༦. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – པ་ཉྩ་སི་ཁོཏི པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལོ༹ པ་ཉྩ་ཀུ་ཎྜ་ལི་ཀོ. སོ ཀི་ར མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ད་ཧ་རོ པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་ཀ་དཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཙྪ་པཱ་ལ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་པི དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི་གཱ་མེ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ་ནྟོ སེ་ཏུཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ས་མཾ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀྑ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ན་རུ་ཀྑེ ཧ་ར་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ད་ཧ་རོ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ སོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཡུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀུ་མྦྷ་མ་ཏྟེ ག་ནྡྷེ ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ དི་བྦ་ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་དྷ་རོ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ཧི པི་ཊྛི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་ཀ་དཱ་ར་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་སི་ཁོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོཏི ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞོ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཧེ་ས ཀ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ, ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ་ས་དྡོ. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཀ་པྤ་ས་དྡོ, ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༤. སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡནྟི སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་ཎྞི་ཀ་རུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཡཾ. ཏ་སྶཱ ཀི་ར ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཱ བྷཱུ་མི, མ་ཎི་མ་ཡཱ ཨཱ་ཎི་ཡོ, སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཐ་མྦྷཱ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ཐ་མྦྷ་གྷ་ཊི་ཀཱ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཏཱ ཙ, པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ཙ པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི ཙ, ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཚ་ད་ནཾ, སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཚ་ད་ན་པཱི་ཋཾ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ཐཱུ་པི་ཀཱ, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡཾ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ.
དྷ་ཏ་ར་ཊྛོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ག་ནྡྷ་བྦ་རཱ་ཛཱ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྟི་ཡོ ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ.
ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀོ ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་རཱ་ཛཱ ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་ནི ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྟི་ཡོ ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ.
ཝི་རཱུ་པ་ཀྑོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་གཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཎི་མ་ཡཱ་ནི མ་ཧཱ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྟི་ཡོ ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ.
ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཡ་ཀྑ་རཱ་ཛཱ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཱ་ནི མ་ཧཱ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྟི་ཡོ ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁོ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྷཱ་མ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ས་ངྒ་ཧོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པི་ཡ་ངྒུ་དཱི་པ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. སེ་སཱ དེ་ཝ་ཏཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནི དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཙེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནཱ་པ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི.
དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ན ཨཱ་སཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ལ་ཏཱ ཨ་ཏྠི. སཱ པུ་པྥི་སྶ་ཏཱི་ཏི དེ་ཝཱ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀེ པུ་པྥ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ཏ་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཁོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༩).
ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ པ་ཉྙཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕུ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་སྶཱ’’ཏི.
པུ་པྥི་ཏེ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀེ ཨཱ་རོ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ངྐུ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ པུ་པྥཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀ་ནྟ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝ་ཎྚ་ཏོ ཀ་ནྟ་ཏི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཝེ་ས་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ སུ་དྷ་མྨཾ དེ་ཝ་ས་བྷཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་པུ་པྥཱ་ནི ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ས་ནྠ་ར་ཎ་ཀ་ཝཱ་ཏོ པ་ཏྟ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀེ་ས་རཱ་ནི ན་ཙྩ་ནྟོ ས་ནྠ་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐོ ཨུ་པ་རི ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་སཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ན པུ་པྥ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི.
དེ་ཝཱ དེ་ཝ་ས་བྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏ་ཏོ པུ་པྥེ་ཧི རེ་ཎུ་ཝ་ཊྚི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨུ་པ་རི ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ནི་པ་ཏ་མཱ་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཛྫི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་སཾ སཱ ཀཱི་ལཱ༹ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི.
མཱ་ས་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ གྷུ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ དེ་ཝ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ས་ཀྐོ ཝཱ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཝཱ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩཱ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པུ་ཏྟཱ, པ་ནྣ་ར་སེ ས་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་ཉྩ ག་ཎྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏེ – ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ ནཱ་མ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི. མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཀ་རོ་ཏི. མཱ་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏི. པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀ་ས་ཏེ་ན པུ་པྥ་ཀུ་མྦྷེ་ན པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ. དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ. ཨ་ཀཱ་ལ་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཀཱ་རི་ཏཾ. ཚ་ཏྟ་ཝེ་དི་ཀཱ པུ་ཊ་ཝེ་དི་ཀཱ ཀུ་ཙྪི་ཝེ་དི་ཀཱ སཱི་ཧཱ་ས་ནཾ སཱི་ཧ་སོ་པཱ་ནཾ ཀཱ་རི་ཏཾ. ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏི. ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སི་ཁ་སྶ ཧ་ཏྠེ དེ་ནྟི. པ་ཉྩ་སི་ཁོ མཱ་ཏ་ལི་སྶ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏི. མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ དེ་ཏི.
ཡ་དཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ བ་ཧཱུ ན ཧོ་ནྟི, པོ་ཏྠ་ཀོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ དེ་ཝཱ – ‘‘པ་མ་ཏྟོ, ཝ་ཏ བྷོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ པ་རི་པཱུ་རི་སྶ་ནྟི, ཚ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཏུ་ཙྪཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ དེ་ཝཱ – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, ཝ་ཏ བྷོ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ སུ་ཉྙཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཚ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ པ་རི་པཱུ་རི་སྶ་ནྟི, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཏཾ པོ་ཏྠ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཙེ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་དྡོ དྭཱ་ད་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་ཙྩེ་ན ས་རེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཙ ས་ཀ་ལཾ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱཏི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ. དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་སྶ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཊྛ་ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ. ཝ་ཎྞེཏི གུ་ཎེ. པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སཱིཏི ཀ་ཐེ་སི. བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ? དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་མཱ་ནོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི, ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི, པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི, ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི, ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མཱི, ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མཱི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨི་མཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ.
