༡༡. ནཱ་ར་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་དུ་མ་བུ་དྡྷེ པ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་ར་དོ ནཱ་ར་དོ ནཱ་མ ན་ར་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རེ ས་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་ཛི་ཏ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ སུ་དེ་ཝ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཀུ་ལེ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ནི་རཱུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ནོ་མཱ་ཡ ནཱ་མ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སོ ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷ་ན་ཉྫ་ཡུ་ཡྻཱ་ནེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཀྑ་མཱ་ནི ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི པ་ཏིཾ་སུ. ཏེ་ན་སྶ ན་རཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ‘‘ནཱ་ར་དོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
སོ ན་ཝ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི. ཝི་ཛི་ཏོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཝི་ཛི་ཏཱ་བྷི་རཱ་མོ་ཏི ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྶ ནཱ་ར་ད་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ མ་ནོ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དྷ་ཉྙཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་ན་ནྡ་ཀ་རེ ན་ནྡུ་ཏྟ་ར་ཀུ་མཱ་རེ ནཱ་མ ཛཱ་ཏེ སོ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཏ་ནུ་ཝ་ར་ཝ་ས་ན་ནི་ཝ་ས་ནོ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལོ ཝ་ར་ཀེ་ཡཱུ་ར་མ་ཀུ་ཊ་ཀ་ཊ་ཀ་དྷ་རོ པ་ར་མ་སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཀུ་སུ་མ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏོ པ་ད་སཱ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་མ་ལ་ནཱི་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡ་ད་ལ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི་ནི་སི་ཏེ་ནཱ་སི་ནཱ པ་ར་མ་རུ་ཙི་ར་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་ཀེ་ས་མ་ཀུ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཁི་པི. ཏཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཾ སི་ནེ་རུ་མུ་དྡྷ་ནི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི.
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི. པུ་རི་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ ཙ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. སོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ དི་ནྣཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ད་སྶ་ནུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཡཱ་ཙི་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ དྷ་ན་ཉྫ་ཡུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་དཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡. ‘‘པ་དུ་མ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, ས་མྦུ་དྡྷོ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ;
ནཱ་ར་དོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཨ་ས་མོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ.
༢. ‘‘སོ བུ་དྡྷོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ, ཛེ་ཊྛོ ད་ཡི་ཏ་ཨོ་ར་སོ;
ཨཱ་མུ་ཀྐ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎོ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
༣. ‘‘ཏ་ཏྠཱ་སི རུ་ཀྑོ ཡ་ས་ཝི་པུ་ལོ, ཨ་བྷི་རཱུ་པོ བྲ་ཧྨཱ སུ་ཙི;
ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི, མ་ཧཱ་སོ་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛ་ཏོ.
༤. ‘‘ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཝ་རུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ན་ནྟཾ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མཾ;
ཏེ་ན ཝི་ཙི་ནི ས་ངྑཱ་རེ, ཨུ་ཀྐུ་ཛྫ་མ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་ཀཾ.
༥. ‘‘ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནི, ཨ་སེ་ས་མ་བྷི་ཝཱ་ཧ་ཡི;
པཱ་པུ་ཎཱི ཀེ་ཝ་ལཾ བོ་དྷིཾ, བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ ཙ ཙུ་དྡ་ས.
༦. ‘‘པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་ན ས་མྦོ་དྷིཾ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶཱཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ. ཛེ་ཊྛོཏི པུ་བྦ་ཛོ. ད་ཡི་ཏ་ཨོ་ར་སོཏི ད་ཡི་ཏོ པི་ཡོ ཨོ་ར་སོ པུ་ཏྟོ, ད་ཡི་ཏོ ཨོ་ར་སི ག་ཧེ་ཏྭཱ ལཱ་ལི་ཏོ པུ་ཏྟོ ད་ཡི་ཏ་ཨོ་ར་སོ ནཱ་མ. ཨཱ་མུ་ཀྐ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎོཏི ཨཱ་མུ་ཀྐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཀེ་ཡཱུ་ར་ཀ་ཊ་ཀ་མ་ཀུ་ཊ་ཀུ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ. ཨུ་ཡྻཱ་ནནྟི བ་ཧི་ན་ག་རེ དྷ་ན་ཉྫ་ཡུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏྠཱ་སི རུ་ཀྑོཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨེ་ཀོ ཀི་ར རུ་ཀྑོ ར་ཏྟ་སོ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀི་ར ན་ཝུ་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཊ་པ་སཱ་ཁོ ནཱི་ལ་བ་ཧ་ལ་ཝི་པུ་ལ་པ་ལཱ་སོ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ དེ་ཝ་ཏཱ་དྷི་ཝུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཧ་ག་ག་ཎ་ས་ཉྩཱ་རོ དྷ་ར་ཎཱི་ཏ་ལ་ཏི་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་རུ་ར་ཛྫཾ ཝི་ཡ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ད་སྶ་ནོ ར་ཏྟ་ཀུ་སུ་མ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ས་བྦ་སཱ་ཁོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ས་ཝི་པུ་ལོཏི ཝི་པུ་ལ་ཡ་སོ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝི་ཁྱཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ ཝི་སྶུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘ཏ་ཏྠཱ་སི རུ་ཀྑོ ཝི་པུ་ལོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. བྲ་ཧཱཏི མ་ཧ་ནྟོ, དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྭཱཏི ཏཾ སོ་ཎ་རུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཊྛ་ཏོཏི ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ.
ཉཱ་ཎ་ཝ་རུ་པྤ་ཛྫཱིཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་རཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ན་ནྟནྟི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མནྟི ཝ་ཛི་ར་ས་དི་སཾ ཏི་ཁི་ཎཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཝི་ཙི་ནི ས་ངྑཱ་རེཏི ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཙི་ནི. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫ་མ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་ཀནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ཀ་ལེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ལ་བྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི སོ་ཎ་རུ་ཀྑེ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཱིཏི ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སེ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་སེ་སནྟི ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ཧ་ཡཱིཏི མ་གྒོ་དྷི་ནཱ ཙ ཀི་ལེ་སོ་དྷི་ནཱ ཙ ས་བྦེ ཀི་ལེ་སེ ཨ་བྷི་ཝཱ་ཧ་ཡི, ཝི་ནཱ་ས་མུ་པ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བོ་དྷཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ ཙ ཙུ་དྡ་སཱཏི བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས. ཏཱ་ནི ཀ་ཏ་མཱ་ནཱི་ཏི? མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཊྛ, ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ, ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཀ་ལེ ཙ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དྷ་ན་ཉྫ་ཡུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨུ་ཁེ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་དཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ཧཱ་དོ་ཎ་ན་ག་རེ དོ་ཎོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ. སོ ཡ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ས་ཀྑ་ར་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཏཱི་ར་ད་སྶ་ནོ ནཱ་ར་དོ ས་ཏྠཱ དོ་ཎ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ བ་ཧཱུ་ནཾ པཱ་ཎཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཏ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་མ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཏྠ གྷོ་ར་ཝི་སོ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, སོ ཏཾ མཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ཏི ན ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ནྟྭཱ ཙ ཏ་ཏྠ་སྶ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ པ་ར་མ་སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷེ པུ་པྥ་ས་ནྠ་རེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀི་ར ‘‘ནཱ་ར་ད་སྶ ཙ མུ་ནི་རཱ་ཛ་སྶ དོ་ཎ་སྶ ཙ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ དྭི་ནྣ་མྤི ཡུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི.
ཨ་ཐ ཨ་ཧི་ནཱ་གོ མུ་ནི་ནཱ་གཾ ཏ་ཐཱ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་དྷཱུ་པཱ་ཡི. ད་ས་བ་ལོ་པི པ་དྷཱུ་པཱ་ཡི. པུ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཛྫ་ལི. མུ་ནི་རཱ་ཛཱ་པི པ་ཛྫ་ལི. ཨ་ཐ སོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཧི དྷཱུ་མ་ཛཱ་ལཱ་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་ས་རཱི་རོ དུ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ‘‘ཝི་ས་ཝེ་གེ་ན ནཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཝི་ས་སྶ ཝེ་གེ་ན ས་ཀ་ལོ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ. ཏཾ པ་ན ཝི་སཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨེ་ཀ་ལོ་མ་མྤི ཀ་མྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ སོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀཱ ནུ ཁོ ས་མ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་ཡ ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ཧི བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ཧི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ད་ན་སོ་བྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ! མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ, མ་ཡཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་ར་ཎ་མུ་པ་ག་ཉྪི. ཨ་ཐ ནཱ་ར་དོ མུ་ནི་རཱ་ཛཱ ཏཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་དཱ པཱ་ཎཱི་ནཾ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༧. ‘‘མ་ཧཱ་དོ་ཎཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཾ, ཝི་ན་ཡ་ནྟོ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
པཱ་ཊི་ཧེ་རཾ ཏ་དཱ་ཀཱ་སི, ད་སྶ་ཡ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་ཀེ.
༨. ‘‘ཏ་དཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་མྷི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ;
ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏ་རིཾ་སུ ས་བྦ་སཾ་ས་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཧེ་རཾ ཏ་དཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཨ་ཀཱ་སི ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ‘‘ཏ་དཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་རིཾ་སཱུཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཡ་དཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ན་ནྡུ་ཏྟ་ར་ཀུ་མཱ་རཾ ཨོ་ཝ་དི, ཏ་དཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༩. ‘‘ཡ་མྷི ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ཨོ་ཝ་དཱི ས་ཀ་མ་ཏྲ་ཛཾ;
ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ན་ག་རེ བྷ་དྡ་སཱ་ལོ ཙ ཝི་ཛི་ཏ་མི་ཏྟོ ཙ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་མ་ཏ་ར་ཧ་དཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣཾ ཨ་ཏི་ཝི་སཱ་ར་དཾ ནཱ་ར་ད་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་དྡྷཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི, སོ པ་ཋ་མོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༠. ‘‘ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་སུཾ, ནཱ་ར་ད་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཋ་མོ ཨཱ་སི ས་མཱ་ག་མོ’’ཏི.
ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ནཱ་ར་དོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་དཱ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༡. ‘‘ཡ་དཱ བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཾ, ས་ནི་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི;
ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་མིཾ་སུ ཝི་མ་ལཱ ཏ་དཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་མ་ལཱཏི ཝི་ག་ཏ་མ་ལཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དཱ པ་ན མ་ཧཱ་དོ་ཎ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ པ་ས་ནྣོ ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ མ་ཎྜ་པཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ན་གྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རེ ཝི་ཝི་དྷ་ཝེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་དྷ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. བྷོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏ་དཱ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི, སོ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༢. ‘‘ཡ་དཱ ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ནཱ་གོ, དཱ་ནཾ ད་དཱ་ཏི ས་ཏྠུ་ནོ;
ཏ་དཱ ས་མིཾ་སུ ཛི་ན་པུ་ཏྟཱ, ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཡོཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཡོ.
ཏ་དཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ནཱ་ར་དོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཊྛེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ པ་མུ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ་གུ་ཎཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་གྒྷཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི. ཏ་དཱ ནཾ ད་ས་བ་ལོ ཨ་མ་ར་ན་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༣. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཛ་ཊི་ལོ ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ ཨཱ་སིཾ, པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ པཱ་ར་གཱུ.
༡༤. ‘‘ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ ཨ་ས་མ་ས་མཾ, ས་ས་ངྒྷཾ ས་པ་རི་ཛྫ་ནཾ;
ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན ཏ་པྤེ་ཏྭཱ, ཙ་ནྡ་ནེ་ནཱ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ.
༡༥. ‘‘སོ་པི མཾ ཏ་དཱ བྱཱ་ཀཱ་སི, ནཱ་ར་དོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻི་ཏོ ཀ་པྤེ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༡༦. ‘‘པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ན…པེ… ཧེ་སྶཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ ཨི་མཾ.
༡༧. ‘‘ཏ་སྶཱ་པི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, བྷི་ཡྻོ ཧཱ་སེ་ཏྭ མཱ་ན་སཾ;
ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ ཝ་ཏཾ ཨུ་གྒཾ, ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་པཱ་ཧནྟི ཏ་དཱ་པི ཨ་ཧཾ. ཨ་ས་མ་ས་མནྟི ཨ་ས་མཱ ནཱ་མ ཨ་ཏཱི་ཏཱ བུ་དྡྷཱ, ཏེ་ཧི ཨ་ས་མེ་ཧི ས་མཾ ཏུ་ལྱཾ ཨ་ས་མ་ས་མཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ས་མཱ ཝི་ས་མཱ, ས་མཱ ཨ་ཝི་ས་མཱ སཱ་དྷ་ཝོ, ཏེ་སུ ཨ་ས་མ་ས་མེ་སུ ས་མོ ‘‘ཨ་ས་མ་ས་མ་ས་མོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྶ ས་མ་ས་དྡ་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་མཱ་ཝི་ས་མ་ས་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་པ་རི་ཛྫ་ནནྟི ས་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཛ་ནཾ. ‘‘སོ་པི མཾ ཏ་དཱ ན་ར་མ་རཱུ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ བྱཱ་ཀཱ་སི ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཝ. བྷི་ཡྻོ ཧཱ་སེ་ཏྭ མཱ་ན་སནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ ཝ་ཏཾ ཨུ་གྒནྟི ཨུ་གྒཾ ཝ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ. ‘‘ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛཱ་སིཾ, ད་ས་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ དྷ་ཉྙ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ པི་ཏཱ, ཨ་ནོ་མཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ, བྷ་དྡ་སཱ་ལོ ཙ ཛི་ཏ་མི་ཏྟོ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཝཱ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཨུ་ཏྟ་རཱ ཙ ཕ་གྒུ་ནཱི ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, མ་ཧཱ་སོ་ཎ་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི, ས་རཱི་རཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཙྩཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་ར་ཏི, ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ, ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི, ན་ནྡུ་ཏྟ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཝི་ཛི་ཏོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཝི་ཛི་ཏཱ་བྷི་རཱ་མོ་ཏི ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ན་ཝ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. སོ པ་ད་སཱ་ཝ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༨. ‘‘ན་ག་རཾ དྷ་ཉྙ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ཨ་ནོ་མཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, ནཱ་ར་ད་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.
༢༣. ‘‘བྷ་དྡ་སཱ་ལོ ཛི་ཏ་མི་ཏྟོ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཝཱ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ནཱ་ར་ད་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ.
༢༤. ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ ཕ་གྒུ་ནཱི ཙེ་ཝ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ;
བོ་དྷི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་སོ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༦. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ར་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ མ་ཧཱ་མུ་ནི;
ཀ་ཉྩ་ན་གྒྷི་ཡ་ས་ངྐཱ་སོ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
༢༧. ‘‘ཏ་སྶ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཀཱ་ཡཱ, ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏི དི་སོ་དི་སཾ;
ནི་ར་ནྟ་རཾ དི་ཝཱ་ར་ཏྟིཾ, ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་ར་ཏེ ས་དཱ.
༢༨. ‘‘ན ཀེ་ཙི ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཛ་ནཱ;
ཨུ་ཀྐཱ་པ་དཱི་པེ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི, བུ་དྡྷ་རཾ་སཱི་ཧི ཨོ་ཏྠ་ཊཱ.
༢༩. ‘‘ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་ཡུ ཝི་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཝ་དེ;
ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ སོ, ཏཱ་རེ་སི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
༣༠. ‘‘ཡ་ཐཱ ཨུ་ལཱུ༹་ཧི ག་ག་ནཾ, ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏི;
ཏ་ཐེ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི སོ་བྷ་ཏི.
༣༡. ‘‘སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡ, སེ་ས་ཀེ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེ;
དྷ་མྨ་སེ་ཏུཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ནི་བྦུ་ཏོ སོ ན་རཱ་ས་བྷོ.
༣༢. ‘‘སོ་པི བུ་དྡྷོ ཨ་ས་མ་ས་མོ, ཏེ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་ཏུ་ལ་ཏེ་ཛཱ;
ས་བྦཾ ཏ་མ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན་ནུ རི་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཉྩ་ན་གྒྷི་ཡ་ས་ངྐཱ་སོཏི ཝི་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ་ན་མ་ཡ་གྒྷི་ཀ་ས་དི་ས་རཱུ་པ་སོ་བྷོ. ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ པ་བྷཱ་ཡ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི་པི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཝི་རཱ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་སྶ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཀཱ་ཡཱ, ནི་དྡྷཱ་ཝ་ཏི དི་སོ་དི་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཀཱ་ཡཱཏི བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཀེ་ཙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠོ, ཏ་སྶ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ཀྐཱཏི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ. ཨུ་ཀྐཱ ཝཱ པ་དཱི་པེ ཝཱ ཀེ་ཙི་པི ཛ་ནཱ ན ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི ན པ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? བུ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷ་རཾ་སཱི་ཧཱིཏི བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ཧི. ཨོ་ཏྠ་ཊཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ.
ཨུ་ལཱུ༹་ཧཱིཏི ཏཱ་རཱ་ཧི, ཡ་ཐཱ ཏཱ་རཱ་ཧི ག་ག་ན་ཏ་ལཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ སོ་བྷ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་ར་སྶ ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ. སེ་ས་ཀེ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སེ་སེ སེ་ཀྑ་པུ་གྒ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་སེ་ཏུནྟི མ་གྒ་སེ་ཏུཾ, སེ་ས་པུ་གྒ་ལེ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཏཱ་རེ་ཏུཾ དྷ་མྨ་སེ་ཏུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ནཱ་ར་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ན་ཝ་མོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ.