༡༠. ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ས་ཏྠཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཝཱ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ མ་ལླ་རཱ་ཛཱ་ནོ དི་སྭཱ ཨི་མེ རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, མ་ཡི ག་ཏེ མ་ངྒ་ལཾ བྷ་ཎཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏཱི་ཧི པི་ཊ་ཀེ་ཧི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས་པ་ཉྷཱ་དྷི་ཀེ་ན པ་ཉྷ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དི་སྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ’’ཏི.
ཨུ་བྦྷ་ཏ་ཀ་ན་ཝ་ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༧. ཨུ་བྦྷ་ཏ་ཀནྟི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཨུ་ཙྩ་ཏྟཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྡྷཱ་གཱ་རནྟི ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ. ས་མ་ཎེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ག་ནྟྭཱ་པི ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱི་ཏོ, དཱུ་ཏཾ པེ་སེ་ཏྭཱ་པི ན པ་ཀྐོ་སཱ་པི་ཏོ, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨེ་ཏྠ མ་ཡཾ ད་ས་བ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ བྷ་ཎཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
༢༩༨. ཡེ་ན ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ས་ནྡྷཱ་གཱ་རེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྚ་ཀཱ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་རཱ་མཱ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ས་བྦ་ས་ནྠ་རིནྟི ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏེ མ་ལླ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡོ་པི ས་མྨ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ་སུ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ཀ་ད་ལི་ཡོ ཙ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ དཱི་པ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཁཱི་ར་པཱ་ཡ་ཀེ དཱ་ར་ཀེ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡྻེ་ཐ, ད་ཧ་རེ ཀུ་མཱ་རེ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ བྷོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཱ་པེ་ཐ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
༢༩༩. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ. པུ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ. ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏོ. ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཀེ་སཱ་ཝ་ཊྚེ་ཧི མོ་ར་གཱི་ཝ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི. ས་བྦེ དི་སཱ་བྷཱ་གཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི ཝི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ཧི སི་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ པ་སཱ་རི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཀིཾ་སུ་ཀ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ཙུ་ཎྞ་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་པྤ་ཀཱ་ས་ནྟི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ས་རཱི་རཾ ས་མུ་གྒ་ཏ་ཏཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ, ཝི་ཀ་སི་ཏ་མི་ཝ པ་དུ་མ་ཝ་ནཾ, ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ ཝི་ཡ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ སི་རི་ཡཱ སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ་པི ས་བྦེ་ཝ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ས་ནྟུ་ཊྛཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ ཙོ་ད་ཀཱ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ, ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝཱ, པ་ཝཱ་ལ༹་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ.
ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ནཾ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཝ་མྨ་ཝ་མྨི་ཏཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ ཝ་ནྟ་རཱ་གཱ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊཱ ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཎེ ཝཱ ཨ་ལ་གྒཱ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི, ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཝཱི་ཏ་དོ་སེ་ཧི, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧེ་ཧི, ནི་ཏྟ་ཎྷོ ནི་ཏྟ་ཎྷེ་ཧི, ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ནི་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི, ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀེ་ས་རཾ, ཀེ་ས་ར་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ན་ཝུ་ཏི་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ, སེ་ན་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ, མ་རུ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཧཱ་རི་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཨ་ས་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཏ་སྶཾ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣོ པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀེ མ་ལླེ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨེ་ཏྠ ཙ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ མ་ཏྠ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་མ་དྷུ་ག་ཎྜཾ ཙ་ཀྐ་ཡ་ནྟེ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་དྷུ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ མ་ལླཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི.
༣༠༠. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཡཾ ཡཾ དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི ནེ་སཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ན ཀོ་ཙི སཱི་ས་མུ་ཀྑི་པི, ན ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ན ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་བྦེ་པི ཏཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་ཧི སི་ཀྑི་ཏཱ ནི་ཝཱ་ཏེ པ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཨི་མཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་སི. ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ སཱི་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཛ་ལ་མཱ་ནཾ པ་དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པ་གཾ སཱི་ལཾ ཨ་དྡ་ས. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཧི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཨི་ཏི ནེ་སཾ སཱི་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ་པི བྷི་ཀྑཱུ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཙ་ཀྑུ་ཏ་ལེ་སུ ནི་མི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི.
ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་སུཾ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཨི་མེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
བྷི་ནྣ་ནི་ག་ཎྛ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༡. ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༣༠༢. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་རཾ སྭཱ་ཁྱཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༣. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ. ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ས་མ་གྒེ་ཧི གཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ན ཝི་ཝ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཏྠེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་དྷཱ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཨི་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཕ་སྶ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, (ཝི་བྷ. ༡༠༡༧) ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི, ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༡) ཨི་ད་མྤི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི, ཨི་ད་མྤི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡོ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཙ ཡཾ ཡཾ ཕ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཧཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཾ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ? པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཧཱ་རེ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རེ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ? ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ག་ཧི་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ས་བྦོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཧི བུ་དྡྷེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དྷཱི ཙི་ཏྟཾ, དྷི་བྦ་ཏེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ, ཙི་ཏྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ན་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཡོ ཡ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཋི་ཏོ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ནི་པ་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ ཧི ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཝ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟ་ས་རོ ཡཱ་ཝ ཛི་ཡཱ་ཝེ་གོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཁཱི་ཎ་ཝེ་གོ ས་རོ ཝི་ཡ པ་ཏ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི? ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཀིཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ. པ་ཉྩ, ན པ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་ནུ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཏེ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཝ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ བྱ་ནྟཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༠).
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. མུ་ཁེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁེ་ལོ༹་པི ཧི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཁེ་ལོ༹་པི ཧི ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་གྒེ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ. ཨི་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙཾ སེ་སཱ་ནཾ ཏ་ཡོ. ཨ་ས་ཉྙཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྠ? ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨུ་དྡྷ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྭེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨི་མ་སྨི་མྤི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དྷ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཨི་དྷ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏེ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནོ ཙ ག་ཎྷིཾ་སཱུ’ཏི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ་པི ཧི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དི་ནོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ཧི ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཝ་སྶ་ནྟེ ཙ པ་ན ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དྷ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ.
ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ན ཝི་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐ་ཡི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ ས་ངྒཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཀེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ་པི ཨ་ཉྙོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀེ ནཱ་མནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མཾ. ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི, ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏི་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏུ, ཕུ་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཀི་ཏྟི་མ་ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ’’ཏི གུ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཧི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ‘‘ཏྭཾ ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཧཱི’’ཏི, ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི, ན ཙ་སྶཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ པ་ཐ་ཝཱི ནཱ་མ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སི་ནེ་རུ་མྷི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘ཏྭཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ, ཏྭཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཧི ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཉྙཱ. ས་ངྑཱ་རཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན ས་དཱ་པི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མཾ. ན་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ་པི ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ. ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ནྟི. ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ས་བྦ་མྤི ནཱ་མཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་མེ་ནྟི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ ནཱ་མེ་ཏི.
རཱུ་པནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན རཱུ་པཾ. ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ? ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡༣༡༩).
བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ, ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དི་ཊྛི. སཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི? ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’ཏི ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༣༢༠) ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཝི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དི་ཊྛི. སཱ་པི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི? ‘ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’ཏི (དྷ. ས. ༢༨༥). ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༣༢༡) ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ.
ཨ་ཧི་རི་ཀནྟི ‘‘ཡཾ ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ ནི་ལླ་ཛྫ་ཏཱ. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤནྟི ‘‘ཡཾ ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༢༩) ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཀ་ཨཱ་ཀཱ་རོ.
ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩཱཏི ‘‘ཡཾ ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༠-༣༡) ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤཱ་ནི. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧི་རཱི, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཧི་རཱི, ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧི་རཱི, བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ.
དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱཏི དུ་ཀྑཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་གཱ་ཧི་མྷི ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏེ ཨ་ནཱ་ད་རེ པུ་གྒ་ལེ་ཏི དུ་བྦ་ཙོ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ དོ་ཝ་ཙ་སྶཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ? ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ དོ་ཝ་ཙ་སྶཱ་ཡ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༣༢) ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི པཱ་པཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་ཏི པཱ་པ་མི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ? ཡེ ཏེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ དུ་སྶཱི་ལཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ དུ་པྤ་ཉྙཱ. ཡཱ ཏེ་སཾ སེ་ཝ་ནཱ ནི་སེ་ཝ་ནཱ སཾ་སེ་ཝ་ནཱ བྷ་ཛ་ནཱ སཾ་བྷ་ཛ་ནཱ བྷ་ཏྟི སཾ་བྷ་ཏྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༣) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. སཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ.
སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་བྷོ་པི པ་ནེ་ཏཱ ཨི་དྷ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཡཱ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༦) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ.
ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཡཱ ཏཱ་སཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཧ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༣༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ པ་ཉྙཱ.
དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཡཱ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཡཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་པི་ཙ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པི ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཝ་ན་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ, ས་ཝ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ས་མྨ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ.
ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༤༤) ཋཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ན་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཾ ན ཋཱ་ནཾ ན ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ པ་ཉྙཱ ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཏ་སྨིཾ དུ་ཀེ ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི. ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༧) ཨི་མི་ནཱ་པི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཛྫ་ཝནྟི གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཙ་ནྡ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི་ཝ་ངྐ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཨ་ན་ཛྫ་ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་སུ ཚ་སུ ཙ ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ ཙ་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ་སུ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་པི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ་པི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ, ཨ་ཡཾ ཙ་ནྡ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ་པི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ ཨ་ཡཾ ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཀོ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝ་ངྐ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱི་སུ་པི ཝ་ཡེ་སུ པེ་ས་ལོ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཡོ སོ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དཾ ཨ་ཛྫ་ཝཾ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཛྫ་ཝོ. ཡཱ ཨ་ཛྫ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཛི་མྷ་ཏཱ ཨ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཛྫ་ཝོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༦). ལ་ཛྫ་ཝནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལ་ཛྫ་ཝོ? ཡོ ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལ་ཛྫ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝོ.