ཁ་ནྟི་ཝཱ་དི་ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ, ཙཱུ་ལ༹་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཙ་མྤེ་ཡྻ་ས་ངྑ་པཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་ཀ་པི་ཀཱ་ལེ ཙ ཏཱ་དི་སཱ་ནི དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏ་ཀ་མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ པཱ་ར་མཱི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ.
ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ.
ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ་པི, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ་པི, ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་པི, ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི, ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་པི, ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི, དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎཾ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟོ་པི, བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟོ་པི, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟོ་པི, ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟོ་པི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཡཱ་ཝ་སྶ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་ས་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ.
ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི བུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཧི – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ, ཀིཾ ས་ཀྐོ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན པ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི པ་དེ་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་ཎྞེ་ན་པི ག་ནྡྷེ་ན་པི ར་སེ་ན་པི སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཝི་ས་དི་སཾ. པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་པི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ. ན ཧི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐཱ, ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ན པ་ཊི་པ་དཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཀཱ་ས་མྤི ཨ་ལ་གྒཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་པ་དཱ་པི ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཎེ ཝཱ ཨ་ལ་གྒཱ ཨ་བ་དྡྷཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཏཱ་དི་སཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཾ་ས་ནྡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙཱ’’ཏི.
པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནནྟི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ. ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏནྟི ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ. ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་ཏོ ས་ཧཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ས་དི་ས་ཊྛེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ནུ་ཛྫཱཏི ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པ་ནུ་ཛྫ, ཨ་པ་ནུ་ཛྫེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལཱ་བྷོཏི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཀ་དཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ? ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ད་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏ་ཡོ ཛ་ཊི་ལེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་ད་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༧༠). ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སུ ཨུ་སྶ་ནྣ་པུ་ཉྙ་ནི་སྶ་ནྡ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སཱ་ཀེ་ཏེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཀོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ བ་ནྡྷི. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ དྭེ ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ ས་ཧ་སྶཾ. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ པ་ཉྩ. ད་ས. ཝཱི་ས་ཏི. པ་ཉྙཱ་སཾ; ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ. ཨ་ཉྙོ – ཨ་ཧཾ དྭེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ བ་ནྡྷི. ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛཱ་ན་པ་དཱ མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧུཾ ལོ་ཎ་མྤི ཏེ་ལ་མྤི ཏ་ཎྜུ་ལ་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི ས་ཀ་ཊེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི – ‘ཡ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི’’ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༢). ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཙ ཝི་ན་ཡེ ཙ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནེ པ་ནེ་ས ལཱ་བྷོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རཱ ཨ་དཾ་སུ. པུ་ན ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ རཱ་ཛཱ, ཏ་སྶ དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ནཱ་ག་རཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ག་ཏེ་སུ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ ནཱ་ག་རཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ པ་ན རཱ་ཛཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི དཱ་ནེ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ག་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ལླི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་པ་ད་རེ་ཧི མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཧ་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་རཱ་པེ་སི. དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷཾ པི་ས་ཏི. ནི་ཊྛི་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ག་ནྡྷ་མྦ་ཎེ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཨ་པ་རཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ་ན ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་རི་ཝཱ་རཱ, ཨ་པ་རཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ པ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ན་གྒྷཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཨ་པ་སྶེ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཚ་ཏྟ་པཱ་ད་མ་ཎཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ན་གྒྷཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ དཱ་ནེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ན་ས་མཱི་པེ ཨཱ་ནཱི་ཏོ ཧ་ཏྠཱི ཏཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨ་ཉྙོ ཧ་ཏྠཱི ན་ཏྠཱི’’ཏི? དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཱི པ་ན ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ – ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀོ ཀ་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏཾ དུ་ཊྛ་ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཧ་ཏྠིཾ མ་ཎྜ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ ཐེ་ར་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི དཱ་ནཾ དཱི་ཡི་ཏྠ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཉྩ པ་རི་ས་ཏི ཀཱ་ལོ༹ ཙ ཛུ་ཎྷོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. ཀཱ་ལོ༹ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན་སྶ་ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི་སྶ་ནྟེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀིཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཧོ ན་སྶ་ཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི. ཛུ་ཎྷོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་དཾ རཱ་ཛ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ, ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི? ཀིཾ རཱ་ཛཱ ནཱ་མ སོ, ཡོ རཱ་ཛ་ཏྟ་ནེ ཋི་ཏོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཛྫ ཛུ་ཎྷ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མི, ཀཱ་ལ༹་སྶ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏི. མ་ཡཱ ཁོ པ་ན ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ. ཛུ་ཎྷོ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ མ་ཡི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟེ མ་གྒ་ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཀཱ་ལ༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ན ཝེ ཀ་ད་རི་ཡཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཛ་ནྟི,
བཱ་ལཱ ཧ་ཝེ ན་པྤ་སཾ་ས་ནྟི དཱ་ནཾ;
དྷཱི་རོ ཙ དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ,
ཏེ་ནེ་ཝ སོ ཧོ་ཏི སུ་ཁཱི པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༧༧);
རཱ་ཛཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ས་ཏྠཱ ཙ མེ མ་ནྡ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི, ནཱ་ས་ཀྑིཾ མ་ཉྙེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. སོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ ཙ མེ ན མ་ཧ་ཏཱི ཀ་ཏཱ, ཀོ ནུ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དོ་སོ’’ཏི? ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཝ དོ་སོ, པ་རི་སཱ པ་ན ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཾ ན དེ་སེ་སི་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཱ ན སུ་དྡྷཱ་ཏི? ས་ཏྠཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ༹ཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཏཱ་ཏ, ཀཱ་ལཱ༹’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡི མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ད་ད་མཱ་ནེ ཏ་ཝ ཀ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ རུ་ཛྫ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཀྐོ་མི པ་སྶི་ཏུཾ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ནཾ མ་མ ར་ཊྛ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཛུ་ཎྷཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཏཱ་ཏ, ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཎྜ་པེ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ་སུ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་རི་ཝཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ དི་ནྣ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་དཱ་སི. ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ – ‘‘དྷ་མྨཾ བྷ་ག་ཝཱ དེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ དྭི་ནྣ་མྤི དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དྭེ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨེ་ཀོ་གྷ་པུ་ཎྞཱ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཛུ་ཎྷོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལཱ་བྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ སི་ལོ་ཀོཏི ཝ་ཎྞ་གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ་པི ནཱ་གཱ སུ་པ་ཎྞཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ་པི ཀི་ཏྟིཾ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཝ་ར་རོ་ཛ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ. སོ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་ནྟཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ལི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཛྫཾ ཨ་དི་སྭཱ – ‘‘ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏེ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ སུ་ཕུ་ལླི་ཏ་པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་ས་མུ་ཛྫ་ལི་ཏ་ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀུ་སུ་མ་ས་སྶི་རི་ཀ་ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ས་དི་སེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ མུ་ཁ་མྤི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, མུ་དྡྷཱ་པི ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨུ་པཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཝ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་ནྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ པ་ནེ་ས ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ སི་ལོ་ཀོ་ཏི.
ཡཱ་ཝ མ་ཉྙེ ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་སྶཱ སུ་དྡཱ ནཱ་གཱ སུ་པ་ཎྞཱ ཡ་ཀྑཱ ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ་ཏི ས་བྦེ་ཝ ཏེ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཝི་ག་ཏ་མ་དོ ཁོ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མཾ ཛ་ནཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ན མ་ད་པ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ག་ཏ་མ་དོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱིཏི ཡཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ད་ནྭ་ཡ་མེ་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ད་ནྭ་ཡ་མེ་ཝ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཝཱ་ཙཾ, ཝཱ་ཙཱ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡེ་ན, ཀཱ་ཡོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ –
‘‘ཝཱ་མེ་ན སཱུ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨ་ཛཱ་མི་གོ;
ས་རེ་ན ནེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཛ་ར་གྒ་ཝོ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ སཱུ་ཀ་ར་ཡ་ཀྑོ སཱུ་ཀ་རེ དི་སྭཱ སཱུ་ཀ་ར་ས་དི་སཾ ཝཱ་མ་པ་སྶཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་ཛཱ་མི་གེ དི་སྭཱ ཏཾ་ས་དི་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ནེ་ལ་ཀ་ཝ་ཙྪ་ཀེ དི་སྭཱ ཝ་ཙྪ་ཀ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ནྟོ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, གོ་ཎེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་སཱ་ཎ་ས་དི་སཱ་ནི ཝི་སཱ་ཎཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ – ‘‘གོ་ཎོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨི་ཀ་ཝཱ་ཡ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་ཀུ་ཎེ་ཧི པུ་ཊྛོ ཝཱ་ཡ་སོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཝཱ་ཏ་བྷ་ཀྑོ, ཝཱ་ཏ་བྷ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཎ་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པཱ་དེ་ན ཋི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་པི –
‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཐ བྷ་དྡཾ ཝོ, དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཐ ཉཱ་ཏ་ཡོ;
དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་མྷི ཙཱ’’ཏི.
ས་ཀུ་ཎེ་སུ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏ་ཏོ –
‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཀྑཱི, དི་ཛོ པ་ར་མ་དྷ་མྨི་ཀོ;
ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟོ, དྷ་མྨོ དྷ་མྨོ་ཏི བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶཱ་ས་མཱ་ག་ཏེ ས་ཀུ་ཎེ ཁཱ་དི་ཏྠ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡེ་ན, ཀཱ་ཡོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡེ་ན, ཀཱ་ཡོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏི་ཎྞཱ ཏ་རི་ཏཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ. ‘‘ཀ་ཐ་མི་དཾ ཀ་ཐ་མི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ག་ཏཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ – ‘‘ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ, ཀིཾ རུ་ཀྑོ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ གཱ་མོ, ཨ་ཡཾ ཛ་ན་པ་དོ, ཨི་དཾ ར་ཊྛཾ, ཀིཾ ར་ཊྛཾ ནཱ་མ, ཀ་སྨཱ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ ཨུ་ཛུ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨ་ཡཾ ཝ་ངྐ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཀ་སྨཱ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཀོ་ཙི ཨུ་ཛུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཙི ཝ་ངྐོ, པུ་པྥཾ ཀི་ཉྩི སུ་ག་ནྡྷཾ, ཀི་ཉྩི དུ་གྒ་ནྡྷཾ, ཕ་ལཾ ཀི་ཉྩི མ་དྷུ་རཾ, ཀི་ཉྩི ཨ་མ་དྷུ་ར’’ནྟི ས་ཀ་ངྑོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ. ས་ཏྠཱ ཧི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ནཱ་མ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ལཱ་བྷཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ངྑཱ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ངྑཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་སྶ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཡ་ཐཱ ཀེ་ཙི སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན, ཀེ་ཙི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟེ་ན, ཀེ་ཙི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན…པེ… ཀེ་ཙི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན…པེ… ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན, ཀེ་ཙི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ་ན, ཀེ་ཙི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ནོ་ར་ཐཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ མ་མ ས་ཏྠཱ. མ་མ པ་ན ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་དྷི་ཀཱ་ས་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན པོ་རཱ་ཎ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི, ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤ་ཏཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཱ་ཏི.
༢༩༧. ཡ་ཐ་རི་ཝ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛི་ནཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻུ་ནྟི པ་ཙྩཱ་སི་ས་མཱ་ནཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐཱ་པ་རེ ཏཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པ་རེ – ‘‘ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ནཱ་མ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི དུ་ལླ་བྷཱ, ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀོ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ, ཨེ་ཝ་མྤི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ སོ་བྷེ་ཡྻ ཙེ་ཝ, བ་ཧུ་ཉྩ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་མ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ, མཱ་རི་སཱཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
༢༩༨. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ནྟི ཋཱ་ནཾ. ཨོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ ཙ་སྶ ཏཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ. ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, པ་རི་ཧ་ར་ནྟི དི་སཱ བྷ་ནྟི ཝི་རོ་ཙ་ནཱ;
ཏཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ལོ་ཀོ, ཨེ་ཏྠ ཏེ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཝ་སོ’’ཏི. (མ. ནི. ༡.༥༠༣) –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མེ་ཝ ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༢༦) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཾ ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཙ ཕ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༡) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶཱི ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༠༡) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ད་ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་ཏོ པ་ན པ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡེ་ན་ཏྠེ་ནཱཏི ཡེ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠེ་ན.
ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༠. ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཙ པུ་ཉྙ་སི་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༠༡. སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་སཱ་ད་ནེ སཱ་དྷུ་ས་དྡོ. ས་ངྑཱ་ཡ མོ་དཱ་མཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མོ་དཱ་མ.
གོ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤. ཡཱ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཙི་ར་ར་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ནོཏི ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཡ་མེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ – ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏཾ, མཱ་རི་སཱ, ཡཾ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎོ སོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀི་མེ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ པ་ན བོ་དྷི་ཡཱ པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ ས་རཱ་གཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝོ, མཱ་རི་སཱ, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པུ་རོ་ཧི་ཏོཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་པུ་རོ་ཧི་ཏོ. གོ་ཝི་ནྡོཏི གོ་ཝི་ནྡི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘གོ་ཝི་ནྡོ’’ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏོ. ཛོ་ཏི་པཱ་ལོཏི ཛོ་ཏ་ན་ཏོ ཙ པཱ་ལ་ན་ཏོ ཙ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཨུ་ཛྫོ་ཏིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ངྒ་ལཱ་ཝུ་དྷཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. གོ་ཝི་ནྡོ པཱ་ཏོ་ཝ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪི རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀུ་ཏོ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལིཾ་སཱུ་ཏི. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཀུ་མཱ་རོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཡི. ‘‘ཀིཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཙ པུ་ཊྛོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ གོ་ཝི་ནྡོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནེ་སོ ཀུ་མཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་བྦྷི་སྶ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ན ཏེ་ན ས་མོ པ་ཉྙཱ་ཡ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཚི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ – ‘‘ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཁཱི་ར་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་རཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ མ་མ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཙ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཛོ་ཏ་ན་ཏོ ཙ པཱ་ལ་ན་ཏོ ཙ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ’’ཏི.
ས་མྨཱ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ས་མྨཱ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོཏི ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་བ་ལོ ཨ་ཏྠ་ད་སོ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་སོ, ཏཾ ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་སཾ ཏི་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ. ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶེ་ཝ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱཏི སོ་པི ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༠༥. བྷ་ཝ་མ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལནྟི བྷོ་ཏོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ བྷ་ཝོ ཝུ་དྡྷི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ས་བྦ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ མ་ངྒ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐནྟི? ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, དྷུ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨེ་ས ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ར་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སོ་ཀ་ཝི་ནོ་ད་ན་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. མཱ ནོ བྷ་ཝཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ པ་ཙྩ་བྱཱ་ཧཱ་སཱིཏི མཱ པ་ཊི་བྱཱ་ཀཱ་སི, ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མཱི’’ཏི ནོ མཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་སཱིཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊྛ་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཏཾ པི་ཏ་རཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཾ ས་བྦ་ཀ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ‘‘གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཏ་སྶ པི་ཏཱ; ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི.
ར་ཛྫ་སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༦. ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཡེ ཏེ ‘‘ས་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ, ཏེ ཀི་ར རེ་ཎུ་སྶ ཨེ་ཀ་པི་ཏི་ཀཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་སཾ ར་ཛྫ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ རེ་ཎུ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོཏི རཱ་ཛ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩཱ.
༣༠༧. མ་ད་ནཱི་ཡཱ ཀཱ་མཱཏི མ་ད་ཀ་རཱ པ་མཱ་ད་ཀ་རཱ ཀཱ་མཱ. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨེ་ས ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ནྟུ བྷོ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༠༨. ས་རཱ་མ་ཧཾ བྷོཏི ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་དཱ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཀེ་ན དི་ཊྛཾ, ཀེ་ན སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་རཱ་མ་ཧཾ བྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐནྟི ཀིཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ དེ་ཝ་ཏྟཾ ག་ཏེ ར་ཉྙེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, དྷུ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨེ་ས ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝི་ནོ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ. ས་བྦཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སཱིཏི ས་བྦཱ་ནི ཚ ར་ཛྫཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ར་ཛྫཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི, རེ་ཎུ་སྶ ར་ཉྙོ ར་ཛྫོ་ས་ར་ཎ་པ་དེ་སོ ད་ས་གཱ་ཝུ་ཏཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན རེ་ཎུ་སྶ ར་ཛྫཾ ཝི་ཏཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི? ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ར་ཛྫཾ ཨ་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཛྫ་པ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི ཙེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི ཙ. པ་ར་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཧི – ‘‘བྷ་ཏྟཾ དེ་ཐ, གོ་ཎཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཨི་མེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱི་ལ༹ཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨི་མི་ནཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ལ་དྡྷ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ པཱི་ལ༹ཾ ན མ་ཉྙ་ནྟི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ‘‘ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙི་རཾ ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊྛ་པེ་སི.
‘‘ད་ནྟ་པུ་རཾ ཀ་ལི་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་སྶ་ཀཱ་ན་ཉྩ པོ་ཏ་ནཾ;
མཱ་ཧི་སྶ་ཏི ཨ་ཝ་ནྟཱི་ནཾ, སོ་ཝཱི་རཱ་ན་ཉྩ རོ་དུ་ཀཾ.
མི་ཐི་ལཱ ཙ ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཙ་མྤཱ ཨ་ངྒེ་སུ མཱ་པི་ཏཱ;
བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཙ ཀཱ་སཱི་ནཾ, ཨེ་ཏེ གོ་ཝི་ནྡ་མཱ་པི་ཏཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ན་ག་རཱ་ནི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་པི་ཏཱ་ནི.
‘‘ས་ཏྟ་བྷཱུ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ཙ, ཝེ་སྶ་བྷཱུ བྷ་ར་ཏོ ས་ཧ;
རེ་ཎུ དྭེ ཙ དྷ་ཏ་ར་ཊྛཱ, ཏ་དཱ་སུཾ ས་ཏྟ བྷཱ་ར་དྷཱ’’ཏི. –
ཨི་མཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ ས་ཏྟ་བྷཱུ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ ཝེ་སྶ་བྷཱུ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ བྷ་ར་ཏོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀོ རེ་ཎུ ནཱ་མ, དྭེ པ་ན དྷ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ བྷཱ་ར་དྷཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཨ་བྦྷུ་གྒ་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༡. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྥ་ནྣཱ. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་མྷེ ས་ཏྟ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་མ་གྒེ ཀ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, པུ་བྦཱུ་པ་ཀཱ་རི་སྶ པ་ན ན སུ་ཀ་རཱ པ་ཊི་ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཨ་མྷེ ས་ཏྟ་པི ཛ་ནེ ཨེ་སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཉྩ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ཝུ་དྡྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ་པི – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏེ ས་མ་གྒཱ ཀ་ཏཱ, ས་ཙེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙོ སེ་ནཱ་པ་ཏི པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་པ་ཏི་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མི ནེ་སཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལེཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་མྨུ་ཁོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ ཝཱ ན ཝཱ, ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ ས་མྨུ་ཁོ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ ཋ་པེ་སི. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལེ’’ཏི. དི་ཝ་ས་སྶ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏོ ཝཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ན་ཧཱ་ཏ་ཀཱ. ཝ་ཏ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝཱ ན་ཧཱ་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཁཱ་ད་ནྟི ན པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ན་ཧཱ་ཏ་ཀཱ.
༣༡༢. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪཱིཏི ཨ་བྷི་ཨུ་གྒ་ཙྪི. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ‘‘ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ’’ནྟི ནི་སི་ནྣ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀི་ར – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཝ་ཎྞུ་པྤ་ཏྟི ཁོ པ་ན ན བྷཱ་རི་ཡཱ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཎྞ་སྶ ར་ཀྑ་ན་མེ་ཝ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ མེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཝ, ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི.
༣༡༣. ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ནྟ་རཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ས་ལླ་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཏོ ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
༣༡༦. སཱ་དི་སི་ཡོཏི ས་མ་ཝ་ཎྞཱ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ.
༣༡༧. ན་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་ས་ན་ཀྑ་མཾ བ་ཧི ན་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི, ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་ཁེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པི ཏ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཝཱ བྷ་ཡ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཝཱ ན་ཏྠི, བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཏྠ་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྲ་ཧྨུ་ནཱ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༨. བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ མ་ཡནྟི (དཱི. ནི. ༢.༡༧༩) མ་ཡཾ ཀི་ནྟི ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཀི་ནྣཱ་མོ, ཀིཾ གོ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཾ ཝེ ཀུ་མཱ་རཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི མཾ ‘‘ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ‘‘ད་ཧ་རོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེཏི སེ་ཊྛ་ལོ་ཀེ. ས་ན་ནྟ་ནནྟི ཙི་ར་ཏ་ནཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀཾ. ཨ་ཧཾ སོ པོ་རཱ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ནཱ་མ བྲ་ཧྨཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡ ཛཱ་ནཱ་ཧཱིཏི གོ་ཝི་ནྡ པ་ཎྜི་ཏ, ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཨེ་ཝཾ མཾ དྷཱ་རེ་ཧི.
‘‘ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཛྫཾ, མ་དྷུ་སཱ་ཀ་ཉྩ བྲ་ཧྨུ་ནོ;
ཨ་གྒྷེ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨ་གྒྷཾ ཀུ་རུ་ཏུ ནོ བྷ་ཝ’’ནྟི. –
ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒྷནྟི ཨ་ཏི་ཐི་ནོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཐ, ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨི་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ཐ, པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ཐ, ཨི་དཾ པ་ཛྫཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཏེ་ལཾ, ཨི་ཏོ པཱ་དེ མ་ཀྑེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་དྷུ་སཱ་ཀ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ‘‘ཨི་དཾ སྭེ, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་དྷིཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏི. མ་དྷུ་སཱ་ཀཾ པ་ན ཨ་ལོ་ཎཾ ཨ་དྷཱུ་པ་ནཾ ཨ་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན སེ་དི་ཏ་སཱ་ཀཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ས – ‘‘ཨི་དཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨ་གྒྷེ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མེ ས་བྦེ་པི ཨ་གྒྷཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨ་ཏྠི. ཏེ ཨ་གྒྷེ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་གྒྷཾ ཀུ་རུ་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ ཨི་ད་མ་གྒྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ས – ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི བྲ་ཧྨཱ ན བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏི་ཐི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ མ་མ པ་རི་བྷོ་ག་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀོ་ཧ་ཉྙེ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋི་ཏོ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ དཱ་ནི མེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཏེ ཨ་གྒྷཾ, ཡཾ ཏྭཾ གོ་ཝི་ནྡ བྷཱ་ས་སཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཡཾ ཏྭཾ གོ་ཝི་ནྡ བྷཱ་ས་སི – ‘‘ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་ཏྲ ཏེ མ་ཡཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་མ, པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་མ, པཱ་དཱ་པི མེ དྷོ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟུ, ཏེ་ལེ་ན་པི མ་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟུ, ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཀ་མྤི པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཡཱ དི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ ཡཾ ཏྭཾ བྷཱ་ས་སི, ཏཾ ཏཾ མ་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཏེ ཨ་གྒྷཾ, ཡཾ ཏྭཾ གོ་ཝི་ནྡ བྷཱ་ས་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་གྒྷཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀ་ངྑཱི ཨ་ཀ་ངྑིཾ པ་ར་ཝེ་དི་ཡེ་སཱུཏི ཨ་ཧཾ ས་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ བྷ་ཝ་ནྟཾ པ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊེ་སུ པ་ར་ཝེ་དི་ཡེ་སུ པ་ཉྷེ་སུ ནི་བྦི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ.
ཧི་ཏྭཱ མ་མ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ མ་མ, ཨི་དཾ མ་མཱ་ཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏ་ཎྷཾ ཙ་ཛི་ཏྭཱ. མ་ནུ་ཛེ་སཱུཏི ས་ཏྟེ་སུ, མ་ནུ་ཛེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི མ་ནུ་ཛོ མ་མ་ཏྟཾ ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ནྟོ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨུ་དེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི, ཏཱ་དི་སོ བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོ. ཀ་རུ་ཎེ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ, ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷོཏི ཝི་སྶ་ག་ནྡྷ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སི་ཀྑ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སི་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨུ་པ་རི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡེ་ན ཙ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
༣༢༠. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏེ ཨ་ཝི་དྭཱཏི ཨེ་ཏེ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ ཨ་ཧཾ ཨ་ཝི་དྭཱ, ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ བྲཱུ་ཧི དྷཱི་རཱཏི ཏེ མེ ཏྭཾ ཨི་དྷ དྷཱི་ར པ་ཎྜི་ཏ, བྲཱུ་ཧི, ཝ་ད. ཀེ་ནཱ་ཝ་ཊཱ ཝཱ་ཏི པ་ཛཱ ཀུ་རུ་ཏཱུཏི ཀ་ཏ་མེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཝ་རི་ཏཱ པ་ཛཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ ཝཱ་ཡ་ཏི. ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གཱ. ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱཏི ནི་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཏི ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ. ཀ་ཏ་མེ་ན ཀི་ལེ་སེ་ན པ་ཛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ མ་གྒོ ནི་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཀོ་དྷོ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ ནི་ཀ་ཏི ཙ དུ་བྦྷོཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀོ་དྷོ ཙ, པ་ར་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙ, ས་དི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནི་ཀ་ཏི ཙ, མི་ཏྟ་དུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དུ་བྦྷོ ཙ. ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ ཨུ་སཱུ་ཡཱཏི ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱ ཙ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ ཙ, པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་སཱུ་ཡཱ ཙ. ཨི་ཙྪཱ ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་ར་ཧེ་ཋ་ནཱ ཙཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་ཙྪཱ ཙ, མ་ཙྪ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་ཝི་ཙྪཱ ཙ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ར་ཧེ་ཋ་ནཱ ཙ. ལོ་བྷོ ཙ དོ་སོ ཙ མ་དོ ཙ མོ་ཧོཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ལུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ལོ་བྷོ ཙ, དུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དོ་སོ ཙ, མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་དོ ཙ, མུ་ཡ྄ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མོ་ཧོ ཙ. ཨེ་ཏེ་སུ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་སུ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཡུ་ཏྟཱ པ་ཛཱ ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ས་ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷཱ པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱཏི ཨེ་སཱ པ་ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མ་གྒཱ ཙཱ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་མྤི ཨི་མི་ནཱ དཱི་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱཏི ཏེ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ སུ་ཁེ་ན ནི་མྨ་དེ་ཏ་བྦཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟི, དུ་པྤ་ཛ་ཧཱ དུ་ཛྫ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཡ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སྭཱ་ག་མ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཏཱ་ཏ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་པུ་རི་སོ ད་ཧ་རོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཏྟི་སི་རི་ཝི་ལཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཝ པ་བྦ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ ཨ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་རཾ, བུ་དྡྷ་ཏ་ནྟི ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
རེ་ཎུ་རཱ་ཛ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ‘‘མ་མ ཨི་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི. ས་ཙེ སོ་པི པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ. ནོ ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ,…པེ… ནཱ་ཧཾ པོ་རོ་ཧ་ཙྩེ ར་མེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏྭཾ པ་ཛཱ་ན་སྶུ ར་ཛྫེ་ནཱཏི ཏ་ཝ ར་ཛྫེ་ན ཏྭ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧི. ནཱ་ཧཾ པོ་རོ་ཧི་ཙྩེ ར་མེཏི ཨ་ཧཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ན ར་མཱ་མི, ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སྨི, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ནཱ་ཧཾ པོ་རོ་ཧི་ཙྩེ ར་མེ་ཏི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ – ‘‘དྷུ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧེ བྷོ་གཱ མ་ནྡཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ནྟོ – ‘‘ས་ཙེ ཏེ ཨཱུ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི. ཨ་ཧཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡཱ་མི ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན – ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ས ཨེ་ཀ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཧིཾ་སི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ,
‘‘ཡོ ཏཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝཱ་རེ་མི, བྷཱུ་མི་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཧཾ;
ཏུ་ཝཾ པི་ཏཱ ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟོ, མཱ ནོ གོ་ཝི་ནྡ པཱ་ཛ་ཧཱི’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཏཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ཏཾ ཝཱ་རེ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི. བྷཱུ་མི་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཧནྟི ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཧཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སཱ་མཱི, སྭཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སྶཱ་མི. ཏུ་ཝཾ པི་ཏཱ ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟོཏི ཏྭཾ པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. སོ ཏྭཾ མ་མ མ་ནཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ མ་ནཾ གོ་ཝི་ནྡ, པཱ་ཛེ་ཧི; ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་སི ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶུ. ཨ་ཧཾ པ་ན ཏ་ཝ མ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཏ་ཡཱ དི་ནྣ་པི་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏཾ ཨ་སི་ཙ་མྨ་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ར་ཐཾ ཝཱ ཏེ པཱ་ཛེ་སྶཱ་མི. ‘‘མཱ ནོ གོ་ཝི་ནྡ, པ་ཛ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏྭཾ པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ, ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་སྶཱ་མི. མཱ ནོ ཏྭཾ བྷོ གོ་ཝི་ནྡ, པ་ཛ་ཧི, མཱ པ་རི་ཙྩ་ཛཱི་ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཡཾ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘ན མ་ཏྠི ཨཱུ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི, ཧིཾ་སི་ཏཱ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙོ སུ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ་ཧཾ ན ག་ཧེ ར་མེ’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན མ་ཏྠཱིཏི ན མེ ཨ་ཏྠི. ག་ཧེཏི གེ་ཧེ. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི –
‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཀ་ཐཾ ཝ་ཎྞོ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ;
ཡ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཛ་ཧཱ་སི ནོ, གེ་ཧེ ཨ་མྷེ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཛ་ཧཱ་སི ནོ, གེ་ཧེ ཨ་མྷེ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་རི་ཏེ གེ་ཧེ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཀ་རོ་ནྟོ ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཙ ཨ་མྷེ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱི ས་བྦེ ཨ་པ་རི་སེ་སེ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཛ་ཧཱ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་སྶ མེ པུ་བྦེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་སྶཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྠ་སྶ. ཡི་ཊྛ་ཀཱ་མ་སྶ མེ ས་ཏོཏི ཡ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ མེ ས་མཱ་ན་སྶ. ཨ་གྒི པ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཨཱ་སི, ཀུ་ས་པ་ཏྟ་པ་རི་ཏྠ་ཏོཏི ཀུ་ས་པ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཏྠ་ཏོ ས་པྤི་ད་དྷི་མ་དྷུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒི ཛ་ལ་ཡི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ ཨཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ མ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ས་ན་ནྟ་ནོཏི ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ས་ཡ་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྟེ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ཐ. ཏེ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱཏི ཏེ མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མ, ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཝ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀཱ་ཙོཏི ནི་ཀྐཱ་ཙོ ཨ་ཀ་ཀྐ་སོ. གོ་ཝི་ནྡ་སྶཱ་ནུ་སཱ་ས་ནེཏི ཏ་ཝ གོ་ཝི་ནྡ་སྶ སཱ་ས་ནེ. བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཝི་ནྡ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཚ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི རེ་ཎུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ར་ཛྫཾ ནཱ་མ མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ བྷཱ་ཏི་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི མཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ར་ཛྫ་སི་རིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཏ་ར་མ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སུནྟི ར་ཉྙོ ཙི་ནྟི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་དཱ་ཙི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷོ་གཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སུཾ. དྷ་ནེ་ན སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཡྻཱ་མ ས་ངྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་མ. ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏནྟི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པི་ཡ་ཏུ ག་ཎྷི་ཡ་ཏུ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཧ་སཱཏི བྷ་ཝ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཛཱ་ཏཾ.
༣༢༣. ས་ཙེ ཛ་ཧ་ཐ ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ས་ཙེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཙ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཐ. ཡ་ཏྠ ས་ཏྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཡེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་ཏྟོ ལ་གྒོ ལ་གྒི་ཏོ. ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ྄ཧོ ད་ལ༹ྷཱ ཧོ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཐ, ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཱ བྷ་ཝ་ཐ. ཁ་ནྟཱི་བ་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཁ་ནྟི་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཨེ་ས མ་གྒོ ཨུ་ཛུ་མ་གྒོཏི ཨེ་ས ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒོ ཨུ་ཛུ་མ་གྒོ ནཱ་མ. ཨེ་ས མ་གྒོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི ཨེ་སེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་དི་ས་མ་གྒོ ཨུ་ཏྟ་མ་མ་གྒོ ནཱ་མ. ས་དྡྷ་མྨོ ས་བྦྷི ར་ཀྑི་ཏོཏི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ ཙ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་བྦྷི་ར་ཀྑི་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ་ནཱ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི.
ཀོ ནུ ཁོ པ་ན བྷོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནནྟི བྷོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལཱུ༹་པ་མཾ ཏི་ཎ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ་པ་མཾ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨཾ, ཏ་སྶ ཀོ ག་ཏིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀི་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི? ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོཏི པ་ར་ལོ་ཀོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ ག་ནྟ་བྦོ་ཝ, ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ. མ་ནྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ མ་ནྟེ་ཏ་བྦཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ བྷུ་མྨཾ. མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦནྟི མ་ནྟཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ? ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ དུ་ཛྫཱ་ན་ཏཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་སྶཾ ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ ཙཱཏི བྷོ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཡ་སཱ ཙེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ལཱ་མ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ ཙ, ས་ཀ་ལ་གཱ་མཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ དུ་ལླ་བྷ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཡ་ས་ཏྟཱ, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ཉྩ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་པུ་རོ་ཧི་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ག་ནྡྷཾ ཨ་གྒ་མཱ་ལཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཉྙནྟི ཨ་ཧ་ཉྷི བྷོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཀ་ཏི་ར་ཉྙཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ. བྲ་ཧྨཱ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ས་དི་སོ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ཝ་སེ་ས་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན་མྷི ས་ཀྐ་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ས་དི་སོ.
བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོཏི སཱ་དི་སི་ཡོ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ, ཨ་ཉྙཱ པ་ན་སྶ ཏཱི་སུ ཝ་ཡེ་སུ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ བ་ཧུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ.
མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༦. ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏཱིཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ཀི་ར ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ནྟི, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཏྟ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཝཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ན་མོ བུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ ‘‘ན་མ་ཏྠུ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ, ན་མ་ཏྠུ ས་ཏྟ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༢༧. མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ མ་གྒཾ དེ་སེ་སཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་སི.
༣༢༨. ས་བྦེ་ན་ས་བྦནྟི ཡེ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུཾ. ཡེ ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ནིཾ་སཱུཏི ཡེ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མྤི ན ཛཱ་ནིཾ་སུ, ན ས་ཀྑིཾ་སུ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ. ཨ་མོ་གྷཱཏི ས་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཨ་ཝ་ཉྫྷཱཏི ན ཝ་ཉྫྷཱ. ས་བྦ་ནི་ཧཱི་ནཾ པ་ས་ཝ་ནྟི ག་ནྡྷ་བྦ་ཀཱ་ཡཾ པ་ས་ཝི. ས་ཕ་ལཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧི སཱ་ཏྠཱ. ས་ཨུ་དྲ་ཡཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཝུ་ཌྜྷི.
༣༢༩. ས་རཱ་མ་ཧནྟི ས་རཱ་མི ཨ་ཧཾ པ་ཉྩ་སི་ཁ, ཨི་མི་ནཱ ཀི་ར པ་དེ་ན ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་སི་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ན ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚེ ཝི་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ. ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ན ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཝི་ག་མེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ན ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི མ་གྒོ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི མ་གྒོ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱི་སུ མ་གྒོ, ཏཱི་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི མ་གྒ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ས་ཙྩ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༣༣༠. ཡེ ན ས་བྦེ་ན་ས་བྦནྟི ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཱི་ཎི ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཙི་ཎྞ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་མོ་གྷཱ…པེ… ས་ཕ་ལཱ ས་ཨུ་དྲ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༨༨) བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་སཾ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ལཱ་ཁཱ་ར་སེ ནི་མུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཛཱ་ལ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.