མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠུ

༣༥༥. དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷོ ཁོ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑོཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་སུ་དྡྷོ. ཀཱི་ཝ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ? ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཏ་དཱ ཀི་རེ་ས ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གཱ་མ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ད་ནྟེ་ནེ་ཝ པཾ་སུ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱ་མ་སྶ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཏི, ད་ཧ་རཱ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ནྟི.

ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཾ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་སྶཱ་མ, ཨི་མེ་སུ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ་སུ ‘ཙ་ནྡོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, སཱུ་རི་ཡོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ‘‘ནཱ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི.

སོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀུ་དཱ་ལ་མུ་ས་ལ་ཧ་ཏྠོ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མུ་ས་ལེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཡཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀྑ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ ཧ་ར་ཏི, ཝི་ས་མཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ་ཏི, སེ་ཏུཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ གྷ་རཾ ཨེ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷོ, མ་གྷ, ཏྭཾ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨེ་སི, ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི. ས་གྒ་གཱ་མི་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་མཱི་ཏི. ཀི་མི་དཾ, བྷོ, པུ་ཉྙཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? ཨཱ་མ, ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ན་ག་རཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ ཏེ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ་ཏི? ཨཱ་མ, དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ཏི. པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི. ‘‘ཙ་ནྡོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, སཱུ་རི་ཡོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཏ་ཡཱ་ཏི? ཨཱ་མ སུ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྶ ས་གྒ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཨ་ཧཾ སོ་དྷེ་མཱི་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀིཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ན ཀ་སྶ་ཙེ་ཏཾ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སྭེ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་དྡཾ དེ་ཧཱི་ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཏེ་ཏྟིཾ་ས མ་ནུ་སྶཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཡཱ ས་བྦེ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ་ནྟཱ, སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ, སེ་ཏུཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི.

ཨ་ཐ ནེ་སཾ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཏེ་སུ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟེ་སུ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ད་ཎྜ་བ་ལི་ཝ་སེ་ན ཙ དྷ་ནཾ ལ་བྷཱ་མི. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཧ་ནྡ ནེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་རི་བྷི་ནྡཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙོ་རེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཀུ་ཧིཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི? མ་ཡ྄ཧཾ གཱ་མེ་ཏི. ཀིཾ ཙོ་རཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི? རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ཝཱ་ཏི. ཀིཾ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི? ག་ཧ་པ་ཏི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དེ་ཝཱ་ཏི. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཡཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནེ་ན ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི? བྷ་ཡེ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཀ་ཐེ་མི, ཨི་དཱ་ནི མཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ཏྭ་མེ་ཝ ནེ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི བ་ལཾ ད་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཀིཾ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་མ, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་མ, སེ་ཏུཾ བ་ནྡྷཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏེ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཕ་ནྡི་ཏྠ, ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ’’ཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ནེ་སཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ ‘‘སཱ་མི་ཀཱ ཀི་ར ཝོ ‘རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཙོ་རཱ’ཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཡྻ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རེ་ན ཀཱུ་ཊཱ ཨེ་ཏེ ‘པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’ཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ, གེ་ཧེ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སུ་ཊྛུ བ་དྡྷཱ སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ.

གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ་པི ཏེ ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ མ་དྡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་སུ ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ མ་གྷོ ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ, ས་ཀྑི་སྶ་ཐ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ་མྷ ཨི་མཾ བྷ་ཡཾ པ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་མ, བྷ་ཎ བྷོ, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི? ཨེ་ཏྠ བྷོ ཝ་ཊྚེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་མ ནི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཏཾ, ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ ཙོ་རཱ་ཏི? ན ཙོ་ར་མྷཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ‘‘ཡ་དི ཨ་མྷེ ཙོ་རཱ, ཧ་ཏྠཱི མ་དྡ་ཏུ, ཨ་ཐ ན ཙོ་རཱ, མཱ མ་དྡ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཧ་ཏྠཱི ཨུ་པ་ག་ནྟུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་ར་ཝ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠིཾ ཏུ་ཏྟ་ཏོ་མ་ར་ངྐུ་སེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ‘‘ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་རི ཀ་ཊེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་དྡཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཀ་ཊེ དི་ནྣེ དི་གུ་ཎ་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི.

རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ པེ་སུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཧ་ཏྠཱི མ་དྡི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ཨཱ་མ, དེ་ཝ, ཛེ་ཊྛ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝོ མ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ནྟོ ཀི་ར ཏེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི? ན་ཏྠི, དེ་ཝ, མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནྟོ, ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ པ་ན མ་ཡཾ ཀ་རི་མྷ – ‘‘ཡ་དི ཨ་མྷེ ར་ཉྙོ ཙོ་རཱ, མ་དྡ་ཏུ, ཨ་ཐ ན ཙོ་རཱ, མཱ མ་དྡ་ཏཱུ’’ཏི, ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནོ ཨེ་ས ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཀིཾ པ་ན, ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི? ཨ་མྷེ, དེ་ཝ, མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་མ, ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ སཱ་ལཾ ཀ་རོ་མ, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་མ, སེ་ཏུཾ བ་ནྡྷཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རི་མྷཱ་ཏི.

ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷེ ཀི་མ་ཏྠཾ པི་སུ་ཎེ་སཱི་ཏི? ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱི ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ, སོ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཨ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་མི, ཨ་ཡ་མྤི ཧ་ཏྠཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏུ, པེ་སུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དཱ་སོ ཧོ་ཏུ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧ་མྤི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ནྟ་ཡ་ནྟི ‘‘བྷོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ པུ་པྥི་ཏཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི? ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་སྶ་མ་ན་སཱ་ལཾ ཀ་རོ་མ, ཨི་ཏྠཱི་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨ་མྷེ་སུ ཧི ‘‘ཙོ་རཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ་པི ཙི་ནྟཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་བ་དྡྷཱ སུ་ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ པ་ཏྟིཾ ན ད་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་ནོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་པི་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་རཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཚི་ནྣཾ ཚི་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊ་པ་ཐེ ཋ་པེ་སི. ཏེ རུ་ཀྑེ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ.

མ་གྷ་སྶ གེ་ཧེ སུ་ཛཱ་ཏཱ, སུ་དྷ་མྨཱ, ཙི་ཏྟཱ, ན་ནྡཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. སུ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཡཾ ཨེ་ནྟི, ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠཱི་ཧི ཨ་པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. སཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷོ ཨ་ཛྫ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ན ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏཱ་ཝ ཏུ་མྷེ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་པ་ཉྩོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀ་ཎྞི་ཀཱུ་པ་གཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ མ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ གེ་ཧེ ཋ་པེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ དེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ནི་ཊྛི་ཏེ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་མྨེ བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཐ་མྦྷུ་སྶཱ་པ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཡོ་ཛ་ན ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ སོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཉྩེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཨེ་ཀཾ པ་མུ་ཊྛཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ བྷོ པ་མུ་ཊྛཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ཏྭཾ པ་མུ་སྶ་སཱི་ཏི. ཨི་མཱ བྷོ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ཀ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི་ཏི? ཀ་ཎྞི་ཀཱ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཀུ་ཧིཾ བྷོ ཨི་དཱ་ནི ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ་ནྟི? ཀུ་ལཱ་ནཾ གེ་ཧེ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ་ནྟི. ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པུ་ཙྪ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གྷ་རེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧ་ནྡ མཱུ་ལཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི. མཱུ་ལཾ ན ག་ཎྷཱ་མི, ས་ཙེ མ་མ པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཐ, ད་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཐ བྷོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་མ, ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ.

ཏ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ‘‘ཀིཾ ན ལ་དྡྷཱ, ཏཱ་ཏ, ཀ་ཎྞི་ཀཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཉྩེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཨ་ཛྫ ན་ཀྑ་ཏྟཾ སུ་ནྡ་རཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཉྙཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ དུ་ཀྑེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཏེ ས་ཀ་ལ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཋཱ་ནེ པཱུ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཎེ སཱ་ལཱ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ཡཱ་ཝ ཏེ ན པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱ་ལཱ སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཀ་མྨི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, རེ ཀ་ཎྞི་ཀཾ, ཡཾ ཧོ་ཏུ ཏཾ ཧོ་ཏུ. ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི པ་ཏྟིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨི་མཾ ཝ་ཏྠཾ མཱ ནི་བྦེ་ཋ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ཏྠཾ ནི་བྦེ་ཋེ་སུཾ.

ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷོ, ཨི་ད’’ནྟི ཨ་ཀྑ་ར་ཉྙུཾ མ་ནུ་སྶཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. སོ ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ སཱ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧ་ར་ཐ, བྷོ, མ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མ, ཨེ་སཱ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཎྞི་ཀ་རུ་ཀྑེ་ན སཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ན ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟི. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཏེ་སཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.

སཱ་ལཾ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཕ་ལ་ཀཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏེ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ གེ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཧི. ཏ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨ་པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ས་ཡ་ནཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཧ་ཏྠཱི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ནེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི.

མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝོ སཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑཾ རོ་པཱ་པེ་སི, མཱུ་ལེ ཙ་སྶ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི. ན་ནྡཱ ནཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, ཙི་ཏྟཱ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪེ རོ་པཱ་པེ་སི, ས་བྦ་ཛེ་ཊྛི་ཀཱ པ་ན ཨཱ་དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཎྜ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. མ་གྷོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, སུ་དྷ་མྨཱ, སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ན་ནྡཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, ཙི་ཏྟཱ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪེ རོ་པཱ་པེ་སི. ཏ་ཝ པ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཧི, བྷ་དྡེ’’ཏི སཱ ‘‘ཏྭཾ ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རོ་སི, ན་ནུ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་ཎྜ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི.

མ་གྷོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ས་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏེ་པི ཏེ་ཏྟིཾ་ས གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ས་ཀྐ་སྶ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ ནཱ་མ པཱ་སཱ་དོ ས་ཏྟ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཙྪི, དྷ་ཛོ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཙྪི, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ པ་ཉྩ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཀྑ་ནྡྷོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟི, པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀ་རུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝ་ས་བྷཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ན་ནྡཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ན་ནྡཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ནི་བྦ་ཏྟི. ཙི་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི.

ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ དེ་ཝ་ས་བྷཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏེ་ཧི དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ་ཧི ནཱ་ཊ་ཀ་ཀོ་ཊཱི་ཧི དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཱ ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཱ ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, སུ་ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ཧི’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ གི་རི་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ བ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི དི་སྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. སཱ དི་སྭཱ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ ཛཱ་ཏཱ. ‘‘བཱ་ལེ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ སཱི་སཾ ན ཨུ་ཀྑི་པ་སི? ཏྭཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཎྜ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཙ ན་ནྡཱ་ཡ ཙ ཙི་ཏྟཱ་ཡ ཙ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶཱ’’ཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ན་ནྡཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི.

ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏ་ཏྠ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ཏཱ་ཧི ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? ཀ་ནྡ་ར་པཱ་དེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧི་ནྟི? ན་ནྡཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ མེ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཐ, བྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་བྦཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ པུ་བྦེ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏྠ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་པི ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ མུ་ཁཾ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱུ་ལ་ས་དི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི་ཡོ ཀེ་ལི༹ཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ན་ནྡཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཱ, མཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ནྡ་ར་པཱ་དེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཏཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

ས་ཀྐོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ མ་ཙྪ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པུ་ར་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཨོ་ས་ར་ཏི, སཱ ‘‘མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ སཱི་སེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཙྪོ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙཱ་ལེ་སི. སཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨུ་ད་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ, ར་ཀྑ་སི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ་པི པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ནཱ་ལ་ཏྠཾ, སུ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་སུ་ཀྑི་ཏྭཱ མི་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི སཱི་ལཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི.

ས་ཀྐོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དི་སྭཱ ‘‘ཏ་ཏོ ཨི་དྷ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་མ་སྶཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱ་མ་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་མ་ཀཱ་སི. ས་མ་ནྟཱ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཧི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ དེ་མི, ཏུ་མྷེ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཐཱ་ཏི. ཏཱ་ཏ མ་ཡཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཀཱི་དི་ས་ནྟི་པི ན ཛཱ་ནཱ་མ, མཱུ་ལེ་ན དེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཐ, རེ ཀོ་སི ཨ་ཡཾ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི ས་བྦེ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ.

སཱ དཱ་རི་ཀཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཀོ་སི, ཨ་མྨ, ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ སཱི་ལ་ར་ཀྑ་ཀཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ནཱུ་ནི་མ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ སཱི་ལཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, མ་ཡཾ སཱི་ལ་མེ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི. སཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཾ, ཏཱ་ཏ, དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྭཾ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་སི ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨཱ་བྷ་ཏ་ནྟི གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཡཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ཨ་སུ་ར་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱི་ལ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘དྷཱི་ཏུ་ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སུ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སི.

ས་ཀྐོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་ཛྫ་སྶཱ ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་སུ་ར་ཝ་ཎྞཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠེ པི་ཏཱ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏ་སྶཱུ་པ་རི ཁི་པཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ས་ཀྐཾ དི་སྭཱ པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་སི་ནེ་ཧཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶཱུ་པ་རི དཱ་མཾ ཁི་པི. སོ ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་སུ་རཱ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ག་ཎྷ་ཐ, ཛ་ར་ས་ཀྐཾ, ཝེ་རི་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ན མ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ དཱ་རི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི པུ་ཙྪི ‘‘ཀེ་ནཱ་ཧ་ཊཱ’’ཏི? ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཊྛོ, ཨ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ས་ཀྐཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ མཱ་ཏཱ ཝཱ པི་ཏཱ ཝཱ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ བྷ་གི་ནཱི ཝཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ག་ཙྪ་སི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ས་ཀྐོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི.

ཨེ་ཝཾ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ས་མྤ་སྶ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཝི་སུ་དྡྷོ ཁོ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏནྟི ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ.