༡. ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི པ་ན –
༡. ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ས་ཧ་མྤ་ཏཱི, ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐ;
ས་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, དེ་སེ་ཧི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་མཾ པ་ཛ’’ནྟི. –
ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝི་ཡ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཾ ཨ་པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ས་ཧ་མྤ་ཏཱི, ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཀ་དཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཛི་ནོ;
ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི.
ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀི་ར ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཝ་ཊ་པཱ་ཀ་ཊ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་ཙེ་ཊི་ཀཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ དི་སྭཱ ཨ་ཏཱི་ཝ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ པ་ཊེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཙྪ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་རི་ན་ར་ཝ་ར་མ་ནྠ་ཀཾ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ནཱ་མ ཏུ་ར་ངྒ་ཝ་ར་མཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཏེ་ན ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟོ ཨ་ནོ་མཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་མེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཚ་ནྣ, ཏྭཾ མ་མ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཝ་ར་ཏུ་ར་ངྒ་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཚ་ནྣཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཏོ་ར་ག་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ས་དི་སེ་ནཱ་སི་ནཱ ས་ཀེ་ས་མ་ཀུ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནི་ལ་བ་ལ་ས་མུ་དྡྷུ་ཏ་ཏ་ར་ངྒ་བྷ་ངྒཾ ཨ་ས་ངྒཾ ག་ངྒཾ ན་དིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ མ་ཎི་ག་ཎ་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ་རཱ་ཛ་ག་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཏ་ཝེ་ས་སྶ ཛ་ན་སྶ ལ་ཛྫ་མུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཡ་ཀ་ནྟཱི་ཧི ནཱ་ག་ར་ཛ་ན་ཧ་ད་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དྭ་ཏིཾ་ས་ཝ་ར་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་སི་རི་ཡཱ ས་བྦ་ཛ་ན་ན་ཡ་ནཱ་ནི ཝི་ལུ་མྤ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ རཱུ་པཱི་པཱ་ད་ས་ཉྩ་རོ པུ་ཉྙ་ས་ཉྩ་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་མ་ནེ་ན ནི་སྶ་ངྒོ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཡུ་ག་མ་ཏྟཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏཔ་སྶེ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ སུ་ཙི་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡེ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་གི་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན བི་མྦི་སཱ་རེ་ན མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་མུ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡེ་ན ‘‘མ་མ ར་ཛྫ་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ར་ཛྫེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ – ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན་ཏྠོ ཨ་ཧཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཙ ‘‘བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་རཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་སི.
ཏ་དཱ པ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ནི་ག་མེ སེ་ནཱ་ནི་ག་མ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དཱ་རི་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི. སཱ ཝེ་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཛྫ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཏོ་ཝ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ཡཱ་སཾ པ་ར་མ་མ་དྷུ་རཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི ཏ་སྶཱ དྷཱ་ཏཱི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ ས་ཉྫྷཱ་པྤ་བྷཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ཝ་ར་ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་ར་ས་དི་ས་ས་རཱི་ར་སོ་བྷཾ ཏི་མི་ར་ནི་ཀ་ར་ནི་དྷཱ་ན་ཀ་རཾ ཀ་མ་ལ་ཝ་ན་ཝི་ཀ་ས་ན་ཀ་རཾ གྷ་ན་ཝི་ཝ་ར་མུ་པ་ག་ཏཾ དི་ཝ་ས་ཀ་ར་མི་ཝ ཏ་རུ་ཝ་ར་མུ་པ་ག་ཏཾ མུ་ནི་དི་ཝ་ས་ཀ་ར་མ་དྡ་ས. ས་རཱི་ར་ཏོ ཙ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཧི པ་བྷཱ་ཧི ས་ཀ་ལ་ཉྩ ཏཾ རུ་ཀྑཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ བ་ལིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི. སཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ཏ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པ་ར་མ་མ་དྷུ་ར་སྶ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏ་མི་ཝ ས་ཀ་ལཾ ཏཾ རུ་ཀྑཾ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ས་ཉྩ་ཡ་མི་ཝ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏོ་ན་ཏཱ ག་ནྟྭཱ སཱི་ས་ཏོ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ཡ་ཐཱ མ་མ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ནཱ་མ ཏི་ཏྠ་སྶ ཏཱི་རེ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་པི་ཎྜེ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཁི་པི. སཱ པཱ་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལ༹་སྶ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཐཱ་ལ་ཀཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ན་ས་ཎྜེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྠི་ཡེ་ན ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན པ་དེ་སོ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ མ་མ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་མྤི་ཏྠ. པུ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་མྤི་ཏྠ. པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་མ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐ་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི. ཏཱ་ནི ཏཱུ་ལི་ཀ་གྒེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘བོ་དྷིཾ ཨ་པ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་ཧཱ་རོ མཱ་རོ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཧི་མ་གི་རི་སི་ཁ་ར་ས་དི་སཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན དྷ་ནུ་ཨ་སི་ཕ་ར་སུ་ས་ར་ས་ཏྟི་ས་བ་ལེ་ནཱ་ཏི་བ་ཧ་ལེ་ན མཱ་ར་བ་ལེ་ན ས་མྤ་རི་ཝུ་ཏོ ས་མ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ས་མུ་པཱ་ག་མི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་ཏུ་མཱུ་ལཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་ཀུ་སུ་མ་ས་དི་ས་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་མཱ་ནེ་ཧི ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ་ངྐུ་ར་ས་དི་ས་རུ་ཙི་ར་ད་སྶ་ནེ་ཧི བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ངྐུ་རེ་ཧི པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ཡ པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;
ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;
ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤) –
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ མེ པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ’’ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐ་ཉྩེ་ཝ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ ནཱ་མ མཱ་པེ་སུཾ, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཏ་ཏྠཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མུ་ཙ་ལི་ནྡེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ས་ཏྠ་རི མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་མ་སྶ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ དི་བྦ་ཝི་མཱ་ནཾ ནི་མྨི་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ – ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཝ མ་ཧ་ཏི ཨོ་ཀཱ་སེ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ པ་ཙྩ་གྒྷ་པ་ལླ་ངྐེ ཨུ་པ་རི ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟ་ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཝི་ཏཱ་ནེ ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ – ‘‘མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ག་ད་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ ནཱ་ག་ལ་ཏཱད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ – ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོ ནི་པུ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༨༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧) པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཐ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – ‘‘ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ, བྷོ, ལོ་ཀོ, ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ, བྷོ, ལོ་ཀོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ. ནི. ༡.༢༨༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཛ་ལ་ཛཱ་མ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལ་ཀ་མ་ལ་མ་ཀུ་ལ་ས་དི་སཾ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལ་མ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སྨིཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) –
‘‘པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི མ་ག་དྷེ་སུ པུ་བྦེ, དྷ་མྨོ ཨ་སུ་དྡྷོ ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ;
ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཾ, སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷཾ.
‘‘སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ, ཡ་ཐཱ་པི པ་སྶེ ཛ་ན་ཏཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཏ་ཐཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ སུ་མེ་དྷ, པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ;
སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛ་ན་ཏ་མ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ, ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ.
‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཝཱི་ར ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མ, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ ཨ་ན་ཎ ཝི་ཙ་ར ལོ་ཀེ;
དེ་ས་སྶུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༢༨༢; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) –
‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི ‘བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་ཡྻཾ ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་ཡྻཾ མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’’ནྟི –
‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་ར་ཡི་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༥) –
པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཙ, ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨེ ཨ་དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཀོ ཧི ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཀི་མ་ཉྙཾ ལོ་ཀ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ན’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཀ་དཱ ཝུ་ཏྟཱཏི? པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མེ་སཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏྠ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཱཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཝེ་བྷཱ་ར་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་དྭཱ་རེ ཝི་ཛི་ཏ་ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་རི་ཏེ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་ས་ངྐཱ་སེ ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜེ མ་ཎྜ་པེ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ག་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘བྲ་ཧྨཱ ཙ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཀ་དཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཛི་ནོ;
ཀ་དཱ ཀ་ཏྠ ཙ ཀེ་ནཱ་ཡཾ, གཱ་ཐཱ ཧི ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན་སྶཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨཱཏི བྲཱུ་ཧི་ཏོ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧཱི་ཏི བྲ་ཧྨཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན བྲ་ཧྨ-ས་དྡོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་སེ་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྭི་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༦༦) མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
‘‘ཏ་མོ་ནུ་དོ བུ་དྡྷོ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ས་ཙྩ་ཝ྄ཧ་ཡོ བྲ་ཧྨེ ཨུ་པཱ་སི་ཏོ མེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༣༩) –
ཨེ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༣༡; ༤.༦༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༦; ཛཱ. ༢.༢༠.༡༨༡) ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ. ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ༢.༢༡; ཨ. ནི. ༤.༨; ༥.༡༡; པ་ཊི. མ. ༢.༤༤) ཨེ་ཏྠ སེ་ཊྛོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣). ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, བྲ་ཧྨཱ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟོ ཝཱ. ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨི་སྶ་རོ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ལོ་ཀེ་ཀ་དེ་ས་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི དེ་ཝཱ་དྷི་པ་ཏི ན་རཱ་དྷི་པ་ཏི ཝི་ཡ.
ས་ཧ་མྤ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་ཏྲ པ་ན ནཾ ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏི བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ‘‘ས་ཧ་ཀ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཧ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱིཏི ཀ་ཏ་ཉྫ་ལི་ཀོ, ཨ་ཉྫ་ལི་པུ་ཊཾ སི་ར་སི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་དྷི་ཝ་རནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་ཝ་རོ ནཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ན་དྷི་ཝ་རོ, ན ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ ཝ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ན་དྷི་ཝ་རོ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་ན་དྷི་ཝ་རཾ. ཨ་ཡཱ་ཙ་ཐཱཏི ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཡཱ་ཙི, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟཱི་དྷ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱིཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱཏི ཨ་ཡཾ དེ་སཱ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཙི སཱ་ས་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎོ, སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩; དཱི. ནི. ༢.༢༡༤; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;
པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༦༩) –
ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨ་སྶཾ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠). ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠). ཨི་དྷཱ་པི ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟཱ, ས་ཏྟཱ་ཏི པཱ་ཎི་ནོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་ཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་པྤཾ རཱ་གཱ་དི་ར་ཛ་མེ་ཝ ཝཱ ཡེ་སཾ ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘དེ་སེ་ཧི དྷ་མྨ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དེ་སེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, དེ་སེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཧི ཨུ་པ་དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པུ་ཉྙ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉེ་ཡྻ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི – ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༣༩; ཨ. ནི. ༤.༡༠༢) པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་མྷི.
‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ, ཝཱ་ན་རི་ནྡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཝ;
ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ, དི་ཊྛཾ སོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༢.༡༤༧) པ་ཉྙཱ་ཡ. ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༣༩) པ་ཀ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ) ས་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༡) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༨༤; ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢; ༡.༡༥.༣༨༥) པུ་ཉྙེ. ‘‘དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ཉེ་ཡྻེ. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༩༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༧, ༥༧) ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ད་ཊྛ་བྦོ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ ༡). ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ཨི་མནྟི པ་ཛཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. པ་ཛནྟི པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱ, ཏཾ པ་ཛཾ, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏཱི ན་རུ་ཏྟ་མོ,
ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི བྲ་ཧྨ་ག་ཎེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ’’ཏི. –
པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ས་མ་ཡ་ས་མུ་དི་ཏ་ཀ་རུ་ཎཱ་བ་ལ་སྶ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ནི་པུ་ཎ་མ་ཏི་ཙཱ་ར་སྶ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་རུ་ཎུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི –
༢. ‘‘ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ, ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར་སྶ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རི་ནོ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟེ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶཱཏི ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མ་ངྒི་མ་དྷུ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ –
‘‘ས་མྤ་ནྣཾ སཱ་ལི་ཀེ་དཱ་རཾ, སུ་ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཀོ་སི་ཡ;
པ་ཊི་ཝེ་དེ་མི ཏེ བྲ་ཧྨེ, ན ནཾ ཝཱ་རེ་ཏུ་མུ་སྶ་ཧེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༤.༡) –
ཨི་དཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མུ་པ་ག་ཏོ ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨི་དཾ ས་མ་ངྒི་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མི་སྶཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ས་མྤ་ནྣཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཁུ་དྡ་མ་དྷུཾ ཨ་ནཱི་ལ་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ད’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༨) ཨི་དཾ མ་དྷུ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་མྤི ས་མ་ངྒི་ས་མྤ་ནྣ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༤). ཝི་ཛྫཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙ ཝི་ཛྫཱ. ཏཱ པ་ན ཏི་སྶོ་པི ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཊྛ་པི ཝི་ཛྫཱ. ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༡.༢༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ). ཏ་ཏྲ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱ ཙ ས་ཧ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཝི་ཛྫཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ར་ཎནྟི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོ ས་དྡྷཱ ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ་ར་ཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་མ་ཏཾ དི་སཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༤) ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཛྫཱ ཙ ཙ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི, ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་སྶ སོ་ཡཾ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎོ, ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཏ་སྶ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སྶ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ).
ཏཱ་དི་ནོཏི ‘‘ཨི་ཊྛེ་པི ཏཱ་དཱི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི ཏཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨, ༡༩༢) ཨཱ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏཱ་དི་ནོ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛུ་ཏི་ནྡྷ་ར་སྶཱཏི ཛུ་ཏི་མ་ཏོ, ཡུ་ག་ནྡྷ་རེ ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ས་མུ་དི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཀ་རཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་ར་ས་སྶི་རི་ཀ་ས་རཱི་ར་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་དྷ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀེ པ་ཛྫོ་ཏཱ, པ་ཉྩ་མེ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩོ, ར་ཏྟི་མཱ་བྷཱ་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ.
‘‘ཨ་ཐ ཨ་གྒི དི་ཝཱ་ར་ཏྟིཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་བྷཱ་ས་ཏི;
ས་མྦུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏཾ སེ་ཊྛོ, ཨེ་སཱ ཨཱ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༦, ༨༥);
ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ས་རཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་དྷ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རི་ནོཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནོ, ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ དྷ་ན་ར་ཛྫ་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀ་མྷི ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ, ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ག་ཝ་མྤ་ཏཱི ཡ་ཐཱ, ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ;
སོ ཝི་ཀྐ་མཱི ས་ཏྟ་པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, སེ་ཏ་ཉྩ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྷཱ་ར་ཡུཾ མ་རཱུ.
‘‘ག་ནྟྭཱ་ན སོ ས་ཏྟ་པ་དཱ་ནི གོ་ཏ་མོ, དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་སི ས་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ གི་ར་མ་བྦྷུ་དཱི་ར་ཡཱི, སཱི་ཧོ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ས་བྦེ་སཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ས་བྦེ་སཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཀ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ;
ཏ་ཐ་མེ་ཝཱ་ག་ཏོ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ.
‘‘ཏ་ཐ་ནཱ་མཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ཎ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ ཏ་ཐཾ, ཏཾ ལོ་ཀ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཨ་ཏྠེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ དྷ་མྨེ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི;
ཏ་ཐ་ད་སྶཱི་ཏི ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཉྩ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ སུ་ཏྟཱ་དི་ན་ཝ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, ས་བྦཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཧི ག་ཏ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཛི་ནོ ཡ་སྨཱ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ;
ཏ་ཐཱ་མཱ་ག་ད་ན་ཉྩ་སྶ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡཾ ཡཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཾ ཏཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ ཝཱ་དཱི…པེ… ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པོ་སཱ་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༣).
ཡ་ཐཱ ཙ ཝཱ་ཙཱ ག་ཏཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ག་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ ག་ཏཱ ཏ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ ག་ཏོ ཡ་ཏོ;
ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་ཏྠཱ ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི, ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༣; པོ་སཱ་ལ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༣).
ཏ་ཏྲེ་ཝཾ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ. ཀོ པ་ནེ་ས? དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ན ཧེ་ས མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ ཝི་ཡ ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ ཨ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད-ཀཱ་ར་སྶ ཏ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཙ, ཨ་ག་དོ ཡ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཏི སོ ཏེ་ན, ཧོ་ཏི ས་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’.
ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི པ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ‘‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙཾ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ་སྶ པུ་གྒ་ལོ, ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཨུ་པྤ་ཛྫཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ. ས་བྦ་ས་ཏྟེཏི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀ་ལེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱ, ཡེ སོ་ཏ་ཝ་ནྟོ པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ས་དྡྷཾ;
ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱི པ་གུ་ཎཾ ན བྷཱ་སིཾ, དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༢༨༣; དཱི. ནི. ༢.༧༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༩);
ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཁོ་མྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སི ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༨༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠) ཙི་ནྟེ་ནྟོ – ‘‘ཨཱ་ལཱ༹་རོ པ་ཎྜི་ཏོ སོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཁི་པྤཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་དོ་ས་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཾ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་པ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨི་སི་པ་ཏ་ན་མ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ག་ཏོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) དེ་སེ་སི.
ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝ་པྤ་ཏྠེ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦེ ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩ་པི ཏེ ཐེ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (སཾ. ནི. ༣.༥༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་པི ཐེ་རཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཡ་ས་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨེ་ཧི ཡ་སཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦) པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་པི ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཛ་ནེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ས་ཏྠཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པ་ར་ཏྠཾ ཙ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ, ཀ་རོ་ནྟཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨི་མཾ;
བྱཱ་ཧ་ར་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ.
‘‘ཝི་ཧ་ར་ཐ ཝི་ཝི་ཏྟེ་སུ, པ་བྦ་ཏེ་སུ ཝ་ནེ་སུ ཙ;
པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟཱ ས་དྡྷ་མྨཾ, ལོ་ཀ་སྶ ས་ཏ་ཏཾ མ་མ.
‘‘ཀ་རོ་ནྟཱ དྷ་མྨ་དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ, ཝི་ཁྱཱ་པ་ཡ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ;
ས་ནྟི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ, སུ་བྦ་ཏཱ ཝ་ཙ་ནཾ མ་མ.
‘‘ས་བྦཾ པི་ད་ཧ་ཐ དྭཱ་རཾ, ཨ་པཱ་ཡཱ་ན་མ་ནཱ་ས་ཝཱ;
ས་གྒ་མོ་ཀྑ་སྶ མ་གྒ་སྶ, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ཐཱ་ས་མཱ.
‘‘དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཧི, ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎཱ་ལ་ཡཱ;
བུ་དྡྷིཾ ས་དྡྷ་ཉྩ ལོ་ཀ་སྶ, ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷེ་ཐ ས་བྦ་སོ.
‘‘གི་ཧཱི་ན་མུ་པ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ, ནི་ཙྩ་མཱ་མི་ས་དཱ་ན་ཏོ;
ཀ་རོ་ཐ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ན, ཏེ་སཾ པ་ཙྩཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ.
‘‘ས་མུ་སྶ་ཡ་ཐ ས་དྡྷ་མྨཾ, དེ་ས་ཡ་ནྟཱ ཨི་སི་དྡྷ་ཛཾ;
ཀ་ཏ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟཱ, པ་ར་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སཱ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏིཾ་ས བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ ཝི་ནེ་སི. ཏེ་སུ ཡོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ, སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦ་སེ་ཊྛོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ་པི ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ དི་སཱ་སུ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལ་པ་རི་ཝཱ་རེ ཏེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཛ་ཊི་ལེ ད་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (སཾ. ནི. ༤.༢༨; མ་ཧཱ་ཝ. ༥༤) ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཧ་སྶེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་ཀོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ད་ས་བ་ལཾ གྷ་ན་ཝི་ཝ་ར་ག་ཏ་མི་ཝ དི་ཝ་ས་ཀ་རཾ ཝ་ན་ཝི་ཝ་ར་ག་ཏཾ མུ་ནི་ཝ་ར་དི་ཝ་ས་ཀ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏ་ལེ་སུ ཛ་ལ་ཛཱ་མ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལ་ཀ་མ་ལ་ཀོ་མ་ལེ་སུ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ་སུ མ་ཀུ་ཊ་མ་ཎི་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ར་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ནཱ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཐེ་རཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀི་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝཱ་སི, པ་ཧཱ་སི ཨ་གྒིཾ ཀི་ས་ཀོ་ཝ་དཱ་ནོ;
པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ཀ་སྶ་པ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཀ་ཐཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༥);
ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ –
‘‘རཱུ་པེ ཙ ས་དྡེ ཙ ཨ་ཐོ ར་སེ ཙ, ཀཱ་མི་ཏྠི་ཡོ ཙཱ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ཡ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཏཾ མ་ལ་ནྟཱི ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཉ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ན ཡི་ཊྛེ ན ཧུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྫི’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ལ་དྭི་ཏཱ་ལ…པེ… ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་སྶ ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཐཱ་མ་ག་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧ’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ་པི དི་ཊྛི་ཛཱ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ད་མི་ཏོ’’ཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ – ‘‘ནཱ་ཧ་མི་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཾ ད་མེ་མི, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ས མ་ཡཱ ད་མི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཁོ སོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ས ད་མི་ཏོ དི་ཊྛོ, ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས ཨ་ཏཱི་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་མི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏྠཱ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནཱ་ར་ད་ཀ་སྶ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༡༥༣) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. ཏ་ཏོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཀ་ན་ཧུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་རུ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཡ ད་ས་ས་ཏ་ན་ཡ་ནོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ནཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ལ་ཊྛི་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ན་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ནི་ཛྫ་ན་ས་མྦཱ་དྷཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཏ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལ་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ པ་ར་མ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་ཏ་རུ་ཝ་ར་ནི་ར་ནྟ་རཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ་པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡ་ཝི་མཱ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་ཌྜྷུ་ཡོ་ག་མ་ཎྜ་པཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ. ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ན་ཝ་ཏ་པ་ན་ངྒཱ་ར་ས་ངྐཱ་སེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་ཝཱ་སི་ཏཾ མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ མཱུ་ལཱ་ནི ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི པཱི་ཏི་ཝ་སཾ ག་ཏཱ ན་ཙྩ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི –
‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་སྶ པ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཀོ ནཱ་མ ཝ་ཏྟུཾ, པུ་རི་སོ ས་མ་ཏྠོ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ བུ་དྡྷཱ པ་ན ལོ་ཀ་ནཱ་ཐཱ, ཡུ་ཏྟོ མུ་ཁཱ་ནཾ ན་ཧུ་ཏེ་ན ཙཱ་པི.
‘‘ཨཱ་ཡུ་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཉྩ སུ་ཁཾ བ་ལ་ཉྩ, ཝ་རཾ པ་ས་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་མེ་ཝ;
ད་དཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ སོ, ཡོ དེ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ན་རོ ཝི་ཧཱ་རཾ.
‘‘དཱ་ཏཱ ནི་ཝཱ་ས་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ, སཱི་ཏཱ་དི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏུ་པ་དྡ་ཝ་སྶ;
པཱ་ལེ་ཏི ཨཱ་ཡུཾ པ་ན ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ, ཨཱ་ཡུ་པྤ་དོ ཧོ་ཏི ཏ་མཱ་ཧུ ས་ནྟོ.
‘‘ཨ་ཙྩུ་ཎྷ་སཱི་ཏེ ཝ་ས་ཏོ ནི་ཝཱ་སེ, བ་ལ་ཉྩ ཝ་ཎྞོ པ་ཊི་བྷཱ ན ཧོ་ཏི;
ཏ་སྨཱ ཧི སོ དེ་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཏཱ, བ་ལ་ཉྩ ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་མེ་ཝ.
‘‘དུ་ཀྑ་སྶ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ས་རཱི་ས་པཱ ཙ, ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པྤ་བྷ་ཝ་སྶ ལོ་ཀེ;
ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་སྶ ནི་ཙྩཾ, སུ་ཁ་པྤ་དོ ཧོ་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཏཱ.
‘‘སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཌཾ་ས་ཝུ་ཊྛི, ས་རཱི་ས་པཱ་ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་དི་དུ་ཀྑཾ;
ཡ་སྨཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ཏི སོ པ་ར་ཏྠ.
‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ཧེ་ཏུཾ, མ་ནོ་བྷི་རཱ་མཾ མུ་དི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ;
ཡོ དེ་ཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎོ་དི་ཏཱ་ནཾ, ས་བྦཾ ད་དོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏེ སོ.
‘‘པ་ཧཱ་ཡ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཾ ས་ལོ་བྷཾ, གུ་ཎཱ་ལ་ཡཱ་ནཾ ནི་ལ་ཡཾ ད་དཱ་ཏི;
ཁི་ཏྟོ་ཝ སོ ཏ་ཏྠ པ་རེ་ཧི ས་གྒེ, ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏི ཝཱི་ཏ་སོ་ཀོ.