ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ
པཱ་ཐི་ཀ་ཝ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
༡. པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… མ་ལླེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. མ་ལླེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི མ་ལླཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘མ་ལླཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ མ་ལླེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ‘‘ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ མ་ལླཱ་ནཾ ནི་ག་མོ’’ཏི ཨ་ནུ་པི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ མ་ལླཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཨེ་ཀོ ནི་ག་མོ, ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནོ་པི་ཡ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པཱ་ཝི་སཱིཏི པ་ཝི་ཊྛོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ན ཏཱ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཏཾ གཱ་མཾ ཨ་པ་ཏྟོ་པི ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘གཱ་མཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི. ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་གོ ཁོ, ན ཏཱ་ཝ ཀུ་ལེ་སུ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི? ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ བྷ་གྒ་ཝ་གོ་ཏྟཾ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, སཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶ མ་ཡི པ་སཱ་ད་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ཕ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏི་པྤ་གོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
༢. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ མཱ་ན་ཐ་དྡྷ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏུ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཨི་མཾ ཝཱ་རཾ, ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ་པི ཏ་ཏྠ ག་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི? ན ག་ཏ་པུ་བྦོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི ཙི་ར་སྶཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་མྤི མ་ནཱ་པ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་སྶཾ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཏེ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ཉཱ་ཏོ, ཀིཾ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་མཱ་ས་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ད་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟོཏི སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ. སོ ཀི་ར ཏ་སྶ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོཏི ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཨ་ཀྑཱ་ཏོ ནི་སྶ་ཊྛོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ.
༣. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝཱ མེ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ. ཀོ ས་ནྟོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱིཏི ཡཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཀཾ. ཏྭཾ པ་ན ནེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ཀོ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཀོ ས་ནྟོ ཀོ ས་མཱ་ནོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱཏི པ་སྶ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་ས. ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཨ་པ་ར་དྡྷནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་དཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ, ཡ་ཏྟ་ཀོ ཏེ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཏ་ཏྟ་ཀོ དོ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་གྒ་ཝ ཏ་སྶ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༤. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ཨུ་ཏྟ་རི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨི་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཀ་ཏེ ཝཱཏི ཀ་ཏ་མྷི ཝཱ. ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་ཙྪ་ཏི, སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཱཏི ཏ་སྨིཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ མ་ཡཱ དེ་སི་ཏེ དྷ་མྨེ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཀིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀོ ཏེ་ན ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏེ་པི ཨ་ཀ་ཏེ་པི མ་མ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ན་ཏྠི, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་སིཾ, ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི.
༥. ཨ་གྒ་ཉྙནྟི ལོ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་གྒཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ན ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁོཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཀི་ར ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་སྶཱ་མི, ‘‘དོ་སཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་པྤ་ལ་པི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ནི་ར་ཝོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ མ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སཱི’’ཏི མ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཝ་ཛྫི་གཱ་མེཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནཾ གཱ་མེ, ཝེ་སཱ་ལཱི་ན་ག་རེ ནོ ཝི་ས་ཧཱིཏི ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོཏི སོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཡ་སྶ པུ་བྦེ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, སོ དཱ་ནི ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. བུ་དྡྷོ པ་ན སུ་བུ་དྡྷོ་ཝ, དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ་ཝ, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཐོ་མེ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ དོ་སཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏེ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ དོ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པུ་རེ་ཏ་རཾ ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་ཙྪ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་ཀྐ་མེ་ཝཱཏི ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཡེ་ཝ, ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཙུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧོ ས་ཏྟོ ཨ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨ་གྒ་ཉྙཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་གྒ་ཉྙཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཧཾ. ས་མ་ཡནྟི ས་མ་ཡེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཐཱུ་ལཱུ་སཱུཏི ཐཱུ་ལཱུ ནཱ་མ ཛ་ན་པ་དོ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ ནཱ་མཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཐཱུ་ལཱུ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ནི་ག་མོ, ཏཾ ནི་ག་མཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙེ་ལོཏི ན་གྒོ. ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡོཏི ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐ་པཱ་དོ ཁ་ཏྟི་ཡོ. ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོཏི ས་མཱ་དི་ནྣ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏོ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི སུ་ན་ཁ་ཀི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏོ དྭེ ཛཱ་ཎཱུ་ནི དྭེ ཙ ཀ་པྤ་རེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞནྟི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀི་ཎྞཾ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཋ་པི་ཏཾ. བྷ་ཀྑ་སནྟི བྷ་ཀྑཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. མུ་ཁེ་ནེ་ཝཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི མུ་ཁེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏི. སཱ་དྷུ་རཱུ་པོཏི སུ་ནྡ་ར་རཱུ་པོ. ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ས་མ་ཎོ ཨེ་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏཱཏི པ་ཏྠ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ཎེ་ན ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠཾ ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ‘ཨེ་ས པ་པ་ཉྩོ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་མྤི ན པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ. མ་ཡཾ པ་ན ཀིཾ ས་མ་ཎཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ་ར་ནྟོ་ཝ ཨི་མཾ པཱ་པ་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ པཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཀིཾ ནུ ཨི་མཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི? ཨ་ཐེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ མཱ་དི་ས་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཙེ་ལཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ དཱ་ནཱ་ཡཾ བཱ་ལོ ནི་གྒ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱཏི ག་ར་ཧ་ཏྠེ པི་ཀཱ་རོ. ག་ར་ཧ་ནྟོ ཧི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྭ་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀིཾ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེཏི མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏཱིཏི ‘‘མཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཁོ ཨ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ མེ བ་ཧཱུ་ནི དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ན ཁོ ཨ་ཧཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ མ་ཙྪ་རཱ་ཡཱ་མི. པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཙ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙེ་ལཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་སི. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སནྟི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ. ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ལ་ས་ཀ་བྱཱ་དྷི་ནཱ. ཀཱ་ལ་ངྐ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཨུ་ད་རོ མ་རི་སྶ་ཏི.
ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ནཱ་མཾ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ས་དི་སོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, མུ་ཁཾ སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཀ་ས་དི་སཾ མ་ཏྠ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨོ་ཎ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི. བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེཏི བཱི་ར་ཎ་ཏི་ཎ་ཏྠ་མྦོ ཏ་སྨིཾ སུ་སཱ་ནེ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཡེ་ན ཏྭནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ. ཡ་སྨཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟཾ མ་ཏྟནྟི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ནྟཱ མ་ནྟཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཙེ་ལོ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ནྣོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ས་མ་ཎོ ནཱ་མ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་རཱི ཝི་ས་བྷཱ་གོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཱ. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷེ, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ. ཝེ་རི་ནོ པ་ན ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཏ་ཙྪཱ ན ཧོ་ཏི, ག་ཙྪ ཏྭཾ ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ནི་པ་ཛྫི.
༨. ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎེ་སི. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་མཱ་ནོ ཀོ་ཙི ག་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ག་ཎེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྩ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ དི་ཝ་སོ ཨ་ཏཱི་ཏོ, དྭེ དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སནྟི སོ ཀི་ར སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ གེ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ ནུ ཁོ ཛཱ་ཏ’’ནྟི སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པུ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི. ཨ་ཙེ་ལོ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་ཐཱ ཏ་ཙྪཱ ཝཱ ཨ་ཏ་ཙྪཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ན ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏ་སྶ མེ མ་ར་ཎ་མྤི སུ་མ་ར་ཎ’’ནྟི དྭེ ཧ་ཏྠེ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ བྷུ་ཉྫི. སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ལ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཙེ་པི ཧི སོ ‘‘ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཙ་ནཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀི་ར ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ས་ཙྩཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཝ་ལླི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ སུ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཝ་ལླི ཚི་ཛྫི་ཏྠ, པ་ཙྪཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐ་ནྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སུ’’ནྟི.
༩. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མེ་ཏི, མ་ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏི, སུ་ནྡ་རཾ. ནོ ཙེ ཀ་ཐེ་ཏི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སཱིཏི པ་ཧ་རི. ཛཱ་ནཱ་མི ཨཱ་ཝུ་སོཏི མ་ཏ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི? བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་སུ་ར་ཡོ་ནི་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པེ་སི. ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ས་རཱི་རཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སི, ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ.
༡༠. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཝི་པཱ་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ སོ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝི་པ་ཀྐ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ཏ་ཐེ་ཝ མ་ཏོ, ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཏོ, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ. ‘‘བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཌྜི་ཏོ, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཀ་ཐེ་སི་ཡེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀོཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ད་ནྟ་མ་ཏྟ་ཀོ. ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཏཾ. ལཱ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི ལཱ་བྷ་གྒཾ པ་ཏྟོ, ཨ་གྒ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི ཡ་ས་གྒཾ ཨ་གྒ་པ་རི་ཝཱ་རཾ པ་ཏྟོ. ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཝ་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝཱ. ས་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ཝེ་སཱ་ལིནྟི ཝེ་སཱ་ལི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ. ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཡ་ཀྑ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
༡༢. ཡེ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪཱིཏི ག་མྦྷཱི་རཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ན ས་མྤཱ་ཡཱ་སཱིཏི ན ས་མྨཱ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སི, ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑ་ལི. ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ན ས་མྤཱ་ཡཱ་སཱི’’ཏི ན ས་མྤཱ་དེ་སི, ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ས་མྤཱ་ཡ་ནྟོཏི ཀ་བ་ར་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སི་ཀྑི་ཏ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛོ་སི, ཨ་ནོ་ཀཱ་སེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སི, ཨ་པེ་ཧི མཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ. ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཀུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀོ་པཾ, དུ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དོ་སཾ, ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ཀཱ་སི. ཨཱ་སཱ་དི་མྷ་སེཏི ཨཱ་སཱ་དི་ཡི་མྷ གྷ་ཊྚ་ཡི་མྷ. མཱ ཝ་ཏ ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. མཾ ཝ་ཏ ནོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ མནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏ ནུ མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. སོ་པི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི པ་ཉྷཾ ནཱ་མ ན པུ་ཙྪི་སྶ་སཱི་ཏི. ཨཱ་མ ན པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ, ཁ་མཱ་མི ཏེ་ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
༡༤. པ་རི་ཧི་ཏོཏི པ་རི་ད་ཧི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠོ. སཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀོཏི ཨ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་རི་ཡཱ, ས་ཧ ཨ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ སཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀོ, ཏཾ ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་བྷ་རི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སནྟི སུ་རཱ་མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨོ་ད་ན་མྤི ཀུ་མྨཱ་ས་མྤི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ. ཡ་སཱ ནི་ཧཱི་ནོཏི ཡཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ཝ་ཏ་པ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ཙེ་ལ་པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོཏི པཱ་ཐི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཐནྟི ཡོ་ཛ་ནཾ ཙེ, ནོ ཨ་ནྟ་རེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, གོ་ཏ་མོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝཱ་ར་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ག་ཙྪ་ཏོ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ་ཏི. ཏེ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ མ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ་ཧནྟི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཾ དི་གུ་ཎཾ ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི པཱ་སཾ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཛྫ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཀཾ་སུ.
༡༦. ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཀི་ར པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧཱི་ན་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི.
སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཀ་ཐེ་མཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ ཝི་སྶ་ཏྠཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཐ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི. ཏཾ ཝཱ་ཙནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི་ཏི ཝི་ཙ་རིཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ མེ ཀ་ཐི་ཏཾ ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི’ཏི ཝི་ཙ་རིཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི’ཏི པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་ཏེ་ཡྻཱཏི བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཏེ་ཡྻ, ས་ཏྟ་དྷཱ ཝཱ པ་ན ཕ་ལེ་ཡྻ.
༡༧. ར་ཀྑ་ཏེ་ཏནྟི ར་ཀྑ་ཏུ ཨེ་ཏཾ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཨོ་དྷཱ་རི་ཏཱཏི བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ཙེ་ལོ ཙ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨོ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཙེ ཨ་ཙེ་ལོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ. ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝི་ག་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ག་ཙྪི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏ་ད་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ར ཨེ་ཏཾ ན ཨ་ཉྙེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི.
༡༨. དྭ་ཡ་གཱ་མི་ནཱིཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཏྠེ་ན ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭ་ཡ་གཱ་མི་ནཱི. ཨ་ལི་ཀ་ཏུ་ཙྪ་ནི་པྥ་ལ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༩. ཨ་ཛི་ཏོ་པི ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི པ་རོ་དི་ཏྠཱ་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ན ཝ་ད་ཏི? ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ་པི ཧི་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ག་ཧ་པ་ཏི་ནེ་ཙ་ཡི་ཀཱཏི ག་ཧ་པ་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ. ཏེ་ས་ཉྷི མ་ཧཱ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ནི་ཙ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནེ་ཙ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱཏི ས་ཧ་སྶེ་ཧི་པི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏིཾ ཀི་ར པ་རི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི.
༢༡. བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཾ. ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ལོ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན་ཏྠི, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘ཏྭཾ དཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་མ་ལློ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཛྫ་སཱི’ཏི ཀ་ཊྛ་ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏ་ཏོ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ནྡུ་ཀ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ན དཱུ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ་པི ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཙྩ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ ན་སྶ་ཏུ བཱ་ལོ’’ཏི ‘‘ནི་སི་ནྣ་པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ལླཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ལླཱི་ཡི. སོ མ་ཧཱ་ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཚི་ནྣ་པཱ་དོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་སྶོ་སཱིཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ པ་རི་སཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པུ་རི་སེ་ན ‘‘ཏུ་མྷེ ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ནྟི. སོ ‘‘ཏི་ནྡུ་ཀ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་སྶོ་སི.
༢༢. སཾ་ས་པྤ་ཏཱིཏི ཨོ་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཉྩ་ར་ཏི. པཱ་ཝ་ལཱ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ནི་ས་ད་ཊྛི་ཀཱ.
