༨. སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཏཾ ཀི་ར ཝེ་ལཱུ༹་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ པཱ་ཀཱ་རེ་ན གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ, ཏེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་ན ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ དི་ཝཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. པ་རི་ཛ་ནོ་པི་སྶ ‘‘སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ སུ་རཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨཱ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི. ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཝ་ཏྟོ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཡ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་བྷ་ཡ་གྷོ་ས་ཉྩ གྷོ་སཱ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོ’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱཏི ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན. སི་ངྒཱ་ལ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོཏི སི་ངྒཱ་ལ་ཀོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོཏི ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པུ་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཀི་ར པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ, ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཙ་སྶ གེ་ཧེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས དྷ་ན་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ཏྠི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ. པུ་ཏྟོ པ་ན་སྶ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཏཱ་ཏ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱ’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ན་ཏྠི མ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནྟ་སྶ པི་ཊྛི རུ་ཛྫ་ཏི, ཛཱ་ཎུ་ཀཱ་ནི ཁ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཛཱི་ར་ནྟི, ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཝི་སྶཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ཨི་ཏི ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘དི་སཱ ཏཱ་ཏ ན་མ་སྶཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་སྶཱ་མི, སོ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ དི་སཱ ན་མ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཝཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ དི་སཱ ན་མ་སྶ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི མཾ ཨོ་ཝ་དཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ‘‘ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཨེ་ཏཱ དི་སཱ ན་མ་སྶཱ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ པ་ན དི་སཱ ན་མ་སྶཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི. སོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ གུ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཚ དི་སཱ ན་མ་སྶེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཏཾ པི་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༤༣. པུ་ཐུ་དི་སཱཏི བ་ཧུ་དི་སཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་ཝི་སཱིཏི ན ཏཱ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་དྡ་ས, པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ་པི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ དི་སཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཧཾ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ གི་ཧི་ཝི་ན་ཡཾ སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ ཀ་ཐཱ ས་ཕ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ནྟ་བྦཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི, པ་ཝི་ས་ནྟོ ཙ ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི སོ ཀི་ར ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ས་ཏྠཱ་རཾ ན པ་སྶ་ཏི, དི་སཱ་ཡེ་ཝ ན་མ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐཾ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝི་ཀ་ས་མཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
ཚ་དི་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༤. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི སོ ཀི་ར ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཡཱ ཀི་ར མ་མ པི་ཏ་རཱ ཚ དི་སཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཀི་ར ཏཱ ཨེ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ ཀི་ར ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཚ དི་སཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ དི་སཱ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ན་མ་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱཏི ཨི་ད་མེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་པ་དཾ. ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱཏི ཏེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི ས་ཏྟཱ ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཝི་ནཱ་ས་མུ་ཁཱ་ནི. སོཏི སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཙུ་དྡ་ས པཱ་པ་ཀཱ་པ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ལཱ་མ་ཀེ་ཧི ཨ་པ་ག་ཏོ. ཚ་དྡི་སཱ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱིཏི ཚ དི་སཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ. ཨུ་བྷོ་ལོ་ཀ་ཝི་ཛ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ལོ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ཨི་དྷ ལོ་ཀེ པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ལོ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཏོ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ ནི་པྥཱ་དི་ཏོ ཙ. པ་ར་ལོ་ཀེ་པི པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ པ་རོ ཙ ལོ་ཀོ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
༢༤༥. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ངྑེ་པེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སོཏི ཀ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སོ ཙཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སོ. ས་ཀི་ལེ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ན ཧ་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐཱ་པ་རནྟི ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ཋཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཀེ ད་སྶི་ཏེ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀཱ་ར་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོཏི ཚ་ནྡེ་ན པེ་མེ་ན ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟོ. པ་ར་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་མྦྷ་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ལ་ཉྫཾ ཝཱ པ་ན མེ དེ་ཏཱི’’ཏི ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཝེ་རཱི’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝེ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ངྑ་ཎུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷོ ཝཱ ཝི་ས་མ་ནི་སྶི་ཏོ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི མེ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷཱི་ཏོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ ས་མྦྷ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ དེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཝེ་རཱི’’ཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱུ་ན་ཀཾ དེ་ཏི, མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ དི་ནྣཱ་དི་ནྣཾ ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱུ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དྷི་ཀཾ དེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དི་ཡྻ་མཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷཱི་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ དེ་ཏི, སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ.
ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ་པི ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི ཡ་སོ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནོ ཀི་ཏྟི་ཡ་སོ་པི པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་སོ་པི ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི.
ཚ་ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་རཱཏི པི་ཊྛ་སུ་རཱ པཱུ་ཝ་སུ་རཱ ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྩ སུ་རཱ. མེ་ར་ཡནྟི པུ་པྥཱ་ས་ཝོ ཕ་ལཱ་ས་ཝོ མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི མ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཛྫཾ. པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནནྟི པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཾ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཏ་སྶ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཨ་ནུ་ཡོ་གོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ བྷོ་གཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཀཱ་ལ་ཝི་སི་ཁཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝི་སི་ཁཱ་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ.
ས་མ་ཛྫཱ་བྷི་ཙ་ར་ཎནྟི ན་ཙྩཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཛྫཱ་ག་མ་ནཾ. ཨཱ་ལ་སྱཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ.
སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་སྶ ཚ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཚ ཁོ མེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱཏི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་བྷཱ་ཝི་ནཱི. དྷ་ན་ཛཱ་ནཱིཏི དྷ་ན་ཧཱ་ནི. ཀ་ལ་ཧ་པྤ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧ་སྶ ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧ་སྶ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ནཱི. རོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཀྑི་རོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ. ཨ་ཀི་ཏྟི་ས་ཉྫ་ན་ནཱིཏི སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཧི མཱ་ཏ་ར་མྤི པ་ཧ་ར་ནྟི པི་ཏ་ར་མྤི, ཨ་ཉྙཾ བ་ཧུ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ག་ར་ཧ་མྤི ད་ཎྜ་མྤི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཚེ་ད་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་པི པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཨ་ཀི་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨི་ཏི ཏེ་སཾ སཱ སུ་རཱ ཨ་ཀི་ཏྟི་ས་ཉྫ་ན་ནཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀོ་པཱི་ན་ནི་དཾ་ས་ནཱིཏི གུ་ཡ྄ཧ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཧི་རིཾ ཀོ་པེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་པཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟཱ ཙ ཏཾ ཏཾ ཨ་ངྒཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ་ན ནེ་སཾ སཱ སུ་རཱ ཀོ་པཱི་ན་སྶ ནི་དཾ་ས་ན་ཏོ ‘‘ཀོ་པཱི་ན་ནི་དཾ་ས་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལི་ཀ་ར་ཎཱིཏི སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་གྒ་པ་ཉྙཾ པ་ན དུ་བྦ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒཱ་ན་ཉྷི སཱ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ན པ་ཝི་ས་ཏི. ཚ་ཊྛཾ པ་དནྟི ཚ་ཊྛཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.
༢༤༩. ཨ་ཏྟཱ་པི་སྶ ཨ་གུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཧི ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཧི་ནཱ་པི ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི་པི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝེ་རི་ནོ་པི ནཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི ཝཱ ཧ་ན་ནྟི ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་པི་སྶ ཨ་གུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏོ. པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི ར་ཏྟིཾ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ཡ’’ནྟི ཨི་ཏི་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ་པི བྷ་རི་ཡཱ་པི བ་ཧི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རོ་པི་སྶ ཨ་གུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱ་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཛ་ན་སྶ ར་ཏྟིཾ ཙ་ར་ཎ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ སུ་ཉྙཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤི་སྶ ཨ་གུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྐི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྐི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཡ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་ན ཡཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ས་ནྟ་མྤི ཏ་སྨིཾ རཱུ་ཧ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. བ་ཧཱུ་ན་ཉྩ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ས་ཏི ས་བྦཾ ཝི་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རི་མྷི ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི སོ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏོ པུ་རེ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི.
