༡. པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… མ་ལླེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. མ་ལླེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི མ་ལླཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘མ་ལླཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ མ་ལླེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ‘‘ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ མ་ལླཱ་ནཾ ནི་ག་མོ’’ཏི ཨ་ནུ་པི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ མ་ལླཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཨེ་ཀོ ནི་ག་མོ, ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནོ་པི་ཡ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པཱ་ཝི་སཱིཏི པ་ཝི་ཊྛོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ན ཏཱ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཏཾ གཱ་མཾ ཨ་པ་ཏྟོ་པི ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘གཱ་མཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི. ཨ་ཏི་པྤ་གོ ཁོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་གོ ཁོ, ན ཏཱ་ཝ ཀུ་ལེ་སུ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི? ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ བྷ་གྒ་ཝ་གོ་ཏྟཾ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, སཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶ མ་ཡི པ་སཱ་ད་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ཕ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏི་པྤ་གོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
༢. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ མཱ་ན་ཐ་དྡྷ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏུ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཨི་མཾ ཝཱ་རཾ, ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ་པི ཏ་ཏྠ ག་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི? ན ག་ཏ་པུ་བྦོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ལོ་ཀི་ཡཱ ཧི ཙི་ར་སྶཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་མྤི མ་ནཱ་པ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་སྶཾ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཏེ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ཉཱ་ཏོ, ཀིཾ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ལོ་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་མཱ་ས་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ད་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ལི་ཙྪ་ཝི་པུ་ཏྟོཏི སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ. སོ ཀི་ར ཏ་སྶ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོཏི ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཨ་ཀྑཱ་ཏོ ནི་སྶ་ཊྛོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ.
༣. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝཱ མེ ས་ཏྠཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ. ཀོ ས་ནྟོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱིཏི ཡཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཀཾ. ཏྭཾ པ་ན ནེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ཀོ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཀོ ས་ནྟོ ཀོ ས་མཱ་ནོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱཏི པ་སྶ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་ས. ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཨ་པ་ར་དྡྷནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་དཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ, ཡ་ཏྟ་ཀོ ཏེ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཏ་ཏྟ་ཀོ དོ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་གྒ་ཝ ཏ་སྶ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༤. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ཨུ་ཏྟ་རི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨི་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཀ་ཏེ ཝཱཏི ཀ་ཏ་མྷི ཝཱ. ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. སོ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་ཙྪ་ཏི, སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཱཏི ཏ་སྨིཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ མ་ཡཱ དེ་སི་ཏེ དྷ་མྨེ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཀིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀོ ཏེ་ན ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏེ་པི ཨ་ཀ་ཏེ་པི མ་མ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ན་ཏྠི, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་སིཾ, ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི.
༥. ཨ་གྒ་ཉྙནྟི ལོ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་གྒཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ན ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁོཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཀི་ར ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་སྶཱ་མི, ‘‘དོ་སཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་པྤ་ལ་པི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ནི་ར་ཝོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ མ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སཱི’’ཏི མ་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཝ་ཛྫི་གཱ་མེཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནཾ གཱ་མེ, ཝེ་སཱ་ལཱི་ན་ག་རེ ནོ ཝི་ས་ཧཱིཏི ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོཏི སོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཡ་སྶ པུ་བྦེ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, སོ དཱ་ནི ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོ. བུ་དྡྷོ པ་ན སུ་བུ་དྡྷོ་ཝ, དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ་ཝ, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཐོ་མེ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ དོ་སཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ ཏེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏེ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཾ དོ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པུ་རེ་ཏ་རཾ ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་ཙྪ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་ཀྐ་མེ་ཝཱཏི ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཡེ་ཝ, ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཙུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧོ ས་ཏྟོ ཨ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨ་གྒ་ཉྙཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་གྒ་ཉྙཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཧཾ. ས་མ་ཡནྟི ས་མ་ཡེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཐཱུ་ལཱུ་སཱུཏི ཐཱུ་ལཱུ ནཱ་མ ཛ་ན་པ་དོ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ ནཱ་མཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཐཱུ་ལཱུ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ནི་ག་མོ, ཏཾ ནི་ག་མཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙེ་ལོཏི ན་གྒོ. ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡོཏི ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐ་པཱ་དོ ཁ་ཏྟི་ཡོ. ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོཏི ས་མཱ་དི་ནྣ་ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏོ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི སུ་ན་ཁ་ཀི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏོ དྭེ ཛཱ་ཎཱུ་ནི དྭེ ཙ ཀ་པྤ་རེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞནྟི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀི་ཎྞཾ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཋ་པི་ཏཾ. བྷ་ཀྑ་སནྟི བྷ་ཀྑཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. མུ་ཁེ་ནེ་ཝཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི མུ་ཁེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏི. སཱ་དྷུ་རཱུ་པོཏི སུ་ནྡ་ར་རཱུ་པོ. ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ས་མ་ཎོ ཨེ་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏཱཏི པ་ཏྠ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ཎེ་ན ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠཾ ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ‘ཨེ་ས པ་པ་ཉྩོ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་མྤི ན པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཚ་མཱ་ནི་ཀི་ཎྞ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ. མ་ཡཾ པ་ན ཀིཾ ས་མ་ཎཱ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ་ར་ནྟོ་ཝ ཨི་མཾ པཱ་པ་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ པཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཀིཾ ནུ ཨི་མཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི? ཨ་ཐེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ མཱ་དི་ས་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཙེ་ལཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ དཱ་ནཱ་ཡཾ བཱ་ལོ ནི་གྒ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱཏི ག་ར་ཧ་ཏྠེ པི་ཀཱ་རོ. ག་ར་ཧ་ནྟོ ཧི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏྭ་མྤི ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྭ་མྤི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀིཾ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེཏི མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏཱིཏི ‘‘མཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཁོ ཨ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ མེ བ་ཧཱུ་ནི དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ན ཁོ ཨ་ཧཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ མ་ཙྪ་རཱ་ཡཱ་མི. པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཙ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙེ་ལཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་སི. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སནྟི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ. ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ལ་ས་ཀ་བྱཱ་དྷི་ནཱ. ཀཱ་ལ་ངྐ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཨུ་ད་རོ མ་རི་སྶ་ཏི.
ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ནཱ་མཾ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ས་དི་སོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, མུ་ཁཾ སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཀ་ས་དི་སཾ མ་ཏྠ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨོ་ཎ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི. བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེཏི བཱི་ར་ཎ་ཏི་ཎ་ཏྠ་མྦོ ཏ་སྨིཾ སུ་སཱ་ནེ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཡེ་ན ཏྭནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ. ཡ་སྨཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟཾ མ་ཏྟནྟི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ནྟཱ མ་ནྟཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཙེ་ལོ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ནྣོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ས་མ་ཎོ ནཱ་མ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་རཱི ཝི་ས་བྷཱ་གོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཱ. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷེ, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ. ཝེ་རི་ནོ པ་ན ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཏ་ཙྪཱ ན ཧོ་ཏི, ག་ཙྪ ཏྭཾ ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ནི་པ་ཛྫི.
༨. ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎེ་སི. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་མཱ་ནོ ཀོ་ཙི ག་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ག་ཎེ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྩ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ དི་ཝ་སོ ཨ་ཏཱི་ཏོ, དྭེ དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སནྟི སོ ཀི་ར སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ གེ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ ནུ ཁོ ཛཱ་ཏ’’ནྟི སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པུ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི. ཨ་ཙེ་ལོ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་ཐཱ ཏ་ཙྪཱ ཝཱ ཨ་ཏ་ཙྪཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ན ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཧི་ཏ་སྶ མེ མ་ར་ཎ་མྤི སུ་མ་ར་ཎ’’ནྟི དྭེ ཧ་ཏྠེ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ བྷུ་ཉྫི. སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ལ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཙེ་པི ཧི སོ ‘‘ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཙ་ནཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀི་ར ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ས་ཙྩཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཝ་ལླི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ སུ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཝ་ལླི ཚི་ཛྫི་ཏྠ, པ་ཙྪཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐ་ནྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སུ’’ནྟི.
