ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ཨ་པ་སཱ་རེ་སཱིཏི ཨ་པ་ནེ་སི. ཨ་པེ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ. ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོཏི་ཨཱ་དི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨ་ནི་བ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སྶ ས་དོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི, ‘ཧ་ནྡ་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྥུ་ཊོཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ ཨ་བྷ་རི་ཏོ ཝཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སེ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ས ད་ས མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི ཝཱི་ས་ཏི. ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ ཏིཾ་ས་ཏི ཏིཾ་ས་ཏི. ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ. ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ པ་ཉྙཱ་སཾ པ་ཉྙཱ་སཾ. ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ ས་ཊྛི ས་ཊྛི དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ན བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི. ‘‘ཨ་པེ་ཧི མཾ, མཱ གྷ་ཊྚེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཏཱ ཁོ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་པི ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༧) ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨོ་ཝཱ་རེ་ནྟོཏི ཨཱ་ཝཱ་རེ་ནྟོ. ཐེ་རོ ཀི་ར པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀ་ས་དི་སོ. སོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་མ་ཧཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་ཁཾ ད་ཊྛུཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཀིཾ པ་ན ཏཱ ཐེ་རཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི? ཨཱ་མ, ན ས་ཀྐོ་ནྟི. དེ་ཝ་ཏཱ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་སྶི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ. ཐེ་ར་སྶ ཙ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ་ཝ ཏེ་ཛུ་སྶ་དོ, ན ཨ་ཉྙེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི? ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཝི་པ་སྶི་མྷི ཀི་ར ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་ས་སྶ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་ར་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀཾ་སུ, དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏ་ནཱ་ཡཱ་མཱ་ཧི ཝི་ད་ཏྠི་ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ཧི དྭ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལཱ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཧ་རི་ཏཱ་ལེ་ན ཙ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཡ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀི་ཙྩཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ བྷུ་མྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶེ་སུ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ པཱུ་ཛེ་སི.
ཏ་དཱ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱི་ཏ་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ. དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པཱུ་ཛེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. སོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་རོ ཏེ་ཛུ་སྶ་དོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དེ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་ཏི ཨཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༠༡. ཀ་ཐཾ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ – ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཐ, ཀ་ཐཾ བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཏཱ ཏུ་མྷེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་སཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ནྟཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙི་ནི་ཡོཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཐ་ཝིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙི་ནི་ཡོ. ཀ་ནྡ་ནྟཱིཏི རོ་ད་ནྟི. ཚི་ནྣ་པཱ་ཏཾ པ་པ་ཏ་ནྟཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡོ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གཾ ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ དྭེ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀིཾ པུ་ར་ཏོ ས་ཀིཾ པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཀིཾ ཝཱ་མ་ཏོ ས་ཀིཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ སཾ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི – ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ནྟཱ་ན་ནྡ, དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙི་ནི་ཡོཏི པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝཱི ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཀོ བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ ཨོ་སཱི་ད་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༢༨). ཏ་སྨཱ ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝིཾ མཱ་པེ་སུཾ, ཏཱ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙི་ནི་ཡོ’’ཏི.
ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི པ་ཧཱི་ན་དོ་མ་ན་སྶཱ སི་ལཱ་ཐ་མྦྷ་ས་དི་སཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་དེ་ཝ་ཏཱ.