༢༣. པ་རཱ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པོཏི པ་རཱ་ཛི་ཏ་རཱུ་པོ, ཝི་ན་ཊྛ་རཱུ་པོ ཝཱ.
༢༥. གོ་ཡུ་གེ་ཧཱིཏི གོ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏ་མ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ཡུ་གེ་ཧི. ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻཱ་མ. ཚི་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ. པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་ཛྫེ་ཡྻ.
༢༦. དཱ་རུ་པ་ཏྟི་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱིཏི དཱ་རུ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ཨ་ཙེ་ལོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ནཱ་པི ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་མི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༧. སཱི་ཧ་སྶཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ ཙ ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཙ པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ ཙ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཙ. ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སཱི་ཧཱ་ནཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨ་གྒ་ཏཾ ག་ཏོ, སོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མི་ག་ར་ཉྙོཏི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ར་ཉྙོ. ཨཱ་ས་ཡནྟི ནི་ཝཱ་སཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ. གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཾ. ཝ་རཾ ཝ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་མཾ, ཐཱུ་ལཾ ཐཱུ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མུ་དུ་མཾ་སཱ་ནཱིཏི མུ་དཱུ་ནི མཾ་སཱ་ནི. ‘‘མ་དྷུ་མཾ་སཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, མ་དྷུ་ར་མཾ་སཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཡྻནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱཏི ཡེ དུ་བྦ་ལཱ པཱ་ཎཱ, ཏེ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ན་དི་ཏྭཱ.
༢༨. ཝི་གྷཱ་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷོཏི ཝི་གྷཱ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, ཝི་གྷཱ་སཾ བྷ་ཀྑི་ཏཱ ཏི་རི་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. དི་ཏྟོཏི ད་པྤི་ཏོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ. བ་ལ་ཝཱཏི བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི? ཨ་སྨི་མཱ་ན་དོ་སེ་ན.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར སོ སཱི་ཧོ གོ་ཙ་ར་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏཾ སི་ངྒཱ་ལཾ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཡ་ས, མཱ བྷཱ་ཡི, ཏི་ཊྛ ཀོ ནཱ་མ ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཛ་མྦུ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ སཱ་མཱི་ཏི. ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སཱི་ཧོ གོ་ཙ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཝ་ས་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ སཱི་ཧོ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, མ་མ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཝི་རོ་ཙ སཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ་མི སཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན སཱི་ཧ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜི་ཡཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏ་ཉྩེ་ཝ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཉྩ. དི་སྭཱ ‘ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ་སྨཱི’ཏི མ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི སཱི་ཧོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ, ཀིཾ ཏྭཾ པུ་རི་སོ ན ཧོ་སི, སཱི་ཧ་སྶཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ དྭེ དཱ་ཋཱ དྭེ ཀ་ཎྞཱ ཨེ་ཀཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ, ཏ་ཝ་པི ས་བྦཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཝ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཝ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ན ཨ་སྨི་མཱ་ན་དོ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི མ་ཉྙི་ཏ་མ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཙཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ ཀོ, སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ཀོ, ན མེ ཉཱ་ཏི, ན སཱ་མི་ཀོ, ཀི་མ་ཧཾ ཏ་སྶ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝ་མེ་ཝ. བྷེ་ར་ཎྜ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་པྤི་ཡ་ཨ་མ་ནཱ་པ་ས་དྡ་མེ་ཝ. ཀེ ཙ ཚ་ཝེ སི་ངྒཱ་ལེཏི ཀོ ཙ ལཱ་མ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ. ཀེ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དེཏི ཀོ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དོ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཙ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶ ཙ ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ག་ཏཱ་པ་དཱ་ནེ་སཱུཏི སུ་ག་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ. སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ས་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏི? ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་ད་མཱ་ནཱ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་མཱ་ཏི དེ་ནྟི, ཏེ་ན ཨེ་ས ཨ་བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ཡཱ་མི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སུ་ག་ཏཱ་པ་དཱ་ནེ་སུ ཛཱི་ཝ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏེ་སཾ ཀི་ར བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ས སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ གྷ་ཊྚ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་ད་མྤི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་སཱ་ད་ནཱཏི ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི གྷ་ཊྚ་ནཱ.
༢༩. ས་མེ་ཀྑི་ཡཱ་ནཱཏི ས་མེ་ཀྑི་ཏྭཱ, མ་ཉྙི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་ཉྙཱིཏི པུ་ན ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠ ཀོ་ཏྠཱུཏི སི་ངྒཱ་ལོ.
༣༠. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་གྷཱ་སེ ས་མེ་ཀྑི་ཡཱཏི སོ་ཎྜི་ཡཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀེ ཐཱུ་ལཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ. ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཧཾ སཱི་ཧ་ཝི་གྷཱ་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. བྱ་གྒྷོཏི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི སཱི་ཧོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, སཱི་ཧེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་བ་ལོ བྱ་གྒྷོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧ་ནྟི མ་ཉྙ་ཏི.
༣༡. བྷུ་ཏྭཱ་ན བྷེ་ཀེཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊ་མ་ཎྜཱུ་ཀེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. ཁ་ལ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡོཏི ཁ་ལེ་སུ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. ཀ་ཊ་སཱི་སུ ཁི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀོ་ཎ་པཱ་ནཱིཏི སུ་སཱ་ནེ་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ཙ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཝ་ནེཏི མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ན་སྨིཾ. སུ་ཉྙ་ཝ་ནེཏི ཏུ་ཙྪ་ཝ་ནེ. ཝི་ཝ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. ཏ་ཐེ་ཝ སོ སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ ཨ་ན་དཱིཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ་པི མི་ག་རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ དུ་བྦ་ལ་སི་ངྒཱ་ལ་ཀཱ་ལེ, ཏ་ཐེ་ཝ སོ སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཝཱི་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ བྷེ་ཀཱ་དཱི་ནི བྷུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་གི་དྡྷོ ཏྭ་ནྟི པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་མེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་སི.
ནཱ་གེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠཱི་ཧི. མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ནཱཏི མ་ཧ་ཏཱ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷཱ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ཨ་གྒ་ཉྙ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཨི་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ན ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩཱ་ཧནྟི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ, བྷ་གྒ་ཝ, ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཉྩ. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་གྒ་ཉྙ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཾ ན པ་རཱ་མ་སཱ་མཱིཏི ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ན པ་རཱ་མ་སཱ་མི. ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ནི་བྦུ་ཏི ཝི་དི་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ. ཡ་ད་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ནོ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་དི་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཡཾ དུ་ཀྑཾ བྱ་ས་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
༣༧. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ནྟི བྷ་གྒ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཀུ་ཏྟནྟི ཨི་སྶ་ར་ཀ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཀ་ཏཾ, ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ཨ་གྒ་ཉྙཾ. ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ན ཨེ་ཏྠ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ སོ ཨ་གྒ་ཉྙཾ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཧི་ཏ་ཀནྟི ཀེ་ན ཝི་ཧི་ཏཾ ཀི་ནྟི ཝི་ཧི་ཏཾ. སེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༡. ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀནྟི ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀ་མཱུ་ལཾ.
༤༧. ཨ་ས་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན, ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཙྪཱཏི ཏུ་ཙྪེ་ན ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ན. མུ་སཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ན. ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཝི་པ་རཱི་ཏོཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ་ཡེ་ཝ, ཡེ ཙ ཨ་སྶ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་པ་རཱི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་བྷཾ ཝི་མོ་ཀྑནྟི ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཾ. ཨ་སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝཱཏི སུ་བྷ་ཉྩ ཨ་སུ་བྷ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི སུ་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝ ཙ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་སུ་བྷཾ. བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙཱཏི ཡེ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་མ་ཎཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་བ་ལོ.
༤༨. དུ་ཀྐ་རཾ ཁོཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་མ་ཧཾ སུ་ཏྭཱ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ སོ སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ མ་མྨཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་གྒ་ཝ ཏ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་དི་ཊྛི་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. སཱ་དྷུ་ཀ་མ་ནུ་ར་ཀྑཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་སཱ་ད་མ་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སོ་པི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ་པི ནཱ་ས་ཀྑི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. དེ་ས་ནཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེཏི ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ. ས་ནྡྷཱ་ནོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ –
‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ ཨི་རི་ཡ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ ཨི་རི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡༢༠-༡༣༩).
སོ པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ གྷ་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་དྡེ་ན ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མཱིཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་ས་སྶཱ་པི དི་ཝཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ནི་ཀྑ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ནོ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ནནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ནཾ. ཡེ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ནྣ་མ་ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
༥༠. ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༥༡. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨེ་ཀོ སཱ་ཝ་ཀོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ཡེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ. པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༥༢. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁོ ཨི་མེཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ད་སྶ་ནེ་ན་པི ཨཱ་ཀ་པྤེ་ན་པི ཀུ་ཏྟེ་ན་པི ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན་པི ཝི་ཧཱ་རེ་ན་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན་པི ཨ་ཉྙེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ. ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨཱཏི ས་ངྒ་ནྟྭཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་སི ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནི དཱུ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི དཱུ་ར་ཏ་རཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནཱིཏི ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་དྡྷི་ཀ་ཛ་ན་སྶ་པི ས་དྡེ་ན མ་ནྡ་ས་དྡཱ་ནི. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྠེ་ན ནི་གྒྷོ་སེ་ན མ་ནྡ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནི. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ས་ཉྩཱ་རི་ནོ ཛ་ན་སྶ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ག་ཏ་ཝཱ་ཏཱ་ནི. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི. ཨི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ཨ་ཧོ མ་མ ས་ཏྠཱ ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
༥༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ནེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟེ. ནི་གྲོ་དྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏི, ཨ་མྷེ པ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན མ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་པཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
ཡ་གྒྷེཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་སི པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི. ཀེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ཏཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་ལླ་པ་ཏི ཝ་ད་ཏི བྷཱ་ས་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དི ཀི་ཉྩི ས་ལླཱ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་དི ཝཱ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ས་ལླཱ་པ་ཏྠི་ཀོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ལླ་པེ་ཡྻ, ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཀོ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཀེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ཏི, ཨ་ས་ལླ་པ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ཨུ་ནྣཱ་དཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ་ཀ་ཙྪནྟི སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཎ་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ཧ་ཏཱཏི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ན་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ན ཧི གོ་ཏ་མེ་ན བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, སཱ་པི་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ནི་སཱི་ད་ཏོ ན་ཊྛཱ. ཡ་དི པ་ན མ་ཡཾ ཝི་ཡ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ནཱ་སྶ པ་ཉྙཱ ན་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ཨ་ཝི་སཱ་ར་ད་ཏྟཱ པ་རི་སཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ནཱ་ལཾ ས་ལླཱ་པཱ་ཡཱཏི ན ས་མ་ཏྠོ ས་ལླཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝཱཏི ཀོ་ཙི མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཉྷཱ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི. གོ་ཀཱ་ཎཱཏི ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཧ་ཏཱ ཀཱ་ཎ་གཱ་ཝཱི. སཱ ཀི་ར པ་རི་ཡ་ནྟ་ཙཱ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝ སེ་ཝ་ཏི. སཱ ཀི་ར ཀཱ་ཎ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ན་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ཏྟེ་ན ཝཱ སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི. གུ་ནྣཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ སི་ངྒེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཝཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སཾ་སཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨེ་ཀ་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ སཾ་སཱ་ད་ནཾ ཝི་སཱ་ད་མཱ་པ་ནྣཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཏུ་ཙྪ་ཀུ་མྦྷཱི་ཝ ནནྟི རི་ཏྟ་གྷ་ཊཾ ཝི་ཡ ནཾ. ཨོ་རོ་དྷེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཝི་ན་ནྡྷེ་ཡྻཱ་མ. པཱུ་རི་ཏ་གྷ་ཊོ ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན སུ་ཝི་ན་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. རི་ཏྟ་ཀོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ས་དི་སཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཝཱ་ད་ཝི་ན་ནྡྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྟཱ ཝི་ན་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ན་ལཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཾ མི་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཐཱ་མེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏུ་ཙྪ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏི ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཕུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་དཾ, བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་ར་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ས་ཙེ མེ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཋཱ་ན་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨུ་སྶི་ཏཾ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ཋཱ་ན་སོ་ཝ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༥༤. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཨ་སྶོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པ’’ནྟི.
སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡཱཏི སུ་མཱ་ག་དྷཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི, ཡ་སྶཱ ཏཱི་རེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཨ་སུ་ར་སེ་ནཾ ཨ་དྡ་ས. མོ་ར་ནི་ཝཱ་པོཏི ནི་ཝཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཏྟཾ, ཡ་ཏྠ མོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཝཱ་པོ དི་ནྣོ, ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེཏི ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཏྟཱཏི ཏུ་ཊྛི་པ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཏྟཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི པུ་རཱ་ཎ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀོ ནཱ་མ སོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི མ་མཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏཱ, ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཀ་ཐེ་ཧི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི.
༥༦. དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཏེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་ཙ་སྶཱ་ཧཾ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཀ་ཐི་ཏ་མྤི ནཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཝཱ་དོ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་ཡཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་མི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ. ཨ་དྷི་ཛེ་གུ་ཙྪེཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝེ. ཀ་ཐཾ ས་ནྟཱཏི ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪཱ པཱ་པ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱ. པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི ཀ་ཐཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ.
༥༧. ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་ར་ཝེ ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱ. སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱ་པི་སྶ ཨ་ཏི་བ་ཧུ་ཀཱ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙེ་ཝ པ་སཾ་ས་ནྟི ཙ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མེ ནི་སྶ་དྡེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪ་ཝཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཾ ཝ་དཱ་མ, མ་ན་སཱ་པི ཏ་མེ་ཝ སཱ་ར་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི་མྷཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལླཱི་ནཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨. ཏ་པ་སྶཱིཏི ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ. ‘‘ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱི་ཧ་ནཱ་དེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩༣) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་པཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཏ་པཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀོ ཨ་ཉྙོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་པེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏུ་ཊྛ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་ད་ཉྩ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རེ་ནཱ་པི པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཏེ་ནེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཀོ ཨ་ཉྙོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོ. ཏ་པ་སྶི་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པེ་ཏ་སྶ ཏ་པ་སྶི་ནོ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཏ་པོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི.
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏི ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ན མཱ་དི་སོ’’ཏི པ་རཾ སཾ་ཧཱ་རེ་ཏི ཨ་ཝ་ཀྑི་པ་ཏི.
མ་ཛྫ་ཏཱིཏི མཱ་ན་མ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཛྫ་ཏི. མུ་ཙྪ་ཏཱིཏི མུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི ག་དྷི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ. པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ སཱ་ར་ནྟི པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི དྷུ་ཏ་ངྒ་སུ་དྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཀོ. དྷུ་ཏ་ངྒ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏི.
༥༩. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ལཱ་བྷཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ སུ་ཊྛུ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱ ས་ཀྐཱ་རོ, ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ སི་ལོ་ཀོ. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཝཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཏ་པ་སྶི་ནོ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༠. ཝོ་དཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི དྭེ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྭེ བྷཱ་གེ ཀ་རོ་ཏི. ཁ་མ་ཏཱིཏི རུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ན རུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་པེ་ཀྑོ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཏ་ཎྷོ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པཱ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཾ་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་དཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, པཱ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་མ, ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ག་ཙྪ བྷོ, ཏྭ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་པེ་ཀྑོ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ག་དྷི་ཏོཏི གེ་དྷ་ཛཱ་ཏོ. མུ་ཙྪི་ཏོཏི བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏོ སཾ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོཏི ཨཱ་མི་སེ ཨ་ཏི་ལ་གྒོ, ‘‘བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི དྷ་མྨ་ནི་མ་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཀ་བ་ལེ༹ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ཨི་དྷ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ནི་ཀ་ནྟི་ཧེ་ཏཱུཏི ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ.
༦༡. སཾ་བྷ་ཀྑེ་ཏཱིཏི སཾ་ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐནྟི ཝི་ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཨ་ས་ནི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཨི་མ་སྶ ད་ནྟ་ཀཱུ་ཊཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དཱི་སུ ན ཀི་ཉྩི ན སཾ་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ནཾ ས་མ་ཎ་པྤ་ཝཱ་དེ་ན ས་མ་ཎོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི ཨ་ཝ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨི་དཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི ‘‘ཀིཾ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨི་མེ ས་མ་ཎ་མྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, དྷུ་ཏ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིནྟི ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ. ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་ར་སྶ ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་སྶཾ, ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ཀྑ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩ.
༦༢. ཨཱ་པཱ་ཐ་ཀ་ནི་སཱ་དཱི ཧོ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐེ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཡ་ཏྠ ཏེ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, པ་ཉྩཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་ཏི, ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཡི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཏ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧཱ་སཱ་ཡ་ནྷེ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གྷ་ཎྜིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ས་མྨུ་ཉྫ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ཨ་ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི མེ ཏ་པ་སྨིནྟི ཨི་ད་མྤི ཀ་མྨཾ མ་མེ་ཝ ཏ་པ་སྨིཾ, པ་ཙྩ་ཏྟེ ཝཱ བྷུ་མྨཾ, ཨི་ད་མྤི མ་མ ཏ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཨ་ཏྠི མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཏ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ པ་ན ཋཱ་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཏ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ཏི.
ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱཏི ཀི་ཉྩི ཝ་ཛྫཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སེ་ཝ་ཏི. ཨ་ཀྑ་མ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཁ་མ་ཏཱིཏི ཨ་རུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི མེ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཛྫཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༣. ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀོ་དྷེ་ན, ཝེ་ར་ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ནཱ་ཧེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱིཏི པ་ར་གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མ་ཀྑེ་ན, ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ལཱ༹་སེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱིཏི པ་ར་ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་ཡ, ཨཱ་ཝཱ་ས་ཀུ་ལ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱིཏི ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན, ཀ་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཡཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཐ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་མཱ་ནཱིཏི ནི་སྶི་ནེ་ཧ་ནི་ཀྐ་རུ་ཎ་ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཐ་མྦྷེ་ན, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཏི་མཱ་ནེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་པ་ཏྠ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཀཱ་ནནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི སཱ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི ཨུ་ཙྪེ་ད་ནྟ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཡཾ དི་ཊྛི ས་ནྡི་ཊྛི, ས་ནྡི་ཊྛི་མེ་ཝ པ་རཱ་མ་ས་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི. ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ད་ལ༹ྷཾ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཨ་རི་ཊྛོ ཝི་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ནྟི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡ་དི་མེཏི ཡ་དི ཨི་མེ.
པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་པ་ཊི་ཀ་པྤ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཨི་དྷ, ནི་གྲོ་དྷ, ཏ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ལ་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏཾ ཏ་པཾ ས་བྦ་མེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ནྟི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ན་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨི་དྷ, ནི་གྲོ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཙ ལཱུ་ཁ་ཏ་པ་སྶི་ནོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན ན ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷོ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༦༩. ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི བྷ་ནྟེ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཝཱ་དོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ སཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཙཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ར་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ན ཁོ ནི་གྲོ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་པ་ཊི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ར་ཝ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་རཾ ཕེ་གྒུཾ ཏ་ཙ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བ་ཧི་པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་ཙ་པྤ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ཨ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏཱུཏི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏུ, སཱ་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱུ་ཏི ད་ས་བ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ཧི་ཏོ. ན པཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི པཱ་ཎཾ ན ཧ་ན་ཏི. ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མཱ་སཱི་ས་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ, ཏེ ན ཨཱ་སཱི་ས་ཏི ན སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དུཾ ཙ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ‘‘སོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་པ་སྶི་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་པ་སྶི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སོ ཏཾ སཱི་ལཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. སཱི་ལཾ མེ པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཏ་པོ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ནོ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཧཱི་ནཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི. ‘‘ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡༦) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཙ་པྤ་ཏྟཱཏི པ་པ་ཊི་ཀ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏ་ཙཾ པ་ཏྟཱ. ཕེ་གྒུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཏ་ཙ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཕེ་གྒུཾ པ་ཏྟཱ, ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༤. ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཁོ ནི་གྲོ་དྷ, ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཧ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན་ཉྷི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་དི་སོ. པ་ཉྩ་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཾ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཏ་ཙ་ས་དི་སཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཏཾ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ར་ས་དི་སཾ. སཱ་ས་ནེ པ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་དི་སོ. སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཱ. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཏ་ཙ་ས་དི་སཱ. ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ. མ་གྒ་ཕ་ལཾ སཱ་རོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ན་ཏ་ཝི་ན་ཏ་ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑཱུ་པ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མི་ཏཾ. སོ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཙ་སཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩ, ཏཾ ཏུ་ཝཾ ཀ་དཱ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི ཁོ ནི་གྲོ་དྷཱ’’ཏི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི ཏེ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏིཾ་ས་ས་ཏ་ས་ངྑྱཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ མ་ཡཾ ཨ་ན་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནི. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་རོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི. བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. ཨེ་ཏྠ མ་ཡཾ ས་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན་ཊྛཱ’’ཏི. ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རནྟི ཨི་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ མ་ཡཾ སུ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ནི་གྲོ་དྷ་སྶ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ནི་གྲོ་དྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ དུ་རཱ་ས་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མྤི སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ཀཱ་ལོ དཱ་ནི མེ ཨི་མ་སྶ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨ་པ་ར་མྤི་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ པ་ན ནཾ ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་རོ་ཐ, གོ་ཀཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
གོ་ཀཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི གོ་ཀཱ་ཎཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཙཱ་རི་ནིཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨོ་ན་ཏ་གཱི་ཝོ. ཨ་དྷོ་མུ་ཁོཏི ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁོ.
༧༦. བུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ད་ནྟོཏི ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི ད་ནྟོ…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ད་ནྟོ. ད་མ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ད་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ན ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ས་ནྟོཏི རཱ་ག་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ, དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ. ས་མ་ཐཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏི་ཎྞོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷེ ཏི་ཎྞོ. ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧. ཨ་ཙྩ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༠) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨུ་ཛུ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཏཱ་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, དྷ་མྨཾ ཨ་སྶ དེ་སེ་མི. ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ས་ཏྟ་དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ད་ནྡྷ་པ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ཨ་ས་ཋོ པ་ན ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝཱི ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ས་ཋ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཋོ ཧི ཝ་ངྐ་ཝ་ངྐོ, མ་ཡཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མེ་རུ་པཱ་ད་ཏ་ལེ ཝི་ཡ ཁི་པི་ཏྠ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏི་ས་ཋོ, ཀུ་ཊི་ལ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་པི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ སོ་ཏཾ ན ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཀོ་ཧ་ཉྙེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏུ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨ་ས་ཋོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཋཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི.
༧༨. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨ་མྷེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨེ་ཏུ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡོ ཨེ་ཝ ཝོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ཡོ ཨེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨུ་དྡེ་སཱ ནོ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. སོ ཨེ་ཝ ཝོ ཨུ་དྡེ་སོ ཧོ་ཏཱུཏི ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་དྡེ་སོ, སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ན མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ. ཨཱ་ཛཱི་ཝཱཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝི་སེ་སེ་ན. སཱ ཧི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ད་ར་ཐཱཏི ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱཏི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ས་ཏྟེ ཝོ་དཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིནྟི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ, ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཏ་ཏོ ཏུ་མྷེ མ་གྒ་པ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ཕ་ལ་པ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
༧༩. ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ…པེ… ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ.
མཱ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ནྟོ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་མཱི་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་པི མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཐ་དྡྷ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ ཝི་ཡ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་ར་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་རཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ, སོ པ་ན ཏེ་སཾ ན་ཏྠི. ‘‘ས་བྦེ་པི མེ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ས་བྦེ་པི མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཕུ་ཊྛཱ པཱ་པི་མ་ཏཱཏི པཱ་པི་མ་ཏཱ མཱ་རེ་ན ཕུ་ཊྛཱ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡེ་སུ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤཱིཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་མྤི. ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧོཏི ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་ཏྟཱ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ས་ཏྟཱ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨ་པྥཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མ ཏཱ་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ཏྟཱ་ཧོ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཀུ་སཱི་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི པ་ར་ཝཱ་ད་བྷི་ནྡ་ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་ད་ས་མུ་སྶཱ་པ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཁ་ཎེ. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏེ་སཾ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སོ ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ས་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – མཱ་ཏུ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏཾ ན་ག་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ‘‘ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཡེ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝཾ་ས་དཱི་པི་ཀཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ དི་སྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མཱ་ཏུ་ལ་ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. མཱ་ཏུ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་མེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧ་ཏཱ ཁོ པ་ན ས་མཱ་ག་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. མ་ནུ་སྶཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཧོ་སི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, བུ་དྡྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ས་མུ་སྶི་ཏ་ཕ་ཎཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧ་ཎ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཐ བྷོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཧེ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. བྷ་ག་ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ མ་ག་དྷ་ཀྑེ་ཏྟེ ཋི་ཏཾ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡཾ ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་པ་ཏྠ་ཊཾ ཨེ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ལ་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་ནོ་ཀཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཐེ་རོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ‘‘ས་ཏྠཱ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཨཱ་ཀཱ་སེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏ་ཏྲ ཨུ་པ་ཝི་ཊྛཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱི་པཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏིཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་ས་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཐོ, ཀོ ཧི ནཱ་ཐོ པ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༦༠). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ དྷ་མྨོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི.
གོ་ཙ་རེཏི ཙ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. ས་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ. པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེཏི པི་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡེ. ཙ་ར་ཏནྟི ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ར་ནྟ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ན ལ་ཙྪ་ཏཱིཏི ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི ན པ་སྶི་སྶ་ཏི. མཱ་རོཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་རོ་པི, མ་ཙྩུ་མཱ་རོ་པི, ཀི་ལེ་ས་མཱ་རོ་པི. ཨོ་ཏཱ་རནྟི ར་ནྡྷཾ ཚི་དྡཾ ཝི་ཝ་རཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ཏོ་ར་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བཱ་ལཱ་ཏ་པཾ ཏ་པ་ནྟཾ ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. པ་ཀྑ་ནྡ་སེ་ན་ས་ཀུ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་ཡཱ ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་དེ་ཝ་སི ‘མ་ཡ་མེ་ཝ་མྷ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ, མ་ཡཾ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ, ཡེ མ་ཡཾ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་མྷ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ, ས་ཙེ་ཛྫ མ་ཡཾ གོ་ཙ་རེ ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ, ན མྱཱ་ཡཾ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ཨ་ལཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཡ་དི་དཾ ཡུ་དྡྷཱ་ཡཱ’ཏི. ཀོ པ་ན ཏེ ལཱ་པ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ་ཏི? ཡ་དི་དཾ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ པ་མུ་ཉྩི ག་ཙྪ ཁོ ཏྭཾ ལཱ་པ, ཏ་ཏྲ་པི ག་ནྟྭཱ ན མོ་ཀྑ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎཾ ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ལེ་ཌྜུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷིཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, ཨེ་ཧི ཁོ དཱ་ནི མེ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཀེ བ་ལེ ཨ་སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་བྷོ པ་ཀྑེ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ ལཱ་པཾ ས་ཀུ་ཎཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཱ་སི ལཱ་པོ ས་ཀུ་ཎོ བ་ཧུ་ཨཱ་ག་ཏཱ ཁོ མྱཱ་ཡཾ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱི་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶེ་ཝ ལེ་ཌྜུ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པཱ་དི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་རཾ པ་ཙྩ་ཏཱ་ལེ༹་སི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི ཡོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི པ་ར་ཝི་ས་ཡེ.
ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྠ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ, ཨ་གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཏཾ པ་ར་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨོ་ཏཱ་རཾ, ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ.
གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ…པེ… ན ལ་ཙྪ་ཏི མཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ་ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༡).
ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ. ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏཱུཏི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་ཧེ་ཏུ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ནྟི ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི པུ་ཉྙ་མྤི པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ད་ལ༹ྷ་ནེ་མི་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཊྚ་གཱ་མཱི ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མཱི ཙ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་སུ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ན་ཉྩ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན མུ་དུ་མ་དྡ་ཝ་ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཏེ་སུ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་པུ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རཱི་ཝི་བྷ་ཝོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལ་སྶ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་སྶེ་སྶ་ཏི.
ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ན ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏ་དཱ ཨཱ་ཡུ་ནཱ་པི ཝ་ཎྞེ་ནཱ་པི ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ནཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡིཾ་སུ. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏ་དཱ ཝ་ཌྜྷིཾ་སཱུ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
༨༢. ཨོ་ས་ཀྐི་ཏནྟི ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ས་ཀྐི་ཏཾ. ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏནྟི ས་བྦ་སོ ཋཱ་ནཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཀི་ར ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ ཁ་དི་ར་ཏྠ་མྦྷེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ནེ་མི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཀཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ་པི ནེ་མི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨེ་ཀཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨུ་པ་རི་མ་སུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨོ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ག་ཏཾ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝ་དོ་སེ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཊྛཾ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡ་དཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏཾ པ་སྶ་སི, ཨ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་སི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྷི མེ ཏ་ཝ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་དྡ་ས.
༨༣. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ད་ལ༹ྷ་ནེ་མི ‘‘ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶོ ‘‘ན དཱ་ནི མ་ཡཱ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ མེ ཨཱ་ཡུ, ན མེ དཱ་ནི ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀཱ་ལོ མེ ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི རོ་དི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཨེ་ཀ་ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཧི་སྶ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ན པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུཾ. ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀེ་ས་མ་སྶུནྟི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱ་པི ཧི པ་ཋ་མཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀེ་སེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནཱིཏི ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏཱ་ནི. ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝ་ཀྐ་ལཱ་ནི་པི དྷཱ་རེ་ནྟི. པ་བྦ་ཛཱིཏི པ་བྦ་ཛི་ཏོ. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི. རཱ་ཛི་སི་མྷཱིཏི རཱ་ཛ་ཨཱི་སི་མྷི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ས་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཧཱ་ཡ རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ རཱ་ཛི་ས་ཡོ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནི་བྦུ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སཱིཏི ཀ་ནྡ་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. པེ་ཏྟི་ཀནྟི པི་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ད་ས་ཝི་དྷཾ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ངྒྷ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡེཏི ནི་དྡོ་སེ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟེཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྟེ.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. དྷ་མྨནྟི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཏོ སོ དྷ་མྨོ སུ་ཊྛུ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ མཱ་ནེ་ནྟོཏི ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ པི་ཡ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོཏི ཏཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་པཱུ་ཛ་ནེ་ན་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏཱུཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛ་མི་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཀེ་ཏུ་མི་ཝ ཙ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ ཙ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་སྶཱུཏི དྷ་མྨོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀཱ, ར་ཀྑཱ ཙ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ གུ་ཏྟི ཙ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༨༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ར་ཀྑཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༨༥). ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ, ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ གོ་པཱ་ཡ་ནཱ གུ་ཏྟི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི སུ་ཊྛུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་སྶུ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ ཋ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ སཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཧི, ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ་སྶ དེ་ཧི, ས་བྦོ་པ་དྡ་ཝེ ཙ་སྶ ནི་ཝཱ་རེ་ཧི. བ་ལ་ཀཱ་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་དྲ་སྶཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་དི་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི ཨུ་པ་ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་ཡ་ནྟ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི པ་རི་ཏོ་སེ་ཏ་བྦཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་ན. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཏྟ་བཱི་ཛ་ན་ངྒ་ལ་ཕཱ་ལ་བ་ལི་བ་དྡཱ་དི་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན. ཏ་ཐཱ ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ ནེ་ག་མཱ, ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ཛཱ་ན་པ་དཱ. ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦཱ. མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནེ་ན ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏ་བྦཱ.
ཝི་ཛི་ཏེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རོཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡཱ. མཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ. མ་ད་པྤ་མཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཱ མཱ་ན་མ་དཱ, པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་མཱ་དཱ ཙ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩེ ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡ་ཉྩ སུ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ད་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟི ས་མེ་ནྟི པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལནྟི ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ. ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱིཏི གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཝི་སཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒིཾ ཝི་ཡ ཙ སུ་ཊྛུ ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི སུ་ར་བྷི་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ས་མྨཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི.
ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་པི ཨེ་ཀཾ, ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀཾ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ པ་ན པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏེ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎེ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ ག་ཎེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་ག་སྶ ཙ ཝི་ས་མ་ལོ་བྷ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཁོ ཏཱ་ཏ ཏནྟི ཨི་དཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶཱཏི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ. ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེཏི་ཨཱ་དི མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ.
༩༠. ས་མ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པ་སཱ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པོ་རཱ་ཎ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཝཾ་སཾ རཱ་ཛ་པ་ཝེ་ཎིཾ རཱ་ཛ་དྷ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་མ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཝཾ་ས་སྶ ཀ་ལཱ༹་ར་ཛ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷ་ནེ་མི་ཝཾ་ས་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀོ ཨ་ནྟི་མ་པུ་རི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ. པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རནྟི པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་ན ས་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལཾ. ཛ་ན་པ་དཱ ན པ་བྦ་ནྟཱིཏི ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་བྦ་ཀཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པུ་བྦེ ཙ པ་ཙྪཱ ཙ ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ ན པ་བྦ་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ, ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཝ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨོ་ཛཱ་པི པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱཏི ཨ་མ་ཙྩཱ ཙེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཙ. ག་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀཱ་དི་པཱ་ཋ་ག་ཎ་ཀཱ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩཱ ཙ. ཨ་ནཱི་ཀ་ཊྛཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ. དོ་ཝཱ་རི་ཀཱཏི དྭཱ་ར་ར་ཀྑི་ནོ. མ་ནྟ་སྶཱ་ཛཱི་ཝི་ནོཏི མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ ཛཱི་ཝ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ནོ ཙ ཁོ ཨ་དྷ་ནཱ་ནནྟི བ་ལ་ཝ་ལོ་བྷ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དྷ་ནཾ ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་སི. ནཱ་ནུ་པྤ་དི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨ་ན་ནུ་པྤ་དི་ཡ་མཱ་ནེ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. དཱ་ལི་དྡི་ཡནྟི ད་ལི་དྡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཛཱི་ཝཱ་ཧཱིཏི ས་ཡ་ཉྩ ཛཱི་ཝཾ ཡཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷ་གྒི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ཕ་ལ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་མ་གྒ་མ་སྶཱ་ཏི ཨུ་དྡྷ་གྒི་ཀཱ. ས་གྒ་སྶ ཧི་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ན་ཏོ་ཏི སོ་ཝ་གྒི་ཀཱ. ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ. སུ་ཊྛུ ཨ་གྒཱ་ནཾ དི་བྦ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ད་ཀྑི་ཎཾ དཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༢. པ་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི བ་ཧུཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སུ་ནི་སེ་དྷཾ ནི་སེ་དྷེ་ཡྻནྟི སུ་ཊྛུ ནི་སི་དྡྷཾ ནི་སེ་དྷེ་ཡྻཾ. མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩནྟི མཱུ་ལ་ཧ་ཏཾ. ཁ་ར་སྶ་རེ་ནཱཏི ཕ་རུ་ས་ས་དྡེ་ན. པ་ཎ་ཝེ་ནཱཏི ཝ་ཛ྄ཛྷ་བྷེ་རི་ཡཱ.
༩༣. སཱི་སཱ་ནི ནེ་སཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱཏི ཡེ་སཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱུ་ལ་ཀ་མུ་ཊྛི་མྤི ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཏེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡི་སྶཱ་མ, ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ནི ཀི་མེ་ཏྠ རཱ་ཛཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རཾ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུཏི ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. པ་ནྠ་དུ་ཧ་ནནྟི པ་ནྠ་གྷཱ་ཏཾ, པ་ནྠེ ཋ་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ.
༩༤. ན ཧི, དེ་ཝཱཏི སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ས་ཙྩཾ དེ་ཝཱ་ཏི མུ་ཁ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ཡ མཱ་རཱ་པེ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཱ ‘‘ན ཧི དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ.
༩༦. ཨེ་ཀི་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀེ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་རི་ཏྟནྟི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ བྱཱ་པཱ་དོ ཙ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དི་ཊྛི.
༡༠༡. ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོཏི མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ པི་ཏུ་ཙྪཱ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ རཱ་གོ. ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཡུ་ཏྟེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝ་ལོ་བྷོ. མི་ཙྪཱ་དྷ་མྨོཏི པུ་རི་སཱ་ནཾ པུ་རི་སེ་སུ ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྩ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ.
ཨ་མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱ་ཏུ ཧི་ཏོ མ་ཏྟེ་ཡྻོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ, མཱ་ཏ་རི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཝ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཙ ཨ་མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ. ཨ་པེ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཏཱཏི ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཡཱ ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ.
ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ས་མ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཡཾ ཨི་མེ་སནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨི་མེ་སཾ. ཨ་ལཾ་པ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་ཏི་ནོ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ. ཨི་མཱ་ནི ར་སཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནི ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ར་སཱ་ནི. ཨ་ཏི་བྱཱ་དི་པྤི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དི་པྤི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཀུ་ས་ལ་ནྟི་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ནྟི ནཱ་མ་མྤི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པཱ་སཾ་སཱ ཙཱཏི པཱུ་ཛཱ་ར་ཧཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པ་སཾ་སཱ་ར་ཧཱ ཙ. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ མཱ་ཏཱ པ་ཧ་ཏཱ, པི་ཏཱ པ་ཧ་ཏོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ པ་སཾ་སི་སྶ་ནྟི ཙ.
ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མཱ་ཏཱ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་ཏི ག་རུ་ཙི་ཏྟཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. གེ་ཧེ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཝི་ཡ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཨ་ས་བྦྷི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་གཱ་ར་ཝུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟི. མཱ་ཏུ་ཙྪཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ མཱ་ཏུ་ཙྪཱཏི མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི. མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱིཏི མཱ་ཏུ་ལ་བྷ་རི་ཡཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱཏི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ. ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རཱཏི ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་མ་ཧཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷ་རི་ཡཱ. ས་མྦྷེ་དནྟི མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ, མ་རི་ཡཱ་ད་བྷེ་དཾ ཝཱ.
ཏི་བྦོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི བ་ལ་ཝ་ཀོ་པོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི དྭེ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀོ་པོ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ བྱཱ་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. མ་ནོ་པ་དཱུ་ས་ན་ཏོ མ་ནོ་པ་དོ་སོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏི་བྦཾ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟནྟི པི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་པི པ་རཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མཱ་ཏུ་པི པུ་ཏྟ་མྷཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶཱཏི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་སྶ.
༡༠༤. ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོཏི ས་ཏྠེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ. སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ. ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ ཙ ནཱ་མེ་ས དུ་བྦྷི་ཀྑ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ རོ་ག་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ལོ་བྷུ་སྶ་དཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ ཧོ་ཏི. མོ་ཧུ་སྶ་དཱ་ཡ རོ་ག་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ. དོ་སུ་སྶ་དཱ་ཡ ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ. ཏ་ཏྠ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ནྟ་ར་ཀ་པྤེ་ན ན་ཊྛཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ. རོ་ག་ནྟ་ར་ཀ་པྤེ་ན ན་ཊྛཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཀ་སྨཱ? ཏེ་ས་ཉྷི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ་ཉྙེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ རོ་གོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤེ་ན ན་ཊྛཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ.
མི་ག་ས་ཉྙནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མི་གོ, ཨ་ཡཾ མི་གོ’’ཏི ས་ཉྙཾ. ཏི་ཎྷཱ་ནི ས་ཏྠཱ་ནི ཧ་ཏྠེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ་སཾ ཀི་ར ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཎ་པ་ཎྞཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཝུ་དྷ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མཱ ཙ མ་ཡཾ ཀ་ཉྩཱིཏི མ་ཡཾ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀ་པུ་རི་ས་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ མཱ ཝོ་རོ་པ་ཡི་མྷ. མཱ ཙ ཨ་མྷེ ཀོ་ཙཱིཏི ཨ་མྷེ་པི ཀོ་ཙི ཨེ་ཀ་པུ་རི་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཱ མཱ ཝོ་རོ་པ་ཡི་ཏྠ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ དྭཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷུ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཝ་ན་ག་ཧ་ནནྟི ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཏི་ཎ་གུ་མྦ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ག་ཧ་ནཾ དུ་པྤ་ཝེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. རུ་ཀྑ་ག་ཧ་ནནྟི རུ་ཀྑེ་ཧི ག་ཧ་ནཾ དུ་པྤ་ཝེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒནྟི ན་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པཱ་དཱི་སུ དུ་གྒ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ས་མནྟི པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཝི་ས་མཾ, པ་བྦ་ཏེ་སུ་པི ཝཱ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྷཱ་གཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝཱ་མི དི་ཊྛཱ བྷོ ས་ཏྟཱ, ཏྭ་མྤི ཏ་ཐཱ ཛཱི་ཝ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་བྷཱ་གེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི.
ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥. ཨཱ་ཡ་ཏནྟི མ་ཧ་ནྟཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མེ་ཡྻཱ་མཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏོ ཨོ་ས་ཀྐེ་ཡྻཱ་མ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཝི་ར་མེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི་པི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, པུ་ཏྟཱ ཀ་སྨཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཁེ་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཏེ་ས་ཉྷི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་ཏི སཱི་ལ་ག་བྦྷེ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.