༢༥. ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ས་ཏྟེ་སུ ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ན་ཀཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཀོ་ཨཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ན-ཀཱ་ར་སྶ ཎཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཀ་ན་ཀ་སྶ ཀ་ན་ཀཱ་དི་ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཝ་སྶ་ནཾ ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ཡུ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ, ན ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ, པུ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱི་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏཾ པ་ན ཨཱ་ཡུ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཾ པ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཋི་ཏཾ, ཏ་དཱ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ་པི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སོ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ དེ་ཝོ ཀ་ན་ཀ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཏེ་ན་སྶ ཀ་ན་ཀཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ན་ཀཱ་ག་མ་ནོ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. ཏཾ པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཎ་མ་མཱ་ནཾ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ’’ཏི ཛཱ་ཏཾ. སོ པ་ན ཏཱི་ཎི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. ཏུ་སི་ཏ-ས་ནྟུ་སི་ཏ-ས་ནྟུ་ཊྛ་ནཱ་མ་ཀཱ པ་ན་སྶ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. རུ་ཙི་ག་ཏྟཱ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི་པ་མུ་ཁཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ.
སོ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ རུ་ཙི་ག་ཏྟཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ ནཱ་མ པུ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནེ་ན མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏཾ ཏིཾ་ས་པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. སོ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཚ མཱ་སེ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨ་གྒི་སོ་ན་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒི་སོ་ན་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རི་ཡཱ དི་ནྣཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཛ་ཊཱ་ཏི་ནྡུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཡ་ཝ་པཱ་ལེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་ར་བོ་དྷིཾ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཕ་ལ་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ག་ག་ན་པ་ཐེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་ད་སྶ་ན་ན་ག་ར་ས་མཱི་པེ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི, ཏ་དཱ ཏིཾ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
པུ་ན སུ་ནྡ་ར་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་སི, སོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ད་ས་ནྣཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, ས་མྦུ་དྡྷོ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ;
ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛོ ན་རཱ་ས་བྷོ.
༢. ‘‘ད་ས དྷ་མྨེ པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཀ་ནྟཱ་རཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི;
པ་ཝཱ་ཧི་ཡ མ་ལཾ ས་བྦཾ, པ་ཏྟོ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ.
༣. ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་ནཱ་ཡ་ཀེ;
ཏིཾ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧུ.
༤. ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ, པ་ར་ཝཱ་ད་པྤ་མ་དྡ་ནེ;
ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧུ.
༥. ‘‘ཏ་ཏོ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ཛི་ནོ དེ་ཝ་པུ་རཾ ག་ཏོ;
ཝ་ས་ཏེ ཏ་ཏྠ ས་མྦུ་དྡྷོ, སི་ལཱ་ཡ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ.
༦. ‘‘པ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏྟ དེ་སེ་ནྟོ, ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཏི སོ མུ་ནི;
ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་ས དྷ་མྨེ པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ད་ས པཱ་ར་མི་དྷ་མྨེ པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ. ཀ་ནྟཱ་རཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཀ་ནྟཱ་རཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི. པ་ཝཱ་ཧི་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ. མ་ལཾ ས་བྦནྟི རཱ་གཱ་དི་མ་ལ་ཏྟ་ཡཾ. པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ, པ་ར་ཝཱ་ད་པྤ་མ་དྡ་ནེཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ཝཱ་ད་པྤ་མ་དྡ་ནེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀུ་བྦ་ནནྟི ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷིཾ, སུ་ནྡ་ར་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ག་ཏོ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་སི. ཀ་ཐཾ ཝ་སཱི་ཏི? པ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏྟ དེ་སེ་ནྟོཏི ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཏྟ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ་པི ཨེ་ཀོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. སུ་རི་ནྡ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ སུ་རི་ནྡ་ཝ་ཏུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བྷི་ཡྻ་ས་སྶ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ཙ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་སྶ དྭི་ནྣ་མྤི ཏིཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ མཱ་གྷ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༧. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི དེ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝི་མ་ལཱ་ནཾ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ན ཏཱ་དི་ནཾ.
༨. ‘‘ཏིཾ་ས་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་དཱ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ;
ཨོ་གྷཱ་ན་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ, བྷི་ཛྫི་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་ཙྩུ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨོ་གྷཱ་ནནྟི ཀཱ་མོ་གྷཱ་དཱི་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣ་མོ་གྷཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཏེ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཨོ་ཧ་ན་ནྟི ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་གྷཱ, ཏེ་སཾ ཨོ་གྷཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ཨོ་གྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཛྫི་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཙྩུ་ཡཱཏི མ་ཙྩུ་ནོ.
ཏ་དཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མི་ཐི་ལ་ན་ག་རེ པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ‘‘ས་ར་ཎ་ག་ཏ་ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ག་མ་ནཾ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནཾ མི་ཐི་ལ་ན་ག་ར་མ་ནུ་པྤ་ཏྟ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏེ་མཱ་སཾ ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟུ་ཎྞ་ཙཱི་ན་པ་ཊྚ་ཀ་མྦ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནི མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙེ་ཝ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་དཱ་སི. སོ་པི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀཱ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ སོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༩. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ན་ནྟ་བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནོ.
༡༠. ‘‘ས་མྦུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཛི་ན་ས་ངྒྷཾ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ.
༡༡. ‘‘པ་ཏྟུ་ཎྞཾ ཙཱི་ན་པ་ཊྚ་ཉྩ, ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལ་མྤི ཙ;
སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀ་ཉྩེ་ཝ, ཨ་དཱ་སིཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀེ.
༡༢. ‘‘སོ་པི མཾ བུ་དྡྷོ བྱཱ་ཀཱ་སི, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཡ;
ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༡༣. ‘‘ཨ་ཧུ ཀ་པི་ལ་ཝ྄ཧ་ཡཱ ར་མྨཱ…པེ… ཧེ་སྶཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ ཨི་མཾ.
༡༤. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, བྷི་ཡྻོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡིཾ;
ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ.
༡༥. ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ན་རུ་ཏྟ་མེ;
ཨོ་ཧཱ་ཡཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ, པ་བྦ་ཛིཾ ཛི་ན་ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནོཏི བ་ཧུ་ཀཾ ཨ་ན་ནྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ ཨ་སྶ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝཱ་ཧ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནནྟི ས་མྦུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཡ་དི་ཙྪ་ཀནྟི ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་ལ་མ་ལ’’ནྟི པ་ཝཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀེཏི ས་ཏྠུ་ནོ ཙེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་དཱ་སིཾ. ན་རུ་ཏྟ་མེཏི ན་རུ་ཏྟ་མ་སྶ. ཨོ་ཧཱ་ཡཱཏི པ་ཧཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ.
ཏ་སྶ པ་ན ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ་བྷ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པི་ཏཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི མཱ་ཏཱ, བྷི་ཡྻ་སོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, སོ་ཏྠི་ཛོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ས་མུ་དྡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི, ས་རཱི་རཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ, བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ རུ་ཙི་ག་ཏྟཱ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ, ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༦. ‘‘ན་ག་རཾ སོ་བྷ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, སོ་བྷོ ནཱ་མཱ་སི ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ཝ་ས་ཏེ ཏ་ཏྠ ན་ག་རེ, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཾ.
༡༧. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟོ ཙ, ཨཱ་སི བུ་དྡྷ་སྶ སོ པི་ཏཱ;
ཨུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
༢༢. ‘‘བྷི་ཡྻ་སོ ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
སོ་ཏྠི་ཛོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ.
༢༣. ‘‘ས་མུ་དྡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཙེ་ཝ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ;
བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨུ་དུ་མྦ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༥. ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཏྟ་ནེ་ན སོ བུ་དྡྷོ, ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་ས་མུ་གྒ་ཏོ;
ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ ཡ་ཐཱ ཀ་མྦུ, ཨེ་ཝཾ རཾ་སཱི་ཧི མ་ཎྜི་ཏོ.
༢༦. ‘‘ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་ཡུ བུ་དྡྷ་སྶ ཏཱ་ཝ་དེ;
ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ སོ, ཏཱ་རེ་སི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
༢༧. ‘‘དྷ་མྨ་ཙེ་ཏིཾ ས་མུ་སྶེ་ཏྭཱ, དྷ་མྨ་དུ་སྶ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ;
དྷ་མྨ་པུ་པྥ་གུ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ, ནི་བྦུ་ཏོ སོ ས་སཱ་ཝ་ཀོ.
༢༨. ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཏ་སྶ ཛ་ནོ, སི་རི་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ;
ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན་ནུ རི་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེཏི ཀ་མྨཱ་རུ་དྡྷ་ནེ. ཡ་ཐཱ ཀ་མྦཱུཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ རཾ་སཱི་ཧི མ་ཎྜི་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ར་སྨཱི་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏོ. དྷ་མྨ་ཙེ་ཏིཾ ས་མུ་སྶེ་ཏྭཱཏི ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་དུ་སྶ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་པ་ཊཱ་ཀ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ. དྷ་མྨ་པུ་པྥ་གུ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱཏི དྷ་མྨ་མ་ཡ་པུ་པྥ་མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ ན་མ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཝི་ལཱ་སོཏི མ་ཧཱ་ཨི་དྡྷི་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟོ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཛ་ནོཏི སཱ་ཝ་ཀ་ཛ་ནོ. སི་རི་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘སུ་ཁེ་ན ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ག་ཏཱ་ས་ཝོ, ཝི་ཀཱ་མ་པཱ་ཎཱ་ག་མ་ནོ མ་ཧེ་སཱི;
ཝ་ནེ ཝི་ཝེ་ཀེ སི་རི་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ, ཝི་སུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ག་མ་ནོ ཝ་སི་ཏྠ’’.
སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ.