ལ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀོ་ཎྜ་ཉྙེ ཀི་ར ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་མ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ པ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་མ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ མ་ངྒ་ལོ, སུ་མ་ནོ, རེ་ཝ་ཏོ, སོ་བྷི་ཏོཏི. ཏ་ཏྠ མ་ངྒ་ལོ པ་ན ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་དཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི –
‘‘ཀཱ་ལོ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;
ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧);
ཨེ་ཝཾ དེ་ཝེ་ཧི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཀ་ཏ་པ་ཉྩ་ཝི་ལོ་ཀ་ནོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་བྦ་ན་ག་རུ་ཏྟ་མེ ཨུ་ཏྟ་ར་ན་ག་རེ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཀུ་ལེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ནཱ་མ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་དཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧུཾ. ཏཱ་ནི དཱི་པ་ངྐ་ར་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྶཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཀི་ར མ་ཧཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་མ་ངྒ་ལ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་དེ་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀ་སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཙ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡཱ དྷཱ་ཏཱི་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
སཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ར་མ་སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་ཕ་ལ་དྷ་ར་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པེ ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏེ རུ་རུ-སཱི་ཧ-བྱ་གྒྷ-ག་ཛ-ག་ཝ་ཡ-མ་ཧིཾ་ས་པ་ས་ད་ཝི་ཝི་དྷ་མི་ག་ག་ཎ་ཝི་ཙ་རི་ཏེ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཨུ་ཏྟ་ར་མ་དྷུ་རུ་ཡྻཱ་ནེ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ངྒ་ལ་མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སོ ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ས་བྦཱ དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ དི་སྶ་མཱ་ན་ས་རཱི་རཱ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ག་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་མ་ངྒ་ལ་ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་མྤ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་ཋ་ཀཱ ས་བྦ་མ་ངྒ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘མ་ངྒ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ’’ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཏ་སྶ ཀི་ར ཡ་ས་ཝཱ རུ་ཙི་མཱ སི་རི་མཱ་ཏི ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡ་ས་ཝ་ཏཱི་དེ་ཝི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི ཏིཾ་ས་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ན་ཝ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁ་ས་དི་སཾ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ སཱི་ལ་ཝཾ ནཱ་མ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ པ་ཎྜ་རཾ ནཱ་མ སུ་ནྡ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་ཝ་ར་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏཾ པ་ན པ་བྦ་ཛ་ནྟཾ ཏི་སྶོ མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡ་མ་ཙ་རི.
ཏ་ཏོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་གཱ་མེ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ནཱ་མ དི་ནྣཾ པ་ཀྑི་ཏྟ་དི་བྦོ་ཛཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སེ མ་ནོ་ར་མེ སཱ་ལ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཏ་ཉྫ་ན་གི་རི་ས་ངྐཱ་སཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ར་ཀ་ན་ཀ་ཛཱ་ལ་ཀཱུ་ཊཾ་ཝ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་དྷ་མི་ག་ག་ཎ་ས་མྤཱ་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ མ་ནྡ་མཱ་ལུ་ཏེ་རི་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ ན་ཙྩ་ནྟ་མི་ཝ པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ནཱ་ག་བོ་དྷིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ནཱ་ག་གཱ་མཱི ནཱ་ག་བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་བ་ལཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;
ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;
ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤) –
ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
མ་ངྒ་ལ་སྶ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཝཱ བྱཱ་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཝཱ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧོ་སི, ན ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་རུ་གི་རི་གྷ་ར་པཱ་ཀཱ་ར་གྷ་ཊ་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ད་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ ཏ་སྶ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ཏཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷཱ ན་ཏྠི. ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. སཱ་ཡཾ པུ་པྥ་ན་ཀ་ཀུ་སུ་མཱ་ནཾ པཱ་ཏོ ཙ ར་ཝ་ན་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ལླ་ཀྑེ་སི.
ཀིཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི. ཏེ་པི ཧི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རེ་ཡྻུཾ. མ་ངྒ་ལ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཝ་ངྐ་པ་བྦ་ཏ་ས་དི་སེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ས་བྦ་ཛ་ན་ཝི་ཧེ་ཋ་ཀོ ཁ་ར་དཱ་ཋི་ཀོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཀྑོ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ཡཱ་ཙི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ད་དཱ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟ་ཀེ’’ཏི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཀྑོ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ལ་ཛཱ་ལ་པི་ངྒ་ལ་ཝི་རཱུ་པ་ན་ཡ་ནོ ཝི་ས་མ་ཝི་རཱུ་པ་ཀུ་ཊི་ལ་བྷཱི་མ་དཱ་ཋོ ཙི་པི་ཊ་ཀ་ཝི་རཱུ་པ་ནཱ་སོ ཀ་པི་ལ་ཕ་རུ་ས་དཱི་གྷ་ཀེ་སོ ན་ཝ་ད་ཌྜྷ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ དཱ་ར་ཀེ མུ་ལཱ༹་ལ་ཀ་ལཱ་པཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཡ་ཀྑཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་དྷཱ་རཾ ཨུ་གྒི་ར་ནྟཾ ཏ་སྶ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ་པི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི. ‘‘སུ་དི་ནྣཾ ཝ་ཏ མེ དཱ་ན’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་རཱི་རེ མ་ཧ་ནྟཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ‘‘ཨི་མ་སྶ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཏྠ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་རིཾ་སུ.
ཨ་པ་ར་མྤི པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཝེ་ཋ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཝེ་ཋཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མ་ཀུ་ལ༹ཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ སུ་ག་ནྡྷ་ས་པྤི་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཛི་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་སུ་མཾ ན ག་ཎྷི. པ་དུ་མ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨོ ཧི ནཱ་མེ་ས ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥);
ཨི་མ་སྶཱ་པི ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏ་སྶ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ). ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, མ་ངྒ་ལོ ནཱ་མ ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏ་མཾ ལོ་ཀེ ནི་ཧ་ནྟྭཱ་ན, དྷ་མྨོ་ཀྐ་མ་བྷི་དྷཱ་ར་ཡི.
༢. ‘‘ཨ་ཏུ་ལཱ་སི པ་བྷཱ ཏ་སྶ, ཛི་ནེ་ཧ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རིཾ;
ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཾ ཧ་ནྟྭཱ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་མནྟི ལོ་ཀ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཧ་ད་ཡ་ཏ་མ་ཉྩ. ནི་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. དྷ་མྨོ་ཀྐནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་ཀྐཱ-ས་དྡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་མཱུ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧི ‘‘ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༦༠) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རཱ་ནཾ མཱུ་སཱ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཨུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཾ. ‘‘ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཨུ་ཀྐཱ, ཨ་ནྟོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ནོ བ་ཧཱི’’ཏི (ཛཱ. ༢.༢༢.༦༤༩) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཱ་རུ་དྡྷ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༤, ༢༠༨) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་གོ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་སུ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་སཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༥༩) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དཱི་པི་ཀཱ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི དཱི་པི་ཀཱ ཨུ་ཀྐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༦ ཨཱ་ད་ཡོ). ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ར་ཡི, ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ དྷཱ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏུ་ལཱ་སཱིཏི ཨ་ཏུ་ལྱཱ ཨཱ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཉྙེ་ཧི བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ས་དི་སཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛི་ནེ་ཧ་ཉྙེ་ཧཱིཏི ཛི་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི. ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཾ ཧ་ནྟྭཱཏི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་བྷཾ ཨ་བྷི་ཧ་ནྟྭཱ. ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ ཝི་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ངྒ་ལ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༨༤; ༢.༣༤༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠) ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏི་སྶོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ, ཏེ མ་ཡཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠི་ཀེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ སི་རི་ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ ཏེ་སཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལ་མ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ སི་རི་ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏོ ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑུ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༣. ‘‘སོ་པི བུ་དྡྷོ པ་ཀཱ་སེ་སི, ཙ་ཏུ་རོ ས་ཙྩ་ཝ་རུ་ཏྟ་མེ;
ཏེ ཏེ ས་ཙྩ་ར་སཾ པཱི་ཏྭཱ, ཝི་ནོ་དེ་ནྟི མ་ཧཱ་ཏ་མཾ.