༢༥༠. ཀྭ ན་ཙྩནྟི ‘‘ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དི་ན་ཙྩཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘སྭེ ན་ཙྩ་ད་སྶ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛྫ ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་མྨ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ན་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི དྭཱི་ཧ་མྤི ཏཱི་ཧ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཝུ་ཊྛི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཝ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཝ་པྤཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ བྷོ་གཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྶ བ་ཧི ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑེ གེ་ཧེ ཙོ་རཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི བྷོ་གཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཀྭ གཱི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༥༡. ཛ་ཡཾ ཝེ་རནྟི ‘‘ཛི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ར་སྶ སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཝེ་ཋ་ནཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ‘‘པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ མེ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ཀ་རོ་སི, ཧོ་ཏུ, སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏ་ཏྠ ཝེ་རཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛི་ན་ནྟོ ས་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཛི་ནོཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཡཾ ཏེ་ན ཏ་སྶ ཝེ་ཋ་ནཾ ཝཱ སཱ་ཊ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ སོ་ཙ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཛི་ནོ ཝི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི. ས་བྷཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན རཱུ་ཧ་ཏཱིཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛ་སྶ ས་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ན རཱུ་ཧ་ཏི, ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཀྑ་སོ་ཎྜོ ཛཱུ་ཏ་ཀ་རོ, མཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི. མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྷི མི་ཏཱ་མ་ཙྩཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ས་མྨ, ཏྭ་མྤི ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཛཱུ་ཏ་ཀ་རོ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་སི, ན ཏེ ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི ན ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛཱ་པི ན ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀཱ་ནནྟི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཀཱ ནཱ་མ ཡེ ཏ་སྶ གྷ་ར་ཏོ དཱ་རི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ. ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀཱ ནཱ་མ ཡེ ཏ་སྶ གེ་ཧེ དཱ་རི་ཀཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ. ཨ་པ་ཏྠི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནཱ་ལཾ དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཱ་ཡ ན ས་མ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྶ གེ་ཧེ དཱ་རི་ཀཱ དི་ནྣཱ་པི ཨེ་ཏ་སྶ གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་པི ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཝ པོ་སི་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢. དྷུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱ. སོ་ཎྜཱཏི ཨི་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ བྷ་ཏྟ་སོ་ཎྜཱ པཱུ་ཝ་སོ་ཎྜཱ མཱུ་ལ་ཀ་སོ་ཎྜཱ. པི་པཱ་སཱཏི པཱ་ན་སོ་ཎྜཱ. ནེ་ཀ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཝ་ཉྩ་ན་ཀཱ. ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ་ཉྩ་ནཱ་ཧི ཝ་ཉྩ་ནི་ཀཱ. སཱ་ཧ་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཱ་དི་སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ. ཏྱཱ་སྶ མི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨ་སྶ མི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ར་མ་ཏི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝ་ར་ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སཱུ་ཀ་རོ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པ་མི་ཝ, ཏེ པཱ་པ་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ བ་ཧུཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.
༢༥༣. ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་ནྟི ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཐ བྷོ ཀ་མྨ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏཾ ཏཱ་ཝ, ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ཡ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་གྒིཾ ཏ་པ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀ་མྨཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཧོ་ཏི པཱ་ན་ས་ཁཱ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ སུ་རཱ་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ནྣ་ས་ཁཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ས་མྨི་ཡ་ས་མྨི་ཡོཏི ས་མྨ ས་མྨཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་མྨུ་ཁེ་ཡེ་ཝ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁེ ཝེ་རཱི་ས་དི་སོ ཨོ་ཏཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ཏི. ཨ་ཏྠེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སཱུཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ཝེ་ར་པྤ་ས་ཝོཏི ཝེ་ར་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ. ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱཏི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཏཱ. སུ་ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱ ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨུ་ད་ཀ་མི་ཝ ཨི་ཎཾ ཝི་གཱ་ཧ་ཏཱིཏི པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ སཾ་སཱི་ད་ནྟོ ཨི་ཎཾ ཝི་གཱ་ཧ་ཏི.
ར་ཏྟི་ནུ་ཊྛཱ་ན་དེ་སྶི་ནཱཏི ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ལེ་ན. ཨ་ཏི་སཱ་ཡ་མི་དཾ ཨ་ཧཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏི་སཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟེ. ཨ་ཏྠཱ ཨ་ཙྩེ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝེཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཏྠཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སུ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི.
ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོཏི ཏི་ཎ་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་རི. སོ སུ་ཁཾ ན ཝི་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི སོ པུ་རི་སོ སུ་ཁཾ ན ཛ་ཧཱ་ཏི, སུ་ཁ་ས་མ་ངྒཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘གི་ཧི་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ཏཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཌྜྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པ་ར་ལོ་ཀེ ག་ར་ཧ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
མི་ཏྟ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བྷ་ཡཱ་ནི ཡེ་ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཡེ་ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ, ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བཱ་ལཱ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི བཱ་ལེ མི་ཏྟ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ ཨ་མི་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ ཨ་མི་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ཧ་རོཏི ས་ཡཾ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཧ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝ་ཙཱི་པ་ར་མོཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ར་མོ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ དཱ་ཡ་ཀོ ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཎཱིཏི ཨ་ནུ་པྤི་ཡཾ བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་པཱ་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོཏི བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༢༥༥. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མི་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ཧ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཧཱ་ར་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་སྶ གེ་ཧཾ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, སོ ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏྭཾ ས་མྨ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་སཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ དེ་ཏི. ཨ་པྤེ་ན བ་ཧུ་མི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་པྤ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ བ་ཧུཾ པ་ཏྠེ་ཏི. བྷ་ཡ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་དཱ ན ཀ་རོ་ཏི, བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀ་རོ་ཏི, ན པེ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. སེ་ཝ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ན སེ་ཝ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ སེ་ཝ་ཏི.
༢༥༦. ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཏཱིཏི ས་ཧཱ་ཡེ ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཝཱ པ་རེ ཝཱ ན ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ས་སྶཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་པྥ་ནྣཾ, བ་ཧཱུ་ནི སཱ་ལི་ཡ་ཝ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ནི་སཱི་དི་མྷ, ཨ་ཛྫ པ་ན ས་བྦཾ ཁཱི་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་སྶཾ མ་ནཱ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ སཱ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ, ས་སྶ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ཝཱ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཧཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, བྷོ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ནཱ་པཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཨ་ཉྙོ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ བྱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ཀ་ཊེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཙ་ཀྐ་མ་སྶ བྷི་ནྣཾ, ཨ་ཀྑོ ཚི་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི.
༢༥༧. པཱ་པ་ཀ་མྤི་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ ས་མྨ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཧི ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་དྷཱུ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘མི་ཏྟ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ.
སུ་ཧ་ད་མི་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༠. ཨེ་ཝཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦེ པཱ་པ་མི་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སེ་ཝི་ཏ་བྦེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཧ་དཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཧ་ད་ཡཱ.
༢༦༡. པ་མ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི མ་ཛྫཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ མ་གྒེ ཝཱ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ནི་པ་ནྣ་སྶ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མྤི ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. པ་མ་ཏྟ་སྶ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ས་ཧཱ་ཡོ བ་ཧི་ག་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏི སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ པ་མ་ཏྟོ, གེ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཾ ‘‘ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྷ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. བྷཱི་ཏ་སྶཱཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མཱ་དི་སེ ས་ཧཱ་ཡེ ཋི་ཏེ ཀིཾ བྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཏཾ བྷ་ཡཾ ཧ་ར་ནྟོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ བྷོ་གནྟི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཧཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ་ཏི. ‘‘ན་ག་རེ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, དྭེ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཾ དེ་ཏི.
༢༦༢. གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཡ྄ཧཾ ནི་གཱུ་ཧི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ གུ་ཡ྄ཧཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ཡེ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
༢༦༣. པཱ་པཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨ་མྷེ་སུ པ་སྶ་ནྟེ་སུ པ་སྶ་ནྟེ་སུ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་སི, པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ མཱ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནི་ཝེ་སེ་ཏཱིཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩ་སཱི་ལེ་སུ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ཝ་ཏྟ་སྶུ, དཱ་ནཾ དེ་ཧི པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཧི དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨ་སྶུ་ཏཾ སཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཾ སུ་ཁུ་མཾ ནི་པུ་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝེ་ཏི. ས་གྒ་སྶ མ་གྒནྟི ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་གྒ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི.