ཁ་ནྟཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཁ་ནྟི? ཡཱ ཁ་ནྟི ཁ་མ་ན་ཏཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཏཱ ཨ་ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ ཨ་ན་སྶུ་རོ་པོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༤༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི. སོ་ར་ཙྩནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སོ་ར་ཙྩཾ? ཡོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ར་ཙྩཾ. ས་བྦོ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༤༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ སུ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ.
སཱ་ཁ་ལྱནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཁ་ལྱཾ? ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ ཀ་ཀྐ་སཱ པ་ར་ཀ་ཊུ་ཀཱ པ་རཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱི ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ༹ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡཱ ཏ་ཏྠ ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ ས་ཁི་ལ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱ་ཁ་ལྱ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༥༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ས་མྨོ་ད་ཀ་མུ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོཏི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཨཱ་མི་སེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཚི་དྡོ, ཏ་སྶ ཏཾ ཚི་དྡཾ ཡ་ཐཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཋ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་མི་སེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙ པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཎཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ? ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཝཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཝཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༥༡). ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ནཱ་མ. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ ར་ཉྙོ ཙོ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་གྒཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ ཙོ་རཱ ཙ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་མྤི པཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཙོ་ར་ནཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༨༥-༧) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་ན ས་ངྒ་ཧོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ནཱ་མ.
ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་པི ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་པི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ? ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ’’ཏི. སོ་ཙེ་ཡྻནྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སོ་ཙེ་ཡྻཾ? ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི.
མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩནྟི ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ? ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་ན་ནུ་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་སྶ་ཏི ཨ་སྶ་ར་ཎ་ཏཱ ཨ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ པི་ལཱ་པ་ན་ཏཱ ས་མྨུ་སྶ་ན་ཏཱ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ’’ (དྷ. ས. ༡༣༥༦). ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙནྟི, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ? ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཏི ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༣༥༢) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དོ. བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ད་ཝཱ་ཡ མ་དཱ་ཡ མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ. ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དུ་ཀོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ? ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལནྟི བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བ་ལཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཱི་སེ་ན ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ? ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ’’ནྟི.
ས་ཏི་བ་ལནྟི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་མཱ་དྷི་བ་ལནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. ས་མ་ཐོ ས་མཱ་དྷི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ. ས་མ་ཐོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ ས་མ་ཐ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་གྒཱ་ཧ་ནི་མི་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་གྒཱ་ཧོ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩ ས་ཏི་བ་ལ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་བ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པྤ་སྶ་ནཱ ཙ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་གྒཱ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ པ་གྒཱ་ཧོ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཙཱ་ཏི ཚ་ཧི དུ་ཀེ་ཧི པ་ར་ཏོ སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་དུ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ…པེ… ས་བྦ་མྤི དུ་སྶཱི་ལྱཾ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི? ན་ཏྠི དི་ནྣཾ ན་ཏྠི ཡི་ཊྛ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ནཱ་སི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི.
སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་སོ་ར་ཙྩ་མེ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྦོ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཨི་དཾ མཱ་ན་སི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ? ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་ཊྛི་པཱ་རི་པཱུ་རི་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ.
སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ སཱི་ལཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི? ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ་ཉཱ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་སྶ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཝི་དྷཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མྤི པ་རེ་ན ཀ་ཏ་མྤི ས་ཀཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ. སུ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཏོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཉྩ ན ཝི་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཁོ པ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨ་པི ཙ པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཁོ པ་ནཱ་ཏི ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཨ་མོ་ཧོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ཝི་བྷ་ཏྟོ.
‘‘སཾ་ཝེ་གོ ཙ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཾ་ཝེ་གོཏི ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ ཛ་རཱ་བྷ་ཡཾ བྱཱ་དྷི་བྷ་ཡཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎཾ. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ དུ་ཀྑཱ, བྱཱ་དྷི དུ་ཀྑོ, མ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝེ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཋཱ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སཾ་ཝི་གྒ་སྶ ཙ ཡོ་ནི་སོ པ་དྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཧི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཛྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ ཙ པ་དྷཱ་ན་སྨིནྟི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷེ པ་དྷཱ་ན་སྨིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ.
ཝི་ཛྫཱཏི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི དྭེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཏོ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་ཀ་རེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་བྷཱུ་ཏེ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ དུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཐེ་རོ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི.
