༢༧. གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ;
ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྤ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ’’.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དཱི་པ་ངྐ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ. ཀ་སྶ་པ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི དཱི་པ་ངྐ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡེ་ནེ་ན –
‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –
ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཧ་ནྡ, བུ་དྡྷ་ཀ་རེ དྷ་མྨེ, ཝི་ཙི་ནཱ་མི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏ་དཱ་ད་ཀྑིཾ, པ་ཋ་མཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མི’’ནྟི དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ད་ཡོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ དི་ཊྛཱ, ཏེ པཱུ་རེ་ནྟོ ཡཱ་ཝ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་ག་མི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ཡེ ཏེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏཱ ན་རཱ;
སཾ་ས་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏེ་ཧི་པི.
‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རེ་སུ ཙ;
ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ, ན ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཉྫི་ཀཱ.
‘‘ན ཧོ་ནྟི ཁུ་དྡ་ཀཱ པཱ་ཎཱ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི དུ་གྒ་ཏིཾ;
ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.
‘‘སོ་ཏ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏཱ ན་ཏྠི, ན བྷ་ཝ་ནྟི མཱུ་ག་པ་ཀྑི་ཀཱ;
ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཎྜ་ཀཱ.
‘‘ན བྷ་ཝ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏཱ ན་རཱ;
མུ་ཏྟཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀེ་ཧི, ས་བྦ་ཏྠ སུ་དྡྷ་གོ་ཙ་རཱ.
‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ན སེ་ཝ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ;
ཝ་ས་མཱ་ནཱ་པི ས་གྒེ་སུ, ཨ་ས་ཉྙཾ ནཱུ་པ་པ་ཛྫ་རེ.
‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ དེ་ཝེ་སུ, ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་ནྣཱ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ, པཱུ་རེ་ནྟི ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ);
ཏེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ –
‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁཾ དུ་ཁཾ;
སཱ་པི དཱ་ན་བ་ལཱ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཀ་མྤ་ཐཱ’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༡.༡༢༤) –
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཝ་ས་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་པཱ་དི. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་བྱཱུ་ཧཱ ནཱ་མ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ མུ་ཏྟ་སི་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སཱ རུ་ད་མུ་ཁཱ ཨ་སྶཱུ་ནི ཧ་ཏྠེ་ཧི པུ་ཉྪ་མཱ་ནཱ ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པ་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘‘མཱ་རི་སཱ, མཱ་རི་སཱ, ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ་པི ཨུ་སྶུ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧི་སྶ་ནྟི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མེ་ཏྟཾ, མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, ཀ་རུ་ཎཾ མུ་དི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཾ, མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནོ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ.
‘‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་པཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨི་ཏོ, མཱ་རི་སཱ, ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ.
‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨི་ཏོ, མཱ་རི་སཱ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཨི་དཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.མ་ངྒ་ལ་པ་ཉྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ).
ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྟོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཨཱ་ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ཙ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཏ་དཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཏཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ-ས་ཀྐ-སུ་ཡཱ་མ-ས་ནྟུ་སི་ཏ-སུ་ནི་མྨི་ཏ-ཝ་ས་ཝ་ཏྟི-མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙུ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘མཱ་རི་ས, ཏུ་མྷེ་ཧི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, པཱུ་རེ་ནྟེ་ཧི ཙ ན ས་ཀྐ་བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡ –
‘‘ཀཱ་ལོ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;
ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧) –
ཡཱ་ཙིཾ་སུ.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ-དཱི་པ-དེ་ས-ཀུ་ལ-ཛ་ནེ་ཏྟི་ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལོ ནུ ཁོ, ན ཀཱ་ལོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ནེ་ཝ སོ་ཏ་བྦཾ ན ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ་པི ཀཱ་ལོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ས་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣོ་ཝཱ་དོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཁི་པྤཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཏ་དཱ པ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ དཱི་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་དཱི་པེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ བུ་དྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དཱི་པཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ མ་ཧཱ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ནུ ཁོ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མདེ་སཾ པ་སྶི. ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་ཊྛ་མ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཀུ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ ཝཱ སུ་དྡ་ཀུ་ལེ ཝཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏེ པ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མི སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ན པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཨེ་དི་སཱི, ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན་སྶཱ ཨཱ་ཡཱུཏི, ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནཱི’’ཏི པ་སྶི.
ཨི་ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀཱ་ལོ མེ, མཱ་རི་སཱ, བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ས་བྦ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཧི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྲ ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨོ་ཀཱ་སཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྲ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་ཝ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པ་ན མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི. དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ པུ་རི་སེ་སུ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫི, ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཙ སཱ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ ཨཱ་ཝུ་ཏ་པ་ཎྜུ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་ཀུ་ཙྪི ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ད་ས མཱ་སེ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི ནི་པ་ནྣཱ་པི ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ད་ས མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཏཱ.
མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་པི དེ་ཝཱི ད་ས མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་རཱ ཨ་ཉྫ་སཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཀ་མུ་ཀ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཝི་བྷཱུ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པེ་སེ་སི. དྭི་ནྣཾ པ་ན ན་ག་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནཾ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མཱུ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་སཱ་ཁཱ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་ཁ་ནྟ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ པུ་པྥ་ནྟ་རེ་ཧི ཙ པ་ར་མ་ར་ཏི་ཀ་ར་མ་དྷུ་ར་མ་ནོ་ར་མ་ཝི་རུ་ཏཱ་ཧི མ་ད་མུ་དི་ཏཱ་ཧི ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་རཱ་ཧི པ་ར་བྷ་ཏ་མ་དྷུ་ཀ་ར་ཝ་དྷཱུ་ཧི ཨུ་པ་གཱི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ར་ན་ནྡ་ན་ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ས་དི་ས་སོ་བྷཾ ཝ་ནཾ དི་སྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ སཱ་ལ་ཝ་ན་ཀཱི་ལ༹་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཙི་ཏྟ་མུ་པྤ་ཛྫི (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ).
‘‘ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ བཱ་ལ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཙཱ་ལི་ནཱི, ཝི་བྷཱུ་སི་ཏ་ངྒཱི ཝ་ནི་ཏེ་ཝ མཱ་ལི་ནཱི;
ས་དཱ ཛ་ནཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་ལི་མཱ་ལི་ནཱི, ཝི་ལུ་མྤི་ནཱི་ཝཱ་ཏི་ཝི་རོ་ཙི ལུ་མྦི་ནཱི’’.
ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་ཛུ་ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ ཡཾ སཱ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ སཱ་ལ་སཱ་ཁཱ ཨ་བ་ལཱ ཛ་ན་ཧ་ད་ཡ་ལོ་ལཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ལ་མྦ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ར་ཏ་ལ་སྨིཾ ས་མུ་པ་ག་ཏཱ. ཨ་ཐ སཱ ཏཾ སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ཏ་མྦ་ཏུ་ངྒ་ན་ཁུ་ཛྫ་ལེ་ན ཀ་མ་ལ་ད་ལ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཊྚ་ངྒུ་ལི་ནཱ ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་ཀ་ཊ་ཝ་ལ་ཡ་སོ་བྷི་ནཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་ར་མ་ར་ཏི་ཀ་རེ་ན ཀ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སཱ ཏཾ སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སི་ཏ་ཛ་ལ་དྷ་ར་ཝི་ཝ་ར་ག་ཏཱ བཱ་ལ་ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཙྩི་པ་བྷཱ ཝི་ཡ ཙ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཛཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི ཝི་ཡ ཙ དེ་ཝཱི ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་སྶཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. སཱ སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, དེ་ཝི, ཧོ་ཧི, མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཏེ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ་ན ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན དྭེ ཧ་ཏྠེ དྭེ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ་ཝ སུ་དྡྷོ ཝི་ས་དོ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ དྭེ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ས་རཱི་རེ ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ཡ ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན ག་ཎྷིཾ་སུ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ད་ས དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཏོ, ནཱ་ཀཱ་སེ་ན. ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ་ཝ ག་ཏོ, ན ས་ཙེ་ལ་ཀོ. ད་ཧ་རོ་ཝ ག་ཏོ, ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཙ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ པ་དེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (དཱི. ནི. ༢.༣༡; མ. ནི. ༣.༢༠༧) ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི མ་ཧོ་ས་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཏི. མ་ཧོ་ས་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཏཾ མུ་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཀིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨོ་ས་དྷཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཨི་ཏི ཨོ་ས་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨོ་ས་དྷ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ.
ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཨ་མྨ, ཀི་ཉྩི གེ་ཧ་སྨིཾ དྷ་ནཾ, དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ – ‘‘ས་དྷ་ནེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པེ་སི.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨི་མཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་པི་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནེ ཛཱ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི ཨཱ་ན་ནྡོ ཚ་ནྣོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨ་མ་ཙྩོ ཀ་ཎྜ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ ཙ་ཏ་སྶོ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི.
ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ – ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ས་ངྒྷཱ ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཀཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ལོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ པ་མུ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་ས, སུ་དྡྷོ་ད་ན་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, སོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ‘ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པཾ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལ༹ཾ པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏུ་ཊྛ་མྷཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཏཱ་པ་སོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ར་མ་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ན་ར་པ་ཏི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ – ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ཏོ, ཏཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཏ་ན་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལ་ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པཱ་དཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་སི་ཏ་ཛ་ལ་དྷ་ར་ཀཱུ་ཊེ་སུ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཧི ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ནྡི་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི. ཏ་ཏོ ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི. ཏཱ་པ་སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ – ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ – ‘‘ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་ན་པི བུ་དྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ག་ནྟྭཱ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་སྭཱ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རོ་དི. མ་ནུ་སྶཱ པ་ན དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཧ་སི་ཏྭཱ པུ་ན རོ་དི་ཏུ་མཱ་ར་བྷི, ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཏྠེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ནི་སྶཾ་ས་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ པ་རོ་དི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ རོ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མེ དི་ཝ་སེ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ནཱ་མཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཀ་ག་ནྡྷེ་ན ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཀུ་སུ་མཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་ངྒ་ཏེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་སུཾ. ཏེ་སུ རཱ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭེ་དྷཱ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, པ་བྦ་ཛ་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ’’ཏི. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦ་ད་ཧ་རོ གོ་ཏྟེ་ན ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཀ་ར་ཏྟཱ སི་དྡྷ་ཏྠོཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ནོ ཝཱ, ཏུ་མྷེ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་པི ཛ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ. ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་རོ་གོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ མ་མ པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏེ པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཉྩ ཀ་ཏ་ར་ཉྩཱ’’ཏི? ‘‘ཛི་ཎྞཾ བྱཱ་དྷི་ཏཾ མ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་ཏུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཛི་ཎྞ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ མ་ངྒ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི – ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ ཝཱ ཧོ་ཏུ རཱ་ཛཱ ཝཱ, མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མ, ས་ཙེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་མ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པ་ར་མ་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་ག་ཏ་ས་བྦ་དོ་སཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ན་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ཏཱ སི་རི་ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཝ་ཌྜྷི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ ཝ་པྤ་མ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཝི་བྷཱུ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ པུ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀོ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑོ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡོ གྷ་ན་ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ཡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ར་ཀ་ན་ཀ་ཏཱ་རཱ་ཁ་ཙི་ཏཾ ར་ཏྟ་ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་མ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ པ་ར་མ་མ་ངྒ་ལཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ན་ངྒ་ལཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མ་ཙྩཱ་ད་ཡོ ར་ཛ་ཏ་ན་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ན་ངྒ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ དྷཱ་ཏི་ཡོ – ‘‘ར་ཉྙོ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ས་ཧ་སཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. དྷཱ་ཏི་ཡོ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ ཐོ་ཀཾ ཙི་རཱ་ཡིཾ་སུ. སེ་ས་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ པ་ན ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. དྷཱ་ཏི་ཏོ པ་ན་སྶ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ཝེ་གེ་ན སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི་ཡོ སི་རི་ས་ཡ་ནེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣཾ ཏ་ཉྩ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཝོ, ཏཱ་ཏ, དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ’’ཏི པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ར་མྨ-སུ་ར་མྨ-སུ་བྷ་ནཱ་མ་ཀེ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དེ ཀཱ་རེ་སི. ཨེ་ཀཾ ན་ཝ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀཾ. ཏ་ཡོ་པི པཱ་སཱ་དཱ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. བྷཱུ་མི་ཀཱ་སུ པ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཚ་ཏྟ་མ་སྶ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫ་སི་རིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཧི་ཎི ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ, ར་ཛྫེ ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མི, ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ་སུ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ པེ་སེ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀུ་མཱ་རོ ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ན ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན མ་ཡཾ དྷཱི་ཏ་རོ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘ཀིཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཧ་སྶ་ཏྠཱ་མཾ དྷ་ནུཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ དྷ་ནུཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཏཾ ས་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཛི་ཡཾ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ ཝེ་ཋཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ནེ་ཝ དྷ་ནུཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཛི་ཡཾ རོ་པེ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨུ་པྤ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཀིཾ ཨེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཝོ ག་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ་ཉྙེ ‘‘ཏུ་མྷེ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ན དེ་ཝོ ག་ཛྫ་ཏི, ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ཧ་སྶ་ཏྠཱ་མཾ དྷ་ནུཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཛི་ཡཾ པོ་ཋེ་ནྟ་སྶ ཛི་ཡ་པྤ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ་ཀི་ཡཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཨ་ཡོ་པ་ཊྚཾ ཀ་ཎྜེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཾ ཨ་ས་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ད་ཏྠི་བ་ཧ་ལཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཝཱ་ལུ་ཀ་ས་ཀ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཝཱ་ལུ་ཀ་ས་ཀ་ཊ་མྤི པ་ལཱ་ལ་ས་ཀ་ཊ་མྤི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཎྜཾ པེ་སེ་སི ཐ་ལེ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ་ལཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ་ལཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཚ་ནྣཱ་སུ དི་སཱ་སུ ཀ་ཎྜཾ ཁི་པི. ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ་ལཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ པཱ་ཝི་སི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ སི་པྤཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ད་སྶེ་སི.
ཨ་ཐ སཱ་ཀི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པེ་ས་ཡིཾ་སུ. ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ པ་ན དེ་ཝཱི ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ སུ་ར་ཡུ་ཝ་ཏཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ར་ཡུ་ཝ་ཏཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཏུ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏུ་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཏུ་ཝཱ་རེ་ན ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ སཱ་ར་ཐིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཧི ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ ཝ་ར་རུ་ཙི་ར་ཐི་ར་ཀུ་བྦ་ར་ཝ་ར་ཏྟཾ ཐི་ར་ཏ་ར་ནེ་མི་ནཱ་བྷིཾ ཝ་ར་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏ་ཨཱི་སཱ་མུ་ཁཾ ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་ཏཱ་ར་ཀ་ཁ་ཙི་ཏ་ནེ་མི་པ་སྶཾ ས་མོ་ས་རི་ཏ་ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ས་སྶི་རི་ཀཾ ར་ཝི་ར་ཐ་ས་དི་ས་ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ར་ར་ཐཾ ས་མ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་སི་ཀུ་མུ་ད་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞེ ཨ་ནི་ལ་ག་རུ་ལ༹་ཛ་ཝེ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ངྒ་ལ་སི་ནྡྷ་ཝེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ ཏཾ ར་ཐ་ཝ་ར་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཨ་ཐ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ས་ནྣོ, པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་མ་སྶ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཛ་རཱ་ཛ་ཛྫ་ར་ས་རཱི་རཾ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟཾ པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཾ ཝ་ངྐ་ག་ཏྟཾ ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སུཾ. ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཐི ཙ པ་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘སཱ་ར་ཐི ཀོ ནཱ་མེ་ས པུ་རི་སོ ཀེ་སཱ་པི་སྶ ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཝ་ཏ, བྷོ, ཛཱ་ཏི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་རཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༤༥, ༤༧) སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ མ་མ པུ་ཏྟོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛི་ཎྞ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཀ་མྤ་མཱ་ན་མཱ་ན་སོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཱ་ཧི ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་མྨི་ཏཾ བྱཱ་དྷི་ཏ་ཉྩ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ མཱ་ན་སཾ ཨ་སྶ བྷི་ནྣཾ ཀ་རི་སྶ’’ནྟི ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི.
པུ་ན་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་མྨི་ཏཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མ་བྷི་རུ་ཧི. རཱ་ཛཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི.
པུ་ན་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནི་མྨི་ཏཾ སུ་ནི་ཝ་ཏྠཾ སུ་པཱ་རུ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ, ས་མྨ, སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི སཱ་ར་ཐིཾ པུ་ཙྪི. སཱ་ར་ཐི ཀི་ཉྩཱ་པི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་གུ་ཎེ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མཱ་ཡཾ དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞེ་སི.
ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཛི་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་སྭཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ར་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཝི་སྶ་ཀ་མྨོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་པྤ་ཀ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ དི་བྦེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི. ཨ་ཐ་སྶ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ ས་ཀཱ་ནི ས་ཀཱ་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶ་ཡ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ ‘‘ཛ་ཡ ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི སུ་ཏ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠུ་ཏི་གྷོ་སེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟེ་སུ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ ར་ཐ་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ – ‘‘རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ ཏུ་ཊྛིཾ ནི་ཝེ་དེ་ཐཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘རཱ་ཧུ ཛཱ་ཏོ, བ་ནྡྷ་ནཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀིཾ མེ པུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མེ ན་ཏྟཱ ‘རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ ར་ཐ་ཝ་ར་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཏི་མ་ནོ་ར་མེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པ་སི་རི་ཡཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ཀི་སཱ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ཏ་ལ་ག་ཏཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་སི་རིཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ ཧུ་ཏྭཱ –
‘‘ནི་བྦུ་ཏཱ ནཱུ་ན སཱ མཱ་ཏཱ, ནི་བྦུ་ཏོ ནཱུ་ན སོ པི་ཏཱ;
ནི་བྦུ་ཏཱ ནཱུ་ན སཱ ནཱ་རཱི, ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཨཱི་དི་སོ པ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) –
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སུ་སྶ་ཝ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ཝེ་སི, ཨ་ཧ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཎྛ་ཏོ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ པ་ར་མ་ར་ཏི་ཀ་རཾ མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་སི. སཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི མ་ཧ་ཏཱ སི་རི་ས་མུ་ད་ཡེ་ན པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ར་ཛ་ནི་ཀ་ར་ས་དི་ས་རུ་ཙི་ར་ཝ་ར་ཝ་ད་ནཱ བི་མྦ་ཕ་ལ་ས་དི་ས་ད་ས་ན་ཝ་ས་ནཱ སི་ཏ་ཝི་མ་ལ་ས་མ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཝི་ར་ལ༹་ཝ་ར་ད་ས་ནཱ ཨ་སི་ཏ་ན་ཡ་ན་ཀེ་ས་པཱ་སཱ སུ་ཛཱ་ཏ་ཉྫ་ནཱ་ཏི་ནཱི་ལ་ཀུ་ཊི་ལ་བྷ་མུ་ཀཱ སུ་ཛཱ་ཏ་ཧཾ་ས་ས་མ་སཾ་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་དྷ་རཱ ར་ཏི་ཀ་ར་ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་ཝི་ར་ཙི་ཏ་ཝ་ར་མ་ཎི་མེ་ཁ་ལཱ པ་རི་ག་ཏ་ཝི་པུ་ལ་གྷ་ན་ཛ་གྷ་ན་ཏ་ཊཱ ཀ་རི་ཀ་ར་ས་ནྣི་བྷོ་རུ་ཡུ་ག་ལཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ སུ་ར་ཡུ་ཝ་ཏི་ས་དི་ས་རཱུ་པ་སོ་བྷཱ ཝ་ར་ཡུ་ཝ་ཏི་ཡོ མ་དྷུ་ར་ར་ཝཱ་ནི ཏུ་རི་ཡཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་མཱ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ཛ་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཀི་ལེ་སེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི.
ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནི མ་ཡཾ པ་ཡོ་ཛེ་མ, སོ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཀི་མ་ཏྠཾ ཀི་ལ་མཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏུ་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཱ ཙ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཨ་དྡ་ས ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལཱ་ལཱ ཀི་ལི་ནྣ་ཀ་པོ་ལ་ག་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ད་ནྟེ ཁཱ་ད་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཝ་ས་ན་ར་ས་ནཱ, པཱ་ཀ་ཊ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཀུ་ལ་སི་རོ་རུ་ཧཱ སུ་སཱ་ན་རཱུ་པ་རཱུ་པཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཱ་སཾ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ན་བྷ་ཝ་ན་ས་དི་སཾ རུ་ཙི་ར་སོ་བྷ་མྤི པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ཏ་ལཾ ཨ་པ་ཝི་དྡྷ་མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཀུ་ཎ་པ་བྷ་རི་ཏཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ན་མི་ཝ པ་ར་མ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་བྷ་ཝ་ན་ས་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨུ་པ་སྶ་ཊྛཾ ཝ་ཏ བྷོ’’ཏི ཙ ཝཱ་ཙཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི.
སོ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སི་རི་ས་ཡ་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་མྨཱ་རེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཚ་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཚ་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན ཀ་ཉྩི པ་ཊི་ཝེ་དི་ཏྭཱ སཱི་གྷ་མེ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཛ་ཡཾ སི་ནྡྷ་ཝཾ ཀ་པྤེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་སྶ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཛ་ལ་ནྟེ་སུ སུ་མ་ན་པ་ཊྚ་ཝི་ཏཱ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ ཨ་རི་མ་ནྠ་ཀཾ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཏུ་ར་ངྒ་ཝ་རཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མ་མེ་ཝ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཡཾ ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཀ་པྤི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་པྤ་ནཱ ཨ་ཏི་གཱ་ལ༹ྷཱ, ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ནཱ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི. ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. སོ ནཱ་དོ ཏཾ ས་ཀ་ལ་ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རཾ ཨུ་ནྣཱ་དཾ ཀ་རེ་ཡྻ, དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ན ཀ་སྶ་ཙི སོ་ཏུཾ ཨ་དཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘པུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ སུ་མ་ན་མ་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་མྦ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་མྨཱ་རེ པཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ དེ་ཝི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱི པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སྶ ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ ཀ་ཎྜ་ཀ, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ མཾ ཏཱ་ར་ཡ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཀ་ཎྜ་ཀོ གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱུ་པ་གྒ་ཛ་ཝ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་བྦ་སེ་ཏོ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་ས་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞོ. ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་པི་ཊྛི་ག་ཏོ ཚ་ནྣཾ ཨ་སྶ་སྶ ཝཱ་ལ་དྷིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ན་ག་ར་སྶ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ.
ཏ་དཱ པ་ན རཱ་ཛཱ པུ་བྦེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ག་མ་ན་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྭཱི་སུ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་པུ་རི་སེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་སི, ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་སྶ. ཏ་སྨཱ སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡ་དི དྭཱ་རཾ ན ཝི་ཝ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣོ ཚ་ནྣཾ ཝཱ་ལ་དྷིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱུ་རཱུ་ཧི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠཾ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཚ་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ དྭཱ་རཾ ན ཨུ་གྒྷཱ་པ་ཡ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀ་ཎྜ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ དྭཱ་རེ ཨ་ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏ་ཝཱ་ལ་དྷི་ནཱ ཚ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཡོ པུ་རི་སཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. དྭཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘མཱ ནི་ཀྑ་མ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་མེ དི་ནེ;
དི་བྦཾ ཏུ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་དྡྷཱ པཱ་ཏུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. –
དྭི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་སི, ནི་ཝ་ཏྟ, མཱ་རི་སཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི. ཨ་ཧཾ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཏི.
‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཀྐ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;
ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན, ག་ཙྪ ཏྭཾ མཱ་ར མཱ ཨི་དྷ.
‘‘ས་ཀ་ལཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་མྤི, ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་མ་ཧཾ པ་ན;
ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏྟིཾ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རི་ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙ་སྶ ཀུ་ལཱ་ལ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ སོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶིཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ ཀ་ཎྜ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་མ་གཱ་བྷི་མུ་ཁཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི མ་ཧ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན སི་རི་ས་མུ་ད་ཡེ་ན. ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཊྛི ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཊྛི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ས་ཊྛི ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མ་ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞ་ཙཱ་མ་ར་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་ཧི ས་ཀྐ་རོ་ནྟི་ཡོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. དི་བྦཱ་ནི ས་ངྒཱི་ཏཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ ཏུ་རི་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫིཾ་སུ.
ཨི་མི་ནཱ སི་རི་ས་མུ་ད་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀཱ ནཱ་མཱ་ཡཾ ན་དཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ནོ་མཱ ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ནོ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཎྷི་ཡཱ ཨ་སྶཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མུ་ཏྟ་རཱ་སི་ས་དི་སེ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མྨ ཚ་ནྣ, ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཚ་ནྣོ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ, ག་ཙྪེ་ཝ ཏྭ’’ནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ ཀེ་སཱ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏེ ཁ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ར་མ་ནི་སི་ཏ་མ་སི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན མོ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཙཱུ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡི, ཀེ་སཱ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ སཱི་སེ ཨ་ལླཱི་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ན ཀེ་སཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་སྶུ ཙ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ, པུ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཨོ་ཧཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་མྤི་སྶ ནཱ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཧ མོ་ལི༹་ཡཱ ཙཱུ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ནོ ཙེ, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི. ཏཾ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ནཾ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀེ་ན ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཚེ་ཏྭཱ་ན མོ་ལི༹ཾ ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ, ཝེ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ;
ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ སི་ར་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཝ་རེ་ན ཝཱ་ས་ཝོ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༢༢; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༢; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ);
པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཱ་ནི མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི, ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཝི་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་པྤ་ཏྟེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་སྶ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡༥; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩༤; ༢.༣༤༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༡༩༨; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༢༠༦) –
ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་ག་ལཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི. ཏཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ – ‘‘ཚ་ནྣ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏ་ཏོ ཚ་ནྣོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཀ་ཎྜ་ཀོ པ་ན ཚ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ན་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ན སཱ་མི་ནོ ད་སྶ་ན’’ནྟི ཙ་ཀྑུ་པ་ཐ་མ་སྶ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡོ་ག་དུ་ཀྑ་མ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཧ་ད་ཡེ་ན ཕ་ལི་ཏེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ར་རི་པུ་དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཀ་ཎྜ་ཀོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝི་མ་ལ་ཏྠ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཚ་ནྣ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ་ཝ སོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡེ་ན སོ་ཀེ་ན པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ རོ་ད་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫྷཱ་པྤ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ས་ལི་ལ་དྷ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ར་ཛ་ནི་ཀ་རོ ཝི་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀོ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནོ ཏཾ ཝ་ན་ཝཱ་སི་མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་མ་ཏ་པཱ་ན་མི་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙ་རོ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ན་ར་སཱི་ཧོ མ་ཏྟ་མཱ་ཏ་ངྒ་ཝི་ལཱ་ས་གཱ་མཱི ས་མ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟུ་ངྒ་ཏ་ར་ངྒ་བྷ་ངྒཾ ཨ་ས་ངྒཾ ག་ངྒཾ ན་དིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་ཝི་རཱ་ཛི་ཏ་ཝ་ར་རུ་ཙི་ར་རཱ་ཛ་ག་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ས་ཀ་ལཾ པ་ན ཏཾ ན་ག་རཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན དྷ་ན་པཱ་ལ་ཀེ པ་ཝི་ཊྛེ ཏཾ ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་སུ་རི་ནྡེ པ་ཝི་ཊྛེ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ས་ངྑོ་བྷ་མ་ག་མཱ་སི. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ ཛཱ་ཏ་ཝི་མྷི་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཧ་ད་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ནྣུ ཡཾ, བྷོ, རཱ་ཧུ་བྷ་ཡེ་ན ནི་གཱུ་ལ༹ྷ་ཀི་ར་ཎ་ཛཱ་ལོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏ་མ་ཉྙོ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་སི, ས་མྨ, ཀ་དཱ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་མཱ་ག་ཏོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ན་ནུ ཨེ་ས ཀུ་སུ་མ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་ས་ནྟ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ན་ཉྩ པ་ར་མ་ལཱི་ལཱ༹་ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ དི་སྭཱ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏ་མ་ཉྙོ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, བྷོ, ཏྭཾ ཨུ་མྨ་ཏྟོ་སི, ན་ནུ ཀཱ་མོ ཨི་སྶ་ར་ཀོ་དྷ་ཧུ་ཏཱ་ས་ན་པ་རི་ད་ཌྜྷ་ས་རཱི་རོ སུ་ར་པ་ཏི་ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ནོ ཨེ་སོ ཨ་མ་ར་པུ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི! ཏ་མ་ཉྙོ ཨཱི་ས་ཀཾ ཧ་སི་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི, བྷོ, ཏེ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷཾ, ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ནཱ་ནི, ཀུ་ཏོ ཝ་ཛི་རཾ, ཀུ་ཏོ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ. ཨ་དྡྷཱ བྲ་ཧྨཱ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛ་ནཾ པ་མ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ཝེ་ད་ངྒཱ་དཱི་སུ ནི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝཱ་ཡཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ, ན ཙ ཀཱ་མ་དེ་ཝོ, ནཱ་པི ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ནོ, ན ཙཱ་པི བྲ་ཧྨཱ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ས ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ལླ་པ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཝ ནཱ་ག་རེ་སུ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘དེ་ཝ, དེ་ཝོ ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝཱ ཡ་ཀྑོ ཝཱ ཀོ ནུ ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཐ, ས་ཙེ ཨ་མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ རཱུ་པ་སོ་བྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡུ་ག་མ་ཏྟཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་ག་དྷཱ་དྷི་པ་ཏི རཱ་ཛཱ བཱ་ལ་ཛ་ནེ་ཧི དུ་ར་ནུ་སཱ་རོ མེ་རུ་མ་ནྡཱ་ར་སཱ་རོ ས་ཏྟ་སཱ་རོ བི་མྦི་སཱ་རོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎ་སྶ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལོ ཝེ་གེ་ན ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཱ་ནུ་ཉྙོ བ་ནྡྷུ་ཛ་ན་སི་ནེ་ཧ་སཱི་ཏ་ལེ སི་ལཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཨ་ཧ་ཉྷི པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟོ་པི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་དྡྷཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ན ཏ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ.
‘‘ཨ་ཐ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝ་ར་རཱ་ཛ་ག་ཧཾ, ན་ར་རཱ་ཛ་ཝ་རེ ན་ག་རཾ ཏུ ག་ཏེ;
གི་རི་རཱ་ཛ་ཝ་རོ མུ་ནི་རཱ་ཛ་ཝ་རོ, མི་ག་རཱ་ཛ་ག་ཏོ སུ་ག་ཏོ་པི ག་ཏོ’’.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་གྒོ བོ་དྷི་ཡཱ’’ཏི ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི. ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟཾ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི – ‘‘ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ས་བྦ་སོ་པི ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི དི་བྦོ་ཛཾ ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ཀི་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་གྒོ བོ་དྷི་ཡཱ’’ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏུཾ གཱ་མ་ནི་ག་མེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀཱ་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་དཱ་ནི གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོ ཨེ་ས པ་དྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟོ, ཀིཾ ནོ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་ཧཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ནི་ག་མེ སེ་ནཱ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཡ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ པ་ཀྑི་ཏྟ་དི་བྦོ་ཛཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་ནཱ་ག་རཱ་ཛཾ སུ་པ་ནྟཾ བོ་དྷེ་སི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཏཱི་རེ སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏེ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སེ མ་ནོ་ར་མེ སཱ་ལ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན བོ་དྷི་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. དེ་ཝ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་སི་དྡྷཱ་ད་ཡོ དི་བྦེ་ཧི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ཧི པཱུ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སོ་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀོ ཏི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཐེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཏ་ཉྫ་ན་གི་རི་ས་ངྐཱ་སཾ ཨཱ་ཙ་ར་ནྟ་མི་ཝ དི་ན་ཀ་ར་ཛཱ་ལཾ ས་ཀ་ཧ་ད་ཡ་མི་ཝ ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལཾ སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཧ་ག་ག་ཎ་ས་མྤཱ་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ མ་ནྡ་མཱ་རུ་ཏེ་རི་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ ན་ཙྩ་ནྟ་མི་ཝ པཱི་ཏི་ཡཱ ར་ཉྫ་མཱ་ན་མི་ཝ ཙ ཏ་རུ་ག་ཎཱ་ནཾ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ན་ཝི་ཛ་ཡ་ཏ་རུ་མ་སྶ་ཏྠ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ་ཏྠ་དུ་མ་རཱ་ཛཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠོ པ་ལླ་ངྐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ནི ཙ ཏི་ཎཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རེ་ན ལེ་ཁཱ་ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠེ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རེ ཏི་ས་ནྡྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱི་ཋེ ཋ་པི་ཏ་ར་ཛ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་ཧ་ཏྠཾ བོ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི མ་ཎི་ཚ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ་ཧི དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ པ་ན་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ བོ་དྷི་ཨ་ངྐུ་རཱ པ་ཏ་མཱ་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ པ་ཝཱ་ལཱ༹ ཝི་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟེ པ་ན ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ མ་མ ཝི་ས་ཡ་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན དཱ་ནཱ་ཧ་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་མ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ར་བ་ལ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མཱ་ར་བ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. སཱ ཀི་ར མཱ་ར་སེ་ནཱ མཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཙ ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ ཙ, པ་ཙྪ་ཏོ པ་ན ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཨུ་དྡྷཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྶཱ པ་ན ཨུ་ནྣ་ད་ནྟི་ཡཱ ས་དྡོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ སུ་ཡྻ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཛ་ཡུ་ཏྟ་རཾ ནཱ་མ ས་ངྑཾ དྷ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཀི་ར ས་ངྑོ ཝཱི་ས་ཧ་ཏྠ་ས་ཏི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་ཡ་ཏཾ བེ་ལུ༹་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི གཱི་ཏཱ་ནི གཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. སུ་ཡཱ་མོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་ཡ་ཏཾ ས་ར་ད་ས་མ་ཡ་ར་ཛ་ནི་ཀ་ར་ས་སྶི་རི་ཀཾ དི་བྦ་ཙཱ་མ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནྡཾ མ་ནྡཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྲ་ཧྨཱ ཙ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་མི་ཝ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ཀཱ་ལོ༹་པི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ནཱ་ག་ནཱ་ཊ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཐུ་ཏི་ས་ངྒཱི་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་དྷཱུ་པ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཐ མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཧི་མ་གི་རི་སི་ཁ་ར་ས་དི་སཾ པ་ར་མ་རུ་ཙི་ར་ད་སྶ་ནཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ནཱ་མ ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་རི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧཱ་པེ་སི. མཱ་ར་པ་རི་སཱ་པི ཨ་སི་ཕ་ར་སུ་ས་ར་ས་ཏྟི་ས་བ་ལཱ ས་མུ་སྶི་ཏ་དྷ་ནུ་མུ་ས་ལ-ཕཱ་ལ-ས་ངྐུ-ཀུ་ནྟ-ཏོ་མ་ར-ཨུ་པ་ལ-ལ་གུ་ལ༹-ཝ་ལ་ཡ-ཀ་ཎ་ཡ-ཀ་པྤ་ཎ-ཙ་ཀྐ་ཀ་ཊ་ཀ་དྷཱ་རཱ་རུ་རུ- སཱི་ཧ-ཁ་གྒ-ས་ར་བྷ-ཝ་རཱ་ཧ-བྱ་གྒྷ-ཝཱ་ན་རོ་ར་ག-མ་ཛྫཱ་རོ་ལཱུ་ཀ་ཝ་ད་ནཱ མ་ཧིཾ་ས-པ་ས་ད-ཏུ་ར་ངྒ-དི་ར་དཱ་དི་ཝ་ད་ནཱ ཙ ནཱ་ནཱ་བྷཱི་མ་ཝི་རཱུ་པ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ཀཱ་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ཡ་ཀྑ་པི་སཱ་ཙ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡཱ ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཱ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ མཱ་ར་སྶ ས་ནྡེ་སཾ ས་མུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་ཏོ མཱ་ར་བ་ལེ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀོ་པི ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ པ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏཾ ཝི་ཛ་ཡུ་ཏྟ་ར་ས་ངྑཾ པི་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀཱ་ལོ༹ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་ཉྫེ་རི་ཀ་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཏ་ཏྠ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ན སུ་ཉྙ་ཝི་མཱ་ནེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་དི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི མཱ་རོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནི དུ་ནྣི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ.
‘‘པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ་སྶ ཙ ཡུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ, ཏི་ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་སྶ ཙ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ;
ཨུ་ཀྐཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ གྷོ་རཱ, དྷཱུ་མ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཙ དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ་མྤི ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ཡ་ཐཱ, ག་ཏཱ ཝི་ཡོ་གཾ པ་ཏི་ནེ་ཝ ཀཱ་མི་ནཱི;
ལ་ཏེ་ཝ ཝཱ་ཏཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ ས་སཱ་ག་རཱ, པ་ཀ་མྤི ནཱ་ནཱ་ས་དྷ་རཱ དྷ་རཱ མ་ཧཱི.
‘‘ཨ་ཧེ་སུ་མུ་དྡྷཱུ་ཏ་ཛ་ལཱ ས་མུ་དྡཱ, ཝ་ཧིཾ་སུ ན་ཛྫོ པ་ཊི་ལོ་མ་མེ་ཝ;
ཀཱུ་ཊཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཏ་རུ་ས་ངྒྷ་ཊཱ་ནི, བྷེ་ཏྭཱ གི་རཱི་ནཾ པ་ཐ་ཝིཾ བྷ་ཛིཾ་སུ.
‘‘པ་ཝཱ་ཡི ཝཱ་ཏོ ཕ་རུ་སོ ས་མ་ནྟཱ, ནི་གྷ་ཊྚ་ས་དྡོ ཏུ་མུ་ལོ ཨ་ཧོ་སི;
བྷ་ཛི་ཏྠ གྷོ་རཾ ར་ཝི་ར་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ཀ་བ་ནྡྷ་རཱུ་པཾ ག་ག་ནེ ཙ་རི་ཏྠ.
‘‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་སི་ཝཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་གཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཉྩ གྷོ་རཾ;
ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཾ ཀི་ར དུ་ནྣི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ཧོ་སི མཱ་རཱ་ག་མ་ནེ ས་མ་ནྟཱ.
