༦. པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་ག་ཎྛ་ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཝེ་དྷ་ཉྙཱ ནཱ་མ ས་ཀྱཱཏི དྷ་ནུ་མྷི ཀ་ཏ་སི་ཀྑཱ ཝེ་དྷ་ཉྙ་ནཱ་མ་ཀཱ ཨེ་ཀེ ས་ཀྱཱ. ཏེ་སཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ པཱ་སཱ་དེཏི ཏེ་སཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་དྷུ་ནཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ས་མྤ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. དྭེ་དྷི་ཀ་ཛཱ་ཏཱཏི དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཛཱ་ཏཱ, དྭེ་བྷཱ་གཱ ཛཱ་ཏཱ. བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་སུ བྷ་ཎྜ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀ་ལ་ཧོ, ཏཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་ལ་ཧོ. ‘‘ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ. ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ. ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ནི་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི མ་ཡཱ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱཏི ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་དོ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ཧི. ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི. ཝ་དྷོ་ཡེ་ཝཱཏི མ་ར་ཎ་མེ་ཝ. ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟི་ཡེ་སཱུཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ. ནི་བྦི་ནྣ་རཱུ་པཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི་པི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་ར་ཏྟ་རཱུ་པཱཏི ཝི་ག་ཏ་པེ་མཱ. པ་ཊི་ཝཱ་ན་རཱུ་པཱཏི ཏེ་སཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ནི་བྦི་ནྣ་ཝི་ར་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ན་རཱུ་པེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེཏི དུ་ཀྐ་ཐི་ཏེ. དུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི དུ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠེ. བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེཏི བྷི་ནྡ་པྤ་ཏི་ཊྛེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ་ཝ ནེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཐཱུ་པོ. སོ པ་ན བྷི་ནྣོ མ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ནྣ་ཐཱུ་པེ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎེཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ.
ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ནཱ་ལ༹་ནྡ་ཝཱ་སི་ཀོ, སོ ཀ་སྨཱ པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ་ཏི? སོ ཀི་ར ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩེ་ན ད་ས་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བྷཱ་སི་ཏེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཙ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ལ་དྡྷི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ, མ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ན་ཊྛཱ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནོ་པི མཱ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ‘མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’ནྟི ཝ་ཀྑཱ་མི, ན ས་དྡ་ཧི་སྶ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ དྭེ་པི ཛ་ནེ ན ཨེ་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻཾ, ཏེ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ སཱ་ས་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷེ དུ་བྦ་ལཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་སྶ་ཏ་ནྟི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨ་པ་རོ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ དྭེ་པི ཛ་ནེ ཨེ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཀེ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྶཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི? ཨེ་ཀོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི་ཏི? ས་སྶ་ཏ་ནྟི. ཨ་པ་རོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཨ་ཧཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སེ ཙེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་སེ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པྤ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན དྭེ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
༡༦༥. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི.
‘‘པཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛོ ཡེ་ན སཱ་མ་གཱ་མོ, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟེ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ས་ཏྠཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ཝཱ་དོ ཛཱ་ཏོ. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་ཀ་ཊོ, སཱ་ཝ་ཀཱ་པི་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. ཀཱི་དི་སོ ནུ ཁོ ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་མ་གཱ་མོ, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
སཱ་མ་གཱ་མོཏི སཱ་མཱ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ ནཱ་མཾ. ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཨུ་ཛུ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་མཱ་ཡིཾ་སུ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ‘‘མ་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ མ་མཱ་ཡི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’’ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ མ་མཱ་ཡི. ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀེ ཙ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི་པི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི.
དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་པཱུ་ཛཱ
ཨེ་ཀོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ པཱུ་ཛཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ པཱུ་ཛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཐེ་རཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀུ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་དྡྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ? ཨེ་ཀེ་ན, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན དི་ནྣཾ, ཨི་དཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི. དེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཏི. ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ དེ་ཧཱི་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷ་ནྟེ, པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་དཱ པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ད་སཱ་ཧ་མ་ཏྟེ་ན བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨཱ་ན་ནྡ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ དེ་ཏི. སོ ཨི་མ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡེ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, སོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་ཐཱ་ཡ མཱུ་ལཾ. མཱུ་ལ་ཉྷི ‘‘པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ནཱ་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀིཾ པ་ནཱ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི? ནོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ ན་ཝ ཝཱ་རེ, ར་ཏྟིཾ ན་ཝ ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. དི་ཝ་ས་སྶ པ་ན ས་ཏ་ཝཱ་རཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་རཾ ཝཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་ནོ་པི ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷུ་དྡྷཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏེ་ན ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༦. ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཙུ་ནྡ, ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི ཡ་སྨཱ ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་མི་ཀོ, ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན སཱ་མི་ཀོ. སོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, ཙུ་ནྡ, ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཙུ་ནྡ ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ ཧོ་ཏི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྭེ་དྷི་ཀ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷ ཙུ་ནྡ ས་ཏྠཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ཏ་མྷཱ དྷ་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ན ནི་ར་ནྟ་རཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལཱ་བྷཱཏི ཏ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ལཱ་བྷཱ. སུ་ལ་དྡྷནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་མྤི ཏེ སུ་ལ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱུཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏུ. ཡ་ཐཱ ཏེ ས་ཏྠཱ་རཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡེ་ན ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པི་ཏོཏི ཡོ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མཱ་ད་པི་ཏཾ, ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦེ ཏེཏི ཏ་ཡོ་པི ཏེ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་མཱ་ད་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ས་མཱ་དི་ནྣ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦེ ཏེ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༦༧. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཀཱ་ར་ཎ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཉཱ་ཡ་མཱ་རཱ་དྷེ་སྶ་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༨).
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༨. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷ པ་ན, ཙུ་ནྡ, ས་ཏྠཱ ཙ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོཏི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏི.
༡༦༩. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༩).
༡༧༠. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ས་ཏྠཱ ཙ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བོ་དྷི་ཏ་ཏྠཱ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་པ་ད་ཀ་ཏནྟི ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་པ་དེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཀ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་པ་ད་ག་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ན ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་པ་དེ་སུ ག་ཏཾ, ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ཏནྟི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ. ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧཱིཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཱ སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཏ་པྤོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཏཱ་པ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཙ ནོ ལོ་ཀེཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནུ་ཏ་པྤོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཡཾ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཏཱ་པ་ཀ་རོ ན ཧོ་ཏི.
༡༧༢. ཐེ་རོཏི ཐི་རོ ཐེ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ‘‘ར་ཏྟ་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཙེ པཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི.
༡༧༣. པ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ནཱ་མ, ཏཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལཾ ས་མ་ཀྑཱ་ཏུཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶཱཏི ས་མྨུ་ཁཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སྶ ས་དྡྷ་མྨཾ ས་མྨཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ.
༡༧༤. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོཏི གི་ཧི་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ. ‘‘ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟནྟི ལཱ་བྷ་གྒ་ཉྩེ་ཝ ཡ་ས་གྒ་ཉྩ པ་ཏྟཾ.
༡༧༥. ས་ནྟི ཁོ པ་ན མེ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཀཱཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཐེ་རཱ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོཏི ཁེ་མཱ་ཐེ་རཱི་ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཐེ་རཱི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི ཙི་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཧ་ཏྠ་ཀ་ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ. ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོཏི ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་མ་ཧཱ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོཏི ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོཏི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ད་ཡོ.
༡༧༦. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཏནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨི་མ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨུ་ད་ཀཱ་སྶུ་དནྟི ཨུ་ད་ཀོ སུ་དཾ. པ་སྶཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་སྶ་ནྟོ ན པ་སྶ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ཧི ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀ་ཐེ་ཧི ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི ཐོ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རེ ཀ་ཏེ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀི་ཉྩ པ་སྶཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷུ་ནི་སི་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཊྛུ་ནི་སི་ཏ་སྶ ཏི་ཁི་ཎ་སྶ, སུ་ནི་སི་ཏ་ཁུ་ར་སྶ ཀི་ར ཏ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དྷཱ་རཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༧. ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨཱཏི ས་ངྒ་ནྟྭཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨ་ཏྠེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ནེ་ན་པི ས་ཧ བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མཱ་ནེ་ནྟེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐ་ཡི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་དཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ.
༡༧༨. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཏ་ཏྲ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཏ་སྶ ཝཱ བྷཱ་སི་ཏེ. ཨ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ མི་ཙྪཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ རོ་པེ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ཏྠ་སྶ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨོ་པཱ་ཡི་ཀ་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཏ་མཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་པ་ནྣ་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ལླཱི་ན་ཏ་རཱ་ནི. ཨི་མེ་ས་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ‘‘ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཏྠོ་ཏི? ཨི་མ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ. ཡཱ ཙེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡཱ ཙེ་ཝ ཨེ་སོཏི ཡོ ཙེ་ཝ ཨེ་ས མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ. སོ ནེ་ཝ ཨུ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཏུ་མྷེ་ཧི ཏཱ་ཝ ས་མྨཱ ཨ་ཏྠེ ཙ ས་མྨཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཙ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. སོ པ་ན ནེ་ཝ ཨུ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ. ཏེ་ས་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནནྟི ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ. ནི་ས་ནྟི་ཡཱཏི ནི་སཱ་མ་ན་ཏྠཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༨༡. ཏཱ་དི་སནྟི ཏུ་མྷཱ་དི་སཾ. ཨ་ཏྠུ་པེ་ཏནྟི ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རཾ. བྱ་ཉྫ་ནུ་པེ་ཏནྟི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སཾ་ས་ཐ. ཨེ་སོ ཧི བྷི་ཀྑུ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཀོ ནཱ་མ, བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཨེ་ས ཙུ་ནྡཱ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༢. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ན ཝོ ཨ་ཧཾ, ཙུ་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ པ་ར་ལོ་ཀེ བྷ་ཎྜ་ན་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ན པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པི་ད་ཧ་ནཱ་ཡ. པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི མཱུ་ལ་གྷཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཧ་ན་ནཱ་ཡ. ཨ་ལཾ ཝོ ཏཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཏྠཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཝོ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ད་པྤཾ ཝཱ མཱ་ནཾ ཝཱ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱ་ཏི ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སཱི་ཏ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི. ཨ་ནུ་པ་ད་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གནྟི སུ་ཁ་ལླི་ཡ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, སུ་ཁ་སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁེ་ཏཱིཏི སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. པཱི་ཎེ་ཏཱིཏི པཱི་ཎི་ཏཾ ཐཱུ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི.
༡༨༦. ཨ་ཊྛི་ཏ་དྷ་མྨཱཏི ན་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཛི་ཝ྄ཧཱ ནོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཕ་ལཾ ཀ་དཱ་ཙི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛཱ་ན་ཏཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ན་ནྟེ་ན. པ་སྶ་ཏཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི པ་སྶ་ནྟེ་ན. ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོཏི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ. སུ་ནི་ཁཱ་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ནི་ཁཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་བྷ་བྦོ ན་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི. ཏ་ཏྠ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ནཱ་དཱི་སུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་བྷ་བྦཱ. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ.
པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟཱ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཝཱ པ་བྦ་ཛ་ཏི ཝཱ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཋི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨཱ་ག་ཏོ. བྷི་ནྣ་དོ་ས་ཏྟཱ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ར་ཀནྟི ཨ་ཏཱི་རཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ. ནོ ཙ ཁོ ཨ་ནཱ་ག་ཏནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཝཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ མ་ཉྙེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཀིཾ སཱུཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཀིཾ ནུ ཁོ? ཀ་ཐཾ་སཱུཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཨ་ན་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཏེ ཧི ཙ་ར་ཏོ ཙ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཙ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏཱ་དི་ས་ཉྩ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐ་རི་ཝ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཏཱ་ནུ་སཱ་རཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ དུ་བྦ་ལ་པ་ཏྟ་པུ་ཊེ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་རཱ་ཙོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ཛནྟི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཛཱ་ཏཾ. ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ཏི་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པུ་ན ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི. ན་ཏྠི་དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཨ་པ་ར་མྤི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏཾ. ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏཾ བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷ་སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་དི་སཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཀ་ཐེ་ཏི. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ. ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི.
༡༨༨. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ག་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ད་ན་ཏོ ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི མུ་ཏྭཱ པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཉྷི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ་ཏི་ཨཱ་དི ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་དཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ.
ཡ་ཉྷི, ཙུ་ནྡ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨི་མ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི. ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཡཾ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ་ན ག་ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ནི་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་དྡ་ཝི་ཏྠཱ་རེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷཱི་སུ མ་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦཾ མ་མ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཙུ་ནྡ, ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. ན ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཙ དྷ་མྨ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི.
༡༩༠. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཁོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷུ་མྨ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ ཛ་ནི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི བྱཱ་ཀ་ཏཾ. དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནོ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཛ་ཧ་ནོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱཏི བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི པ་དྷཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ.
པུ་བྦ་ནྟ་ས་ཧ་ག་ཏ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ མ་ཡཱ ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ན བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི མཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙ་མ་ཀཾ་སུ. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ཀ་ཏེ་པི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ན བྱཱ་ཀ་རིཾ. ཡཾ པ་ན ཡ་ཐཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ པུ་ན ཡེ་པི ཏེ, ཙུ་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ, དི་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ས་ཙྩཾ. མོ་གྷ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ མོ་གྷཾ. ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ས་ཡཾ ཀ་ཏོ.
༡༩༢. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ད་མ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨུ་དཱ་ཧུ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ ཏེ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ ཁོ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཡཾ པ་ན ཏེ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི དི་ཊྛི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ས་མ་ས་མནྟི ས་མེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཾ. ཡ་དི་དཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧ་མེ་ཝ བྷི་ཡྻོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ན མ་ཡཱ ས་མོ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཡ་ཉྩ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. བྷེ་ད་ཏོ ཧི པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི དྭ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ དི་ཊྛི་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷཱ་ཏུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི ཙེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ ཡ་དི་དཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི.
༡༩༦. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་སི་ཏཱཏི ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཋ་པི་ཏཱ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧི གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛེ་སུ ‘‘སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫོ་ཡཾ ན་ཡི་དྷ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ དེ་སི་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ’’ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.