༢༦༤. ཨ་བྷ་ཝེ་ན་སྶ ན ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ཝཱ པ་རི་ཛ་ན་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ན ན་ནྡ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝེ་ནཱཏི ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ན་ནྡ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཝི་རཱུ་པོ ན པཱ་སཱ་དི་ཀོ དུ་ཛྫཱ་ཏི་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝཾ མཱ བྷ་ཎི, རཱུ་པ་ཝཱ ཙ སོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཙ སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ རཱུ་པ་ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀོ སུ་ཛཱ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཊྛུ ཝ་ད་སི, སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཏ་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨེ་ས པུ་རི་སོ རཱུ་པ་ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀོ སུ་ཛཱ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་རཾ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ཏི.
༢༦༥. ཛ་ལཾ ཨ་གྒཱི་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ར་ཏྟིཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཛ་ལ་མཱ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
བྷོ་གེ སཾ་ཧ་ར་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ར་མྤི ཨ་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན བྷོ་གེ ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟ་སྶ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. བྷ་མ་ར་སྶེ་ཝ ཨི་རཱི་ཡ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ བྷ་མ་རོ པུ་པྥཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཾ ཨ་པོ་ཐ་ཡཾ ཏུ་ཎྜེ་ན་པི པ་ཀྑེ་ཧི་པི ར་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. བྷོ་གཱ ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ ཡ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ བྷོ་གཱ ནི་ཙ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཝ་མྨི་ཀོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་མྨི་ཀོ་ཝུ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝ་མྨི་ཀོ ཨུ་པ་ཙི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཙ་ཡཾ ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མཱ་ཧ་ཏྭཱཏི ས་མཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ལ་མ་ཏྠོཏི ཡུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་མ་ཏྠོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟ་རཱུ་པོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏུཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཝཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛེ བྷོ་གེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས ཝེ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏི ནཱ་མ ཨ་བྷེ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི བྷོ་གཱ ས་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ མི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ.
ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེཏི དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ནི་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཡྻ. ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཀུ་ལཱ་ན་ཉྷི ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི རཱ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་དཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཀ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ‘‘བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ཏ་ཏོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ, པེ་ས་ཀཱ་ར་ནྷཱ་པི་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཝེ་ཏ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ཚ་དྡི་སཱ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ཚ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས མི་ཏྟཱ་ནི སེ་ཝ་ནྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སེ་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ ཚ དི་སཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཐ་ཉྩ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཚ་དྡི་སཱ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཚ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་བྷ་ཡཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཁེ་མཾ ཧོ་ཏི ནི་བྦྷ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཚ་དྡི་སཱ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་བྦུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱཏི. པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱཏི. མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཡ་སྨཱ སོ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ ཏེ དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱཏི. དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛི་མཱ དི་སཱཏི. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རི་མཱ དི་སཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༦༧. བྷ་ཏོ ནེ བྷ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ བྷ་ཏོ བྷ་རི་ཏོ ཛ་གྒི་ཏོ, སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཏེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ནྷཱ་པ་ན་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི བྷ་རི་སྶཱ་མི.
ཀི་ཙྩཾ ནེ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ཙྩཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་སྶཱ་མཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དིཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟོ་པི ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི ནཱ་མ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝཾ་ས་ཏོ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀ་ཝཾ་སེ ཋ་པེ་ནྟོ་པི, ཀུ་ལ་ཝཾ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་པི ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
དཱ་ཡ་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣེ དཱ་ར་ཀེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཏྟེ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ དཱ་ཡ་ཛྫཱ་ར་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨོ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་སྶ སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤ་ད་སྶཱ་མཱིཏི ཏེ་སཾ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ད་སྶཱ་མི. པཱ་པཱ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཀ་ཏ་མྤི ག་ར་ཧ་ནྟི. ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནི་ཝེ་སེ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་ཡ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ་པི སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ནི་ཝེ་སེ་ནྟི. སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཾ་སཱ་ནུ་ག་ཏཾ མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱ་དི་སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. པ་ཏི་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཀུ་ལ་སཱི་ལ་རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན.
ས་མ་ཡེ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཡེ དྷ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡོ་ཏི དྭེ ས་མ་ཡཱ. ནི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི ནཱ་མ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ ག་ཎྷ, ཨ་ཡཾ ཏེ པ་རི་བྦ་ཡོ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི དེ་ནྟི. ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི ནཱ་མ སི་ཁཱ་ཋ་པ་ན་ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཱ་དི་ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི དེ་ནྟཱ་པི ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི ནཱ་མ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཧི པུ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཨ་སྶུ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛ་གྒ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཏེ དཱ་ར་ཀཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. པུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨུ་བྷོ་སུ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཏཾ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ ས་བྦཾ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི ཁེ་མཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, པི་ཏཱ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ན་མ་སྶཱ་པེ་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ས་དི་སེ ཀ་ཏྭཱ ན་མ་སྶཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏེ པི་ཏ་རཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, ནོ ཨ་ཉྙཱ’’ཏི.
༢༦༨. ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ན་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་པཱ་ད་མ་ཀྑ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནེ་ན. སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡཱཏི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཝ་ནེ་ན. ཨ་ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟོ ཧི ཝི་སེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ་པི པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ནི, སཱ་ཡཾ ན་ཧཱ་ནོ་ད་ཀཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན་པི ས་བྦཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཀྐ་ཙྩཾ སི་པྤ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཐོ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝཱ་རེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཝི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
སུ་ཝི་ནཱི་ཏཾ ཝི་ནེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, པཱ་པ་མི་ཏྟཱ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི ཝི་ནེ་ནྟི. སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི. མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་སུ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ བྱ་ཏྟོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ མ་ཡཱ ས་མ་ས་མོ, ཨེ་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟི.
དི་སཱ་སུ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི སི་པྤ་སི་ཀྑཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ་སྶ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ ཧི ཡཾ ཡཾ དི་སཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝ་ཏ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི་སྶ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡཾ ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཙོ་རཱ ན པ་སྶ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝཱ ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, ཏཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ་པི དི་སཱ་སུ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡཾ ཝཱ སོ དི་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཙ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨི་མ་སྨིཾ སི་པྤེ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ཐ ཏ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ, པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༦༩. ཏ་ཏི་ཡ་དི་སཱ་ཝཱ་རེ ས་མྨཱ་ན་ནཱ་ཡཱཏི དེ་ཝ་མཱ་ཏེ ཏི་སྶ་མཱ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནེ་ན. ཨ་ན་ཝ་མཱ་ན་ནཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཝི་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཐ་ནེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝོ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་ས་དི་ས་མྤི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ རུ་ཙི་ཡཱ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི བྷ་ཏྟ་གེ་ཧེ ཝི་སྶ་ཊྛེ ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་དཱ་ནེ་ན. སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་ར་ཎེ་ན སུ་ཊྛུ སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱ. ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ནཱཏི ས་མྨཱ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཧེ་ཎ་ཀ་པེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ནཱ. ཨི་དྷ པ་རི་ཛ་ནོ ནཱ་མ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནོ. ཨ་ན་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱིཏི སཱ་མི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ མ་ན་སཱ་པི ན པ་ཏྠེ་ཏི. ས་མྦྷ་ཏནྟི ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་དྷ་ནཾ. ད་ཀྑཱ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཚེ་ཀཱ ནི་པུ་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ལ་སཱཏི ནི་ཀྐོ་ས་ཛྫཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པྥཱ་རི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. སེ་ས་མི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༧༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་སཱ་ཝཱ་རེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶ ཡ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་ད་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠི, ཨི་ད་མྤི ཨ་ཏྠི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་ནེ་ན. ཨ་པ་ར་པ་ཛཱ ཙ་སྶ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་ནྟཱིཏི ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་ཛཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ པ་ན པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཙ ན་ཏྟུ་པ་ན་ཏྟ་ཀཱ ཙ ཨ་པ་ར་པ་ཛཱ ནཱ་མ. ཏེ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་ནྟི ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ནྟི མ་མཱ་ཡ་ནྟི མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི. སེ་ས་མི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༧༡. ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཀ་མྨ་ནྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ད་ཧ་རེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཧ་ལླ་ཀེ་ཧི, མ་ཧ་ལླ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ད་ཧ་རེ་ཧི, ཨི་ཏྠཱི་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠཱི་ཧི ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན. བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ པ་རི་བྦ་ཡ་དཱ་ནེ་ན ཙ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ་ན. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ ར་སཱ་ནཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ མ་དྷུ་ར་ར་སེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཏ་ཏོ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ་ན. ས་མ་ཡེ ཝོ་སྶ་གྒེ་ནཱཏི ནི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ ཙ ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ ཙ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. ནི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ལཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ ཝོ་སྶ་གྒོ ནཱ་མ ཚ་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་དཱི་སུ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. དི་ནྣཱ་དཱ་ཡི་ནོཏི ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡི་ནོ. སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀ་རཱཏི ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏེ་ན, ན མ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ད་ཡཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཀཱ. ཀི་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ཧ་རཱཏི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི་ཀེ་ཧི ས་དི་སོ ཨ་ཏྠི, མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཏེ་སཾ སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟཱི’’ཏི གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཧཱ་ར་ཀཱ. སེ་ས་མི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༧༢. མེ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི མེ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ག་མ་ནཾ, དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ, པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཡཱ་གུཾ དེ་ཐ, བྷ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཝ, སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཉྩ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ནཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ་པི སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་དྭཱ་རཱ་ནི པ་ན པི་ད་ཧི་ཏྭཱ་པི ཏེ་སཾ དཱ་ཡ་ཀོ ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་དྭཱ་ར་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཨཱ་མི་སཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟཱིཏི ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི ནཱ་མ. སུ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཡཾ ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སུ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་པེ་ནྟི. སེ་ས་མི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༧༣. ཨ་ལ་མ་ཏྟོཏི པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ན་ས་མ་ཏྠོ. པ་ཎྜི་ཏོཏི དི་སཱ་ན་མ་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཎྜི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་ཎྷོཏི སུ་ཁུ་མ་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཎྷོ ཧུ་ཏྭཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི དི་སཱ་ན་མ་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟཱིཏི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི. ཨ་ཏྠ་དྡྷོཏི ཐ་མྦྷ་ར་ཧི་ཏོ. ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀོཏི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི ནི་ཀྐོ་ས་ཛྫོ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཝུ་ཏྟཱིཏི ནི་ར་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜ་ཝུ་ཏྟི. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཀ་རོ. མི་ཏྟ་ཀ་རོཏི མི་ཏྟ་ག་ཝེ་ས་ནོ. ཝ་ད་ཉྙཱུཏི པུ་བྦ་ཀཱ་རི་ནཱ, ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གྷ་རཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝེ་ཋ་ནཾ དེ་ཐ, སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ཐ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ལ་ཛྫཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཨ་ནི་ཙྪཱ་རི་ཏ་མྤི ཏ་སྶ ཝཱ་ཙཾ ཉ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན སོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟོ ཝ་ད་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཝཱ པ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨཱུ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ དེ་ནྟོ་པི ཝ་ད་ཉྙཱུ་ཡེ་ཝ. ནེ་ཏཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ནེ་ཏཱ. ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནེ་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ནེ་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ. ར་ཐ་སྶཱ་ཎཱི་ཝ ཡཱ་ཡ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ར་ཐོ ཡཱ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ན ཡཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ ས་ངྒ་ཧེ་སུ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ལོ་ཀོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཏེ ཁོ ས་ངྒ་ཧཱ ལོ་ཀེ, ར་ཐ་སྶཱ་ཎཱི་ཝ ཡཱ་ཡ་ཏོ’’ཏི.
ན མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཡ་དི མཱ་ཏཱ ཨེ་ཏེ ས་ངྒ་ཧེ པུ་ཏྟ་སྶ ན ཀ་རེ་ཡྻ, པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ མཱ་ནཾ ཝཱ པཱུ་ཛཾ ཝཱ ན ལ་བྷེ་ཡྻ.
ས་ངྒ་ཧཱ ཨེ་ཏེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྒ་ཧེ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་མྨ་པེ་ཀྑ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱ པེ་ཀྑ་ནྟི. པཱ་སཾ་སཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི.
༢༧༤. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ དི་སཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ པི་ཏཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་སཱ ན་མ་སྶེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི, ཨི་མཱ ཏཱ ཚ དི་སཱ. ཡ་དི ཏྭཾ པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་སི, ཨི་མཱ དི་སཱ ན་མ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སི་ངྒཱ་ལ་ཀོ་པི ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན སུ་ཏྟེ ཡཾ གི་ཧཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ན་ཏྠི, གི་ཧི་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.