༩. མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོཏི ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི? ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ར་ཊྛ་སྶ ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སེ་ཝ་ནེ་ན ནི་ཙྩཾ ཀ་ལླ་ས་རཱི་རཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་རཱི་ར་ཀ་ལླ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཉྙཱ་བ་ལཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ཐཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་མྤ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཉྫཱུ་སཾ ཝཱ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་པ་རི་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་མྦྷཱི་ར་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སཱ་རོ་པ་མཾ, རུ་ཀྑོ་པ་མཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ, ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་པྤཱ་ཡནྟི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི སུ་ཏྟཱ་ནི དེ་སེ་སི.
ཨ་པི་ཙ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཛཱ་ནཱ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ཙེ ཀཱ་ཙི ཨི་ཏྠཱི ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཀ་ཏ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘ན ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ག་ར་ཧ་ནྟི ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ་པི ཏྭཾ མ་ཏ་ས་དི་སཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘མཱ དཱ་ནི པུ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟི. ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ན་སི་ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སུ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏྭཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་སཾ་ས་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ན་ཊ་ཀོ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ སུ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ་སུ. བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི. ཀིཾ, ཨ་ཡྻེ་ཏི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི? ན་ཏྠི, ཨ་ཡྻེ་ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སི, ‘‘ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. སོ ཐེ་རི་ཡཱ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛཱི’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི.
ཏཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཏོ་ར་ཎ་གྒེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བཱ་ལཱ་ཏ་པཾ ཏ་པ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ས་ཀུ་ཎོ ན་ཁ་པ་ཉྫ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སོ ‘‘ཀི་རི ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ས་ཀུ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ, མོ་ཙེ་མ ན’’ནྟི ལེ་ཌྜུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སུཾ. ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏཾ ཐེ་རཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ས་ཀུ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི? ན, ཨ་ཡྻེ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫོ་ཝ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻེ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི་ནྟི. སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ, བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝ་ཀྑ་ཡ་སྶ ཏེ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བུ་དྡྷི་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒོ. མ་གྒ་སྶ ཧི –
‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;
ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏཱུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི་ས་ངྐ་མོ’’ཏི.
བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨ་ཡ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མ་གྒོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ན དྭི་དྷཱ པ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཡི་ཏ་བྦོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ནོ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཡ་ནོ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི སེ་ཊྛ་སྶ. ས་བྦ་ས་ཏྟ་སེ་ཊྛོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ སོ ཨ་ཡ་ནོ ཏེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༧༩). ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་ནོ, ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཡ་ནོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ, ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ, སུ་བྷ་དྡ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤). དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཧེ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི –
ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི,
མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི;
ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་རིཾ་སུ པུ་བྦེ,
ཏ་རི་སྶ་ནྟི ཡེ ཙ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་གྷ་ནྟི. (སཾ. ནི. ༥.༤༠༩);
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ན པཱ་རཾ དི་གུ་ཎཾ ཡ་ནྟཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ཀིཾ ཨ་ཡ་ནོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཡ་ན་མ་སྶ ཨེ་ཀཱ ག་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, སོ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཨ་ཡ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི.
པུ་བྦེ་པི ཙ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་སུ་མ་ཏྠེ་རོ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་བྦ་བྷཱ་གོ བྷ་ནྟེ་ཏི? མི་སྶ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པ་ཉྷཾ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏྠེ་རོ ན་ཧཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘མ་ཡཱ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ལླ་ཀྑེ་སི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གེ་ན དི་ཊྛོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནེ ས་ངྒྷུ་ཊྛེ ཨ་ག་མཱ་སི.
པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཀི་ར པི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཏ་སྨི་ཉྩ དི་ཝ་སེ ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ་རོ, ཏེ་ན དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཧི ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་མེ་ཝ ཨུ་ཙྪུ་བྷཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡོ་ཏི དྷ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག, མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཀོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ སུ་ཏ་བུ་དྡྷོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶཱ་པི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་སྶ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ’’.
མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ, ས་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ པ་དཱ;
ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྭི་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་མཱ.
ཨེ་སེ་ཝ མ་གྒོ ན་ཏྠ་ཉྙོ, ད་སྶ་ན་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ;
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏུ་མྷེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ, མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཾ;
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏུ་མྷེ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ་ཏི. –
སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
མ་གྒོཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ མ་གྒེ་ན ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ནི་བྦ་ཏྟེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་ར་མེ་དྷ་ངྐ་ར་ས་ར་ཎ་ངྐ་ར་དཱི་པ་ངྐ་ར་ནཱ་མ་ཀེ བུ་དྡྷེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྱ་མུ་ནི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ ཙི་ཏྟ་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་མ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟཱ. རཱུ་པ་མ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘རཱུ་པེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན, སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
རཱུ་པེ སུ་དྡྷེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ཙི་ཏྟེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན, སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
ཙི་ཏྟེ སུ་དྡྷེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’.
ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒེ་ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི.
སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི སོ་ཀ་སྶ ཙ པ་རི་དེ་ཝ་སྶ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱདཱི་ནཾ ཝི་ཡ སོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ, པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱདཱི་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ –
‘‘ཡཾ པུ་བྦེ ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི, པ་ཙྪཱ ཏེ མཱ་ཏུ ཀི་ཉྩ་ནཾ;
མ་ཛ྄ཛྷེ ཙེ ནོ ག་ཧེ་སྶ་སི, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༤༥);
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ –
‘‘ན ས་ནྟི པུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཎཱ་ཡ, ན པི་ཏཱ ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶ, ན་ཏྠི ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་ཎ་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༨);
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ མ་གྒེ་ན སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ – སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཏི་སྶོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཙོ་རེ པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི? ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི. པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ཀོ ཏེ, ས་མ་ཎ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཐེ་རོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭེ ཨཱུ་རུ་ཊྛཱི་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱི་སེ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཐེ་ར་སྶ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ས་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི ཝོ ཨ་ཧཾ;
ཨ་ཊྚི་ཡཱ་མི ཧ་རཱ་ཡཱ་མི, ས་རཱ་ག་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཧཾ.
ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶི་སཾ;
ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མྷི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎི’’ནྟི.
ཨ་པ་རེ་པི ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ བྱ་གྒྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཀོ་ཙི ‘‘མཾ བྱ་གྒྷོ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཝཱ་ཙ་མྤི ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ད་ས་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཁཱ་དི་ཏེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨི་ཏ་རེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཉ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ཧི་ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ་མྷཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྱ་གྒྷོ ག་ཎྷི. སོ ‘‘བྱ་གྒྷོ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ ཙ ཨུ་ཀྐཱ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. བྱ་གྒྷོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ག་ཏིཾ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊ་ཊྛཱ་ན་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨི་ཏ་རེ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་པྤུ་རི་ས, ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ བྱ་གྒྷ་མུ་ཁེ ནི་པ་ནྣོ་ཝ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཡཱ་ཝ གོ་པྥ་ཀཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཡཱ་ཝ ནཱ་བྷི་ཡཱ ཁཱ་དི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པེ ཨ་ཁཱ་དི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཝ་ཏ་ས་མྤ་ནྣོ, པ་ཉྙ་ཝཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
མུ་ཧུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ, བྱ་གྒྷེ་ནོ་རུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ.
པ་ཉྫ་ར་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, སི་ལཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱི ཀ་ཏོ;
ཀཱ་མཾ ཁཱ་ད་ཏུ མཾ བྱ་གྒྷོ, ཨ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ནྷཱ་རུ་སྶ ཙ;
ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པ་ཡི་སྶཱ་མི, ཕུ་སི་སྶཱ་མི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
ཨ་པ་རོ་པི པཱི་ཏ་མ་ལླ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཏཱི་སུ ར་ཛྫེ་སུ པ་ཊཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ལ་ཉྫ་ཀཱ་པ་ཎ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཝཱ་ཀྱཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ནེ་ཝ ཀི་ར རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ན ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི. སོ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྐུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཱ ཀ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བ་ལ་ཝཱ་ལི་ཡ་ཨ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. པཱ་དེ་སུ ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ་སུ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ མི་གོ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཧ་རི. ས་ཏྟི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, སོ ཏཾ ས་ཏྟིཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧ་ར་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ཏི་ཎ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘བྷཱ་སི་ཏཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་གྒ་ཝཱ་དི་ནོ;
ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་མི་དཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ.
ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ས་ཀྐོ པ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ས་ནྟ་ཛྫི་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. སོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ཙ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
སུ་བྲ་ཧྨཱ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ རུ་ཀྑ་ཏོ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ན་ནྟི་ཡོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་མཱ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏཱ་སཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ ནུ ཁོ མ་མ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མེ དོ་མ་ན་སྶཾ ས་ཏྠཱ ཝི་ན་ཡི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ’’ཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི –
‘‘ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་བྦི་གྒི་དཾ མ་ནོ;
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྪེ་སུ, ཨ་ཐོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏེ་སུ ཙ;
ས་ཙེ ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་ཏྲ་སྟཾ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨);
ཏ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་ཉྙ་ཏྲ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་པ་སཱ, ནཱ་ཉྙ་ཏྲི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ;
ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒཱ, སོ་ཏྠིཾ པ་སྶཱ་མི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༩༨);
སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་མ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ་ཀ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན སཱ་ས་ན་ཡུ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ སཱ་ས་ན་ཡུ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དཾ ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ པ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཡཾ ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཡཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒེ་ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཧོ་ཏི. སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ན, དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཉཱ་ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མེ་ན, ཉཱ་ཡ་སྶཱ་དྷི་ག་མོ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་མྤི ཀ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པི་ཙ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒ་སྶ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི ཡ་དི་དཾ ཚ་ཚ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཚ་ཚ་ཀྐ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱ ཝཾ་ས་ཉྙཱ པོ་རཱ་ཎཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ན ས་ངྐཱི་ཡ་ནྟི ན ས་ངྐཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༨) ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི; ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ན་ཉྷི སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་གྒོ ཧ་ད་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ སོ་ཀཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཝི་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་དེ་ཝཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཧ་ན་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཉཱ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་ཉྩ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ད་ཡོ ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ.
ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛེ་ན ‘ཀ་མྦ་ལཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏེ་པི ཨ་སུ་ཀ་ཀ་མྦ་ལོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཛཱ་ན་ནྟི. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཧི དུ་གྒ་ནྡྷཱ ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཱ ཀ་མྦ་ལཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན ག་ནྡྷཱ་ར་ཀོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལོ སུ་ཁུ་མོ ཨུ་ཛྫ་ལོ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཡེ པ་ཧོ་ནྟི, ཏེ ག་ཎྷ་ནྟི. ཡེ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, ཏེ་པི ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་སུ་ཀ་མ་གྒོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒཱ་པི མ་གྒཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་གྒོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཧ་ན་ཏི, ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་ཉྩ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ; ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟ་ཛ་མྦུ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀ་པྤ་སཱ་ད་ཀ་མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མུ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ་ད་ཡོ་པེ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡེ ཨི་མེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ་ན ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ, ན ཨུ་དྡྷ་ནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ་པི ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་པི, ས་ཏི་པི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ… ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤༠༨) ཧི ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནོ ས་ཏི, ས་ཏི པ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥). ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་སྨི་ནྟི པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི? ས་ཏི. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་དྷཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ན་ཨ་སྶ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ.
‘‘ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་ཏི, ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ག་ཎ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༡༡) ཨེ་ཏྠ ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ན པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི? ས་ཏི་ཡཱ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༤༧) པ་ན ས་ཏི་ཡེ་ཝ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨོ་ཀྐ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་ཏི ཙ སཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ཙཱ་ཏི་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ད་མི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ? ས་ཏི་བ་ཧུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ཧི བ་ཧུ་ཀཱ ཨེ་ཏཱ ས་ཏི་ཡོ. ཨ་ཐ མ་གྒོ་ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ? མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི ཨེ་ཏཱ ས་ཏི་ཡོ མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘མ་གྒོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན. ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཙེ་ཏཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཨེ་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ‘‘མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཾ, ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ… ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོ མ་གྒོ? ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༢༢༤) ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོ་ཏི ཙ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒོ’’ཏི ཙ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ མ་གྒ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ས་ཏི་བ་ཧུ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི? ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀེ་སུ ཧི མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དྭེ་དྷཱ དྭེ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཝེ་ནེ་ཡྻེ་སུ མ་ནྡ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ སུ་ཁུ་མཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་སྶ་པི མ་ནྡ་སྶ ནཱ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ. ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ཙ མ་ནྡ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ་པི མ་ནྡ་སྶ ནཱ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏི་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི.
སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. ཀཱ་ཡོ ཧི ཨ་སུ་བྷོ, ཏ་ཏྠ ཙ སུ་བྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁཾ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ, ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཙ སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ས་ཝ་ག་ནྠ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཨ་ག་ཏི་པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎ་ན་ཡོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏུ་དྭཱ་རེ ན་ག་རེ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ. པ་ཙྪི་མ་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི; ཨེ་ཝཾ – ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཧི ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ, དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ, པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ.
ཡ་ཐཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ པུ་ཙྪཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤཱ་ད་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་ཉྙེ་པི ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, སེ་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑུ སེ་ཊྛོ, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ སེ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ པ་ན སེ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, རཱ་ཛ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སེ་ས་པ་རི་སཱ ཝི་ཡ. ཡོ ཙ ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ་པི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ ཧི དེ་ཝོ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ,
ས་ནྟོ ད་ནྟོ ནི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི;
ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ,
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ ས་མ་ཎོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༤༢);
ཀཱ་ཡེཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ་ར་ཐ་ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཊྛེ་ན. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ན་ཉྷི པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནཾ སོ ཨཱ་ཡོ་ཏི་པི ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཡོ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཡོ. ཀེ ཨཱ་ཡ་ནྟི? ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་སཱི་ལོ ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནོ. ཀཱ་ཡེ་ཏི ཙ ཝ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ན ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ, ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཡེ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ནཱ་པི ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཡོ་པི ཙེ་ཏྠ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཀོ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ, ཏ་ཏྠ་པི ན བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ར་ཐ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ན་ག་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛ་ཀོ ཝི་ཡ རི་ཏྟ་མུ་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ད་སྶ་ནེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ དི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡཾ པ་སྶ་ཏི ན ཏཾ དི་ཊྛཾ, ཡཾ དི་ཊྛཾ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་པ་སྶཾ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ མཱུ་ལ༹ྷོ, བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་པི མ་རཱི་ཙི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཨ་སུ་བྷ་བྷཱུ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡྭཱ་ཡཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ…པེ… སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་དི་ཙུ་ཎྞི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཊྛི་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ཙ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཀེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ལོ་མ་ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཝི་ཀཱ་ཡཾ ཙ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ མཾ་ས་ཀཱ་ཡཾ རུ་དྷི་ར་ཀཱ་ཡཾ ནྷཱ་རུ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༣༥) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་སྶ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ་པི ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ སུ་ཁ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ. ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནོ ན་ནྡ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཛྫ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ཏི. ནོ ས་མུ་དེ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ལེ་སེ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པོ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ཏཱ་པོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏི་མཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཧི ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནེ་ཡྻཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ. ལོ་ཀེཏི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ. ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ? སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ’’ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན བྱཱ་པཱ་དོ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་དྷ་མྨ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་སེ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཝི་རོ་དྷ་སྶ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ་པ་སྶ, དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཙ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨེ་ས, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཀྑེ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཙེ་ས ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པ་ཀྑི་པ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་པ་ན་ཡ་ནྟོ ཡོ་ག་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ ཝཱ. ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་མ་ཐོ, ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ? ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཎྜི་ཙྩཾ ཀོ་ས་ལླཾ ནེ་པུ་ཉྙཾ ཝེ་བྷ་བྱཱ ཙི་ནྟཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ བྷཱུ་རཱི་མེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པ་ཏོ་དོ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་སཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཨཱ་ལོ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཨོ་བྷཱ་སོ པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་མོ་ཧོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མུ་པ་ག་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི ཡ་པེ་ཏི ཡཱ་པེ་ཏི ཙ་ར་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་ཏཱ་པཾ? ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ནི་ཀ་མྨོ པ་ར་ཀྐ་མོ ཨུ་ཡྻཱ་མོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཐཱ་མོ དྷི་ཏི ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྡ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒཱ་ཧཱི ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ? ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཙྩུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཎྜི་ཙྩཾ ཀོ་ས་ལླཾ ནེ་པུ་ཉྙཾ ཝེ་བྷ་བྱཱ ཙི་ནྟཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ བྷཱུ་རཱི་མེ་དྷཱ པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པ་ཏོ་དོ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་སཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཨཱ་ལོ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཨོ་བྷཱ་སོ པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་མོ་ཧོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི …པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཏི. ས་ཏི་མཱཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ས་ཏི? ཡཱ ས་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི པ་ཊི་སྶ་ཏི ས་ཏི ས་ར་ཎ་ཏཱ དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཏཱ ཨ་ས་མྨུ་ས་ན་ཏཱ ས་ཏི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་བ་ལཾ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི་མཱ་ཏི.
ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ? སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ. པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ? ཡོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ ཨ་ནུ་ན་ཡོ ཨ་ནུ་རོ་དྷོ ན་ནྡཱི ན་ནྡི་རཱ་གོ ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དོ་མ་ན་སྶཾ? ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཨ་སཱ་ཏཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཙེ་ཏོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཨ་སཱ་ཏཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཨི་ད་ཉྩ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨི་མ་མྷི ལོ་ཀེ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱ ས་ནྟཱ ས་མི་ཏཱ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ཨ་པྤི་ཏཱ བྱ་པྤི་ཏཱ སོ་སི་ཏཱ ཝི་སོ་སི་ཏཱ བྱ་ནྟཱི་ཀ་ཏཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༣༥༧-༣༦༢).
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཝེ་ད་ནཱ་སུ. ཙི་ཏྟེ. དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི. དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝེ་ད་ནཱཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཙི་ཏྟ་མྤི ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནི་དྷ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཏཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི. ཀ་ཐ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ཏི? སུ་ཁཱ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ, དུ་ཀྑཱ ས་ལླ་ཏོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོ;
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ;
ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣);
ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ’’ཏི་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩). སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ས་རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ནྟཱ་དི་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ན་མེ་ཝ. ནཱ་ནཱ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ སེ་སེ་སུ་པི པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༤. ཨི་དཱ་ནི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཚེ་ཀོ ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀོ ཐཱུ་ལ་ཀི་ལ་ཉྫ་ས་ཎྷ་ཀི་ལ་ཉྫ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་པེ་ལཱ༹་པུ་ཊཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝེ་ཎུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝེ་ཎུ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཐ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀེ་ན ཙ པ་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རེ་སུ. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨི་དྷ་ས་དྡོ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནོ ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩). ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཐ་མེ་ཝ དྷཱ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ གོ་པོ ཀཱུ་ཊ་དྷེ་ནུ་ཡཱ ས་བྦཾ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཝ་ཙྪཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷེ་ནུ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ སོ ཝ་ཙྪོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ར་ས་པཱ་ན་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ད་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏྭཱ་པི པུ་བྦེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡོ་ཏྟཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཐ་མྦྷེ ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཝ་ཙྪཾ ད་མཾ ན་རོ ཨི་དྷ;
བ་ནྡྷེ་ཡྻེ་ཝཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ཏི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་མ་སྶེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ན སུ་ཀ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ, ས་དྡ་ཀ་ཎྜ་ཀ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ པ་ན ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཀ་རཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ག་ར་བྷཱུ་མིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, སོ་ཏྠི་ནཱ ཙ ན་ག་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པ་དི་ས་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ དཱི་པི་ས་དི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་དཱི་པི་རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་གོ་ཀ་ཎྞ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ མི་གེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏཱི མི་གེ;
ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ;
ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ན, ག་ཎྷཱ་ཏི ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.
ཏེ་ན་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ཛ་ཝ་ཡོ་གྒ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑོ བྷ་མ་ཀཱ་རོ ཝཱཏི ཨི་ད་ཉྷི ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེཏི ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, སེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཚེ་ཀོ. དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་ཉྪ་ནྟོཏི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷེ་རཱི་པོ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནཾ ལི་ཁ་ན་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠེ ཙ པཱ་དེ ཙ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ དཱི་གྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ. ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཉྪ་ནྟོཏི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ལི་ཁ་ན་ཀཱ་ལེ མ་ནྡ་མ་ནྡཾ ར་སྶཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དཱི་གྷཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ས་ནྟོ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་སཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ སི་ཀྑ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སོ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཝཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀ་མྨི་ཀོ ‘‘ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀིཾ ནི་སྶི་ཏཱ? ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཉྩེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ ནཱ་མ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ.
ཛྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀོ་པི ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཀིཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ནི, ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི, ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ནཱ་མཾ, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ རཱུ་པ’’ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ.
ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ པ་གུ་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པ་ནི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀ་མྨཱ་ར་སྶ བྷ་སྟ་ཉྩ ག་གྒ་ར་ནཱ་ལི༹་ཉྩ ཏ་ཛྫ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝཱ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ནཱ་ས་པུ་ཊ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ཏི. ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཏེ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་སྟཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཡ ག་གྒ་ར་ནཱ་ལི༹་ཡཱ བྷི་ནྣཱ་ཡ ཏ་ཛྫེ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མེ ཨ་ས་ཏི སོ ཝཱ་ཏོ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡེ བྷི་ནྣེ ནཱ་ས་པུ་ཊེ ཝི་དྡྷ་སྟེ ཙི་ཏྟེ ཙ ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་ནི་རོ་དྷཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ས་མུ་ད་ཡཾ ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ པ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་ཡོ་ཝ ཨ་ཏྠི, ན ས་ཏྟོ, ན པུ་གྒ་ལོ, ན ཨི་ཏྠཱི, ན པུ་རི་སོ, ན ཨ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ, ནཱ་ཧཾ, ན མ་མ, ན ཀོ་ཙི, ན ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ སཱ ས་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཉཱ་ཎ་པ་མཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་པ་མཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན ཙ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཝཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི-ཀཱ་རོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦ་དེ་ས་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནོ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཛ་ཧ་ནོ ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༥. ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཾ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི, ན པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི ཛཱ་ན་ནཾ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ན ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛཱ་ན་ནཾ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ‘‘ཀོ ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་སྶ ག་མ་ནཾ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ན ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྶ ག་མ་ན་ནྟི? ན ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ག་མ་ནཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝཱ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ག་མ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ‘‘ཏི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝཱ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ནི་སཱི་དཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝཱ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མི་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ས་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝཱ་ཡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ ཏི་རི་ཡ་ཏོ པ་སཱ་ར་ཎཾ ས་ཡ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཏྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཏྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཋི་ཏོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ས་ཀ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཀ་ཊཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཙ ཀི་ཉྩི ས་ཀ་ཊཾ ནཱ་མ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཚེ་ཀ་མྷི སཱ་ར་ཐི་མྷི པཱ་ཛེ་ནྟེ ‘‘ས་ཀ་ཊཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཀ་ཊཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ, གོ་ཎཱ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ, སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ག་ཙྪཱ་མི ཏི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཏྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཏྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཏི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ནཱ་ཝཱ མཱ་ལུ་ཏ་ཝེ་གེ་ན, ཛི་ཡཱ་ཝེ་གེ་ན ཏེ་ཛ་ནཾ;
ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡོ, ཡཱ་ཏི ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏོ ཨ་ཡཾ.
ཡ་ནྟཾ སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནི་དཾ;
པ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཡ་ནྟ་མྤི, ཡཱ་ཏི ཋཱ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི.
ཀོ ནཱ་མ ཨེ་ཏྠ སོ ས་ཏྟོ, ཡོ ཝི་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ;
ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏི་ཊྛེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཝ་ཛེ’’ཏི.
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨེ་ས ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཋི་ཏོ ཝཱ, ནི་སི་ནྣོ ཝཱ, ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ས་ཡཱ་ནོ་མྷཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་ས་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏཾ ས་ཡཱ་ནོ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི པ་ར་སྶ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཝ་ཡོ ཙ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དྷ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝཱ པ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨི་དྷཱ་པི ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནོ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཛ་ཧ་ནོ ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༦. ཨེ་ཝཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཝ་ཡོ ཙ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁ་ནྟི.
ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༧. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་མུ་ཁཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི མུ་ཁེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ. ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་སྶ.
ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཨུ་བྷ་ཏོ་མུ་ཁཱ པུ་ཏོ་ལི༹ ཝི་ཡ ཧི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཀཱ་ཡོ, ཏ་ཏྠ མི་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དྷ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཱ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏ་སྶ ཏཾ པུ་ཏོ་ལི༹ཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དྷ་ཉྙ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀེ་སཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨི་དྷ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༨. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་བྷ་ཏོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ གཱ་ཝིཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ག་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་སྶ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ…པེ… ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ གཱ་ཝིཾ པོ་སེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཝ་དྷེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝ་དྷི་ཏཾ མ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་པི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ གཱ་ཝཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ ནཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ བི་ལ་སོ ན ཝི་བྷ་ཛ་ཏི. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ གཱ་ཝཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, མཾ་ས་ས་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ནཱ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ གཱ་ཝིཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་མི, ཨི་མེ གཱ་ཝིཾ ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ‘‘ཨ་ཧཾ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་མི, ཨི་མེ མཾ་སཾ ཧ་ར་ནྟི’’ ཙྩེ་ཝ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ ས་ཉྙཱ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་སོ ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘‘ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑོ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ…པེ… ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཡོ་གཱི, གཱ་ཝཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, བི་ལ་སོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡེ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨི་དྷ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.