དུ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༥. ཨི་ཏི དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ལུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལོ་བྷོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཏཾ མཱུ་ལ་ཉྩ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝཱ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ. དུ་སྶ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ. མུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མོ་ཧོ. ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ཝི་རཱུ་པཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི. ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི, སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. དྭེ་པི ཙེ་ཏེ ཏི་ཀཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཙ་ཏ་སྶོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ བྱཱ་པཱ་དོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ.
ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏེ་སུ དྭེ ས་ཏྟེ་སུ་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི པི་ཡེ མ་ནཱ་པེ ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་པྤི་ཡེ ཨ་མ་ནཱ་པེ ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ངྑཱ་རོ ཧི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ ཨ་སུ་བྷ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཡ་དཱ ཨ་ལོ་བྷོ སཱི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་དཱ མེ་ཏྟཱ སཱི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་དཱ ཀ་རུ་ཎཱ སཱི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ན་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི.
ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཱ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཱ. ཏཱ་ས་མྤི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཱ. ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོཔི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ས་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ད་ས་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཝི་ཧིཾ་སཱ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ ས་ཏྟེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ དྭེ ཀ་ཐཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ཙ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མཱ་ཏི ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ.
ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟི…པེ… མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ…པེ… ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྭེ ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པ་རཱ་པི ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་ཉྙཱ་པི སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཏཱ་སུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ‘‘ཧེ་ཊྛ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པ་གེ དེ་ཝེ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ. དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྷི ཧི བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་ཡེ་ཝ. ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཧཱི་ནཱདཱི་སུ ཧཱི་ནཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དྷཱ་ཏུ. ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ པ་ཎཱི་ཏ་དྷཱ་ཏུ.
ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ པ་ན རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་པི་ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཾ ཏ་ཎྷཱ་དྭ་ཡཾ སེ་ས་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ? བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ? ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི. པུ་ན ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནེ་ཏཱ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ…པེ… ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་རེ་ན ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ས་བྦ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཏ་ཎྷཱ ད་སྶེ་ཏི. རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ.
སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟི་ཀེ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ཡ་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ས་ཏི རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དེ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝཱ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛཱི་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྪ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. སཱི་ལ་ཉྩ ཝ་ཏ་ཉྩ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ནཱ་མ. ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་མ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི སཱི་ལ་བྦ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི་ཏི སཱི་ལཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཝ་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ནཱ་མ.
ཏ་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨཱ་ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’’ཏི, ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཀྑུ་ཏོ རཱུ་པེ ས་ཝ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཏི ས་ནྡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ་ཏ་ཏོ ས་དྡེ. གྷཱ་ན་ཏོ ག་ནྡྷེ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏོ ར་སེ. ཀཱ་ཡ་ཏོ ཕོ་ཊྛ་བྦེ. མ་ན་ཏོ དྷ་མྨེ ས་ཝ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཏི ས་ནྡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི དྭེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ. ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཏ་ཡོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཏེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཏེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟེ ཏ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. ‘‘ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ, བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. ‘‘དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
ཀཱ་མེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་ག་ཝེ་ས་ན་རཱ་གོ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ བྷ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ག་ཝེ་ས་ན་རཱ་གོ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ…པེ… ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན་ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ག་ཝེ་ས་ན་དི་ཊྛི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བྷ་ཝ་རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་མྨ་མྤི ཨེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི.
ཝི་དྷཱ་སུ ‘‘ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༥) ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༥༡) ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༩༢༠) མཱ་ནོ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མཱ་ནོ ཧི སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཝི་དྷཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཡྻ་ས་དི་ས་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་དི་ས་ཧཱི་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡ་ཉྷི མཱ་ནོ ནཱ་མ སེ་ཡྻ་སྶ ཏི་ཝི་དྷོ, ས་དི་ས་སྶ ཏི་ཝི་དྷོ, ཧཱི་ན་སྶ ཏི་ཝི་དྷོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཧི ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧི ར་ཊྛེ་ན ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི སཱི་ལ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ར་ཉྙོ ར་ཊྛཾ ཝཱ དྷ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སོ མ་ཡ྄ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མུ་ཁ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཀིཾ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ་ཏི ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཀིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ ཀིཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཀིཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཡ་སྶ མེ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ས་དི་ས་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་མ་ཙྩོ ཝཱ ཧི ར་ཊྛི་ཡོ ཝཱ བྷོ་ག་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་མ་ཙྩོ་ཏི ནཱ་མ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ, གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཏྠི, ཀིཾ ཨ་མ་ཙྩོ ནཱ་མཱ་ཧ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏི.
‘‘ཧཱི་ན་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནཱ་ད་ཡོ དཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱ་སོ ཧི མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཧེ་ཏུ དཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཡྻོ་ཏི ཝཱ པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཀ་དཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་སུ་ཀ་དཱ་སེ་ན ནཱ་མ ས་དྡྷིཾ ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཝ་སེ་ནཱ་ཧཾ དཱ་ས་བྱ ཨུ་པ་ག་ཏོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ན མེ དཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཀིཾ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དཱ་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཀྐུ་ས་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི, ཙ ས་དི་ས་སྶ ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཙ ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཙ ཨི་མེ ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ. སེ་སཱ ཚ མཱ་ནཱ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ.
ཏ་ཡོ ཨ་དྡྷཱཏི ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ. ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭེ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ས་ཧ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཧི ཏ་ད་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ བྷ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཀཱ་ལ་སྶ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ པ་ན དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་དྷ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀཱ་ལོ ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཡོ ཨ་ནྟཱཏི ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཛཱི་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨) ཧི ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) པ་ར་བྷཱ་གོ ཨ་ནྟོ. ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༠) ཨེ་ཏྠ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནྟོ. ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཋ་མོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༦.༦༡) ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ནྟོ. ཨི་དྷ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་ཀྐཱ་ཡོཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. མ་གྒོ པ་ན ནི་རོ་དྷཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷེ ག་ཧི་ཏེ ག་ཧི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱཏི དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཏཱ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱཏི ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ཏཱ. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སཱ ཧི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་པཱི་ལི༹་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ དུ་ཀྑ་ཏཱ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. སུ་ཁ་སྶ ཧི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོཏི མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཡ་ཏོ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ན ནི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
ཏ་ཡོ ཏ་མཱ་ཏི ‘‘ཏ་མ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ས་མྨོ་ཧོ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ མ་ཧཱ་བྷ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་མོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨཱ་ག་མྨ. ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨ་ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་བྦཱ་ནི ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མེ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ཡ་ཐཱ མེ པ་རོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ར་ཀྑཱ་མི, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀིཾ པ་ན སེ་ས་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི? ནོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ན པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཾ ས་ཧ་གཱ་རཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཎཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ས་དི་ས་སྶཱ་པི ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཙཱ་ཏུ་མ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་ཉྷི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཎཱ་མི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་མེ་ཡྻ་ཀེ་ཧི ས་ཀྱེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཁ་མཱ་པི་ཏེ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀི་ནྟི ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ཨ་ཧོ་སི མ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཎཱ་མི་ཏེ’’ཏི པུ་ཊྛོ ཨ་ཧཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ཎཱ་མི་ཏོ. ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རཾ ན ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧོ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི དཱ་ནི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ ན ཁོ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་ན་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ནཱ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཐེ་ར་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་སྶ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་ན་སྶ ནཱ་ཧོ་སི. ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི་ཡཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ནཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ཀི་ལ་མ་སི? ས་ཀྐཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི མཱ་རེ་ན པཱ་པི་མ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ‘‘བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་མྤི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་རོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཛྫཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི –
‘‘ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ པ་དཱ་པ་དཾ;
ཨོ་ཏཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༤༨);
ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ན་ཏྠི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ས་བྦཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ས་བྦཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཚ་ནྡ་སྶ ཧཱ་ནི, ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཧཱ་ནི, ན་ཏྠི ས་ཏི་ཡཱ ཧཱ་ནི, ན་ཏྠི ད་ཝཱ, ན་ཏྠི ར་ཝཱ, ན་ཏྠི ཙ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི ས་ཧ་སཱ, ན་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ མ་ནོ, ན་ཏྠི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ནྟི.
ཀི་ཉྩ་ནཱཏི པ་ལི་བོ་དྷཱ. རཱ་གོ ཀི་ཉྩ་ནནྟི རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཏྟེ བ་ནྡྷ་ཏི པ་ལི་བུ་ནྡྷ་ཏི ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་གྒཱིཏི ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི. རཱ་ག་གྒཱིཏི རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏི ཛྷཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཀཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་པཱ་ལ་རཱུ་པ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨ་ནྟོ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ད་ཧ་རཱ ཋི་ཏཱ, པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ཀ་སྨཱ ཋི་ཏཱ་སཱི་ཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷི. ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་པ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ རཱ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ. དོ་ས་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ. མོ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏཱ་སཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཁི་ཌྜཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི.
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཀྐཱ་རོ, ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི པུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ཏེ་སུ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་ནུ་ད་ཧ་ནྟི, ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ –
མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཧི མཱ་ཏ་རཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཛྫ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཎ, ས་ཧ་སྶཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ནྣོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ཏཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. སོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པི་ཝི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ནཱ་ཝཱ་ཡ ས་མུ་དྡཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ལཾ ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཝ. མཱ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ར་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
མཱ་ཏཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་སཱ་ཡ མཱ་ཏ་རི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶ ཏེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ ཏྭཾ པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནཱ་ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྠ པཱ་པ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠི ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ལཱ་ཀཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ས་མུ་དྡེ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀཾ དཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏཱ་ཧི ‘‘པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ མཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཁུ་ར་ཙ་ཀྐ་དྷ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྶ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨི་དཾ ཏ་ཡཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏཾ པ་དུ་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ན ཨི་དཾ སཱ་མི པ་དུ་མཾ, ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི. སོ ‘‘ཝ་ཉྩེ་སི མཾ, ཏྭཾ ཀིཾ མ་ཡཱ པ་དུ་མཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏྭཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡ་མྤི མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཧ་ནྡ རེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཙ་ཀྐཾ པ་ཀྑི་པི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཏུ་བྦྷི ཨ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ, ཨ་ཊྛཱ་ཧི་པི ཙ སོ་ལ༹་ས;
སོ་ལ༹་སཱ་ཧི ཙ བཱ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ཏྲི་ཙྪཾ ཙ་ཀྐ་མཱ་ས་དོ;
ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤).
ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི པ་ན གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་ཡ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ནྟོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ – ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ཡཾ མེ སུ་ན་ཁོ ཝི་ལུ་པྤ་མཱ་ནོ ཁཱ་ད་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧེ ཝེ་མཱ་ནི་ཀ་པེ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. དི་ཝཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་རཱ་ཛཱ མི་ག་ཝཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. སཱ ཏཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. སོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ཀ་ད་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘པ་ཊ་པ་ཊ’’ནྟི ཁཱ་ད་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ན་ཁཾ དི་སྭཱ ཨ་སི་ནཱ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི. དྭེ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་ན ཚི་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ. པུ་ན ཚི་ནྣེ ཨ་ཊྛ. པུ་ན ཚི་ནྣེ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན གྷཾ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སུ་ན་ཁཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཁཱི་ཎཾ. རཱ་ཛཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, སཱ་མི, ཀ་མྨཾ ཁཱི་ཎཾ མཱ ཨ་ག་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་སུ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏོ.
ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ད་ཀྑི་ཎཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ. སོ གི་ཧཱི་ནཾ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ གི་ཧཱི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ རེ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏི་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ས་ངྒ་ཧོཏི ཛཱ་ཏི་ས་ཉྫཱ་ཏི་ཀི་རི་ཡ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ. ས་བྦེ ཀོ་ས་ལ་ཀཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ. ས་བྦེ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཀི་རི་ཡ་ས་ངྒ་ཧོ. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་མཾ ཁ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཧ་ཉྩི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཡཾ ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧོ, སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏི་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ནི་ད་སྶ་ནཱདཱི་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཧ པ་ཊི་གྷེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཊི་གྷཾ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནཱ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སོ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཧ པ་ཊི་གྷེ་ནཱ་ཏི ས་པྤ་ཊི་གྷཾ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ན་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནཱ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ནཱ་སྶ པ་ཊི་གྷོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྷཾ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཾ.
ཏ་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ཙ ས་ངྑ་རོ་ནྟི རཱ་སཱི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. པུ་ཉྙོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ? ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ དཱ་ན་མ་ཡཱ སཱི་ལ་མ་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ དཱ་ན་སཱི་ལ་མ་ཡཱ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཏེ་ར་སཱ་པི. ཡ་ཐཱ ཧི པ་གུ་ཎཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཏེ་ར་སཱ་པཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དཱ་ན་མ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱ་ན་མ་ཡོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, བྷཱ་ཝ་ན་མ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ.
ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཝཱ ད་ས་སུ དཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཏཾ ཏཾ དེ་ནྟ་སྶ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཀཱ་ལེ, པ་ཙྪཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ ཙཱ་ཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡཱ ནཱ་མ. སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་ཏ་མྷི སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སཾ་ཝ་ར་ནྟ་སྶ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝ་ར་ནྟ་སྶ, ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལ་མ་ཡཱ ནཱ་མ.
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ…པེ… མ་ནཾ. རཱུ་པེ. དྷ་མྨེ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཾ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ. རཱུ་པ་ས་ཉྙཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ.
ཨ་པུ་ཉྙོ ཙ སོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ? ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི. ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ས་ནྟཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ? ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི.
པུ་གྒ་ལ་ཏྟི་ཀེ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ, ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟཱ པུ་ན ན སི་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ སི་ཀྑཱ་ཧི པ་རི་བཱ་ཧི་ཡ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་སེ་ཀྑོ ནཱ་སེ་ཀྑོ.
ཐེ་ར་ཏྟི་ཀེ ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ གི་ཧཱི ཛཱ་ཏི་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་ར་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐེ་ར་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༢). ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་ཐེ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཐེ་ར་ནཱ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་ནཱ་མ་ཀོ ཝཱ, ཡཾ ཝཱ པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ཐེ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡཾ ས་མྨུ་ཏི་ཐེ་རོ ནཱ་མ.
པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ. པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ སཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ ཙཱ་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་དཱ་ན་མ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྩེ་ཏྠ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ད་ཏྠཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ. ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ནྣཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟ་སྶ ཙཱ་པི ཨ་ནྣ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི དེ་མཱི་ཏི ཝཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ སཱི་ལ་མ་ཡཾ. ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི.
ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ས་ཏྟ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, པ་ཏྟཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ, པ་ཏྟ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ, ས་ཝ་ན་མ་ཡཾ, དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་མ་གྒ་ས་མྤ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ‘‘ག་ཙྪ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རེ་ཧི དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ་ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མཾ ‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི, ཏཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ. ཨེ་ཀོ སུ་ཎ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི མཾ ‘ས་དྡྷོ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ. ཨེ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཧི་ཏ་པྥ་ར་ཎེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏཾ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧི དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པུ་རི་མེ་ཧེ་ཝ ཏཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་ནི སཱི་ལ་མ་ཡེ. པ་ཏྟི་དཱ་ན་པ་ཏྟ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ནི དཱ་ན་མ་ཡེ. དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ. དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏཾ ཏཱི་སུ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. དི་ཊྛེ་ནཱཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ དི་སྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. སུ་ཏེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏེ་ན ཝཱ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ར་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱཏི དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཝཱ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཝཱ མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀཱ་མཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ ཀཱ་མ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཝཱ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མཱཏི ནི་བ་དྡྷ་ཀཱ་མཱ ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ནི་བ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ད་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷ་བྷོ་གཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ་པི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. མ་ཙྪོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཙྪི་ཡཱ ཀ་ཙྪ་པོ ཀ་ཙྪ་པི་ཡཱ་ཏི. ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱཏི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡཱ་དི་སཾ ཡཱ་དི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ཏཱ་དི་སཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ. ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཡཾ ནི་མྨི་ཏེ ནི་མྨི་ཏེ ནི་མྨཱ་ནེ ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི. པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་མཱཏི པ་རེ་ཧི ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་མཱ. ཏེ་ས་ཉྷི མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཾ ནི་མྨི་ན་ནྟི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ར་སྶ མ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? པ་ཀ་ཏི་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལོ སཱུ་དོ ར་ཉྙོ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཡཾ ཡཾ སོ བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཏ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་མྨི་ན་ནྟི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ཧ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཙ ཏེ་སཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཚ་ནྣ་མྤི ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཚ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནོ;
ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཨཱ་ཡུ བྷ་ཝ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི. (ཝི་བྷ. ༡༠༢༣);
སུ་ཁཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི སུ་ཁ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཏེ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྣཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཏི་ནྟཱ. པ་རི་ས་ནྣཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ནྟཱ. པ་རི་པཱུ་རཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ. པ་རི་པྥུ་ཊཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ད་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧོ་སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སུ་ཁནྟི ཏེ་སཾ ཀི་ར བྷ་ཝ་ལོ་བྷོ མ་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟི. ས་ནྟ་མེ་ཝཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ. ཏུ་སི་ཏཱཏི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ སུ་ཁ་སྶ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཏོ ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ. སུ་ཁཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི.
སེ་ཀྑཱ པ་ཉྙཱཏི ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཉྙཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙཱ ནེ་ཝ་སེ་ཀྑཱ་ནཱ་སེ་ཀྑཱ.
ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱདཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ? ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཝཱ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟིཾ དི་ཊྛིཾ རུ་ཙིཾ མུ་ཏྟིཾ པེ་ཀྑཾ དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ? ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ…པེ… དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཏ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ. (ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ?) ས་བྦཱ་པི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༦༨-༦༩).
སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷནྟི སུ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱུ་རོ ཡོ་དྷོ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཝི་ཡ སཾ་སཱ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷ་མ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༧).
པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཝུ་དྷནྟི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཝི་ཝེ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ. ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཏི་ཝི་དྷེ ཝི་ཝེ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་ཏོ, ན ཀུ་ཏོ་ཙི བྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྷཾ. ཡ་སྶ སཱ ཨ་ཏྠི, སོ ན ཀུ་ཏོ་ཙི བྷཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ་སྶ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ་པི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨ་ཉྙཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝཱི་སུ ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ.
ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱདཱི་སུ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཉྩ ཏཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སི་ཀྑཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ. ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ –
སཱི་ལཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ཏྟཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ཧི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི སཱི་ལ་མེ་ཝ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ. ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་མྤི ད་ས་སཱི་ལ་མྤི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མེ་ཝ. ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་བྦཾ ཝཱ ལོ་ཀི་ཡཾ སཱི་ལ་མེ་ཝ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ. ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ཡོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་སྶ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་ཡ དུ་བྦ་ལཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཙ པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ མ་གྒོ པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་སྶ་རི་ཡཾ. ཕ་ལཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཕ་ལཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. མ་གྒོ པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྷི ད་ཊྛ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མ་གྒོ པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཕ་ལཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ.
ས་མཱ་དྷཱི་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ. སེ་སོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ.
སུ་ཉྙ་ཏཱདཱི་སུ ཏི་ཝི་དྷཱ ཀ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ, ས་གུ་ཎ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི སུ་ཉྙ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མ་གྒཱ་ག་མ་ནེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི སུ་ཉྙ་ཏོ ནཱ་མ. ཨ་པ་རོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མ་གྒཱ་ག་མ་ནེ་ན ཕ་ལཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨ་པ་རོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པ་ཎི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ ནཱ་མ. མ་གྒཱ་ག་མ་ནེ་ན ཕ་ལཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀ་ཐཱ. མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི པ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏོ, རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡཾ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཀ་ཐཱ. ནི་བྦཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཎི་དྷཱི་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎོ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཀ་ཐཱ.
སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི སུ་ཙི་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ སོ་ཙེ་ཡྻ་པྤ་ཊི་པ་དཱ དྷ་མྨཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་ཡ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ? པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མོ་ནེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི མུ་ནི་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ མོ་ནེ་ཡྻ་པྤ་ཊི་པ་དཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ? ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ མ་གྒོ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་མོ་ནེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ? ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ར་མྨ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཉྙཱ ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ པ་རི་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ མ་གྒོ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་མོ་ནེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻཾ? ཏི་ཝི་དྷ་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, མ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻཾ, མ་ནོ་པ་རི་ཉྙཱ མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻཾ. པ་རི་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ མ་གྒོ, མ་ན་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི མ་ནོ་མོ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤).
ཀོ་ས་ལླེ་སུ ཨཱ་ཡོཏི ཝུ་ཌྜྷི. ཨ་པཱ་ཡོཏི ཨ་ཝུ་ཌྜྷི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཏེ་སཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཀོ་ས་ལླཾ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ? ཨི་མེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན མེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི, ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ? ཨི་མེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན མེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི, ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ. ས་བྦཱ་པི ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༧༧༡). ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩེ ཝཱ བྷ་ཡེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཏྠཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མ་དཱཏི མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་རོ་གོ ས་ཊྛི ཝཱ ས་ཏྟ་ཏི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི, ན མེ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱི་ཁ་ཎྜ་མྤི ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ རུ་ཛྫ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཁཱ་དཱ་མཱ་ཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཀོ ཨ་ཉྙོ མཱ་དི་སོ ནི་རོ་གོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་གྱ་མ་དོ. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ད་ཧ་ར་མྷ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཡོ་བྦ་ནེ ཋ་ཏྭཱ མཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཡོ་བྦ་ན་མ་དོ. ‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝིཾ, ཙི་རཾ ཛཱི་ཝཱ་མི, ཙི་རཾ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི; སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝིཾ, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ་མི, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དོ.
ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་མྷི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, ན མེ ཨེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏྟིཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ནཱ་མ. ལོ་ཀཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ནཱ་མ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ནཱ་མ.
ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཾ དྷ་མྨཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༦༢) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐ་སུ་ཏྟེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་མ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ་པི ཝི་ཛྫཱ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཏ་མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉྩ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཏ་མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཏ་མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛྫཱ.
ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དི་བྦོ ཝི་ཧཱ་རོ. ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཧཱ་རོ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་རི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཀེ་ཝ་ཊྚ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
‘‘ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ས་མ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་པ་ཉྷེ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཐེ་རོ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི.
ཏི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༦. ཨི་ཏི ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ’’ པུ་བྦེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ‘‘ཡོ ཚ་ནྡོ ཚ་ནྡི་ཀ་ཏཱ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཚ་ནྡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དཾ, ཨི་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ པཱ་ད་ནྟི ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ. ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཝ.
༣༠༧. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི.
ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་ཙ་ནྡ་པ་ཛྫོ་ཏ་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. དི་ཝཱ་ས་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཏི་ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ དི་ཊྛོ ཨཱ་ལོ་ཀོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ར་ཏྟིཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པི་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ནཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་དྡྷེ་ན. ས་པྤ་བྷཱ་སནྟི ས་ཨོ་བྷཱ་སཾ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཀ་ཐི་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་དི་ཏཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་དི་ཏཾ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ་པི, ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་པི, ཝི་དི་ཏཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཙ. ཨ་པི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ. ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཁ་ཡ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཁ་ཡ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ.…པེ… ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
༣༠༨. ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱཏི པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཝ. ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་རཱུ་པ་ཀ་ཐཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཝ.
ཨ་པ་སྶེ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་སྶ་ཡཱ་ནི. ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ. པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ སེ་ཝ་ཏི. ཏ་སྶ ཙ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ནུ་ད་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན དེ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.