༤. ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཾ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ, རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་དྷཱི, ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཧ་ཏྠཱི, ཨ་སྶ་ཀ་ཎྜ་ཀོ, ཨཱ་ན་ནྡོ, ཚ་ནྣོ, ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དཱ་ཡིཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཐོ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝུ་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ‘‘པུ་ཏྟཾ མེ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ས་བྦེ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ན ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ནེ་ཝ ག་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན སཱ་ས་ནཾ སུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་རཾ ཨ་མ་ཙྩཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པེ་སེ་སི. ཏ་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཨ་པ་ར་མྤི པེ་སེ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ཝ ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི. ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, ཨ་ཡཾ ཁོ ཨུ་དཱ་ཡི ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མ་ཝ་ཡོ, ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀོ, མ་ཡི ཙ སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཏྠི, ཨི་མཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ཀཱ་ལོ, ཝ་ས་ནྟེ པ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ པུ་པྥི་ཏེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ ཝ་ས་ནྟེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཏྠུ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ག་མ་ན་མ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ –
‘‘ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ དཱ་ནི དུ་མཱ བྷ་ད་ནྟེ, ཕ་ལེ་སི་ནོ ཚ་ད་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ;
ཏེ ཨ་ཙྩི་མ་ནྟོ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི, ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར བྷཱ་གཱི ར་ཐཱ་ནཾ.
‘‘དུ་མཱ་ནི ཕུ་ལླཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ པ་ཝ་ནྟི;
པ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་ལ་མཱ་ས་སཱ་ནཱ, ཀཱ་ལོ ཨི་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ར.
‘‘ནེ་ཝཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ན པ་ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, སུ་ཁཱ ཨུ་ཏུ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཱ བྷ་ད་ནྟེ;
པ་སྶ་ནྟུ ཏཾ སཱ་ཀི་ཡཱ ཀོ་ལི༹་ཡཱ ཙ, པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ རོ་ཧི་ནི་ཡཾ ཏ་ར་ནྟཾ.
‘‘ཨཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏེ ཁེ་ཏྟཾ, བཱི་ཛཾ ཨཱ་སཱ་ཡ ཝ་པྤ་ཏི;
ཨཱ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཡ་ནྟི, ས་མུ་དྡཾ དྷ་ན་ཧཱ་ར་ཀཱ;
ཡཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛཱ་མི, སཱ མེ ཨཱ་སཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༢༧-༥༣༠);
‘‘ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, ནཱ་ཏི་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཚཱ་ཏ་ཀཾ;
ས་དྡ་ལཱ ཧ་རི་ཏཱ བྷཱུ་མི, ཨེ་ས ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་མུ་ནི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༢༥);
‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ནྟི ཀ་སྶ་ཀཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མུ་པེ་ཏི ར་ཊྛཾ.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ ཙ་ར་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པྤ་ཏཱི ད་ད་ནྟི;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པྤ་ཏཱི ད་དི་ཏྭཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནཾ.
‘‘ཝཱི་རོ ཧ་ཝེ ས་ཏྟ་ཡུ་གཾ པུ་ནེ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ཏི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ;
མ་ཉྙཱ་མ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཏི དེ་ཝ་དེ་ཝོ, ཏ་ཡཱ ཧི ཛཱ་ཏོ མུ་ནི ས་ཙྩ་ནཱ་མོ.
‘‘སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ པི་ཏཱ མ་ཧེ་སི་ནོ, བུ་དྡྷ་སྶ མཱ་ཏཱ པ་ན མཱ་ཡ་ནཱ་མཱ;
ཡཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ནཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཏི་དི་ཝ་མྷི མོ་ད་ཏི.
‘‘སཱ གོ་ཏ་མཱི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ, དི་བྦེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ;
སཱ མོ་ད་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ དེ་ཝ་ག་ཎེ་ཧི ཏེ་ཧཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༣༡-༥༣༥);
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་རི་ནོཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི. ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་ནི རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ, ཨ་བྷི་ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་སུ་མ་ཀི་ས་ལ་ཡེ་ཧི ཨ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ནཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. དུ་མཱཏི རུ་ཀྑཱ. བྷ་ད་ནྟེཏི བྷ་དྡཾ ཨ་ནྟེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི, ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ད-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟོ, གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཏྠཱ. ཏ་སྨཱ, བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཝ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ར་ནྟཾ ‘‘སུ་ག་ཏེ པ་ཊི་ཀ་མྨེ སུ་ཁེ དུ་ཀྑེ ཛཱི་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མྦོ་དྷ་ན་ཊྛེ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན’’ནྟི. ‘‘བྷ་དྡ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ པ་ད་ནྟ་ར་མེ་ཀ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཕ་ལཱ་ནི ཨེ་ས་ནྟཱི་ཏི ཕ་ལེ་སི་ནོ. ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ་པི ཧི ས་ཙེ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་གཱ་མི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཐེ་རོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཝེ་སཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟཾ ཏ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སི་ཏཾ མཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ, ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶ་པྤ་ཊི་མ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སི ས་ཀྐ, དྷ་མྨེ་ན མེ གོ་ཏ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༣༦) –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ར་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་མྷི. ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོཏི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ས་ཧ་ན་ཏོ ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སྶ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ. ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶཱཏི ཨ་ངྒཱི་ཀ་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་སྶ. ཨ་ངྒ་མ་ངྒེ་ཧི ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀ་ཨོ་བྷཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ངྒཱི་ར་སོ, སི་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི དྭེ ནཱ་མཱ་ནི པི་ཏ་རཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པྤ་ཊི་མ་སྶཱཏི ཨ་ནཱུ་པ་མ་སྶ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་ནོ. པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏྭཾ པི་ཏཱ ཨ་སི. ས་ཀྐཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཛཱ་ཏཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན. གོ་ཏ་མཱཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱིཏི པི་ཏཱ་མ་ཧོ ཨ་སི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་རོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་སྶ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏྠ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ, ཨ་ཉྙཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་རི་སྶ་ཐ. ཡཱ་ཝ ཙ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པ་རི་སཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ཀ་ལ་རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་པུ་ཎྞཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨེ་ཝཾ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒེ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ་ནོ ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་སཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩, ༢༢༥) ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
༤༨-༩. ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བུ་དྡྷ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་པ་ར་ར་ཊྛཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ. ཙ་ར་ཏོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཏ་དཱཏི ཨ་ནྟོ་མ་ཎྜ་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་མ་ཎྜ་ལཾ བ་ཧི་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཏཱི་ཎི མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཏ་དཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏོ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཕུ་ལླཾ སུ་ཊྛུ ཕུ་ལླཾ པ་བོ་དྷི་ཏཾ ག་ཡ྄ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཝ པ་དུ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལ་ཉྩ མ་ལླི་ཀཾ ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ཨ་ཧཾ ག་ཡ྄ཧ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་སི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་མ་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ སེ་ཊྛཾ མ་དྷུ་རཾ ས་བྦ་སུ་པ་ཀྐཾ སཱ་ལི་ཨོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་དཱ་སིཾ བྷོ་ཛེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༩༧. ས་ཀྱཱ་ནཾ ན་ནྡི་ཛ་ན་ནོཏི ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་རཱུ་པ་ཡོ་བྦ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་པ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ནྡཾ ཏུ་ཊྛིཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ. ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ བ་ནྡྷུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.