༩. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མེ་ཏི, མ་ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏི, སུ་ནྡ་རཾ. ནོ ཙེ ཀ་ཐེ་ཏི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སཱིཏི པ་ཧ་རི. ཛཱ་ནཱ་མི ཨཱ་ཝུ་སོཏི མ་ཏ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི? བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཀོ་ར་ཀྑ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་སུ་ར་ཡོ་ནི་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པེ་སི. ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ས་རཱི་རཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སི, ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ.
༡༠. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཝི་པཱ་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ སོ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝི་པ་ཀྐ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ཏ་ཐེ་ཝ མ་ཏོ, ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ལ་ས་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཏོ, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ. ‘‘བཱི་ར་ཎ་ཏྠ་མྦ་ཀེ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚ་ཌྜི་ཏོ, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཀ་ཐེ་སི་ཡེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀོཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ད་ནྟ་མ་ཏྟ་ཀོ. ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཏཾ. ལཱ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི ལཱ་བྷ་གྒཾ པ་ཏྟོ, ཨ་གྒ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི ཡ་ས་གྒཾ ཨ་གྒ་པ་རི་ཝཱ་རཾ པ་ཏྟོ. ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཝ་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ, ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཝཱ. ས་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ཝེ་སཱ་ལིནྟི ཝེ་སཱ་ལི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ. ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཡ་ཀྑ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
༡༢. ཡེ་ན ཨ་ཙེ་ལ་ཀོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཙེ་ལོ ཀ་ལཱ༹་ར་མ་ཊྚ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪཱིཏི ག་མྦྷཱི་རཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ན ས་མྤཱ་ཡཱ་སཱིཏི ན ས་མྨཱ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སི, ཨ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑ་ལི. ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ, ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ན ས་མྤཱ་ཡཱ་སཱི’’ཏི ན ས་མྤཱ་དེ་སི, ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ས་མྤཱ་ཡ་ནྟོཏི ཀ་བ་ར་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སི་ཀྑི་ཏ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛོ་སི, ཨ་ནོ་ཀཱ་སེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སི, ཨ་པེ་ཧི མཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ. ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཀུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀོ་པཾ, དུ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དོ་སཾ, ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ཀཱ་སི. ཨཱ་སཱ་དི་མྷ་སེཏི ཨཱ་སཱ་དི་ཡི་མྷ གྷ་ཊྚ་ཡི་མྷ. མཱ ཝ་ཏ ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. མཾ ཝ་ཏ ནོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ མནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏ ནུ མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. སོ་པི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི པ་ཉྷཾ ནཱ་མ ན པུ་ཙྪི་སྶ་སཱི་ཏི. ཨཱ་མ ན པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ, ཁ་མཱ་མི ཏེ་ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
༡༤. པ་རི་ཧི་ཏོཏི པ་རི་ད་ཧི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠོ. སཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀོཏི ཨ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་རི་ཡཱ, ས་ཧ ཨ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ སཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ཀོ, ཏཾ ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་བྷ་རི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སནྟི སུ་རཱ་མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨོ་ད་ན་མྤི ཀུ་མྨཱ་ས་མྤི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ. ཡ་སཱ ནི་ཧཱི་ནོཏི ཡཾ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ཝ་ཏ་པ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ཙེ་ལ་པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོཏི པཱ་ཐི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཐནྟི ཡོ་ཛ་ནཾ ཙེ, ནོ ཨ་ནྟ་རེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, གོ་ཏ་མོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝཱ་ར་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ག་ཙྪ་ཏོ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ་ཏི. ཏེ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ མ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ཏ་དྡི་གུ་ཎཱ་ཧནྟི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཾ དི་གུ་ཎཾ ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི པཱ་སཾ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཛྫ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཀཾ་སུ.