‘‘ཏཾ དེ་ཝ་དེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཧ་ནྟུ་ཀཱ་མཾ, ཀཱ་མཾ ཏུ དི་སྭཱ པ་ན དེ་ཝ་ས་ངྒྷཱ;
ཧཱ་ཧཱ་ཏི ས་དྡཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ, ཨ་ཀཾ་སུ ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ར་ངྒ་ནཱ་ཧི.
‘‘པ་ཙྪཱ་པི པ་སྶིཾ་སུ སུ་ད་ནྟ་རཱུ་པཾ, དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་སུ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ;
ས་ཨ་ནྟ་ཀཾ ཏཾ ས་བ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀཾ, ཧ་ཏྠེ ཙ ཐ་རཱུ ཙ པཱ་ཏཱ ཏ་ཡིཾ་སུ.
‘‘ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ་ནཾ ག་རུ་ལོ༹་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ, མ་ཛ྄ཛྷེ མི་གཱ་ནཾ པ་ར་མོ་ཝ སཱི་ཧོ;
མ་ཧཱ་ཡ་སོ མཱ་ར་བ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཝཱི་ཏ་བྷ་ཡོ ནི་སཱི་དི’’.
ཨ་ཐ མཱ་རོ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠཾ བྷིཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཝ་སྶཾ པུ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཝཱ་ལུ་ཀ་ཀ་ལ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཊྛཱི་ཧི ན་ཝ་ཧི མཱ་ར་ཨི་དྡྷཱི་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ཎེ, ཏི་ཊྛ་ཐ, ཨི་མཾ སི་དྡྷ་ཏྠ་མ་སི་དྡྷ་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཐ, ག་ཎྷ་ཐ ཧ་ན་ཐ ཚི་ནྡ་ཐ བ་ནྡྷ་ཐ ན མུ་ཉྩ་ཐ པ་ལཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི མཱ་ར་པ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཉྩ གི་རི་མེ་ཁ་ལ་སྶ ཁ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་རེ་ན ས་རཾ བྷ་མ་ཡ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘བྷོ སི་དྡྷ་ཏྠ, ཨུ་ཊྛ་ཧ པ་ལླ་ངྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མཱ་ར་པ་རི་སཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏི་གྷོ་རཾ པཱི་ལ༹་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཀ་དཱ ཏེ པཱུ་རི་ཏཱ, མཱ་ར, པ་ལླ་ངྐ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ར་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་ནྣཱ་མེ་སི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ད་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་བ་ཧ་ལཱ་ནི པ་ཐ་ཝི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཱ་ནི ཝཱ་ཏུ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཋ་མཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཙ་ཏུ་ན་ཧུ་ཏཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བ་ཧ་ལཱ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཚ་དྷཱ པ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཙ ཨ་ས་ནཱི ཙ ཕ་ལིཾ་སུ. ཨ་ཐ གི་རི་མེ་ཁ་ལ་དི་ར་དོ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ན པ་ཏི. མཱ་རོ གི་རི་མེ་ཁ་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. མཱ་ར་པ་རི་སཱ་པི དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་སུ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་ཀི་རིཾ་སུ.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ཏཾ ས་མཱ་རཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ར་མཱི་ན་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;
ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;
ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤) –
ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨི་མ་སྶ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ནྡྷཱ་ཝིཾ, ཨ་ཡཾ མེ པ་ལླ་ངྐོ ཝི་ཛ་ཡ་པ་ལླ་ངྐོ མ་ངྒ་ལ་པ་ལླ་ངྐོ, ཨེ་ཏྠ མེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཡཱ་ཝ ས་ངྐ་པྤོ ན པ་རི་པུ་ཎྞོ, ན ཏཱ་ཝ ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡).
ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ – ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི ཏཱ་ཝ ནཱུ་ན སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. པ་ལླ་ངྐ་སྨི་ཉྷི ཨཱ་ལ་ཡཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ མེ པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ’’ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐ་ཉྩ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ མཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ པ་ན ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྲཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ མུ་ཙ་ལི་ནྡམཱུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ སཱི་ཏཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ མུ་ཙ་ལི་ནྡེ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྠ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ ན ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ན ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ་ད་ཀེ་ན ཙ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནམཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ དྭེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཧཱ་ར་དཱ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཡཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ – ‘‘ན ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཧ་ཏྠེ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པུ་ན མུ་གྒ་ཝ་ཎྞེ སི་ལཱ་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པུ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ – ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༦༤; མ. ནི. ༡.༢༨༡; ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧) པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ‘‘ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ, ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༦༦; མ. ནི. ༡.༢༨༢; ༢.༣༣༨; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༦༦; མ. ནི. ༡.༢༨༢; ༢.༣༣༨; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཁོ མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ – ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ – ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་སཱ་མ་ནྟེ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་པ་གཾ ཨུ་པ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡོ པཱི་ཎི་ནྡྲི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནོ་དྷི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཕ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཨོ་དྷི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ས་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་ན་ཡ་མ་ཧཱ་ཝ་གྒཱདཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཏེ ཉཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཐེ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ནྟོ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏ་ར་ཧི ས་མྦུ་དྡྷོ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་ཝ་ཌྜྷ་ནོ;
པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ན, པ་ཏྟོ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ.
༢. ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་ནྟོ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ;
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ ཀོ་ཊཱི་ནཾ, པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཨ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ས་ཀྱ་ཝ་ཌྜྷ་ནོཏི སཱ་ཀི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝ་ཌྜྷ་ནོ. ‘‘ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. པ་དྷཱ་ནནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ནཱཏི གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ ཀོ་ཊཱི་ནནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –