༢. སུ་མེ་དྷ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི –
༡-༢. ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ, ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེ;
ཨ་མ་རཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ད་སྶ་ནེ་ཡྻཾ མ་ནོ་ར་མ’’ནྟི. –
ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. སཱ པ་ནེ་སཱ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཏཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ པ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༡.༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟནྟི (མ. ནི. ༡.༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ‘‘པ་རི་པ་ཀྐཱ ཁོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཝི་ནེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༢༡) ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཁ་ནྟིཾ མ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི, ཏེ་སཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཏེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛེ་ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ (སཾ. ནི. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱདཱི་ནི (སཾ. ནི. ༥.༡༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏེ་སཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ དེ་སི་ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད- (མ. ནི. ༡.༢༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཱ་དཱི་ནི (སཾ. ནི. ༢.༦༣), ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པེ་སུ ཨི་མ་སྶ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ. ཀ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན? ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་སྨིཾ ནི་དཱ་ན་སྨིཾ ཨེ་ཝ –
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ས་མཱ་དྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཝི་དོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, པུ་ཙྪ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཀཱི་དི་སོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ན་རུ་ཏྟ་མཱ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༡.༧༤-༧༥) –
ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་སཱ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཚེ་ད་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ལེ་ས་ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཝོ་ཧཱ་རེ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལེ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི (སུ. ནི. ༡༠༩༨; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༡༧; ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦༡) ཙ, ‘‘ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤོ ཨི་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༣༤༦) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༣༦༨) ཚེ་ད་ནེ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཝི་ཀ་པྤེ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ལེ་སེ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ, ཏི་ཊྛ་ཏུ སུ་ག་ཏོ ཀ་པྤ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༨; ཨུ་དཱ. ༥༡) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤེ. ‘‘ཀཱི་ཝ དཱི་གྷོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པྤོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༢༨-༡༢༩) ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཏྠུ་ཀ་པྤེ་ན ཝ་ཏ ཀི་ར, བྷོ, མ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦༠) ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་གེ. ‘‘ཀ་པྤོ ན་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཀ་པྤ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ ཛི་ཎྞོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༧༡) ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་ཀ་པྤེ. ཨི་དྷ པ་ན མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩; ༣.༢༧༥; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༡༢༨; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ.༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཊྛ. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེཏི ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་རཾ ནཱ་མ ན་ག་རནྟི ‘‘ཨ་མ་ར’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་མ་ར་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་པི པ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཀིཾ ཏེ་ཧི, ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏཾ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ. ད་སྶ་ནེ་ཡྻནྟི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྲ-ཙ་ཙྩ་ར་དྭཱ་ར-ཙ་ཏུ་ཀྐ་སི་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ-པཱ་ཀཱ་ར-པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་སཱ་ད- ཧ་མྨི་ཡ-བྷ་ཝ་ན-ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏྟཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ. མ་ནོ་ར་མནྟི ས་མ་སུ་ཙི་པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ སུ་ལ་བྷཱ་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ས་བྦོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ས་མི་དྡྷ་ཏྟཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ མ་ནོ ར་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཾ.
ད་ས་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟནྟི ཧ་ཏྠི་ས་དྡེ་ན ཨ་སྶ་ས་དྡེ་ན ར་ཐ་ས་དྡེ་ན བྷེ་རི་ས་དྡེ་ན ས་ངྑ་ས་དྡེ་ན མུ་དི་ངྒ་ས་དྡེ་ན ཝཱི་ཎཱ་ས་དྡེ་ན གཱི་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ས་དྡེ་ན ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཐ པི་ཝ་ཐ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི ད་ས་མེ་ན ས་དྡེ་ནཱ་ཏི; ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་མུ་སྶ་ཝ་ས་མ་ཛྫ་ནཱ་ཊ་ཀཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏནྟི ཨ་ནྣེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ཙ པཱ་ནེ་ན ཙ སུ་ཊྛུ ཨཱ་ཡུ་ཏཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ སུ་བྷི་ཀྑ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, བ་ཧུ་ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ད་ས ས་དྡེ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ –
‘‘ཧ་ཏྠི་ས་དྡཾ ཨ་སྶ་ས་དྡཾ, བྷེ་རི་ས་ངྑ་ར་ཐཱ་ནི ཙ;
ཁཱ་ད་ཐ པི་ཝ་ཐ ཙེ་ཝ, ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན གྷོ་སི་ཏ’’ནྟི. – ཝུ་ཏྟཾ;
ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ས་དྡནྟི ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་ད་ས་དྡེ་ན, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. བྷེ་རི་ས་ངྑ་ར་ཐཱ་ནི ཙཱཏི བྷེ་རི་ས་དྡེ་ན ཙ ས་ངྑ་ས་དྡེ་ན ཙ ར་ཐ་ས་དྡེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘ཁཱ་ད་ཐ པི་ཝ་ཐཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྣ་པཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན གྷོ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱ་དི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཏེ་སཾ པ་ན ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ, ན ས་ཀ་ལོ་ཏི? ན ཨེ་ཀ་དེ་སོ ས་ཀ་ལོ ད་ས་ཝི་དྷོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ. ཀ་ཐཾ? བྷེ་རི་ས་དྡེ་ན མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ས་ངྑ་ས་དྡེ་ན ཝཱི་ཎཱ་གཱི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ས་དྡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ན་ག་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ –
༣. ‘‘ན་ག་རཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ, ས་བྦ་ཀ་མྨ་མུ་པཱ་ག་ཏཾ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ;
ས་མི་དྡྷཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ་ཝ, ཨཱ་ཝཱ་སཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨི་ན’’ནྟི. – ཝུ་ཏྟཾ;
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣནྟི པཱ་ཀཱ་ར་གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀཱ་དི་ས་བྦ་ན་ག་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་བྦ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་མུ་པཱ་ག་ཏནྟི ས་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏཾ, ས་མུ་པ་ག་ཏ་ས་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་མུ་ཏྟཱ་དི་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཏོ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ. ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་ས་མཱ་ཀུ་ལནྟི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་བྷཱ་སེ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ས་མཱ་ཀུ་ལཾ. ས་མི་དྡྷནྟི མ་ནུ་སྶོ་པ་བྷོ་ག་ས་བྦོ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ས་མི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ. དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝཱཏི དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ལ་ཀ་མ་ནྡཱ ཝི་ཡ ཨ་མ་ར་ཝ་ཏཱི ས་མི་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝཱ་སཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨི་ནནྟི ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨི་ནོ ཛ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སོ. ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས’’ནྟི ལི་ངྒ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི པུ་ཉྙཾ, ཀུ་ལ་རཱུ་པ་མ་ཧཱ་བྷོ་གི་སྶ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པུ་ཉྙཾ. ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་མ་ལ་ར་ཛཱ་པ་ཝཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ པུ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠི ཏེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨི་ནོ, ཏེ་སཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨི་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠ སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན, ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ཨ་ཧོ་སི ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་ན་ཝ་ཡོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ. ཏ་སྶ པ་ན ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨཱ་ཡ་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་བྷ་རི་ཏེ ག་བྦྷེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཏྠ་ཀཾ ཏེ, ཀུ་མཱ་ར, མཱ་ཏུ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨེ་ཏྠ་ཀཾ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀཾ, ཨེ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་པ་ཡྻ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༤. ‘‘ན་ག་རེ ཨ་མ་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ, སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;
ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝཱ.
༥. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ཏི་ཧཱ་སེ ཙ, ས་དྷ་མྨེ པཱ་ར་མིཾ ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་ག་རེ ཨ་མ་ར་ཝ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་མ་ར་ཝ་ཏཱི་ས་ངྑཱ་ཏེ ན་ག་རེ. སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མེ་དྷཱ’’ཏི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཏ་སྶ སུ་ནྡ་རཱ པ་ས་ཏྠཱ་ཏི སུ་མེ་དྷོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི བྲ་ཧྨཾ ཨ་ཎ་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ པ་ན ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ པ་ན བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ནྣི་ཙ་ཡོཏི ཀོ་ཊཱི་ནཾ ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ཀོ་ཊི་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, ཨ་ནེ་ཀོ ཀོ་ཊི་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ཡ་སྶ སོ་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི དྷ་ན་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝཱཏི བ་ཧུ་ལ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝཱ. པུ་རི་མཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ག་བྦྷ་ག་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ནི་ཙྩ་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ག་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ན ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ’ ཏྭེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༣༢) ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་དཱ་ནི མ་ནྟཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་སཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་དྷ་རོ. ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝེ་ད-ས་དྡོ ཉཱ་ཎ་སོ་མ་ན་སྶ་ག་ནྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས – ‘‘ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝེ་ད་གུ་མཱ་བྷི་ཛ་ཉྙཱ, ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ས་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༠༦༥) ཉཱ་ཎེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཡེ ཝེ་ད་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༥༧) སོ་མ་ན་སྶེ. ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༦) ག་ནྠེ. ཨི་དྷཱ་པི ག་ནྠེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༥). པཱ་ར་གཱུཏི ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ལ་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀེ ལ་ཀྑ་ཎེ. ཨི་ཏི་ཧཱ་སེཏི ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ག་ནྠ་ཝི་སེ་སེ. ས་དྷ་མྨེཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀེ དྷ་མྨེ, ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ཝཱ. པཱ་ར་མིཾ ག་ཏོཏི པཱ་རཾ ག་ཏོ, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ ད་ས་གུ་ཎ་ག་ཎཱ་རཱ་དྷི་ཏ་པ་ཎྜི་ཏོ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ཏ་ལེ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་རཱི་ར་བྷེ་ད་ནཾ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོ, ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ, བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ཛ་རཾ ཨ་བྱཱ་དྷིཾ ཨ་མ་ར་ཎཾ སུ་ཁཾ སི་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶཾ བྷ་ཝ་ཙཱ་ར་ཀ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༦. ‘‘ར་ཧོ་ག་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ;
དུ་ཀྑོ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ནཱ་མ, ས་རཱི་ར་སྶ ཙ བྷེ་ད་ནཾ.
༧. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ, བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ ས་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཨ་ཛ་རཾ ཨ་མ་རཾ ཁེ་མཾ, པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མི ནི་བྦུ་ཏིཾ.
༨. ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏཾ;
ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ.
༩. ‘‘ཨ་ཏྠི ཧེ་ཧི་ཏི སོ མ་གྒོ, ན སོ ས་ཀྐཱ ན ཧེ་ཏུ་ཡེ;
པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མི ཏཾ མ་གྒཾ, བྷ་ཝ་ཏོ པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན གཱ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མ. ཏ་ཏྠ ར་ཧོ་ག་ཏོཏི ར་ཧ་སི ག་ཏོ, ར་ཧ་སི ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སིཾ ཨ་ཧཾ. ཨེ་ཝ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་དཱཏི ཏ་སྨིཾ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧ’’ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ སོ སུ་མེ་དྷོ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོཏི ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ནི་བྦུ་ཏིནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཡཾ་ནཱུ་ནཱཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་དི པ་ནཱ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡནྟི པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏནྟི མུ་ཏྟ-ཀ་རཱི་ས-པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ-པི་ཏྟ-སེ་མྷ-ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏཾ. ཨ་ན་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨ་ཏྠཱིཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཧེ་ཧི་ཏཱིཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་ཙ་ན་མི་དཾ. ན སོ ས་ཀྐཱ ན ཧེ་ཏུ་ཡེཏི ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ན ས་ཀྐཱ ན བྷ་ཝི་ཏུཾ. སོ པ་ན མ་གྒོ ཧེ་ཏུ་ཡེཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ན ན ཧོ་ཏི, ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ཏོ པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པཱི’’ཏི ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀེ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ ས་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཝི་བྷ་ཝེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཎྷེ ས་ཏི ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་ཏ་ལ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་གྒཱི་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ པཱ་པ་སྶ ལཱ་མ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ས་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཁེ་པ་ན་ཏོ ཨ་ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༠. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི དུ་ཀྑེ ཝི་ཛྫ་ནྟེ, སུ་ཁཾ ནཱ་མ་པི ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ, ཝི་བྷ་ཝོ་པི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀོ.
༡༡. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་ཎྷེ ཝི་ཛྫ་ནྟེ, ཨ་པ་རཾ ཝི་ཛྫ་ཏི སཱི་ཏ་ལཾ;
ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་གྒི ཝི་ཛྫ་ནྟེ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀཾ.
༡༢. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི པཱ་པེ ཝི་ཛྫ་ནྟེ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མ་པི ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏི ཝི་ཛྫ་ནྟེ, ཨ་ཛཱ་ཏི་པི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པཱིཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ, སུ་ཊྛུ དུ་ཀྑཾ ཁ་ཎ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ. བྷ་ཝེཏི ཛ་ན་ནེ. ཝི་བྷ་ཝོཏི ཨ་ཛ་ན་ནཾ, ཛ་ན་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཛ་ན་ན་དྷ་མྨོ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏི་ཝི་དྷ་གྒི ཝི་ཛྫ་ནྟེཏི ཏི་ཝི་དྷེ རཱ་གཱ་དི་ཀེ ཨ་གྒི་མྷི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནནྟི ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཨ་གྒི་སྶ ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. པཱ་པེཏི ཨ་ཀུ་ས་ལེ ལཱ་མ་ཀེ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མ་པཱིཏི ཀུ་ས་ལ་མ་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ. ཛཱ་ཏི ཝི་ཛྫ་ནྟེཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལི་ངྒ་བྷེ་ད་ཉྩ ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛཱ་ཏི་པཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཁེ་པ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏི་ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་ཧཾ པ་ར་མྤི ཙི་ནྟེ་སིཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ ནཱ་མ གཱུ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ནི་མུ་གྒེ་ན པུ་རི་སེ་ན དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ས་ཎྜ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་མ་ལ་ས་ལི་ལཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ དི་སྭཱ – ‘ཀ་ཏ་རེ་ན ནུ ཁོ མ་གྒེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ’ནྟི ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ག་ཝེ་ས་ནཾ, ན སོ ཏ་སྶ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ དོ་སོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ དོ་སོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝ་ནེ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ག་ཝེ་ས་ནཾ, ན སོ ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ དོ་སོ, པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ དོ་སོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཙོ་རེ་ཧི སཾ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པུ་རི་སོ པ་ལཱ་ཡ་ན་མ་གྒེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་ཙེ སོ ན པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ན སོ ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ དོ་སོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ དོ་སོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་ར་གཱ་མི་མྷི སི་ཝེ མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ག་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན མ་གྒ་སྶ དོ་སོ, པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ དོ་སོ. ཡ་ཐཱ བྱཱ་དྷི་པཱི་ལི༹་ཏོ པུ་རི་སོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ བྱཱ་དྷི་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀེ ཝེ་ཛྫེ ས་ཙེ ཏཾ ཝེ་ཛྫཾ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏཾ བྱཱ་དྷིཾ ན ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཏི, ན སོ ཝེ་ཛྫ་སྶ དོ་སོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ དོ་སོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ན ཡོ ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷི་པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ན ག་ཝེ་ས་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ དོ་སོ, ན ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷི་ཝི་ནཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དོ་སོ’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༣. ‘‘ཡ་ཐཱ གཱུ་ཐ་ག་ཏོ པུ་རི་སོ, ཏ་ལཱ༹་ཀཾ དི་སྭཱ་ན པཱུ་རི་ཏཾ;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ན དོ་སོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ སོ.
༡༤. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝཾ, ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ན དོ་སོ ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹.
༡༥. ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་རཱི་ཧི པ་རི་རུ་དྡྷོ, ཝི་ཛྫ་ནྟེ ག་མ་ན་མྤ་ཐེ;
ན པ་ལཱ་ཡ་ཏི སོ པུ་རི་སོ, ན དོ་སོ ཨ་ཉྫ་ས་སྶ སོ.
༡༦. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་རུ་དྡྷོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ སི་ཝེ པ་ཐེ;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ མ་གྒཾ, ན དོ་སོ སི་ཝ་མ་ཉྫ་སེ.
༡༧. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྱཱ་དྷི་ཏོ པུ་རི་སོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀེ;
ན ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཏི ཏཾ བྱཱ་དྷིཾ, ན དོ་སོ སོ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀེ.
༡༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷཱི་ཧི, དུ་ཀྑི་ཏོ པ་ཏི་པཱི་ལི༹་ཏོ;
ན ག་ཝེ་ས་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ, ན དོ་སོ སོ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གཱུ་ཐ་ག་ཏོཏི གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པ་ག་ཏོ, གཱུ་ཐེ་ན ག་ཏོ མ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ. ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དྷོ་ཝནྟི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་སོ་དྷ་ནེ, བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་མ་ཏ་ནྟ་ལེ༹ཏི ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ, སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རཱི་ཧཱིཏི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི. པ་རི་རུ་དྡྷོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་རུ་དྡྷོ. ག་མ་ན་མྤ་ཐེཏི ག་མ་ན་པ་ཐེ. ཚ་ནྡཱ་ཝི་ནཱ་ས་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན པ་ལཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་དི ན པ་ལཱ་ཡེ་ཡྻ. སོ པུ་རི་སོཏི སོ ཙོ་རེ་ཧི པ་རི་རུ་དྡྷོ པུ་རི་སོ. ཨ་ཉྫ་ས་སྶཱཏི མ་གྒ་སྶ. མ་གྒ་སྶ ཧི –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༡) –
བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ཉྫ་ས་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. སི་ཝེཏི ས་བྦུ་པ་དྡ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཝེ. སི་ཝ་མ་ཉྫ་སེཏི སི་ཝ་སྶ ཨ་ཉྫ་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀེཏི ཝེ་ཛྫེ. ན ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཏཱིཏི ན ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཡྻ. ན དོ་སོ སོ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀེཏི ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠི, བྱཱ་དྷི་ཏ་སྶེ་ཝ དོ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑི་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡནྟི མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡཾ. ཝི་ནཱ་ཡ་ཀེཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ.
ཨེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སིཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ་པི མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པུ་རི་སོ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སུ་ཁཱི ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ་པི ཨི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ན་ར་ནཱ་རི་ཡོ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཏཾ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་ན ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ་པི ཨི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ནཱ་ཝི་ཀཱ ནཱ་མ ཛ་ཛྫ་རཾ ནཱ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་གཱ་ཧི་ནིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཧ་མྤི ཨི་མཾ ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དཱི་ནི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏ་ན་ཝི་ནཱ་ས་བྷ་ཡེ་ན ཏེ ཙོ་རེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཁེ་མཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ ར་ཏ་ན་ཝི་ལོ་པ་ཀ་ཙོ་ར་ས་དི་སོ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནི མེ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཙོ་ར་ས་དི་སཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༩. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཀུ་ཎ་པཾ པུ་རི་སོ, ཀ་ཎྛེ བ་དྡྷཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཡ;
མོ་ཙ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, སུ་ཁཱི སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི.
༢༠. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝི་མཾ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་ས་ཉྩ་ཡཾ;
ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ.
༢༡. ‘‘ཡ་ཐཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཊྛཱ་ན་མྷི, ཀ་རཱི་སཾ ན་ར་ནཱ་རི་ཡོ;
ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ.
༢༢. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏཾ;
ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪི་སྶཾ, ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཀུ་ཊིཾ.
༢༣. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཛ་ཛྫ་རཾ ནཱ་ཝཾ, པ་ལུ་གྒཾ ཨུ་ད་གཱ་ཧི་ནིཾ;
སཱ་མཱི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ.
༢༤. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ, ན་ཝ་ཙྪི་དྡཾ དྷུ་ཝ་སྶ་ཝཾ;
ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪི་སྶཾ, ཛི་ཎྞ་ནཱ་ཝཾ་ཝ སཱ་མི་ཀཱ.
༢༥. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི པུ་རི་སོ ཙོ་རེ་ཧི, ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ཎྜ་མཱ་དི་ཡ;
བྷ་ཎྜ་ཙྪེ་ད་བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ, ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ་ན ག་ཙྪ་ཏི.
༢༦. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡོ, མ་ཧཱ་ཙོ་ར་ས་མོ ཝི་ཡ;
པ་ཧཱ་ཡི་མཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཀུ་ས་ལ་ཙྪེ་ད་ནཱ་བྷ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པི ཀུ་ཎ་པཾ པུ་རི་སོཏི ཡ་ཐཱ་པི ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་ཧི་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཎ་པེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྛེ ཨཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏྭཱ ཧ་རཱ་ཡི་ཏྭཱ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ. སུ་ཁཱིཏི སུ་ཁི་ཏོ. སེ་རཱིཏི ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་ས་ཉྩ་ཡནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཀུ་ཎ་པ་རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཊྛཱ་ན་མྷཱིཏི ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ནྟི ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རོ, ཨུ་ཙྩཱ་རོ ཙ སོ ཋཱ་ནཾ ཙེ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་སི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཨུ་སྶཱ་སོ, ཝ་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་སྶཱ་ས་ཊྛཱ་ན་མྷི, ཨུ་ཀྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཀུ་ཊིནྟི ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཊིཾ ན་ར་ནཱ་རི་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛ་ཛྫ་རནྟི ཛི་ཎྞཾ. པ་ལུ་གྒནྟི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟིཾ, ཝི་ཀི་ར་ནྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་གཱ་ཧི་ནིནྟི ཨུ་ད་ཀ་གཱ་ཧི་ནིཾ. སཱ་མཱིཏི ནཱ་ཝཱ་སཱ་མི་ཀཱ. ན་ཝ་ཙྪི་དྡནྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ཧི ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ཚི་དྡཱ་ཝ་ཙྪི་དྡེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཝ་ཙྪི་དྡཾ. དྷུ་ཝ་སྶ་ཝནྟི དྷུ་ཝ་ནི་སྶ་ནྡཾ, ནི་ཙྩཾ པ་གྒྷ་ར་ཎཱ་སུ་ཙི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་ཎྜ་མཱ་དི་ཡཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ར་ཏ་ནཱ་དི་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དི་ཡ. བྷ་ཎྜ་ཙྪེ་ད་བྷ་ཡཾ དི་སྭཱཏི བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི སོ བྷ་ཎྜ་མཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡོཏི ཨུ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཡོ, ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་ཙོ་ར་ས་མོ ཝི་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པི་ཡ་རཱུ་པེ་སུ སཱ་ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཙོ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཙོ་ར་ས་མོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ སོ ར་ཏ་ན་བྷ་ཎྜ་མཱ་དཱ་ཡ ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཏེ ཙོ་རེ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཧ་མྤི ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཙོ་ར་ས་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཾ མ་གྒཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀུ་ས་ལ་ཙྪེ་ད་ནཱ་བྷ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཝི་ལོ་པ་ན་བྷ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐེ་ཝཾ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ མ་ཧཱ་དྷ་ན་རཱ་སིཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ད་ཡོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ག་ཏཱ, མ་ཡཱ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དེ་ཝོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏེ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ཙ ‘‘སཱ་དྷུ དེ་ཝཱ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ར་ཝ་ར་ན་ག་ར་ས་དི་ས་ཏོ ཨ་མ་ར་ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནཱ་ནཱ་མི་ག་ག་ཎ་ཝ་ནྟེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ དྷ་མྨི་ཀཾ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སྶ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མུ་པེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལཾ ས་མཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན་ཝ་དོ་ས་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་གུ་ཎ་མུ་པཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨེ་ཝཾ པ་ན སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཊྛ་དོ་ས་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ད་ས་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་དྷ་ཉྙ་ཝི་ཀ་ཏིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༢༧. ‘‘ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏཾ དྷ་ནཾ;
ནཱ་ཐཱ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་ན, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མུ་པཱ་ག་མིཾ.
༢༨. ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, དྷ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་སྶ་མོ སུ་ཀ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ, པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ སུ་མཱ་པི་ཏཱ.
༢༩. ‘‘ཙ་ངྐ་མཾ ཏ་ཏྠ མཱ་པེ་སིཾ, པ་ཉྩ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ.
ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མུ་པེ་ཏཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་མཱ་ཧ་རིཾ.
༣༠. ‘‘སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཛ་ཧིཾ ཏ་ཏྠ, ན་ཝ་དོ་ས་མུ་པཱ་ག་ཏཾ;
ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་སིཾ, དྭཱ་ད་ས་གུ་ཎ་མུ་པཱ་ག་ཏཾ.
༣༡. ‘‘ཨ་ཊྛ་དོ་ས་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ, པ་ཛ་ཧིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཀཾ;
ཨུ་པཱ་ག་མིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, གུ་ཎེ ད་ས་ཧུ་པཱ་ག་ཏཾ.
༣༢. ‘‘ཝཱ་པི་ཏཾ རོ་པི་ཏཾ དྷ་ཉྙཾ, པ་ཛ་ཧིཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ;
ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་མཱ་དི་ཡིཾ.
༣༣. ‘‘ཏ་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧིཾ, ནི་སྶ་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མེ;
ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མྷི ས་ཏྟཱ་ཧེ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པཱ་པུ་ཎི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཱ་ཧནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཐཱ་ནཱ་ཐཱ་ནནྟི ས་ནཱ་ཐཱ་ན་མ་ནཱ་ཐཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཌྜྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ལི་དྡཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ས་ཧ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ་ཧི ད་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་མཱི་པེ. དྷ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ པ་བྦ་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨི་ཀོ་ཏི? ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སྶ་མོ སུ་ཀ་ཏོ མ་ཡ྄ཧནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཨ་སྶ་མ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཙ་ངྐ་མཱ ས་ཧ་ཏྠཱ མཱ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ པ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ མཱ་པི་ཏཱ, ཀི་ནྟུ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝེ་ན པེ་སི་ཏེ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཏཾ ས་མྤ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ –
‘ཨ་སྶ་མོ སུ་ཀ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ, པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ སུ་མཱ་པི་ཏཱ;
ཙ་ངྐ་མཾ ཏ་ཏྠ མཱ་པེ་སིཾ, པ་ཉྩ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏ’’’ནྟི. – ཨཱ་དི་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱཏི པ་ཎྞ་ཚ་ད་ན་སཱ་ལཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ. པ་ཉྩ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་དོ་སེ་ཧི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་དོ་སཱ ནཱ་མ? ཐ་དྡྷ་ཝི་ས་མ་ཏཱ, ཨ་ནྟོ་རུ་ཀྑ་ཏཱ, ག་ཧ་ན་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ, ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷ་ཏཱ, ཨ་ཏི་ཝི་སཱ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དོ་སེ་ཧི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ས་ཊྛི་ར་ཏ་ནོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནོ ཙ་ངྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཉྩ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏནྟི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དོ་སེ་ཧི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་མཱ་ཧ་རིནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ). ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མུ་པེ་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་གུ་ཎེ་ཧི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤-༢༤༥; མ. ནི. ༡.༣༨༤-༣༨༦, ༤༣༡-༤༣༣; པཱ་རཱ. ༡༢-༡༤) ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ ཨཱ་ནེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ས་མ་ཎ་སུ་ཁེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཨ་ཊྛི་མཱ་ནི ས་མ་ཎ་སུ་ཁཱ་ནི ནཱ་མ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ, ནི་བྦུ་ཏ་པི་ཎྜ་བྷུ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ར་ཊྛཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་སུ ར་ཊྛ་པཱི་ལ༹་ན་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝོ, ཙོ་ར་ཝི་ལོ་པ་ནེ ནི་བྦྷ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་མ་ཎ་སུ་ཁེ་ཧི (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཨུ་པེ་ཏཾ ས་མུ་པེ་ཏཾ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་སི’’ནྟི ཨ་སྶ་མེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི.
སཱ་ཊ་ཀནྟི ཝ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་མེ. ན་ཝ་དོ་ས་མུ་པཱ་ག་ཏནྟི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཛ་ཧིཾ པ་རི་ཙྩ་ཛིཾ. སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཙ ཏ་ཏྠ ན་ཝ དོ་སེ དི་སྭཱ པ་ཛ་ཧི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྷི སཱ་ཊ་ཀ་སྨིཾ ན་ཝ དོ་སཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ ན་ཝ? སཱ་ཊ་ཀ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་རི་བྷོ་གེ་ན ལ་ཧུ་ཀཾ ཀི་ལི་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཀི་ལི་ཊྛོ ཙ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦོ པུ་ན ར་ཛི་ཏ་བྦོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཛཱི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཛི་ཎྞ་སྶ པུ་ན ཏུ་ནྣ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ལ༹་དཱ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི པུ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱ་ཝོ, ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཐཱ ནཾ ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གོ་པེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི པ་རི་ད་ཧ་ཏོ ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ མ་ཧི་ཙྪ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ན་ཝ་ཧི དོ་སེ་ཧི (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ) ཨུ་པ་ག་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རནྟི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཧཱི་རཱ་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཡི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྭཱ་ད་ས་གུ་ཎ་མུ་པཱ་ག་ཏནྟི དྭཱ་ད་ས་ཧི ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ གུ་ཎ-ས་དྡོ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཊྛོ ‘‘ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༧༩) ཝི་ཡ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་སྨིཾ དྭཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏཱ, ཨ་པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ཧ་ཏྠཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ, པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཛི་ཎྞེ་པི སི་བྦི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝོ, ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ སུ་ཁེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ སཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝོ, སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝོ, པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ, ཝཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ལ་བྷ་བྷཱ་ཝོ, ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རེ ན་ཊྛེ་པི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ).
ཨ་ཐ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ན ན་ཝ་ཀ་ན་ཀ་ཀ་ཊ་ཀ་ནཱུ་པུ་རཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་དྡ་ས་མྨི་སྶི་ཏ-མ་དྷུ་ར་ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་གེ་ཧ་ཛ་ན་ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་བྷ་ཝ་སོ་བྷི་ཏཾ སུ་ར་ཝ་ར་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་གཱ་རཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཛ་ན་པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཏ་པོ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ་སྨི, ཨི་དྷ པ་ན མེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ་སོ དུ་ཏི་ཡོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་སེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༣༡. ‘‘ཨ་ཊྛ་དོ་ས་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ, པ་ཛ་ཧིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་དོ་ས་ས་མཱ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་ཊྛ་ཧི དོ་སེ་ཧི ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? མ་ཧཱ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ནི་པྥཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ནི་ཙྩཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ, སཱི་ཏུ་ཎྷ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ག་ར་ཧ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མི་ད’’ནྟི ས་པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝོ, གེ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ས་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཝཱ་སོ, ཨཱུ་ཀཱ་མ་ངྒུ་ལ་གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ) དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཛ་ཧིཾ.
གུ་ཎེ ད་ས་ཧུ་པཱ་ག་ཏནྟི ཚ་ནྣཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ས་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ད་ས་ཧི? ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏཱ, ཨུ་པ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་ལ་བྷཱ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཏ་རུ་པ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏཱ, སེ་ནཱ་ས་ན་མ་ཙྪེ་རཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཧི པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ལ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པཱ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ, པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་ཧ ཝཱ་སོ, ཚ་ནྣ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་བྷོ་ག་སུ་ཁ་ཏཱ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ལ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་ཏི ཨི་མེ ད་ས གུ་ཎེ (ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ) དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་སྨཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨཱ་ཧ ཙ –
‘‘ཝ་ཎྞི་ཏོ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛེ་ན, ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཙ བྷཱ་སི་ཏོ;
ནི་ཝཱ་སོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ས་མོ ཀུ་ཏོ.
‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪེ་ར་ཧ་རེ, དེ་ཝ་ཏཱ་པ་རི་པཱ་ལི་ཏེ;
པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ཝ་ས་ནྟོ ཧི, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མྷི སུ་བྦ་ཏོ.
‘‘ཨ་བྷི་ར་ཏྟཱ་ནི ནཱི་ལཱ་ནི, པ་ཎྜཱུ་ནི པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཙ;
པ་སྶ་ནྟོ ཏ་རུ་པ་ཎྞཱ་ནི, ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ནཱུ་ད་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི བུ་དྡྷ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ལ་ཡཾ;
ཝི་ཝི་ཏྟཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༢);
ཨ་ཐ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ དི་ཊྛ་དོ་སོ ཧུ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ལ་དྡྷཱ་ནི་སཾ་སོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མེ གཱ་མ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ན་དུ་ཀྑཾ, ནཱ་ཧཾ ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ན་མཱུ་ལ་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཡཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ནྟོ –
༣༢-༣༣. ‘‘ཝཱ་པི་ཏཾ རོ་པི་ཏཾ དྷ་ཉྙཾ, པ་ཛ་ཧིཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ.
ཨ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་མཱ་དི་ཡི’’ནྟི. – ཨཱ་དི་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ཝཱ་པི་ཏནྟི ཝ་པི་ཏྭཱ ནི་པྥ་ནྣཾ. རོ་པི་ཏནྟི རོ་པི་ཏྭཱ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཝ་པ་ན་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ཝ ས་སྶ་ནི་པྥ་ཏྟི, ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཡཱ་པེ་སིཾ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏི་ཏ་ཕ་ལཾ. ཨཱ་དི་ཡིནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ.
‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨ་པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཛཱི་ཝི་ཀོ;
པ་ཧཱི་ནཱ་ཧཱ་ར་ལོ་ལུ་པྤོ, ཧོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ མུ་ནི.
‘‘ཛ་ཧཱ་ཏི ར་ས་ཏ་ཎྷ་ཉྩ, ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཏ་སྶ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཏ་སྨཱ ཧི ནཱ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ, པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་མེ. པ་དྷཱ་ནནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡ་ཉྷི པ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ‘‘པ་དྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་ཧིནྟི ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ར་བྷིཾ. ནི་སྶ་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མེཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཋཱ་ནེ་ན ཙ ཙ་ངྐ་མེ་ན ཙ.
སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན སེ་ཡྻཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མེ་ཧེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ སུ་མེ་དྷ་ཏཱ་པ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟེ ཏ་དཱ ས་བྦ་ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་རོ མཱ་ར་བ་ལ་བྷ་ཡཾ་ཀ་རོ ཉཱ་ཎ་དཱི་པ་ངྐ་རོ དཱི་པ་ངྐ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ་ཡ་མཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར དཱི་པ་ངྐ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ས་མ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ –
‘‘ཀཱ་ལོ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;
ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧) –
ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏོ སོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ར་མྨ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ས་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛི་ཏ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ ན་ར་དེ་ཝ་སྶ སུ་དེ་ཝ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཀུ་ལེ སུ་མེ་དྷཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི མ་ཎི་ཀཱུ་ཊ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ད་ས མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ལི་ལ་དྷ་ར་ཝི་ཝ་ར་ག་ཏོ ས་ར་ད་ཀཱ་ལ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ ཨུ་ད་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི.
དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི
ཏ་སྶ པ་ན དཱི་པ་ངྐ་ར་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་པི ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་པི དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ས་བྦ་ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་སུ ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་སུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཝ. ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཾ ད་སྶི་ཏཱ་ནི –
‘‘དཱི་པ་ངྐ་རེ ཙཱ་རུ་ཀ་རེ ཀུ་མཱ་རེ, སི་ཝཾ་ཀ་རེ ས་ནྟི་ཀ་རེ་ཝ ཛཱ་ཏེ;
པ་ཀ་མྤི ས་ངྐ་མྤི ཏ་དཱ ས་མ་ནྟཱ, ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱཱ ད་ས་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ.
‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ, ད་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ;
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྨིཾ, ཏ་དཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ཏཱ.
‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ, ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟུ དེ་ཝ་ཏཱ;
པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ ཏཾ མ་ནུ་ཛཱ པ་ན.
‘‘ཨ་ཝཱ་དི་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི ཙ་མྨ་ན་དྡྷཱ, སུ་པོ་ཀྑ་རཱ དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཙ ཝཱི་ཎཱ;
ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ནཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་སྨིཾ, ཁ་ཎེ ས་མ་ནྟཱ མ་དྷུ་རཾ ར་ཝིཾ་སུ.
‘‘ཚི་ཛྫིཾ་སུ ས་བྦ་ཏྠ ཙ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ས་ཡཾ ཝི་ག་ཙྪིཾ་སུ ཙ ས་བྦ་རོ་གཱ;
རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶིཾ་སུ ཙ ཛཱ་ཏི་ཨ་ནྡྷཱ, ས་དྡཾ ས་མ་ནྟཱ བ་དྷི་རཱ སུ་ཎིཾ་སུ.
‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་ལཱ༹ མ་ནུ་སྶཱ, ལ་བྷིཾ་སུ ཡཱ་ནཾ པ་ད་སཱ་ཝ པ་ངྒུ་ལཱ;
ཝི་དེ་ས་ཡཱ་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ནཱ་ཝཱ, ས་པ་ཊྚ་ནཾ སཱི་གྷ་མུ་པཱ་ག་མིཾ་སུ.
‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ, ས་ཡཾ ས་མ་ནྟཱ ར་ཏ་ནཾ ཝི་རོ་ཙི;
ནི་བྦཱ་ཡི གྷོ་རེ ནི་ར་ཡེ ཧུ་ཏཱ་སོ, ན་དཱི་སུ ཏོ་ཡ་མྤི ཙ ན་པྤ་ཝ་ཏྟི.