༣. དཱི་པ་ངྐ་ར་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ར་མྨ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ པ་ར་མ་མ་དྷུ་རཾ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཾ དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི –
‘‘དཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ, ནི་དཱ་ནཾ པ་ར་མཾ མ་ཏཾ;
ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན སོ་པཱ་ནཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘དཱ་ནཾ ཏཱ་ཎཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, དཱ་ནཾ བ་ནྡྷུ པ་རཱ་ཡ་ནཾ;
དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་དྷི་པ་ནྣཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མཱ ག་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན, དཱ་ནཾ ནཱ་ཝཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ;
བྷ་ཡ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ དཱ་ནཾ, ན་ག་ར་ནྟི ཙ ཝ་ཎྞི་ཏཾ.
‘‘དཱ་ནཾ དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན, ཝུ་ཏྟ་མཱ་སི་ཝི་སོ་ཏི ཙ;
དཱ་ནཾ ལོ་བྷ་མ་ལཱ་དཱི་ཧི, པ་དུ་མཾ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏོ.
‘‘ན་ཏྠི དཱ་ན་ས་མོ ལོ་ཀེ, པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ;
པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ ཏ་སྨཱ ཏཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཙ.
‘‘ས་གྒ་ལོ་ཀ་ནི་དཱ་ནཱ་ནི, དཱ་ནཱ་ནི མ་ཏི་མཱ ཨི་དྷ;
ཀོ ཧི ནཱ་མ ན་རོ ལོ་ཀེ, ན ད་དེ་ཡྻ ཧི་ཏེ ར་ཏོ.
‘‘སུ་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཀོ ན་རོ དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཾ;
ན ད་ཛྫཱ སུ་ཁ་པྤ་དཾ དཱ་ནཾ, དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་མོ་ད་ནཾ.
‘‘དཱ་ནེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན, ཨ་ཙྪ་རཱ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ;
ར་མ་ཏེ སུ་ཙི་རཾ ཀཱ་ལཾ, ན་ནྡ་ནེ སུ་ར་ན་ནྡ་ནེ.
‘‘པཱི་ཏི་མུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་ནྡ་ཏི དཱ་ཏཱ, གཱ་ར་ཝ་མ་སྨིཾ ག་ཙྪ་ཏི ལོ་ཀེ;
ཀི་ཏྟི་མ་ན་ནྟཾ ཡཱ་ཏི ཙ དཱ་ཏཱ, ཝི་སྶ་ས་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི ཙ དཱ་ཏཱ.
‘‘ད་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཡཱ་ཏི ན་རོ སོ, བྷོ་ག་ས་མི་དྡྷིཾ དཱི་གྷ་ཉྩཱ་ཡུ;
སུ་སྶ་ར་ཏ་མྤི ཙ ཝི་ནྡ་ཏི རཱུ་པཾ, ས་གྒེ ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ཏི དེ་ཝེ་ཧི;
ཝི་མཱ་ནེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ, མ་ཏྟ་མ་ཡཱུ་རཱ་བྷི་རུ་ཏེ་སུ.
‘‘ཙོ་རཱ་རི་རཱ་ཛོ་ད་ཀ་པཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, དྷ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ;
ད་དཱ་ཏི ཏཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་མིཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བྷཱུ་མིཾ པ་ན བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི’’ནྟི. –
ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ.
‘‘སཱི་ལཾ སུ་ཁཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ནི་དཱ་ནཾ, སཱི་ལེ་ན སཱི་ལཱི ཏི་དི་ཝཾ པ་ཡཱ་ཏི;
སཱི་ལ་ཉྷི སཾ་སཱ་ར་མུ་པཱ་ག་ཏ་སྶ, ཏཱ་ཎ་ཉྩ ལེ་ཎ་ཉྩ པ་རཱ་ཡ་ན་ཉྩ.
‘‘ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ སཱི་ལ་ས་མོ ཛ་ནཱ་ནཾ, ཀུ་ཏོ པ་ན་ཉྙོ ཨི་དྷ ཝཱ པ་ར་ཏྠ;
སཱི་ལཾ གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ར་མཱ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཡ་ཐཱ དྷ་རཱ ཐཱ་ཝ་ར་ཛ་ངྒ་མཱ་ནཾ.
‘‘སཱི་ལཾ ཀི་རེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱི་ལཾ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཨ་རི་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ’’. (ཛཱ. ༡.༣.༡༡༨);
སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་མོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་མོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ས་མཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ས་མཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱུ་པ་ས་མཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ས་མཾ ཀི་ཏྟི་ཛ་ན་ནཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ས་མཾ ས་གྒཱ་རོ་ཧ་ཎ་སོ་པཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ཙ སཱི་ལ་ས་མཾ དྭཱ་རཾ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སོ་བྷ་ནྟེ་ཝཾ ན རཱ་ཛཱ་ནོ, མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
ཡ་ཐཱ སོ་བྷ་ནྟི ཡ་ཏི་ནོ, སཱི་ལ་བྷཱུ་ས་ན་བྷཱུ་སི་ཏཱ.
‘‘སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་མོ ག་ནྡྷོ, ཀུ་ཏོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
ཡོ ས་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཙ, པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ཙ ཝཱ་ཡ་ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༩);
‘‘ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི, ན ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་གྒ་ར་མ་ལླི་ཀཱ ཝཱ;
ས་ཏ་ཉྩ ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི, ས་བྦཱ དི་སཱ ས་པྤུ་རི་སོ པ་ཝཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་ག་རཾ ཝཱ་པི, ཨུ་པྤ་ལཾ ཨ་ཐ ཝ་སྶི་ཀཱི;
ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ག་ནྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ. (དྷ. པ. ༥༤-༥༥; མི. པ. ༥.༤.༡);
‘‘ན ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཙཱ་པི, ས་ར་བྷཱུ ཝཱ ས་ར་སྭ་ཏཱི;
ནི་ནྣ་གཱ ཝཱ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, མ་ཧཱི ཝཱ་པི མ་ཧཱ་ན་དཱི.
‘‘ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟི ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཏཾ མ་ལཾ ཨི་དྷ པཱ་ཎི་ནཾ;
ཝི་སོ་དྷ་ཡ་ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཡཾ ཝེ སཱི་ལ་ཛ་ལཾ མ་ལཾ.
‘‘ན ཏཾ ས་ཛ་ལ་དཱ ཝཱ་ཏཱ, ན ཙཱ་པི ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནཾ;
ནེ་ཝ ཧཱ་རཱ ན མ་ཎ་ཡོ, ན ཙ་ནྡ་ཀི་ར་ཎ་ངྐུ་རཱ.
‘‘ས་མ་ཡ་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ་ནཾ, པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ;
ཡཾ ས་མེ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་རི་ཡཾ, སཱི་ལཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་ཏ་ལཾ.
‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དི་བྷ་ཡཾ, ཝི་དྡྷཾ་ས་ཡ་ཏི ས་བྦ་དཱ;
ཛ་ནེ་ཏི ཀི་ཏྟི་ཧཱ་ས་ཉྩ, སཱི་ལཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ས་དཱ.
‘‘ས་གྒཱ་རོ་ཧ་ཎ་སོ་པཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ སཱི་ལ་ས་མཾ ཀུ་ཏོ;
དྭཱ་རཾ ཝཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ན, ན་ག་ར་སྶ པ་ཝེ་ས་ནེ.
‘‘གུ་ཎཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ, དོ་སཱ་ནཾ བ་ལ་གྷཱ་ཏི་ནོ;
ཨི་ཏི སཱི་ལ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༩);
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ནཱ་མ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁོ ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹ ནི་ཙྩཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྷ་ནྟི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏི་སྶོ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་གྒ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པུ་ན – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ས་གྒོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྷུ་ཝོ ན ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ཉྩ་སཱི་ལེ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཕ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏཱི་སུ ཝི་ཛྫཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཚ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ར་མྨ་ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་ད་སྶ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘ཏ་དཱ ཏེ བྷོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ས་ས་ངྒྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཨུ་པ་ག་ཙྪུཾ ས་ར་ཎཾ ཏ་སྶ, དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢. ‘‘ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ནེ ཀ་ཉྩི, ནི་ཝེ་སེ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ;
ཀ་ཉྩི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ, སཱི་ལེ ད་ས་ཝི་དྷེ པ་རཾ.
༣. ‘‘ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཾ, ཙ་ཏུ་རོ ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མེ;
ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་མེ དྷ་མྨེ, དེ་ཏི སོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
༤. ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ཊྛ དེ་ཏི ན་རཱ་ས་བྷོ;
ཏི་སྶོ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཛྫཱ་ཡོ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏི.
༥. ‘‘ཏེ་ན ཡོ་གེ་ན ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ, ཨོ་ཝ་ད་ཏི མ་ཧཱ་མུ་ནི;
ཏེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་སི, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.
༦. ‘‘མ་ཧཱ་ཧ་ནུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷོ, དཱི་པ་ངྐ་ར་ས་ནཱ་མ་ཀོ;
བ་ཧཱུ ཛ་ནེ ཏཱ་ར་ཡ་ཏི, པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༧. ‘‘བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཾ ཛ་ནཾ དི་སྭཱ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་པི ཡོ་ཛ་ནེ;
ཁ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན, བོ་དྷེ་ཏི ཏཾ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏེཏི ར་མྨ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ. ས་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ས་ར་ཎ་སྶ ག་ནྟཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ར་ཏི ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ཀིཾ ཏཾ? ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ. ཏཾ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏིཾ པ་རི་ཀྐི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ, ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མིཾ;
པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་རཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ས་ར་ཎ་སྶ ག་ནྟཱ ནཱ་མ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ས་ར་ཎ་སྶ ག་ནྟཱ ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་སྶཱཏི ཏཾ དཱི་པ་ངྐ་རཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་པ་ག་ཙྪུཾ ས་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ས་ཏྠུ་ནོཏི ས་ཏྠཱ་རཾ. ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ནེ ཀ་ཉྩཱིཏི ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ ནི་ཝེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ནེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ་པི སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སཱུ་ཏི ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ པ་ཉྩ་སུ ཝི་ར་ཏི་སཱི་ལེ་སུ ནི་ཝེ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་སྶ་ཙི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སཱུ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. སཱི་ལེ ད་ས་ཝི་དྷེ པ་རནྟི ཨ་པ་རཾ པུ་གྒ་ལཾ ད་ས་ཝི་དྷེ སཱི་ལེ ནི་ཝེ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཀུ་ས་ལེ ད་སཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ ད་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏི སཱ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ནྟི མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཉྙཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཉྙ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༣༦).
ཙ་ཏུ་རོ ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མེཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐོ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་མེ དྷ་མྨེཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་དི་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷ་མྨེ ཨ་དཱ་སི.
ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀ་སྶ་ཙི པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ག་མེ་ན པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཏི་སྶོ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཛྫཱ་ཡོཏི ཀ་སྶ་ཙི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ་ཡོ. ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ པ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དཱ་སི.
ཏེ་ན ཡོ་གེ་ནཱཏི ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཏེ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ. ཛ་ན་ཀཱ་ཡནྟི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧཾ. ཨོ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨོ་ཝ་དི. ཀཱ་ལ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ ཨུ་པ་རི་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་སཱིཏི ཏེ་ན དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཧོ་སི.
མ་ཧཱ་ཧ་ནཱུཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀི་ར དྭེ་པི ཧ་ནཱུ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི དྭཱ་ད་སི་ཡཱ པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ནྡ་ས་དི་སཱ་ཀཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཧ་ནཱུ་ནི ཡ་སྶ སོ མ་ཧཱ་ཧ་ནུ, སཱི་ཧ་ཧ་ནཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨུ་ས་བྷ་སྶེ་ཝ ཁ་ནྡྷོ ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཨུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷོ. སུ་ཝ་ཊྚི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་ལི་ངྒ་ས་དི་ས་རུ་ཙི་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཙཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ས་ནཱ་མ་ཀོཏི དཱི་པ་ངྐ་ར་ས་ནཱ་མོ. བ་ཧཱུ ཛ་ནེ ཏཱ་ར་ཡ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻེ ཛ་ནེ ཏཱ་རེ་སི. པ་རི་མོ་ཙེ་ཏཱིཏི པ་རི་མོ་ཙེ་སི. དུ་གྒ་ཏིནྟི དུ་གྒ་ཏི་ཏོ. ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ར་ཎ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཾ ཛ་ན’’ནྟི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཾ ཛ་ནནྟི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཾ པ་ཛཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. དི་སྭཱཏི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་སྭཱ. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་པི ཡོ་ཛ་ནེཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་པི ཡོ་ཛ་ནེ ཋི་ཏཾ. ཨི་དཾ པ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དཱི་པ་ངྐ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ སུ་ན་ནྡཱ་རཱ་མེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྲ་ཛཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་ས་དི་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་སི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
པུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མ་ར་ཝ་ཏཱི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ མ་ཧཱ་སི་རཱི་ས་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བ་ནྡྷ་ནཱ་མོ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་ཝ་ས་ཀ་རཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་བྷ་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ པ་ར་མ་སཱི་ཏ་ལེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་བྦ་དེ་ཝ་ག་ཎ་པཱི་ཏི་ས་ཉྫ་ན་ནིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ན་ནིཾ སུ་མེ་དྷཱ་དེ་ཝིཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་དི་ཏ་ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝོ དེ་ཝ་དེ་ཝོ དཱི་པ་ངྐ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཀ་རཾ པ་ར་མཱ་ཏི་རེ་ཀ་ག་མྦྷཱི་ར་སུ་ཁུ་མཾ བུ་དྡྷི་ཝི་ས་ད་ཀ་རཾ ས་ཏྟ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ན་ཝུ་ཏི་དེ་ཝ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༨. ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷོ, ཀོ་ཊི་ས་ཏ་མ་བོ་དྷ་ཡི;
དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ ནཱ་ཐོ, ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་མ་བོ་དྷ་ཡི.
༩. ‘‘ཡ་དཱ ཙ དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ན་མྷི, བུ་དྡྷོ དྷ་མྨ་མ་དེ་ས་ཡི;
ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཡོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ན་ནྡཱ་རཱ་མེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་ཋ་མོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༠. ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་སུཾ, དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཋ་མོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ’’ཏི.
ཨ་ཐཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ད་ས་བ་ལོ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་སྶུ་ཏཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨོ་ལ་མྦཱ་མྦུ་དྷ་ར་པ་རི་ཙུ་མྦི་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ཏ་རུ་ཀུ་སུ་མ་ཝཱ་སི་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་ནཱ་མི་ག་ག་ཎ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་ར་ད་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡཾ པ་བྦ་ཏཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. སོ ཀི་ར པ་བྦ་ཏོ ནཱ་ར་དེ་ན ནཱ་མ ཡ་ཀྑེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ པ་ན ཏ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ནུ་སྶ་བ་ལིཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་ཐ དཱི་པ་ངྐ་རོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་བ་ལ་ཝ་ས་ངྒ་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ཏ་ཉྩ ཡ་ཀྑཾ ཝི་ནེ་ཏུཾ ཏཾ ནཱ་ར་ད་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ སོ མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཀྑོ ས་ཀ་ཧི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་ར་ཝ་དྷ་ད་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཀོ་དྷ་པ་རེ་ཏ་མཱ་ན་སོ ད་ས་བ་ལཾ བྷིཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ཙཱ་ལེ་སི. སོ ཀི་ར པ་བྦ་ཏོ ཏེ་ན ཙཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཏོ སོ བྷཱི་ཏོ – ‘‘ཧ་ནྡ ནཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏི་བྷཱི་མ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. སོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ཁི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་སི, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཾ་སུ་མ་ཏྟ་མྤི ད་ཌྜྷུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཀྑོ པ་ན ‘‘ས་མ་ཎོ ད་ཌྜྷོ, ན ད་ཌྜྷོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ད་ས་བ་ལཾ ས་ར་ད་ས་མ་ཡ་ཝི་མ་ལ་ཀ་ར་ནི་ཀ་རཾ ས་བྦ་ཛ་ན་ར་ཏི་ཀ་རཾ ར་ཛ་ནི་ཀ་ར་མི་ཝ སཱི་ཏ་ལ་ཛ་ལ་ཏ་ལ་ག་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ ཡཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རོ་མི, སོ སོ མ་མཱུ་པ་རི་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི, ཨི་མཾ པ་ན ས་མ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ མེ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ནཾ ན་ཏྠི, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏཱ པ་ཐ་ཝིཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎཾ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐེ་ཝཾ པ་ན སོ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏ་ལེ་སུ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎ་མ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་ཧི ཡ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀུ་ལ་ཏྠ་མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དིཾ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཏེ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏ་མ་ནུ་སྶེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་གྷ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མུ་དྡི་སི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ ཨ་ནཱ་མ་ནྟི་ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ནྣ་ར་སཱུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༡. ‘‘པུ་ན ནཱ་ར་ད་ཀཱུ་ཊ་མྷི, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ག་ཏེ ཛི་ནེ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝཱི་ཏ་མ་ལཱ, ས་མིཾ་སུ ས་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ག་ཏེཏི ག་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏེ. ས་མིཾ་སཱུཏི ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ.
ཡ་དཱ པ་ན དཱི་པ་ངྐ་རོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ སུ་ད་སྶ་ན་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་མུ་པ་ག་ཉྪི, ཏ་དཱ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཛྫེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་གྒཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༢. ‘‘ཡ་མྷི ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, སུ་ད་སྶ་ན་སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ;
ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, པ་ཝཱ་རེ་སི མ་ཧཱ་མུ་ནི.
‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཛ་ཊི་ལོ ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་མྷི ཙ་ར་ཎོ, པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ པཱ་ར་གཱུ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ);
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ དཱི་པ་ངྐ་ར་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ ལི་ཁི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ ན་ཏྠི. ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ན་སྶཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཧེ་ཊྛཱ སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
དཱི་པ་ངྐ་རེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ནྟི ཙ ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༣. ‘‘ད་ས་ཝཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧུ;
ཨེ་ཀ་དྭི་ནྣཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ས་ཝཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ཉྩ. དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨེ་ཀ་དྭི་ནྣནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ དྭི་ནྣ་ཉྩ, ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ…པེ… ད་ས་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ མ་ཧ་ནྟ་པྤ་ཏྟཾ བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ནྟི ཛ་ཉྙཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨི་དྡྷ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༤. ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ, ཨི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ ཨ་ཧཱུ ཏ་དཱ;
དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ནཾ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏཾ. དཱི་པ་ངྐ་རཾ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཡེ སེ་ཀྑཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ག་ར་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ས་བྦེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཧི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ སུ་པུ་པྥི་ཏཾ སུ་ས་མི་དྡྷཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷི་ཏྠ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ;
དཱི་པ་ངྐ་རཾ ལོ་ཀ་ཝི་དུཾ, པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི ས་བྦ་དཱ.
༡༦. ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཛ་ཧ་ནྟི མཱ་ནུ་སཾ བྷ་ཝཾ;
ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ སེ་ཁཱ, ག་ར་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.
༡༧. ‘‘སུ་པུ་པྥི་ཏཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཏཱ་དི་ཧི;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མ་ལེ་ཧི, ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏི ས་བྦ་དཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་ག་ཎ་ནཱ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱཏི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ན་ནྟི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི ས་བྦ་དཱཏི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ད་ས་བ་ལཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. མཾ་ག་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡.༡༨༤);
ཨི་དྷ སོ ཀཱ་ལེ ད་ཊྛ་བྦོ; ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ནུ་སཾ བྷ་ཝནྟི མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱཏི ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ མཱ་ན་སཾ ཡེ་ཧི ཏེ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ. མཱ་ན་ས་ནྟི རཱ་ག་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) ཧི ཨེ་ཏྠ པ་ན རཱ་གོ ‘‘མཱ་ན་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་སཾ ཧ་ད་ཡཾ པ་ཎྜ་ར’’ནྟི (དྷ. ས. ༦; ཝི་བྷ. ༡༨༤; མ་ཧཱ་ནི. ༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༡༤) ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ སེ་ཁོ, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཡི་རཱ ཛ་ནེ་སུ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༡). ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཁཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན སེ་ཁཱ? སེ་ཁ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ན སེ་ཁཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སེ་ཁེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སེ་ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༣). ཨ་པི ཙ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི སེ་ཁཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘སི་ཀྑ་ཏི, སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦).
སུ་པུ་པྥི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ཝི་ཀ་སི་ཏཾ. པཱ་ཝ་ཙ་ནནྟི པ་ས་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་རཱ་ཛ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ས་བྦ་དཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ. ‘‘ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཏ་སྶ དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་མྨ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ པི་ཏཱ, སུ་མེ་དྷཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི མཱ་ཏཱ, སུ་མ་ངྒ་ལོ ཙ ཏི་སྶོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, སཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ན་ནྡཱ ཙ སུ་ན་ནྡཱ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་པྥ་ལི་རུ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡཱུ་ཏི. ཀིཾ པ་ནི་མེ་སཾ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཙེ? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡ་སྶ ཡ་དི ནེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཾ ན པི་ཏཱ ན མཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ནེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཾ ན པི་ཏཱ ན མཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ཝོ ཝཱ ས་ཀྐོ ཝཱ ཡ་ཀྑོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ཨེ་ས མ་ཉྙེ, དེ་ཝཱ་ན་མྤི ཨཱི་དི་སཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ན སོ་ཏ་བྦཾ ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ས་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡེ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཱ་དི་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༨. ‘‘ན་ག་རཾ ར་མྨ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
སུ་མེ་དྷཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢༤. ‘‘སུ་མ་ངྒ་ལོ ཙ ཏི་སྶོ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
སཱ་ག་ཏོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢༥. ‘‘ན་ནྡཱ ཙེ་ཝ སུ་ན་ནྡཱ ཙ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ;
བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, པི་པྥ་ལཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༧. ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མུ་བྦེ་དྷོ, དཱི་པ་ངྐ་རོ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
སོ་བྷ་ཏི དཱི་པ་རུ་ཀྑོ་ཝ, སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོ.
༢༨. ‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་ཡུ ཏ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ སོ, ཏཱ་རེ་སི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
༢༩. ‘‘ཛོ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་དྡྷ་མྨཾ, ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ, ནི་བྦུ་ཏོ སོ ས་སཱ་ཝ་ཀོ.
༣༠. ‘‘སཱ ཙ ཨི་དྡྷི སོ ཙ ཡ་སོ, ཏཱ་ནི ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནི;
ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན་ནུ རི་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོཏི སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡོ པི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ནི་ཀཱཏི ཛ་ནེ་ཏྟི. པི་པྥ་ལཱིཏི པི་ལ་ཀྑ་ཀ་པཱི་ཏ་ན་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི. ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མུ་བྦེ་དྷོཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཙྩ་གྒ་ཏོ. དཱི་པ་རུ་ཀྑོ ཝཱཏི ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏ་དཱི་པ་མཱ་ལཱ་ཀུ་ལོ དཱི་པ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་ཎྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ས་མྤ་ནྣོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ས་རཱི་རོ ཝི་པྥུ་རི་ཏ་རཾ་སི་ཛཱ་ལཱ་ཝི་ས་ར་ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་མི་ཝ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ སོ་བྷ་ཏཱིཏི སོ་བྷི་ཏྠ. སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོཏི པུ་པྥི་ཏོ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལློ སཱ་ལ་རཱ་ཛ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཙ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལློ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི.
ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོཏི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ. ཛ་ན་ཏནྟི ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧཾ. ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནནྟི ཏཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ. ‘‘ས་ནྟཱ་རེ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ ཙ ཨི་དྡྷཱིཏི སཱ ཙ ས་མྤ་ཏྟི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཙ ཡ་སོཏི སོ ཙ པ་རི་ཝཱ་རོ. ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏནྟི ཏཾ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ རི་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་བྦེ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ ན་ནུ རི་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪཱ, ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ན་ག་རཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་ལི༹་ཡ་མཱ་ག་ཏོ་ཝ. ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོ པ་ན ནཱ་ག་ཏོ, སོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, བྷ་རི་ཡཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, པཱ་སཱ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, པ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ས་མྤི དཱི་པ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ པ་ན དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི པ་དུ་མཱ ནཱ་མ, ཏ་སྶ པ་ན པུ་ཏྟོ ཨུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་རི་ཡཱ པ་དུ་མཱ ནཱ་མ, ཝི་བུ་དྡྷ་པ་དུ་མཱ་ན་ནཱ;
ཨ་ཏྲ་ཛོ ཨུ་ས་བྷ་ཀྑ་ནྡྷོ, དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
‘‘ཧཾ་སཱ ཀོ་ཉྩཱ མ་ཡཱུ་རཱ་ཁྱཱ, པཱ་སཱ་དཱ་པི ཏ་ཡོ མ་ཏཱ;
ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཝ་སཱི ཀི་ར.
‘‘ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟོ, ན་ནྡཱ་རཱ་མེ ཛི་ནོ ཝ་སཱི;