༢. ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེཏི ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ. ས་ནྡྷཱ་ནོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ –
‘‘ཚ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ ཨི་རི་ཡ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨེ ཨི་རི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༡༢༠-༡༣༩).
སོ པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ གྷ་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་དྡེ་ན ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མཱིཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་ས་སྶཱ་པི དི་ཝཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ནི་ཀྑ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ནོ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་སེ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ནནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ནཾ. ཡེ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ནྣ་མ་ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
༥༠. ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༥༡. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨེ་ཀོ སཱ་ཝ་ཀོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཀཱ གི་ཧི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ཡེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ. པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༥༢. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁོ ཨི་མེཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ད་སྶ་ནེ་ན་པི ཨཱ་ཀ་པྤེ་ན་པི ཀུ་ཏྟེ་ན་པི ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན་པི ཝི་ཧཱ་རེ་ན་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན་པི ཨ་ཉྙེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ. ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨཱཏི ས་ངྒ་ནྟྭཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་སི ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནི དཱུ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི དཱུ་ར་ཏ་རཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནཱིཏི ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་དྡྷི་ཀ་ཛ་ན་སྶ་པི ས་དྡེ་ན མ་ནྡ་ས་དྡཱ་ནི. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྠེ་ན ནི་གྒྷོ་སེ་ན མ་ནྡ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནི. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ས་ཉྩཱ་རི་ནོ ཛ་ན་སྶ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ག་ཏ་ཝཱ་ཏཱ་ནི. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི. ཨི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ཨ་ཧོ མ་མ ས་ཏྠཱ ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
༥༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ནེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟེ. ནི་གྲོ་དྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏི, ཨ་མྷེ པ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན མ་ཉྙ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་པཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
ཡ་གྒྷེཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་སི པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི. ཀེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ཏཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་ལླ་པ་ཏི ཝ་ད་ཏི བྷཱ་ས་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དི ཀི་ཉྩི ས་ལླཱ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་དི ཝཱ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ས་ལླཱ་པ་ཏྠི་ཀོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ལླ་པེ་ཡྻ, ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཀོ་ཙི ག་ཙྪ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཀེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ཏི, ཨ་ས་ལླ་པ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ཨུ་ནྣཱ་དཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ་ཀ་ཙྪནྟི སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཎ་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ཧ་ཏཱཏི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ན་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ན ཧི གོ་ཏ་མེ་ན བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, སཱ་པི་སྶ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ནི་སཱི་ད་ཏོ ན་ཊྛཱ. ཡ་དི པ་ན མ་ཡཾ ཝི་ཡ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ནཱ་སྶ པ་ཉྙཱ ན་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ཨ་ཝི་སཱ་ར་ད་ཏྟཱ པ་རི་སཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ནཱ་ལཾ ས་ལླཱ་པཱ་ཡཱཏི ན ས་མ་ཏྠོ ས་ལླཱ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝཱཏི ཀོ་ཙི མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཉྷཱ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི. གོ་ཀཱ་ཎཱཏི ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཧ་ཏཱ ཀཱ་ཎ་གཱ་ཝཱི. སཱ ཀི་ར པ་རི་ཡ་ནྟ་ཙཱ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་ནྟཱ་ནེ་ཝ སེ་ཝ་ཏི. སཱ ཀི་ར ཀཱ་ཎ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ན་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱི་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ཏྟེ་ན ཝཱ སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི. གུ་ནྣཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ སི་ངྒེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཝཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སཾ་སཱ་དེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨེ་ཀ་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ སཾ་སཱ་ད་ནཾ ཝི་སཱ་ད་མཱ་པ་ནྣཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཏུ་ཙྪ་ཀུ་མྦྷཱི་ཝ ནནྟི རི་ཏྟ་གྷ་ཊཾ ཝི་ཡ ནཾ. ཨོ་རོ་དྷེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཝི་ན་ནྡྷེ་ཡྻཱ་མ. པཱུ་རི་ཏ་གྷ་ཊོ ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན སུ་ཝི་ན་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. རི་ཏྟ་ཀོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ས་དི་སཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཝཱ་ད་ཝི་ན་ནྡྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྟཱ ཝི་ན་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨི་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ན་ལཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཾ མི་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཐཱ་མེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏུ་ཙྪ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏི ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཕུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་དཾ, བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་ར་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ས་ཙེ མེ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཋཱ་ན་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨུ་སྶི་ཏཾ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ཋཱ་ན་སོ་ཝ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༥༤. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཨ་སྶོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པ’’ནྟི.
སུ་མཱ་ག་དྷཱ་ཡཱཏི སུ་མཱ་ག་དྷཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི, ཡ་སྶཱ ཏཱི་རེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹་ནྟ་རེ་ཧི ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཨ་སུ་ར་སེ་ནཾ ཨ་དྡ་ས. མོ་ར་ནི་ཝཱ་པོཏི ནི་ཝཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཏྟཾ, ཡ་ཏྠ མོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཝཱ་པོ དི་ནྣོ, ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེཏི ཨ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཏྟཱཏི ཏུ་ཊྛི་པ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཏྟཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི པུ་རཱ་ཎ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀོ ནཱ་མ སོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི མ་མཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏཱ, ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཀ་ཐེ་ཧི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི.
༥༦. དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཏེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་ཙ་སྶཱ་ཧཾ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཀ་ཐི་ཏ་མྤི ནཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཝཱ་དོ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་ཡཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་མི. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ. ཨ་དྷི་ཛེ་གུ་ཙྪེཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝེ. ཀ་ཐཾ ས་ནྟཱཏི ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪཱ པཱ་པ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱ. པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི ཀ་ཐཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡོ ནཱ་མ.
༥༧. ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་ར་ཝེ ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱ. སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱ་པི་སྶ ཨ་ཏི་བ་ཧུ་ཀཱ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཙེ་ཝ པ་སཾ་ས་ནྟི ཙ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མེ ནི་སྶ་དྡེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪ་ཝཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཾ ཝ་དཱ་མ, མ་ན་སཱ་པི ཏ་མེ་ཝ སཱ་ར་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི་མྷཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལླཱི་ནཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨. ཏ་པ་སྶཱིཏི ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ. ‘‘ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱི་ཧ་ནཱ་དེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩༣) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་པཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཏ་པཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀོ ཨ་ཉྙོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་པེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏུ་ཊྛ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་ད་ཉྩ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རེ་ནཱ་པི པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཏེ་ནེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ཀོ ཨ་ཉྙོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོ. ཏ་པ་སྶི་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པེ་ཏ་སྶ ཏ་པ་སྶི་ནོ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཏ་པོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི.
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏི ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ན མཱ་དི་སོ’’ཏི པ་རཾ སཾ་ཧཱ་རེ་ཏི ཨ་ཝ་ཀྑི་པ་ཏི.
མ་ཛྫ་ཏཱིཏི མཱ་ན་མ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཛྫ་ཏི. མུ་ཙྪ་ཏཱིཏི མུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི ག་དྷི་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ. པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ སཱ་ར་ནྟི པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི དྷུ་ཏ་ངྒ་སུ་དྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཀོ. དྷུ་ཏ་ངྒ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏི.
༥༩. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ལཱ་བྷཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ སུ་ཊྛུ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱ ས་ཀྐཱ་རོ, ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ སི་ལོ་ཀོ. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཝཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཏ་པ་སྶི་ནོ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༠. ཝོ་དཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི དྭེ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྭེ བྷཱ་གེ ཀ་རོ་ཏི. ཁ་མ་ཏཱིཏི རུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ན རུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་པེ་ཀྑོ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཏ་ཎྷོ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཀ་ཐཾ? པཱ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཾ་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་དཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, པཱ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་མ, ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ག་ཙྪ བྷོ, ཏྭ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་པེ་ཀྑོ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ག་དྷི་ཏོཏི གེ་དྷ་ཛཱ་ཏོ. མུ་ཙྪི་ཏོཏི བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏོ སཾ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོཏི ཨཱ་མི་སེ ཨ་ཏི་ལ་གྒོ, ‘‘བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི དྷ་མྨ་ནི་མ་ནྟ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཀ་བ་ལེ༹ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ཨི་དྷ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ནི་ཀ་ནྟི་ཧེ་ཏཱུཏི ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ.
༦༡. སཾ་བྷ་ཀྑེ་ཏཱིཏི སཾ་ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐནྟི ཝི་ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཨ་ས་ནི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཨི་མ་སྶ ད་ནྟ་ཀཱུ་ཊཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཱ་དཱི་སུ ན ཀི་ཉྩི ན སཾ་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ནཾ ས་མ་ཎ་པྤ་ཝཱ་དེ་ན ས་མ་ཎོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི ཨ་ཝ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨི་དཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི ‘‘ཀིཾ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨི་མེ ས་མ་ཎ་མྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, དྷུ་ཏ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིནྟི ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལཱུ་ཁཱ་ཛཱི་ཝིཾ. ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་ར་སྶ ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་སྶཾ, ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ཀྑ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩ.
༦༢. ཨཱ་པཱ་ཐ་ཀ་ནི་སཱ་དཱི ཧོ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐེ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཡ་ཏྠ ཏེ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཝ་གྒུ་ལི་ཝ་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, པ་ཉྩཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་ཏི, ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཡི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཏ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧཱ་སཱ་ཡ་ནྷེ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གྷ་ཎྜིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ས་མྨུ་ཉྫ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ཨ་ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི མེ ཏ་པ་སྨིནྟི ཨི་ད་མྤི ཀ་མྨཾ མ་མེ་ཝ ཏ་པ་སྨིཾ, པ་ཙྩ་ཏྟེ ཝཱ བྷུ་མྨཾ, ཨི་ད་མྤི མ་མ ཏ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཨ་ཏྠི མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཏ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ཏི. ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ པ་ན ཋཱ་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཏ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ཏི.
ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱཏི ཀི་ཉྩི ཝ་ཛྫཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སེ་ཝ་ཏི. ཨ་ཀྑ་མ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ ཁ་མ་ཏཱིཏི ཨ་རུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི མེ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཛྫཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༣. ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀོ་དྷེ་ན, ཝེ་ར་ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ནཱ་ཧེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱིཏི པ་ར་གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མ་ཀྑེ་ན, ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ལཱ༹་སེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱིཏི པ་ར་ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་སཱུ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་ཡ, ཨཱ་ཝཱ་ས་ཀུ་ལ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱིཏི ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན, ཀ་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཡཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཐ་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་མཱ་ནཱིཏི ནི་སྶི་ནེ་ཧ་ནི་ཀྐ་རུ་ཎ་ཐ་དྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཐ་མྦྷེ་ན, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཏི་མཱ་ནེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་པ་ཏྠ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཀཱ་ནནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི སཱ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི ཨུ་ཙྪེ་ད་ནྟ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཡཾ དི་ཊྛི ས་ནྡི་ཊྛི, ས་ནྡི་ཊྛི་མེ་ཝ པ་རཱ་མ་ས་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི. ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ད་ལ༹ྷཾ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཨ་རི་ཊྛོ ཝི་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ནྟི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡ་དི་མེཏི ཡ་དི ཨི་མེ.
པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་པ་ཊི་ཀ་པྤ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཨི་དྷ, ནི་གྲོ་དྷ, ཏ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ལ་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏཾ ཏ་པཾ ས་བྦ་མེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ནྟི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ན་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨི་དྷ, ནི་གྲོ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཙ ལཱུ་ཁ་ཏ་པ་སྶི་ནོ ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན ན ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷོ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སུ་དྡྷི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༦༩. ཨ་དྡྷཱ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི བྷ་ནྟེ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཝཱ་དོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ སཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཙཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ར་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ན ཁོ ནི་གྲོ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་པ་ཊི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ར་ཝ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་རཾ ཕེ་གྒུཾ ཏ་ཙ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བ་ཧི་པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་ཙ་པྤ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ཨ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏཱུཏི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏུ, སཱ་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱུ་ཏི ད་ས་བ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ཧི་ཏོ. ན པཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི པཱ་ཎཾ ན ཧ་ན་ཏི. ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མཱ་སཱི་ས་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ, ཏེ ན ཨཱ་སཱི་ས་ཏི ན སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དུཾ ཙ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ‘‘སོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་པ་སྶི་ཏཱ་ཡཱཏི ཏ་པ་སྶི་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ སོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི སོ ཏཾ སཱི་ལཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. སཱི་ལཾ མེ པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཏ་པོ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ནོ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཧཱི་ནཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི. ‘‘ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡༦) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཙ་པྤ་ཏྟཱཏི པ་པ་ཊི་ཀ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཏ་ཙཾ པ་ཏྟཱ. ཕེ་གྒུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཏ་ཙ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཕེ་གྒུཾ པ་ཏྟཱ, ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༤. ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཁོ ནི་གྲོ་དྷ, ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཧ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན་ཉྷི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་དི་སོ. པ་ཉྩ་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཾ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཏ་ཙ་ས་དི་སཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཏཾ རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ར་ས་དི་སཾ. སཱ་ས་ནེ པ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་དི་སོ. སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ པ་པ་ཊི་ཀ་ས་དི་སཱ. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཏ་ཙ་ས་དི་སཱ. ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ ཕེ་གྒུ་ས་དི་སཱ. མ་གྒ་ཕ་ལཾ སཱ་རོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ན་ཏ་ཝི་ན་ཏ་ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑཱུ་པ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མི་ཏཾ. སོ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཙ་སཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ མ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩེ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩ, ཏཾ ཏུ་ཝཾ ཀ་དཱ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི ཁོ ནི་གྲོ་དྷཱ’’ཏི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི ཏེ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏིཾ་ས་ས་ཏ་ས་ངྑྱཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ མ་ཡཾ ཨ་ན་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་པཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནི. ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་རོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ནི. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི. བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. ཨེ་ཏྠ མ་ཡཾ ས་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ན་ཊྛཱ’’ཏི. ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རནྟི ཨི་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ མ་ཡཾ སུ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ནི་གྲོ་དྷ་སྶ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ནི་གྲོ་དྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ དུ་རཱ་ས་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མྤི སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ཀཱ་ལོ དཱ་ནི མེ ཨི་མ་སྶ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨ་པ་ར་མྤི་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རཾ ན ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནི་གྲོ་དྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ པ་ན ནཾ ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཏ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་རོ་ཐ, གོ་ཀཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
གོ་ཀཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི གོ་ཀཱ་ཎཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཙཱ་རི་ནིཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨོ་ན་ཏ་གཱི་ཝོ. ཨ་དྷོ་མུ་ཁོཏི ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁོ.
༧༦. བུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷཱ་ཡཱཏི ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ད་ནྟོཏི ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི ད་ནྟོ…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ད་ནྟོ. ད་མ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ད་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ན ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ས་ནྟོཏི རཱ་ག་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ, དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ. ས་མ་ཐཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏི་ཎྞོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷེ ཏི་ཎྞོ. ཏ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧. ཨ་ཙྩ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༠) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨུ་ཛུ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཏཱ་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, དྷ་མྨཾ ཨ་སྶ དེ་སེ་མི. ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ས་ཏྟ་དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ད་ནྡྷ་པ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ཨ་ས་ཋོ པ་ན ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝཱི ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ས་ཋ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཋོ ཧི ཝ་ངྐ་ཝ་ངྐོ, མ་ཡཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མེ་རུ་པཱ་ད་ཏ་ལེ ཝི་ཡ ཁི་པི་ཏྠ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏི་ས་ཋོ, ཀུ་ཊི་ལ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་པི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ སོ་ཏཾ ན ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཀོ་ཧ་ཉྙེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏུ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨ་ས་ཋོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཋཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི.
༧༨. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨ་མྷེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨེ་ཏུ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡོ ཨེ་ཝ ཝོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ཡོ ཨེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨུ་དྡེ་སཱ ནོ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. སོ ཨེ་ཝ ཝོ ཨུ་དྡེ་སོ ཧོ་ཏཱུཏི ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་དྡེ་སོ, སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ན མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ. ཨཱ་ཛཱི་ཝཱཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝི་སེ་སེ་ན. སཱ ཧི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ད་ར་ཐཱཏི ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱཏི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ས་ཏྟེ ཝོ་དཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིནྟི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ, ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཏ་ཏོ ཏུ་མྷེ མ་གྒ་པ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ཕ་ལ་པ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
༧༩. ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ…པེ… ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ.
མཱ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་ཛྫ་ནྟོ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་མཱི་ཏི སོ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་པི མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཐ་དྡྷ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ ཝི་ཡ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་ར་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་རཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ, སོ པ་ན ཏེ་སཾ ན་ཏྠི. ‘‘ས་བྦེ་པི མེ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ས་བྦེ་པི མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཕུ་ཊྛཱ པཱ་པི་མ་ཏཱཏི པཱ་པི་མ་ཏཱ མཱ་རེ་ན ཕུ་ཊྛཱ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡེ་སུ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤཱིཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་མྤི. ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧོཏི ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་ཏྟཱ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ས་ཏྟཱ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨ་པྥཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མ ཏཱ་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ཏྟཱ་ཧོ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཀུ་སཱི་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི པ་ར་ཝཱ་ད་བྷི་ནྡ་ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་ད་ས་མུ་སྶཱ་པ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཁ་ཎེ. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏེ་སཾ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སོ ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨུ་དུ་མྦ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.