༡༦. ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ ཀི་ར པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ ཧཱི་ན་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི.
སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཀ་ཐེ་མཱ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ ཝི་སྶ་ཏྠཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཐ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི. ཏཾ ཝཱ་ཙནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི་ཏི ཝི་ཙ་རིཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏཾ མེ ཀ་ཐི་ཏཾ ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི’ཏི ཝི་ཙ་རིཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་བུ་དྡྷོ་ཝ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ་མྷཱི’ཏི པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཏཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པ་ཏེ་ཡྻཱཏི བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཏེ་ཡྻ, ས་ཏྟ་དྷཱ ཝཱ པ་ན ཕ་ལེ་ཡྻ.
༡༧. ར་ཀྑ་ཏེ་ཏནྟི ར་ཀྑ་ཏུ ཨེ་ཏཾ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཨོ་དྷཱ་རི་ཏཱཏི བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ཙེ་ལོ ཙ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨོ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཙེ ཨ་ཙེ་ལོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ. ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝི་ག་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ག་ཙྪི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏ་ད་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ར ཨེ་ཏཾ ན ཨ་ཉྙེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི.
༡༨. དྭ་ཡ་གཱ་མི་ནཱིཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཏྠེ་ན ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭ་ཡ་གཱ་མི་ནཱི. ཨ་ལི་ཀ་ཏུ་ཙྪ་ནི་པྥ་ལ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༩. ཨ་ཛི་ཏོ་པི ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི པ་རོ་དི་ཏྠཱ་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ན ཝ་ད་ཏི? ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ་པི ཧི་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ག་ཧ་པ་ཏི་ནེ་ཙ་ཡི་ཀཱཏི ག་ཧ་པ་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ. ཏེ་ས་ཉྷི མ་ཧཱ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ནི་ཙ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནེ་ཙ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱཏི ས་ཧ་སྶེ་ཧི་པི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏིཾ ཀི་ར པ་རི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི.
༢༡. བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཾ. ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཙ་ལ་ནཾ. ལོ་མ་ཧཾ་སོཏི ལོ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་གྒ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན་ཏྠི, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘ཏྭཾ དཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་མ་ལློ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཛྫ་སཱི’ཏི ཀ་ཊྛ་ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏ་ཏོ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ནྡུ་ཀ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ན དཱུ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ་པི ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཙྩ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ ག་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ ན་སྶ་ཏུ བཱ་ལོ’’ཏི ‘‘ནི་སི་ནྣ་པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ལླཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ས་ཧ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨ་ལླཱི་ཡི. སོ མ་ཧཱ་ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཚི་ནྣ་པཱ་དོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་སྶོ་སཱིཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ པ་རི་སཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པུ་རི་སེ་ན ‘‘ཏུ་མྷེ ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ནྟི. སོ ‘‘ཏི་ནྡུ་ཀ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་སྶོ་སི.
༢༢. སཾ་ས་པྤ་ཏཱིཏི ཨོ་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཉྩ་ར་ཏི. པཱ་ཝ་ལཱ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ནི་ས་ད་ཊྛི་ཀཱ.
༢༣. པ་རཱ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པོཏི པ་རཱ་ཛི་ཏ་རཱུ་པོ, ཝི་ན་ཊྛ་རཱུ་པོ ཝཱ.
༢༥. གོ་ཡུ་གེ་ཧཱིཏི གོ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏ་མ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ཡུ་གེ་ཧི. ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻཱ་མ. ཚི་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ. པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཚི་ཛྫེ་ཡྻ.
༢༦. དཱ་རུ་པ་ཏྟི་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱིཏི དཱ་རུ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ཨ་ཙེ་ལོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ནཱ་པི ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་མི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༧. སཱི་ཧ་སྶཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ ཙ ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཙ པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ ཙ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཙ. ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སཱི་ཧཱ་ནཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨ་གྒ་ཏཾ ག་ཏོ, སོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མི་ག་ར་ཉྙོཏི ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ར་ཉྙོ. ཨཱ་ས་ཡནྟི ནི་ཝཱ་སཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ. གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཾ. ཝ་རཾ ཝ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་མཾ, ཐཱུ་ལཾ ཐཱུ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མུ་དུ་མཾ་སཱ་ནཱིཏི མུ་དཱུ་ནི མཾ་སཱ་ནི. ‘‘མ་དྷུ་མཾ་སཱ་ནཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, མ་དྷུ་ར་མཾ་སཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཡྻནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱཏི ཡེ དུ་བྦ་ལཱ པཱ་ཎཱ, ཏེ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ན་དི་ཏྭཱ.
༢༨. ཝི་གྷཱ་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷོཏི ཝི་གྷཱ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, ཝི་གྷཱ་སཾ བྷ་ཀྑི་ཏཱ ཏི་རི་ཏྟ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. དི་ཏྟོཏི ད་པྤི་ཏོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ. བ་ལ་ཝཱཏི བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ཧོ་སི? ཨ་སྨི་མཱ་ན་དོ་སེ་ན.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར སོ སཱི་ཧོ གོ་ཙ་ར་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏཾ སི་ངྒཱ་ལཾ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཡ་ས, མཱ བྷཱ་ཡི, ཏི་ཊྛ ཀོ ནཱ་མ ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཛ་མྦུ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ སཱ་མཱི་ཏི. ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སཱི་ཧོ གོ་ཙ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཝ་ས་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ སཱི་ཧོ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, མ་མ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཝི་རོ་ཙ སཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ་མི སཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན སཱི་ཧ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜི་ཡཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏ་ཉྩེ་ཝ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཉྩ. དི་སྭཱ ‘ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ་སྨཱི’ཏི མ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི སཱི་ཧོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ཡ་ས, ཛ་མྦུ་ཀ, ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ, ཀིཾ ཏྭཾ པུ་རི་སོ ན ཧོ་སི, སཱི་ཧ་སྶཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ དྭེ དཱ་ཋཱ དྭེ ཀ་ཎྞཱ ཨེ་ཀཾ ན་ངྒུ་ཊྛཾ, ཏ་ཝ་པི ས་བྦཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཝ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཝ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ན ཨ་སྨི་མཱ་ན་དོ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི མ་ཉྙི་ཏ་མ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཙཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ ཀོ, སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ཀོ, ན མེ ཉཱ་ཏི, ན སཱ་མི་ཀོ, ཀི་མ་ཧཾ ཏ་སྶ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝ་མེ་ཝ. བྷེ་ར་ཎྜ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་པྤི་ཡ་ཨ་མ་ནཱ་པ་ས་དྡ་མེ་ཝ. ཀེ ཙ ཚ་ཝེ སི་ངྒཱ་ལེཏི ཀོ ཙ ལཱ་མ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ. ཀེ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དེཏི ཀོ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དོ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཙ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶ ཙ ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ག་ཏཱ་པ་དཱ་ནེ་སཱུཏི སུ་ག་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ. སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ས་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏི? ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་ད་མཱ་ནཱ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་མཱ་ཏི དེ་ནྟི, ཏེ་ན ཨེ་ས ཨ་བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་ཡཱ་མི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སུ་ག་ཏཱ་པ་དཱ་ནེ་སུ ཛཱི་ཝ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏེ་སཾ ཀི་ར བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ དེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ས སུ་ག་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ གྷ་ཊྚ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཨཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་ད་མྤི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་སཱ་ད་ནཱཏི ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི གྷ་ཊྚ་ནཱ.
༢༩. ས་མེ་ཀྑི་ཡཱ་ནཱཏི ས་མེ་ཀྑི་ཏྭཱ, མ་ཉྙི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་ཉྙཱིཏི པུ་ན ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠ ཀོ་ཏྠཱུཏི སི་ངྒཱ་ལོ.
༣༠. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་གྷཱ་སེ ས་མེ་ཀྑི་ཡཱཏི སོ་ཎྜི་ཡཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀེ ཐཱུ་ལཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ. ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཧཾ སཱི་ཧ་ཝི་གྷཱ་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀོ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. བྱ་གྒྷོཏི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི སཱི་ཧོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, སཱི་ཧེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་བ་ལོ བྱ་གྒྷོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧ་ནྟི མ་ཉྙ་ཏི.
༣༡. བྷུ་ཏྭཱ་ན བྷེ་ཀེཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊ་མ་ཎྜཱུ་ཀེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. ཁ་ལ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡོཏི ཁ་ལེ་སུ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. ཀ་ཊ་སཱི་སུ ཁི་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀོ་ཎ་པཱ་ནཱིཏི སུ་སཱ་ནེ་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ཙ ཁཱ་དི་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཝ་ནེཏི མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ན་སྨིཾ. སུ་ཉྙ་ཝ་ནེཏི ཏུ་ཙྪ་ཝ་ནེ. ཝི་ཝ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. ཏ་ཐེ་ཝ སོ སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ ཨ་ན་དཱིཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ་པི མི་ག་རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མ་ཉྙི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ དུ་བྦ་ལ་སི་ངྒཱ་ལ་ཀཱ་ལེ, ཏ་ཐེ་ཝ སོ སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཝཱི་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ བྷེ་ཀཱ་དཱི་ནི བྷུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་གི་དྡྷོ ཏྭ་ནྟི པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་མེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་སི.
ནཱ་གེ་ཧཱིཏི ཧ་ཏྠཱི་ཧི. མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ནཱཏི མ་ཧ་ཏཱ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷཱ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ཨ་གྒ་ཉྙ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཨི་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ན ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩཱ་ཧནྟི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ, བྷ་གྒ་ཝ, ཨ་གྒ་ཉྙ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཉྩ. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་གྒ་ཉྙ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཾ ན པ་རཱ་མ་སཱ་མཱིཏི ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཧཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ན པ་རཱ་མ་སཱ་མི. ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ནི་བྦུ་ཏི ཝི་དི་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ. ཡ་ད་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ནོ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་དི་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཡཾ དུ་ཀྑཾ བྱ་ས་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
༣༧. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ནྟི བྷ་གྒ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཀུ་ཏྟནྟི ཨི་སྶ་ར་ཀ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཀ་ཏཾ, ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ཨ་གྒ་ཉྙཾ. ཨ་གྒ་ཉྙཾ པ་ན ཨེ་ཏྠ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ སོ ཨ་གྒ་ཉྙཾ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཧི་ཏ་ཀནྟི ཀེ་ན ཝི་ཧི་ཏཾ ཀི་ནྟི ཝི་ཧི་ཏཾ. སེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༡. ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀནྟི ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀ་མཱུ་ལཾ.
༤༧. ཨ་ས་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན, ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཙྪཱཏི ཏུ་ཙྪེ་ན ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ན. མུ་སཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ན. ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཝི་པ་རཱི་ཏོཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ་ཡེ་ཝ, ཡེ ཙ ཨ་སྶ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་པ་རཱི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་བྷཾ ཝི་མོ་ཀྑནྟི ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཾ. ཨ་སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝཱཏི སུ་བྷ་ཉྩ ཨ་སུ་བྷ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི སུ་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝ ཙ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་སུ་བྷཾ. བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙཱཏི ཡེ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑ་ཝོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་མ་ཎཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་བ་ལོ.
༤༨. དུ་ཀྐ་རཾ ཁོཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་མ་ཧཾ སུ་ཏྭཱ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, མ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ སོ སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ མ་མྨཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་གྒ་ཝ ཏ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་དི་ཊྛི་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. སཱ་དྷུ་ཀ་མ་ནུ་ར་ཀྑཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་སཱ་ད་མ་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སོ་པི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ་པི ནཱ་ས་ཀྑི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. དེ་ས་ནཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.