༢. མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… ཀུ་རཱུ་སཱུཏི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀུ་རཱུ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀུ་རཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀུ་རཱུ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ནཱ་ཧུ – མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱུ་མི ཨུ་ཏྟ་མ་དཱི་པོ ཨ་ཏི་ར་མ་ཎཱི་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པེ ཨ་ནུ་སཾ་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. ཀ་སྨཱ དེ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་སི? ཀིཾ ན པ་སྶ་སི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ, ན་ནུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་ར་ནྟི? རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ – ‘‘མ་ནྡྷཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ, ན ས་ཀྐཱ ཡུ་དྡྷེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ’’ནྟི ས་ཀཾ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སུཾ. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ཋཱ་ན’’ནྟི?
ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ, དེ་ཝ, ཨི་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶི་མཱ་ནི ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནཱ་ནི – ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ པཱ་སཱ་དོ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཱ སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝ་ས་བྷཱ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐོ ཏ་ཐཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ཧ་ཏྠཱི, དི་བྦ་རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ, ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཾ, མི་སྶ་ཀ་ཝ་ནཾ, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཱ པ་ཉྩ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཱ ཛ་ཡ་ཀུ་སུ་མ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ, ཡ་སྶཱ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ ནི་སཱི་ད་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི. ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཐ དྭི་ནྣཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་པ་མུ་ཁཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཀྐོ – ‘‘མ་ནྡྷཱ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ, ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀཾ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནུ་སཱ་ས མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ར་ཛྫཾ དྭེ བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་མ་དཱ་སི. ར་ཉྙོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཙྪི, དེ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ས་ཀྐེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨ་ཀྑི་ནི་མི་ས་མ་ཏྟེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟཱ དེ་ཝཱ ས་ཀྐ་སྶ ཙ ཏ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཡཱ་ཝ ཚ་ཏྟིཾ་ས ས་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙུ་ཏཱ, ཏཱ་ཝ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཏྟོ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན ཕུ་ཊྛ་ག་ཏྟོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ པ་ན པུ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ མ་ནྡྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ མ་ནྡྷཱ་ཏུ ར་ཛྫ་ནྟི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སི. ཏེ་པི ཏཱི་ཧི དཱི་པེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པུ་ན ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘དེ་ཝ, མ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནོ དེ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཛ་ན་པ་ད་མ་དཱ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ཏཱ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ – ‘‘ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛ’’ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷི, ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ‘‘ཨ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དོ’’ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་པ་དེ་སོ ‘‘ཀུ་རུ་ར་ཊྛ’’ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷི, བ་ཧུ་ཀེ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི དྷ-ཀཱ་ར་སྶ ད-ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀ་མྨཱ་སོ ཨེ་ཏྠ ད་མི་ཏོ་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་ད་མྨོ.ཀ་མྨཱ་སོཏི ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོ པོ་རི་སཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར པཱ་དེ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཎོ རུ་ཧ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་དཱ་རུ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ རུ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཙ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ད་མི་ཏོ པོ་རི་སཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ. ཀེ་ན? མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཏི? མ་ཧཱ་སུ་ཏ་སོ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་མེ པ་ན ཐེ་རཱ ཛ་ཡ་དྡི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་དོ ད་མི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘པུ་ཏྟོ ཡ་དཱ ཧོ་མི ཛ་ཡ་དྡི་ས་སྶ;
པ་ཉྩཱ་ལ་ར་ཊྛ་དྷི་པ་ཏི་སྶ ཨ་ཏྲ་ཛོ.
ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ན པཱ་ཎཾ པི་ཏ་རཾ པ་མོ་ཙ་ཡིཾ;
ཀ་མྨཱ་ས་པཱ་ད་མྤི ཙ་ཧཾ པ་སཱ་ད་ཡི’’ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན དྷ-ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀུ་རཱུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀི་ར ཀུ་རུ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨོ, ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨཱ་སོ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་སོ ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཝི་ཊྛ་ནི་ག་མ་སྶཱ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ. བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་ས་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར ཏ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ ཀོ་ཙི ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ནི་ག་མ་ཏོ པ་ན ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་ཧོ་སི ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏཾ ནི་ག་མཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོ, ཏཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ – ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སཱི་དཱིཏི ཨུ་པཱ་ཝི་སི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཀ་ཐཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ, ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ, ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ, ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཾ, ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧི ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ནི་སི་ནྣོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ནི་སི་ནྣོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ ཚ ནི་ས་ཛྫ་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ལཱ་ཁཱ་ར་སཾ ཝི་གཱ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊཾ པཱ་རུ་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་མཱ་ལཱ་ཝི་ཏཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡ པ་ན ཝེ་ལཱ་ཡ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ་ཏི? སཱ་ཡ་ནྷ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་རཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་སུ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ སཱི་ཏ་ལེ ཀ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི. སོ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟཾ, ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་དིཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷཾ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ པཱ་པེ་ནྟོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མྨ་སི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི – ‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙཱ’ཏི ཀ་ཐི་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ས་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཨ་དྡྷཱ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ལི་ནྡཾ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ, བྷུ་མྨ་ནྟ་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ, ས་མ་ཡ་ནྟ་ར་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ས་ནཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི.
སོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ས་ཏ་ཝཱ་ར་མྤི ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ར་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མཾ བུ་དྡྷ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ ཉཱ་ཎ་ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ སོ་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷ་སཱི་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ ཉཱ་ཎ་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ སོ་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷ་སི་ནྡྷ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཝི་ཀྐ་མཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ཡ་ནྷ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ’’ཏི.
ཡཱ་ཝ ག་མྦྷཱི་རོཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ས་དྡོ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་མཱ་ཎཾ ག་མྦྷཱི་རོ, ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོཏི ག་མྦྷཱི་རོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ཏི, དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཉྷི ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སཾ ཧོ་ཏི པཱུ་ཏི་པ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཉྷི ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ཏ་པོ་རི་སཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ་ཝ་བྷཱ་སཾ ཧོ་ཏི མ་ཎི་ག་ངྒཱ་ཡ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཉྷི ས་ཏ་པོ་རི་ས་མྤི ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ་ཝ་བྷཱ་སཾ ཧོ་ཏི ཙཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སཾ ཧོ་ཏི སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་ཀ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཡ་ཉྷི ག་མྦྷཱི་རོ ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མྷ་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ནི་སཱི་དི.
བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ, སི་ནེ་རུཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མི་ཉྫཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཝི་ནཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ, པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་པ་ཉྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཧ་ནྡ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱ ཧེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ མཱ ཧེ་ཝནྟི ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ མཱ བྷ་ཎཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ ཧེ་ཝ་ནྟི ཙ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་སྶཱ་དེ་ནྟོ་པི བྷ་ཎ་ཏི ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ་པི.
ཨུ་སྶཱ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་དེ་ནྟོ – ཨཱ་ན་ནྡ, ཏྭཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ, ཏེ་ན ཏེ ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ནེ་ས ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ, ག་མྦྷཱི་རོ་ཡེ་ཝ ཙ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པ་མཱ ཝ་ད་ནྟི. ཚ་མཱ་སེ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་པུ་ཊྛ་སྶ ཀི་ར ཀ་ཏ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧཱ་མ་ལླ་སྶ ས་མ་ཛྫ་ས་མ་ཡེ ཀ་ཏ་མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎཾ ད་སྶེ་སུཾ, སོ – ཀིཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ. མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎོ་ཏི. ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ན་ནྟི. ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཧིཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི དྭེ པཱ་སཱ་ཎེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་གུ་ལེ༹ ཝི་ཡ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ མ་ལླ་སྶ མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎོ ལ་ཧུ་ཀོ་པི ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ལ་ཧུ་ཀོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཚ་མཱ་སེ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་པུ་ཊྛོ མ་ལློ ཝི་ཡ ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཡ་ཐཱ མ་ལླ་སྶ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ལླ་པཱ་སཱ་ཎོ ལ་ཧུ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ, སོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཙ ཏི་མི་ནཱ་མ མ་ཙྪོ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, ཏི་མི་པི་ངྒ་ལོ ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལོ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ན་ནྡོ ཏི་མི་ན་ནྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་ཧོ མ་ཧཱ་ཏི་མཱི་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལེ་ནེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟི. ཏ་སྶ ཀི་ར ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞཾ ཙཱ་ལེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ པ་དེ་སེ ཨུ་ད་ཀཾ ཙ་ལ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞཾ. ཏ་ཐཱ ན་ངྒུ་ཊྛཾ, ཏ་ཐཱ སཱི་སཾ. དྭེ པ་ན ཀ་ཎྞེ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ པ་དེ་སེ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཀྐུ་ཐ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཊྛིཾ ཚཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ག་མྦྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ཀུ་ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ, མ་ཡཾ པི་ཊྛི་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཙྪཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ཙ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཀྑོ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝཱ་མ་པ་ཀྑོ, པི་ཉྪ་ཝ་ཊྚི ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ, གཱི་ཝཱ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ, མུ་ཁཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནཾ, པཱ་དཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ. ཏ་སྨིཾ སུ་པ་ཎྞ་ཝཱ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཨ་ན་ནྟོ ཨ་ན་ནྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀུ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ཏཱ, མ་ཡཾ པ་ཀྑ་ཝཱ་ཏ་པྤ་སཱ་ར་ཎོ་ཀཱ་ས་མྤི ན ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡུ་པ་པ་ནྣ་སྶ སུ་པ་ཎྞ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཏྟོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ཀྑཱི་ནཾ པ་རི་ཏྟོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོ པ་ན པཱ་ད་ནྟ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ དྭི་ནྣཾ བཱ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ. བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན ཚ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ མུ་ཁཾ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ. ན་ལཱ་ཊཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ. སཱི་སཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ག་མྦྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀུ་ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ, མ་ཡཾ ཛཱ་ཎུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡུ་པ་པ་ནྣ་སྶ རཱ་ཧུ་ནོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཝ་ཙ; མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཐེ་ར་སྶ ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཏི་ཏྠ་ཝཱ་སེ་ན, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི.
པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ
ཨི་ཏོ ཀི་ར ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་མེ ཀ་པྤེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་སྶ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨཱ་ན་ནྡོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ, སུ་མེ་དྷཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི མཱ་ཏཱ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི. ཨ་ཐ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ པ་དུ་མཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྶ དྷུ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ན་ཝུ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ནི, ཀེ་ས་རཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠཾ, ཀ་ཎྞི་ཀཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ, ན་ཝ་གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎོ རེ་ཎུ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ པ་ན ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣཾ བཱ་ཧཱ་ན་མ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠཾ, ན་ལཱ་ཊཾ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ་ན པཱ་དེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟཱ་ཡ ན་ཝ་གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎོ རེ་ཎུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠཾ པ་དེ་སཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་ཀི་ཎྞ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཙུ་ཎྞཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩོ་ཀི་ཎྞོ. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་སྶ དེ་ཝི་ལོ ཙ སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་མི་ཏཱ ཙ ཨ་ས་མཱ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ. སུ་མ་ནོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ པི་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ཝ་ས་ཏི.
ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ སུ་མ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ ཋཱ་ནེ བྷོ་ག་གཱ་མཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་ར་ཉྩ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སུ་མ་ནོ ར་ཉྙོ པེ་སེ་སི – ‘‘པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཱ ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ཋ་པི་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་པེ་སེ་སི. སོ ནི་ཀྑ་མྨ ཙོ་རེ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟོ, དེ་ཝ, ཛ་ན་པ་དོ’’ཏི ར་ཉྙོ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ – ‘‘སཱི་གྷཾ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཏུ་ཊྛོ, ས་ཙེ མེ ཝ་རཾ དེ་ཏི, ཀིཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཧ་ཏྠིཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཐ, ར་ཐཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཎྷ་ཐ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པ་རེ – ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ཐ་ཝི་སྶ་ར་སྶ པུ་ཏྟཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ ན དུ་ལླ་བྷཾ, ལ་དྡྷ་མྤི ཙེ་ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ, པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ; ཏ་སྨཱ ཏེ དེ་ཝེ ཝ་རཾ ད་ད་མཱ་ནེ ཏེ་མཱ་སཾ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. སོ – ‘‘ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ, ན མ་མེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཱ་པི ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཙུ་མྦི་ཏྭཱ – ‘‘ཝ་རཾ ཏེ པུ་ཏྟ, དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཝ་ཉྫྷཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨི་མ་མེ་ཝ ཝ་རཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏཱ་ཏ, ཨ་ཉྙཾ ཝ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཝ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་མ དྭེ ཀ་ཐཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མེ་ཝ དེ་ཧི, ན མེ ཨ་ཉྙེ་ན་ཏྠོ’’ཏི. ཏཱ་ཏ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ དུ་ཛྫཱ་ནཾ, ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ན ཨི་ཙྪི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ དི་ནྣེ་པི ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི? སོ – ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. སོ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ཏཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ, ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ད་སྶེ་ཐ མེ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ནྟི. ན མ་ཡཾ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷཱ་མཱ་ཏི. ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘སོ ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ’’ཏི. ཐེ་ར་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སྶི་ཏུཾ, ད་སྶེ་ཐ མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ – ‘‘ཨེ་ཧི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘སུ་མ་ན, ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. ཐེ་རོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་དཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ་ཏི? བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་སུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན – ‘‘ན མ་ཡཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷཱ་མཱ’’ཏི མཾ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་ཧེ་སུཾ. ཐེ་རོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་སི. ཐེ་རོ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཝ་ལླ་བྷོ མ་ཉྙེ་ཏི. ཨཱ་མ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཝ་ལླ་བྷོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ་ཏི. བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནེ ཀིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལླ་བྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཧཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཝ་ལླ་བྷོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏེ་མཱ་སཾ མེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དི་སྭཱ ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ, ཁོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་མི, མ་ཡཱ པེ་སི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དི་ནྣཱ མེ, དེ་ཝ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཉྙཱ, མ་ཡཱ པ་ཧི་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པེ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རེ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ སོ་བྷ་ནཾ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ དི་སྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ལེ་ཎ་མ་ཎྜ་པེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པེ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཉྩ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཧི་ཎ་ཐཱ’’ཏི.
རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, སུ་མ་ན་སྶ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ –
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན མེ ཀཱི་ཏཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན མཱ་པི་ཏཾ;
སོ་བྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’ཏི.
ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. སོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ ཙ ཨ་མ་ཙྩེ ཙ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ན ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཏེ་མཱ་སཾ དྭེ སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཏེ་མཱ་སཾ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
སོ སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཡཾ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ལླ་བྷོ ཨེ་ས ཐེ་རོ, ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ མེ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡ་དེ་ཏཾ མ་ཡཱ མ་གྒེ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ནེ་ཝ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན, བུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཀ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི.
བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ, ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ནོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་མེ ཀ་པྤེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ –
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་མ་ཀཱ་སི. པུ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཎི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི.
ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ན དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མི་ཏོ་ད་ན་ས་ཀྐ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ག་མ་ནེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ བྷ་དྡི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པུ་ཎྞ་སྶ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི (སཾ. ནི. ༣.༨༣). ཨེ་ཝ་མེ་ས ཨཱ་ཡ་སྨཱ པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཏ་སྶི་མཱ་ཡ པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཏི་ཏྠ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏི་ཏྠ་ཝཱ་སོ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་རཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཝ་ན་པ་རི་པུ་ཙྪ་ན་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སོ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷོ, ཏེ་ནཱ་པི་སྶཱ་ཡཾ ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཝ་ར་ཀེ པ་དཱི་པེ ཛ་ལ་མཱ་ནེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝི་ཡ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི་སྶ ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ, དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ, དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ…པེ… ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ.
ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ དེ་སི་ཡ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ, ཀ་ཏྠ་ཙི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་ས་ནྡྷི ཙ་ཏུ་ས་ངྑེ་པོ, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭི་ས་ནྡྷི ཏི་ས་ངྑེ་པོ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ས་ནྡྷི དྭི་ས་ངྑེ་པོ་ཏི ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཨ་ད་སྶ་ན་ས་ཙྩཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་ཊྛོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ སུ་ཉྙ་ཏ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཨ་ས་ངྐ་ནྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་ད་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ན་མ་ན་རུ་པྤ་ན་ཊྛོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ལོ་ཀ་དྭཱ་ར་ཀྑེ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ, ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་ངྒ་ཏི་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཊྛོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ས་རི་ཏཱ་ལ་ཏཱ་ཏ་ཎྷཱ་ན་དཱི་ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་དྡ་དུ་པྤཱུ་ར་ཎ་ཊྛོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་ས་དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛོ, བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་སེ་སུ ཁི་པ་ན་ཊྛོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ས་ཉྫཱ་ཏི་ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ནི་བྦ་ཏྟི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷེ་ད་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི; སོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ས་བྦཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་སྶཱ་དེ་ནྟོ – ‘‘མཱ ཧེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨཱ་ན་ནྡ, ཏྭཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ, ཏེ་ན ཏེ ག་མྦྷཱི་རོ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ – ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤཱི’’ཏི མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱ་ཏི.
ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨཱ་ན་ནྡ, ‘‘ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི མཱ ཧེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ. ཡ་དི ཧི ཏེ ཨེ་ས ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནཱ་ཧོ་སི, མ་ཡཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ པ་ན ཏ་ཝ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་ནྟི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་སི? ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་སི? རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་ནྟི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་སི?
ཀ་སྨཱ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་ནོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཝི་ཡ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་སི? ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་སི? ཡ་དི ཝཱ ཏེ ས་བྦ་ཐཱ་ཝ ཨེ་ས ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཊྛ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་ནོ བུ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་སི? ཀིཾ ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་སི ཨེ་ཏེ་ཧི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ཧི, པ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཏེ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ, ཏྭཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ – ‘‘ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ མེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་སྶ ཏེ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་དི་སེ་ན ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ.
ན་ནུ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི? པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ པ་ན མེ ཨ་དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ན མེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་ཡ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ན མེ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཡ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་ཀཾ་ས་ཏཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཝི་ར་ཝ་ས་ཏཾ ཝི་ར་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏེ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙ. ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ…པེ… ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ཏཱི་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ. ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱཏི ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཾ མཱུ་སི་ཀ་ཙྪི་ནྣཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ནྟཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཁ་ལི་ཏཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ བྱཱ་ཀུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཏ་ནྟཾ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཀོ་ཙྪེ་ན པ་ཧ་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གུ་ལ༹་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི ག་ཎྛི་བ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཎྛི་བ་དྡྷཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི དི་ཊྛི་ག་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ, ས་བྦེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ.
ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏཱཏི ཀུ་ལཱ་ག་ཎྛི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྫི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཀུ་ལཱ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ནྟི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏཱཏི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ, ཨི་དཾ མཱུ་ལ་ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ནྟི. ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡོཏི ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱ. ས་བྦེ་པི ཧི ཏེ ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ – ‘‘ཨ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་གྒ་ཏི. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ ས་བྦ་མྤི ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཙུ་ཏི་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝཱ་ཏུ་ཀྑི་ཏྟ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཡ་ནྟེ་སུ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི ས་བྦཾ པེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ – ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ – ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨི་མ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་མྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛེ་ན ས་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཡ་ཐཱ – ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྷ་སྶ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ – ‘‘ཙ་ཀྑུ ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. པུ་ན ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཀོ ནཱ་མ སོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཏོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི ཨི་ཙྩ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོཏི ཨི་དཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ ཙ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ག་ཧི་ཏ་མྤི ཨ་ག་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་སཾ ཕ་སྶ་སྶ ཙ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི? པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྷི སུ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཡེ ནི་ཛྫ་ཊེ ནི་གྒུ་མྦེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༨. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་བྦེ་ན་ས་བྦཾ ས་བྦ་ཐཱ་ས་བྦནྟི ནི་པཱ་ཏ་དྭ་ཡ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཱ ས་བྦེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཡ་དི ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, དེ་ཝཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི. ཀི་མྷི་ཙཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘ཀ་སྶ་ཙི ཀི་མྷི་ཙཱི’ཏི, ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ – ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ དེ་ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི ཛཱ་ཏི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ. ག་ནྡྷ་བྦཱཏི མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ. ཡ་ཀྑཱཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ. བྷཱུ་ཏཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ. པ་ཀྑི་ནོཏི ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ཊྛི་པ་ཀྑཱ ཝཱ ཙ་མྨ་པ་ཀྑཱ ཝཱ ལོ་མ་པ་ཀྑཱ ཝཱ. ས་རཱི་ས་པཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི དེ་ཝ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝི་ག་མཱ, ཛཱ་ཏི་ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏཾ ཕ་ལཾ ནི་དེ་ཏི – ‘‘ཧ་ནྡ, ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ ཏ་སྨཱ ནི་དཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མུ་ད་ཡོཏི ཙ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པི ཙ ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན – ‘‘ཡཱ ཨེ་སཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཧི ཛཱ་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༩༩. བྷ་ཝ་པ་དེ – ‘‘ཀི་མྷི་ཙཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ. ཨི་དྷ པ་ན ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ ཡུ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་དཱ་དཱི་སུ་པི – ‘‘ཀི་མྷི་ཙཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཝ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠༠. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་བྷ་ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ.
༡༠༡. རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏ་ཎྷཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༡༠༢. ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཝེ་ད་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱི་ཏི.
༡༠༣. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དེ་ས་ནཾ, པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀེ་སེ་སུ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མེ་ནྟོ ཝི་ཡ ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱཏི དྭེ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ཙ, ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཛ་པ་ཐ་ས་ངྐུ་པ་ཐཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཏེ་སུ ཨེ་སི་ཏེ་སུ ག་ཝེ་སི་ཏེ་སུ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ་སུ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པེ་སཱ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, སཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ལཱ་བྷོཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ – ‘‘སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཛ་ཉྙཱ, སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༢༣) ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི དྭེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ – ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༢). ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨི་དྷ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི.
ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ ཙ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་ཉྷི ཨི་དྷ ཏ་ཎྷཱ. ཚ་ནྡོཏི དུ་བྦ་ལ་རཱ་ག་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ. མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པོ་རཱ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑོཏི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ན་མ་ཉྫཱུ་ས་གོ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ དྷཱ་རཱ་དི་ནོ ས་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་དཱ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ་པི. པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ ཝི་རོ་དྷོ ཝི་གྒ་ཧོ. པ་ཙྪི་མོ པ་ཙྪི་མོ ཝི་ཝཱ་དོ. ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ.
༡༡༢. ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན – ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ རཱུ་པཱ་དི་ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ. ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཏ་ཎྷཱ ཙ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ. དྭ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་པི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཝི་དྷ་ཉྷི ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀཱ་མ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༨༣) ཨི་དཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘དྭ་ཡེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་མོ་ས་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༣. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོཏི ཨཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ་ཡེ་ཝ. ཏེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཕ་སྶཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དི་དཾ ཕ་སྶོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཕ་སྶོ བ་ཧུ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༡༡༤. ཡེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཾ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ ཏཾ ལཱི་ན་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ལི་ངྒཱ་ནི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡེ་སཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི…པེ… ཡེ་ཧི ཨུ་དྡེ་སེ་ཧི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཡཱ ཨེ་སཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ཀཱ་རེ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལི་ངྒེ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལི་ངྒེ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ནི་མི་ཏྟེ ས་ཉྙཱ་ཏི ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ལི་ངྒེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལི་ངྒེ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ’ཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཏི ཨ་པི ནུ ཁོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ? ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ, པ་ཉྩ པ་སཱ་དེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑེ ཨ་ས་ཏི ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་མྦ་པ་ཀྐ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེཏི ཨཱ་ཧ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་ར་རུ་པྤ་ན་ལི་ངྒ་རུ་པྤ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ནྟི ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོཏི ས་པྤ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་མྥ་སྶོ. ཨི་དྷཱ་པི ཐེ་རོ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑེ ཨ་ས་ཏི ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཛ་མྦུ་པ་ཀྐ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲ ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་མྦ་ཛ་མྦུ་པ་ཀྐཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝི་ཡ ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་བྷཱ་ཝེ དྭི་ནྣ་མྤི ཕ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྭི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཡེ་ཧི ཨཱ་ན་ནྡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཡ་དི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཡཾ ཨི་དཾ ཚ་སུ་པི དྭཱ་རེ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨེ་སེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ རཱུ་པཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི སོ ཕ་སྶོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཕ་སྶོ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩེ་ཝ ཡ་ཉྩ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ རཱུ་པཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙེ་ཝ ཡ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ན་སྶ བ་ཧུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༡༡༥. ན ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐཱཏི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཏྟི་སྶ་ཐ. ས་མུ་ཙྩི་སྶ་ཐཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ཨ་པི ནུ ཁོ སུ་དྡྷཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ནྟོ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཀ་ལ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཙྩི་ཏཾ མི་སྶ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ཐ. ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ན་སྶ ནི་རོ་དྷོ ན ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན, ན ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷེ་ན ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ས་མ་ཏིཾ་ས ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ན ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ སོ་ལ༹་ས བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་ཏྠི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཝེ་ཎཱི གྷ་ཊི་ཡ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཝེ་ཎཱི ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ཝོ་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཧ་ར་སྶེ་ཝ ས་ཏོཏི མ་ནྡ་སྶ བཱ་ལ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་སྶ. ཝོ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཐཱཏི ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཐ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣེ སུ་དྡྷཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷིཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་པུ་ལླཾ ཨ་པི ནུ ཁོ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཐཱ་ཏི. ད་ས་ཝ་སྶ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ས་མྤཱ་པ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པི ནུ ཁོ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཀུ་ཙྪི་ཝཱ་སེ་པི ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་པི, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ད་ས་ཝ་སྶཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཏྭཾ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ, ཏྭཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ན ཀ་ཏོ ན་ནུ མ་ཡཱ ཀ་ཏོ, ས་ཙེ ཧི མ་ཡི ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ཝཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ ཝོ བ་ལ’’ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ད་ཏི ཝི་ཡ ‘‘ཏྭཾ ནཱ་མཾ, ཏྭཾ རཱུ་པཾ, ཏྭཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཀེ་ན ཀ་ཏཾ, ན་ནུ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ས་ཙེ ཧི མ་ཡི པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀེ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟེ ཏྭཾ ནཱ་མཾ ཝཱ རཱུ་པཾ ཝཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ ཝོ བ་ལ’’ནྟི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ བ་ཧུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༡༡༦. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་མྦྷ་ཝོཏི དུ་ཀྑ་རཱ་སི་ས་མྦྷ་ཝོ. ཡ་དི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘‘ཏྭཾ རཱ་ཛཱ་ཏི ཀེ་ན ཀ་ཏོ, ན་ནུ མ་ཡཱ ཀ་ཏོ, ས་ཙེ ཧི མ་ཡི ཨུ་པ་རཱ་ཛ་ཊྛཱ་ནེ, མ་ཡི སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟེ ཏྭཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ ཏེ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝ་ད་ཏི ཝི་ཡ ‘‘ཏྭཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཀེ་ན ཀ་ཏཾ, ན་ནུ ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ས་ཙེ ཧི ཏྭཾ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ ཏེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ བ་ཧུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེ, ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ཧོ་ནྟེ, དྭཱི་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཛཱ་ཡེ་ཐ ཝཱ…པེ… ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཐ ཝཱ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻུཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ‘‘སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཐོ. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐོཏི ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ, ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཐོ. པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐོཏི – ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ནི་པུ་ཎོ ཀ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཐོ. ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཉྙཱ་ཝ་ཙ་རནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠཾ་བྷཱ་ཝོ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མྤི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱཏི ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༧. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ, ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ་བྷཱ་སོ ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པིཾ ཝཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ རཱུ་པིཾ པ་རི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡོ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི ནཱི་ལོ, ཀ་དཱ་ཙི པཱི་ཏ་ཀོ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ རཱུ་པིཾ ཨ་ན་ནྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡོ ཝཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ཏེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཨ་རཱུ་པིཾ པ་རི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ཏེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཨ་རཱུ་པིཾ ཨ་ན་ནྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི.
༡༡༨. ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝཱཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ. ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ་བྷཱ་ཝིཾ ཝཱཏི ཏ་ཏྠ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀེ བྷཱ་ཝིཾ. ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏ་ཐཾ ཝཱ པ་ན ས་ནྟནྟི ཨ་ཏ་ཐ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་ནཾ. ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨུ་པ་ཀ་པྤེ་སྶཱ་མཱིཏི ས་མྤཱ་དེ་སྶཱ་མི. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི ཧི ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཙྪེ་ད་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་པྤེ་སྶཱ་མི, ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ད་མེ་ཝ ནཾ གཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི་པི ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏ་ཐཾ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་པྤེ་སྶཱ་མི, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ད་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ ནཾ གཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཾ ཁོཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ནཾ རཱུ་པིཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པིནྟི རཱུ་པ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷིཾ. པ་རི་ཏྟ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་ནུ་སེ་ཏི, སཱ པ་ན ན ཝ་ལླི ཝི་ཡ ཙ ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཙྩཱ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཨ་རཱུ་པིནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷིཾ, ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་གོ་ཙ་རཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ལཱ་བྷི་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏེ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏ་ཀྐི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཏེ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ན་ཨ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཨེ་ཝཾ ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ པ་ན ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི? ས་བྦེ ཏཱ་ཝ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཡེ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ དྭི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ ཨེ་ཀ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་མྤི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ་པི པུ་གྒ་ལོ, ཏེ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཀ་སི་ཎེ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཀ་སི་ཎ་མི་ཙྩེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ.
ཨ་ཏྟ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. ཨེ་ཝཾ ཡེ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, སཱ ཙ ནེ་སཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཾ ཝཱ ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཨ་ཏྟཱ མེ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ ཧི མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཨི་ད་ཉྷི ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝོ.
༡༢༢. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཏཱི་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ. ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི ཡོ ཡོ ཡཾ ཡཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་དཱ་ཙི བྷཱ་ཝཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དོ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༣. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཀ་ཏཱ་ཏི ས་ངྑ་ཏཱ. ཏཾ ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མྨཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཁ་ཡོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ བྷ་ངྒ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཉྷི བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཁི་ཡ་ཏི་པི ཝ་ཡ་ཏི་པི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི་པི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་པི, ཏ་སྨཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
བྱ་གཱ མེཏི ཝི་ཨ་གཱ་ཏི བྱ་གཱ, ཝི་ག་ཏོ ནི་རུ་དྡྷོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ – ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཀིཾ པ་ན ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཧི ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་སྶེ་ཝ ནི་ཙྩ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ མུ་ཉྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝོ་ཀི་ཎྞནྟི ཝི་སེ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྩེ་ཝ སུ་ཁ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝོ་ཀི་ཎྞཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཏི་ཝི་དྷཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ, ཏ་ཉྩེ་ས ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ས ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏེ་ན་པེ་ཏཾ ན་ཀྑ་མ་ཏི ‘ཝེ་ད་ནཱ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༤. ཡ་ཏྠ པ་ནཱ་ཝུ་སོཏི ཡ་ཏྠ སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་བྦ་སོ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ན་ཏྠི. ཨ་པི ནུ ཁོ ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་པི ནུ ཁོ ཏ་སྨིཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ན ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ན་པི ཨེ་ཏཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི ནུ ཁོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི སི་ཡཱཏི ཨ་པི ནུ ཁོ ཏེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ཧེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པི ནུ ཁོ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཁི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི དི་ཊྛི་སཱི་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན་པྤ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན་པྤ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༢) ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་སཱི་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན་པྤ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ས་མ་བྷ་ཝཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་སཱི་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་དྷཱ་པི དི་ཊྛི་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.
དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཧི སུ་ཁཱ་དི་ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝཱ་ཏུ་ཀྑི་ཏྟ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ་ཡེ་ཝ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
༡༢༦. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཡ་ཏོ ཁོ པ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཉྩ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཱ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑི་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི བྷི་ཀྑུ – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནཾ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་མྨ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ ལོ་ཀེ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཝཱ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི.
ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་པི ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶནྟི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་མཱ་ནོ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ པ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་ཏི སཱ དི་ཊྛཱིཏི ཡཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ དི་ཊྛི, སཱ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི. ‘‘ཨི་ཏི་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཡོ ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧཱ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ཀ་ལླནྟི ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི – ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ – ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ཡ་ཏྟ་ཀོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཐོ, ཁ་ནྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པ་ཉྙཱ་ཝ་ཙ་རནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ད་སྶི་ཏཾ? ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ད་སྶི་ཏོ.
ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༧. ཨི་དཱ་ནི ཡོ – ‘‘ན པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཡ་སྨཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ – ‘‘ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཡ་སྨཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ག་མ་ན་ཉྩ ནཱ་མ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཏྟ ཁོ ཨི་མཱ་ན་ནྡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༣༡༡) ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དྭེ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི དྭེ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཨི་དྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཊྚ་ཉྷི ན སུ་དྡྷ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ག་ཧི་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ན་ཏྠི. ཡེ་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ག་མ་ན་ཋཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི ཀཱ་ཡོ ནཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི པཱི་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞོ. ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི, པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ, ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཉྙེ ཙ ཝེ་མཱ་ནི་ཀཱ པེ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི པཱི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝི་སཱ་མ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ས་ཐཱུ་ལ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡོ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཡ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་པི. ཏེ པ་ན དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ, དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི, པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ ཧི ཡ་ཀྑི་ནཱི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཏྭཱ –
‘‘མཱ ས་དྡ་མ་ཀ་རི པི་ཡ་ངྐ་ར, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི བྷཱ་ས་ཏི;
ཨ་པི དྷ་མྨ་པ་དཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཡ, པ་ཊི་པ་ཛྫེ་མ ཧི་ཏཱ་ཡ ནོ སི་ཡཱ;
པཱ་ཎེ་སུ ཙ སཾ་ཡ་མཱ་མ་སེ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ ན བྷ་ཎཱ་མ་སེ;
སི་ཀྑེ་མ སུ་སཱི་ལྱ་མ་ཏྟ་ནོ, ཨ་པི མུ་ཙྩེ་མ པི་སཱ་ཙ་ཡོ་ནི་ཡཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༢.༤༠);
ཨེ་ཝཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏེ ས་བྦེ་པི པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ པ་ན པ་རི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀ་པྤ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ ཙ ཏེ་སཾ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཎཱི་ཏེ་ན, ཏེ་སཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་ཝི་པྥཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ. ནི་ར་ཡེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི གཱ་ཝུ་ཏཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀཱ, ཀེ་ཙི མ་ཧ་ནྟཱ. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་པི ཀེ་ཙི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ས་ཏྟ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི སུ་ཝ་ཎྞཱ, ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ དཱི་གྷ་པི་ཊྛི་ཀ་པེ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི. ས་ཉྙཱ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱཏི ད་ཎྜ་ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཨ་ཙྩི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨཱ་བྷཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ཝི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ཏེ ག་ཧི་ཏཱ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་པྥཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝཱ་ཏི ནཱ་ནཱ.
སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱཏི སུ་བྷེ་ན ཨོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཀི་ཎྞཱ, སུ་བྷེ་ན ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྷཱ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ པ་ན པ་རི་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷ་སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི.
སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མྤི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ན ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན – ‘‘ན ཁོ པ་ན སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ ཡོ མ་ཡཱ ཨ་ནི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦོ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༠) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ.
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན ཡ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༨. ཏ་ཏྲཱཏི ཏཱ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཙ ས་མུ་ད་ཡནྟི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༩) ན་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མནྟི – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་སྶཱ་དནྟི ཡཾ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ…པེ… ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ཡཾ རཱུ་པཾ…པེ… ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཡོ རཱུ་པ་སྨིཾ…པེ… ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ, ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༢༦) ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ལླཾ ནུ ཏེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏྠ པ་ན རཱུ་པཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཡ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མུ་ད་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ་ཏི ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཡ་དཱ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༡༥).
ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་ག་མ་ན་ཉྩ ནཱ་མ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ ཁོ ཨི་མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ? ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, པི་ཏུ་ཨ་ངྐེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པ་ཙྪི་མེ ཝི་མོ་ཀྑེ ན་ཏྠི, པུ་རི་མེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཨ་ཏྠི.
རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ད་སྶ་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པཱི. བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ན རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་སུ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ སུ་བྷ་ནྟི ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཡོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷཾ སུ་བྷཾ ཀ་སི་ཎ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ པ་ན – ‘‘ཀ་ཐཾ སུ་བྷ་ནྟྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… མེ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་རུ་ཎཱ, མུ་དི་ཏཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཾ ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༢) ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ.
༡༣༠. ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. པ་ཊི་ལོ་མནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏི་པ་གུ་ཎ་ཏྟཱ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠི་ཙྪ་ཀནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཡ་དི་ཙྪ་ཀནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ནཾ, ཡཾ ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཙྪ་ཀནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་དཱི་པ་ནཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ, མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཙྩཱི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟཱ, (ཨུ་པ་སི་ཝཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)
ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑཾ;
ཨེ་ཝཾ མུ་ནཱི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ,
ཨ་ཏྠཾ པ་ལེ་ཏི ན ཨུ་པེ་ཏི ས་ངྑ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༠༨༠);
སོ པ་ནེ་ས ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན – ‘‘ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྷོ ཧེ་ཊྛཱ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་རེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ པ་ཏྟོ. གི་རི་ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ར ཐེ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ཏཾ པ་ཉྷཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧེ་ཊྛཱ་ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དྷ་མྨཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ཏོ ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ ཨ་ཝ་ཙཱ་ཏི? རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཀྑེ ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཧི ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སོ རཱུ་པཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཝ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི, ཨི་དཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཐེ་རོ ཨ་ཝ་ཙ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༢༤).
ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་ན་ནྡ ཨི་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟི་ཏོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.