༤. ‘‘པ་ཏྭཱ་ན བོ་དྷི་མ་ཏུ་ལཾ, པ་ཋ་མེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནེ;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་རོཏི ཙ་ཏྟཱ་རི. ས་ཙྩ་ཝ་རུ་ཏྟ་མེཏི ས་ཙྩཱ་ནི ཙ ཝ་རཱ་ནི ཙ ས་ཙྩ་ཝ་རཱ་ནི, ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཙྩ་ཝ་རུ་ཏྟ་མེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩ་ཝ་རཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཏེཏི ཏེ ཏེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ. ས་ཙྩ་ར་སནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་མ་ཏ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ. ཝི་ནོ་དེ་ནྟི མ་ཧཱ་ཏ་མནྟི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ མོ་ཧ་ཏ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. བོ་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ བོ་དྷི-ས་དྡོ –
‘‘མ་གྒེ ཕ་ལེ ཙ ནི་བྦཱ་ནེ, རུ་ཀྑེ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཏ་ཐཱ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏེ ཙ ཉཱ་ཎ་སྨིཾ, བོ་དྷི་ས་དྡོ པ་ནཱ་ག་ཏོ’’.
ཏ་ཐཱ ཧི པ་ནེ་ས – ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡) མ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༣; ༣.༣༢༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཨེ་ཏྠ ཕ་ལེ. ‘‘པ་ཏྭཱ་ན བོ་དྷིཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷི’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༨༥; ༢.༣༤༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶ་ཏྠ་རུ་ཀྑེ. ‘‘བོ་དྷི ཁོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ (མ. ནི. ༢.༣༢༤; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘པ་པྤོ་ཏི བོ་དྷིཾ ཝ་ར་བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༡༧) ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ. ཨི་དྷཱ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡; ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ). ཨ་ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལ་ར་ཧི་ཏཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཡ་དཱ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ་མྤ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཡ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ མཱ་ན་མ་དྡ་ནཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་རཱ་སུ་ར་ཡུ་ཝ་ཏི་ར་ཏི་ས་མྦྷ་ཝ་ནེ རུ་ཙི་ར་ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཝ་ར་བྷ་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་དཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཡ་དཱ པ་ན སུ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ སུ་ར་བྷི་ན་ག་རེ པཱུ་རི་ཏ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏཾ ཀི་ར མ་ངྒ་ལ་ད་ས་བ་ལེ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཋཱ་ནཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ དི་སྭཱ སུ་ན་ནྡོ རཱ་ཛཱ ཝི་ག་ཏཱ་ན་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་རི་པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ མ་མ ཀུ་ས་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏ’’ནྟི? ཏ་ཏོ ཏེ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ. ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ བུ་དྡྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཋཱ་ནཱ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ཏི་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཏྭཾ, མ་ངྒ་ལོ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་ན ཏེ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ན་ནྡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ས་པ་རི་ཛ་ནོ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི – ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ངྒ་ལ་ད་ས་བ་ལཾ ས་ཀྐ་རི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཏྭཾ མཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་ཏོ ས་མུ་པཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྡོ སུ་ན་ནྡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་མ་ངྒ་ལཾ མ་ངྒ་ལ་ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷཾ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ད་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཝི་མྷ་ཡ་ཀ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཐཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཝི་མ་ལ་ཀ་མ་ལ་མ་ཀུ་ལ༹་ས་མ་མ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. པུ་ཏྟོ་པི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ནི་སཱི་དི.
ཏ་དཱ སུ་ན་ནྡ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སུ་ན་ནྡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཙ་ཀྐ་ཛཱ་ལ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦེ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཝ་ངྒུ་ལ་ཀེ་སཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༥. ‘‘སུ་རི་ནྡ་དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ནེ, བུ་དྡྷོ དྷ་མྨ་མ་དེ་ས་ཡི;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧུ.
༦. ‘‘ཡ་དཱ སུ་ན་ནྡོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི;
ཏ་དཱ ཨཱ་ཧ་ནི ས་མྦུ་དྡྷོ, དྷ་མྨ་བྷེ་རིཾ ཝ་རུ་ཏྟ་མཾ.
༧. ‘‘སུ་ན་ནྡ་སྶཱ་ནུ་ཙ་རཱ ཛ་ན་ཏཱ, ཏ་དཱ་སུཾ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ;
ས་བྦེ་པི ཏེ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་རི་ནྡ་དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ནེཏི པུ་ན དེ་ཝི་ནྡ་བྷ་ཝ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨནྟི ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ. ཨཱ་ཧ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ཧ་ནི. ཝ་རུ་ཏྟ་མནྟི ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨ་བྷེ་རི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཙ་རཱཏི ནི་བ་དྡྷ་ཙ་རཱ སེ་ཝ་ཀཱ. ཨཱ་སུནྟི ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཏ་དཱ་སི ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ ཛ་ན་ཏཱ ཨཱ་སི, སཱ ཛ་ན་ཏཱ ཀི་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཙེ, ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ མ་ངྒ་ལེ ཀི་ར ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ མེ་ཁ་ལེ པུ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རེ སུ་དེ་ཝོ ཙ དྷ་མྨ་སེ་ནོ ཙ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. མཱ་གྷ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ དྭཱི་སུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ་སུ ས་ཏྠཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་རཱ་མེ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. སུ་ན་ནྡ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ས་མཱ་ག་མེ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༨. ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་སུཾ, མ་ངྒ་ལ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཋ་མོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ.
༩. ‘‘དུ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡོ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ནཾ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝི་མ་ལཱ་ནཾ, ཏ་དཱ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ’’ཏི.
ཏ་དཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་རུ་ཙི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ སུ་རུ་ཙི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་ཏྟ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ – ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ པ་ཋ་མ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦེ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར སཱ ཙི་ནྟ་ནཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎེ མེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ན་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ཛ་ནེ་སི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ས་མུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི, མ་ཡཱ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པུ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཝ་ཎྞཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཧ་ཏྠོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀ་སྶ་ཙི བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་མ ཨ་ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡོ ཡོ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི མ་ཎྜ་པཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དི་ཀཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་ཡཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ན་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ནཱ་མ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ས་ཙེ མེ བྷ་ཏིཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, སཱ་དྷུ, ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ས་མ་ཏ་ལོ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན སོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜོ མ་ཎྜ་པོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་ཎྜ་པ་ས་དི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཏ་སྶ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ, མ་ཎི་ཏྠ་མྦྷེ་སུ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ, པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ མ་ཎི་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་ཏོ མ་ཎྜ་པ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་པི ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཏཱུ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ས་ཧ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཱ ཨོ་ལ་མྦི, ཡ་སྶ མ་ནྡ་ཝཱ་ཏེ་རི་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏུ་རི་ཡ་སྶ པ་ར་མ་མ་ནོ་ར་མོ མ་དྷུ་རོ ས་དྡོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི, དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷ་དཱ་མ་པུ་པྥ་དཱ་མ་པ་ཏྟ་དཱ་མ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, ས་ཧ ཙི་ནྟཱ་ཡ དཱ་མཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦིཾ་སུ. ‘‘ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཧ་གྒྷ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་ནི ཙ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཀོ་ཎེ ཀོ་ཎེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡོ པ་ར་མ་སཱི་ཏ་ལེ་ན མ་དྷུ་རེ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སུ་ག་ནྡྷ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝཱ་རི་ནཱ པུ་ཎྞཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཎྞ་པི་ཧི་ཏ་མུ་ཁཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ནོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་ཡྻ, ཏ་ཝ མ་ཎྜ་པཾ དི་སྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ མ་ཎྜ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་སྶ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ མ་ཎྜ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ཎྜ་པོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་དྡྷཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཎྜ་པོ ནི་མྨི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ན ཁོ པ་ན མེ ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ཎྜ་པེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. བཱ་ཧི་ར་ཀ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ས་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ཏུ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་སཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫི་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙཱ་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏུ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི སི་ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༥.༥༢ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་ཝ་སི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ཙཱ་ག་ཏུ་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཡཱ་ཙི, ཏ་དཱ སོ ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ད་ད་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཧཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ར་དཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སོ་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘མ་ཡཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ མ་ཎྜ་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ག་ཝ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཏྠ ག་ཝ་པཱ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཀོ་ལ་མྦེ ཁཱི་ར་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ གྷ་ན་པཱ་ཀ་པ་ཀྐེ ཁཱི་རེ ཐོ་ཀ་ཐོ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་ར་ཙུ་ཎྞ་ས་པྤཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་བྷོ་ཛ་ནནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. དེ་ཝཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ, ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟེ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ པ་མུ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ན མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༠. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, སུ་རུ་ཙཱི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ན པཱ་ར་གཱུ.
༡༡. ‘‘ཏ་མ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ, ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ་ན ས་ཏྠུ་ནོ;
ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ, ག་ནྡྷ་མཱ་ལེ་ན པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལེ་ན, ག་ཝ་པཱ་ནེ་ན ཏ་པྤ་ཡིཾ.
༡༢. ‘‘སོ་པི མཾ བུ་དྡྷོ བྱཱ་ཀཱ་སི, མ་ངྒ་ལོ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ;
ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༡༣. ‘‘པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ན…པེ… ཧེ་སྶཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ ཨི་མ’’ནྟི. –
ཨ་ཊྛ གཱ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
༡༤. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, བྷི་ཡྻོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡིཾ;
ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ, ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ.
༡༥. ‘‘ཏ་དཱ པཱི་ཏི་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནྟོ, ས་མྦོ་དྷི་ཝ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ;
བུ་དྡྷེ ད་ཏྭཱ་ན མཾ གེ་ཧཾ, པ་བྦ་ཛིཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ.
༡༦. ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཝི་ན་ཡཾ ཙཱ་པི, ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ;
ས་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, སོ་བྷ་ཡིཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ.
༡༧. ‘‘ཏ་ཏྠ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, བྲ་ཧྨཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭ བྷཱ་ཝ་ནཾ;
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ག་ནྟྭཱ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མ་ག་ཉྪ་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ག་ནྡྷ་མཱ་ལེ་ནཱཏི ག་ནྡྷེ་ཧི ཙེ་ཝ མཱ་ལེ་ཧི ཙ. ག་ཝ་པཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘གྷ་ཏ་པཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་པི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་པྤ་ཡིནྟི ཏ་པྤེ་སིཾ. ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིནྟི བྷི་ཡྻོ་པི ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ. ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ད་ས་ནྣཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པཱི་ཏིནྟི ཧ་ད་ཡ་ཏུ་ཊྛིཾ. ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནྟོཏི ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ. ས་མྦོ་དྷི་ཝ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱཏི བུ་དྡྷ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. བུ་དྡྷེ ད་ཏྭཱ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ. མཾ གེ་ཧནྟི མ་མ གེ་ཧཾ, ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ. བྲ་ཧྨནྟི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ.
མ་ངྒ་ལ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ག་རཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, པི་ཏཱ་པི་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ, མཱ་ཏཱ་པི ཨུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ, སུ་དེ་ཝོ ཙ དྷ་མྨ་སེ་ནོ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, པཱ་ལི་ཏོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སཱི་ཝ་ལཱ ཙ ཨ་སོ་ཀཱ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ནཱ་ག་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི, ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎཾ, བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཡ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, སཱི་ཝ་ལོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ, ཨ་སྶ་ཡཱ་ནེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་རཱ་མེ ཝ་སི. ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ད་ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་རོ་ད་ན་པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༨. ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ཨུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, མ་ངྒ་ལ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.
༢༣. ‘‘སུ་དེ་ཝོ དྷ་མྨ་སེ་ནོ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
པཱ་ལི་ཏོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, མ་ངྒ་ལ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.
༢༤. ‘‘སཱི་ཝ་ལཱ ཙ ཨ་སོ་ཀཱ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ;
བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ནཱ་ག་རུ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༦. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ར་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
ཏ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏཱི རཾ་སཱི, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཡོ.
༢༧. ‘‘ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་ཡུ ཝི་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ སོ, ཏཱ་རེ་སི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
༢༨. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི སཱ་ག་རེ ཨཱུ་མཱི, ན ས་ཀྐཱ ཏཱ ག་ཎེ་ཏུ་ཡེ;
ཏ་ཐེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ ཏ་སྶ, ན ས་ཀྐཱ ཏེ ག་ཎེ་ཏུ་ཡེ.
༢༩. ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི ས་མྦུ་དྡྷོ, མ་ངྒ་ལོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ན ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཏྠི, ས་ཀི་ལེ་ས་མ་ར་ཎཾ ཏ་དཱ.
༣༠. ‘‘དྷ་མྨོ་ཀྐཾ དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ་ན, ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ དྷུ་མ་ཀེ་ཏཱུ་ཝ, ནི་བྦུ་ཏོ སོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ.
༣༡. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ, ད་སྶ་ཡི་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ, སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོཏི ཏ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ. ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་དྡྷཱ་ཝ་ནྟི, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. རཾ་སཱིཏི ར་སྨི་ཡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཡོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ. ཨཱུ་མཱིཏི ཝཱི་ཙི་ཡོ ཏ་ར་ངྒཱ. ག་ཎེ་ཏུ་ཡེཏི ག་ཎེ་ཏུཾ ས་ངྑཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ སཱ་ག་རེ ཨཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཡ་ཐཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཎེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ག་ཎེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ས་ཀི་ལེ་ས་མ་ར་ཎཾ ཏ་དཱཏི ས་ཧ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་ཀི་ལེ་སོ, ས་ཀི་ལེ་ས་སྶ མ་ར་ཎཾ ས་ཀི་ལེ་ས་མ་ར་ཎཾ, ཏཾ ན་ཏྠི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་མྨོ་ཧ་མཱ་ར་ཎཾ ཏ་དཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི.
དྷ་མྨོ་ཀྐནྟི དྷ་མྨ་དཱི་པ་ཀཾ. དྷཱུ་མ་ཀེ་ཏཱུཏི ཨ་གྒི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན པ་དཱི་པོ ད་ཊྛ་བྦོ ཏ་སྨཱ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཛ་ལི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡ་སོཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ. ཀེ་ཙི ‘‘ནི་བྦུ་ཏོ སོ ས་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ས་ངྑཱ་རཱ་ནནྟི ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ཧ་སྶ་ཀི་ར་ཎོ དི་ཝ་ས་ཀ་རོ ས་བྦཾ ཏ་མ་ག་ཎཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་ས་ཀ་རོ་པི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཀ་མ་ལ་ཝ་ན་ཝི་ཀ་ས་ན་ཀ་རོ ས་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ལོ་ཀ་ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་གཱ་ཐཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ངྒ་ལ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ.