༣. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ནཱ་ཐ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཡཾ ར་ཉྙོ ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཀ་ཉྩ་ན་མཱ་ཎ་ཝོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. སོ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཙྩཱ་ནོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ.
རཱ་ཛཱ ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ཊྛ་མོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཏ་སྶ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ས་ཏྟ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཀཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ས་ད་ཏྠཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ, ཏ་ཡི ག་ཏེ་པི རཱ་ཛཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ཊྛ་མོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
༣༡. ཨེ་ཝཾ སོ པ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལོ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨, ༡༩༧) ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ནཱ་ཐ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་དུ་མཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡནྟི པ་དུ་མེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ པ་དུ་མཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཝི་ཧཱ་རོ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀ་རི. སི་ལཱ་ས་ནཾ ཀཱ་ར་ཡི་ཏྭཱཏི ཏ་སྶཱ པ་དུ་མ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ པུ་པྥཱ་དྷཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ སི་ལཱ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. སུ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ་བྷི་ལེ་པ་ཡིནྟི ཏཾ སི་ལཱ་ས་ནཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ལེ་པ་ཡིཾ ཚཱ་དེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༢. ར་ཏ་ནཱ་མ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ མུ་དྡྷ་ནི དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནི་ཉྩ སེ་ཏ་པ་ཝ་ར་ཙཱ་མ་རི་ཉྩ པ་གྒ་ཡ྄ཧ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ. ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་སྶ ཏཱ་དི་ནོཏི ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ས་དི་ས་སྶ ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ དྷཱ་རེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.