༩. པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པོ་ཊྛ་པཱ་ད་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏྟཾ…པེ… སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡནྟི པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཡོ ཛེ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨཱ་རཱ་མོ ཀཱ་རི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པོ་ཊྛ་པཱ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ནཱ་མེ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ནཱ་མ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. སོ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཀཱ་མེ་སུ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡོ ཛཱ་ཏོ. ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཋཱ་ནེ ཙ་ངྐཱི་ཏཱ་རུ་ཀྑ་པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་པྤ་བྷུ་ཏ་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནི་ག་ཎྛ་ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ ཨཱ་རཱ་མོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭེ་ཝ ཙ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་མྦ་རཱུ་རུ་ཀྑ་པ་ནྟི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ སཱ་ལཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧཱུ སཱ་ལཱ ཀ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ལླི་ཀཱ་ཡ པ་ན པ་སེ་ན་དི་ར་ཉྙོ དེ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ སོ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་རཱ་མོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མོཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ.
པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་ས་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀི་ནྣུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ མཾ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ནི་རོ་དྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཧཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏེ་ས་མ་ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ མཾ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཧཱ་མེ་གྷཾ ཝི་ཡ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ར་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་གྒྷཾ སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟཾ ཝཱ་མ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པཱ་དཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༠༧. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་པྤ་ག་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧནྟི སཾ་ས་ཡ་པ་རི་དཱི་པ་ནོ ཝི་ཡ ནི་པཱ་ཏོ, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ སཾ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི – ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨི་དཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨི་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མ, ཨི་མ་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ པ་ནེ་ས ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ’’ནྟི, ཡ་དི པ་ནཱ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༤༠༨. ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱཏི ཨུ་ཙྩཾ ན་ད་མཱ་ནཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ན་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་དྡྷཾ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྩོ, དི་སཱ་སུ པ་ཏྠ་ཊ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ ས་དྡོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡ, ཏེ་ས་ཉྷི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ བོ་དྷི་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཏེ པཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བཱ་ལཱ་ཏ་པེ ནི་སི་ནྣཱ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠོ སོ་བྷ་ནོ, ཨི་མ་སྶ པཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞེ ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་བྷ་ཝ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏོ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ, མ་ཡ་ཉྩ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཛཱ་ཏཱ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ་པི ནོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ས་ཙེ པ་ནི་མཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝཱ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ གི་ཧཱི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཝཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ལ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་རི་ས་དོ་སོ ཁོ པ་ན པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏོ་ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི.
༤༠༩. ཏ་ཏྠ ས་ཎྛ་པེ་སཱིཏི སི་ཀྑཱ་པེ་སི, ཝ་ཛྫ་མ་སྶཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ སུ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཋ་པེ་སི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཉྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷོ་ནྟོ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ སུ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཋ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མོཏི ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཨི་དྷཱ་ག་ནྟ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་དྡྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཀི་ར བུ་དྡྷེ་སུ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཁོ པ་ན ཏེ ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་སྶ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ་པི གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ. ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མྷེ ཨ་ཀྑཱི་ཧི་པི པ་སྶི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཐ, སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཐ, ཀིཾ ཝོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ དི་སྭཱ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟི. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུནྟི པོ་ཊྛ་པཱ་དཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
༤༡༠. སྭཱ་ག་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ; བྷ་ག་ཝ་ཏི ཧི ནོ ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡོ ཧོ་ཏི, ག་ཏེ སོ་ཀོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙི་ར་སྶཾ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ་པི ཏ་ཏྠ ག་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི, ན ག་ཏ་པུ་བྦོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན – ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ, ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ, ཀིཾ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏྠ, ཙི་ར་སྶཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ན མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི ཨུ་པ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ནྟོ ཝཱ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ དུ་ལླ་བྷོ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མྤི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ནྟོ – ‘‘ནི་སཱི་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཝོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཾ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, མ་མཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ག་ཏཱ, ཝ་ད་ཐ, ཡཱ་ཝ ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ དེ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ – ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨེ་སཱ ནི་སྶཱ་རཱ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏེ་སཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༡. ཏི་ཊྛ་ཏེ་སཱ, བྷ་ནྟེཏི ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཙྪཱ་པེ་སཱ ཀ་ཐཱ ན དུ་ལླ་བྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ནི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ – ‘‘པུ་རི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, སཱ བ་ཧཱུ་ནཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ. ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷེཏི ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ, ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ པ་ན ཏ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ཏ་དཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོ པ་ཏྠ་ར་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ཝཾ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཐེ་སི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ས་ཀྐོ་མ ཏཱ་དི་སཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་མ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟི – ‘‘བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི, མ་ཡཾ ཀིཾ ན ས་ཀྐོ་མ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་དཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ཝཾ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ ནི་རོ་དྷཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སི, མ་ཡ་མྤི ཏཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲེ་ཀ་ཙྩེཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ. པུ་རི་མོ ཙེ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ བཱ་ཧི་རེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ས་ནྟོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ པ་ཉྩ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ས་ཉྙུ་པྤཱ་དེ ཙ ནི་རོ་དྷེ ཙ ཧེ་ཏུཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ – ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ.
དུ་ཏི་ཡོ ནཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ མི་ག་སི་ངྒ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་ས་ཉྙ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨུ་པེ་ཏི་པི ཨ་པེ་ཏི་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མི་ག་སི་ངྒ་ཏཱ་པ་སོ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ གྷོ་ར་ཏ་པོ པ་ར་མ་དྷི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ ནུ ཁོ ཏཱ་པ་སོ པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ལ་མྦུ་སཾ ནཱ་མ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཾ – ‘ཏཱ་པ་ས་སྶ ཏ་པཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’ཏི པེ་སེ་སི. སཱ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ. ཏཱ་པ་སོ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན བྷ་གྒོ ཏཾ ཧ་ཏྠེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, སོ ཏེ་ན དི་བྦ་ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཝི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏཾ སོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ – ‘‘ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏི་ཡོ ནཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་པ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི་པི ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ ཀི་ར ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཾ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཾ ཝི་ཡ མ་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་སྶ པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ སོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ – ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ནཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་དཱ་སཱི་ནཾ མ་ད་ནི་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟི ཧི བྷོ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཀྑ་དཱ་སི་ཡོ ཀི་ར ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ན་ཙྩི་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ ཨེ་ཀཾ སུ་རཱ་པཱ་ཏིཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ སུ་པི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏཾ དི་སྭཱ སོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ – ‘‘སུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་དོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ. ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཀ་ཐཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་ག་ཀ་ཐཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཏེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ནི་རོ་དྷེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན བ་ཧུ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་པི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སོ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ‘ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷོ ཨ་ཡཾ ན ནི་རོ་དྷོ’ཏི དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཀ་རི་སྶཱ’’ཏི ད་ས་བ་ལ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧོ ནཱུ་ནཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏ་དྭ་ཡཾ, ཏེ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧོ ནཱུ་ན སུ་ག་ཏོ’’ཏི. ཡོ ཨི་མེ་སནྟི ཡོ ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཀུ་ས་ལོ ནི་པུ་ཎོ ཚེ་ཀོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧོ ནཱུ་ན ཀ་ཐེ་ཡྻ, སུ་ག་ཏོ ཨ་ཧོ ནཱུ་ན ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུཏི ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏིཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོཏི ཨི་དཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀ་ཐེ་ཐ ནོ’’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲ པོ་ཊྛ་པཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༢. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ. ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ར་དྡྷནྟི ཏེ་སཾ ཨཱ་དི་མྷི་ཡེ་ཝ ཝི་ར་དྡྷཾ, གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑ་ལི་ཏཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པི པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༡༣. ཀཱ ཙ སི་ཀྑཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ སི་ཀྑཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ དཱི་པེ་ཏུཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཾ ཋ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ པོ་ཊྛ་པཱ་ད, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཏི དྭེ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏི་ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་ད མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀོ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ་པི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཙཱ་རོ་པི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཙཱ་རོ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཡཱ པུ་རི་མཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱཏི ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཡཱ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ་ཡ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་དི་ས་ཏྟཱ པུ་རི་མཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ས་ཉྙཱ ས་ཙྩཱ ཧོ་ཏི, བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁུ་མཱ ཙ སཱ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཙྩཱ ཙ ས་ཉྙཱ་ཏི སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ཧི པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱ སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨེ་ཝ་མྤི སི་ཀྑཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ, ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཙ སི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན་པི སི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་སུ་ཁུ་མ་ས་ཙྩ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ སི་ཀྑཱ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་མ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ན་མྤི ན་ཏྠི, ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ས་ཉྙ་གྒ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་ད…པེ… ས་ཉྙ་གྒཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༤༡༤. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་ད བྷི་ཀྑཱུཏི ཡོ ནཱ་མ པོ་ཊྛ་པཱ་ད བྷི་ཀྑུ. ཨི་དྷ ས་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ སཱ་ས་ནེ ས་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཏ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཏ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲཱཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, ཏ་ཏོ་པི ཨ་མུ་ཏྲ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་ཉྙ་གྒཾ ཕུ་ས་ཏི. ས་ཉྙ་གྒནྟི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཋ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི ནི་རོ་དྷ་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ཏི སཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཏྟཱ ས་ཉྙ་གྒ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཕུ་ས་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ ས་ཉྙ་གྒེ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རེ་ཡྻནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ ཙ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཙེ་ཏེ་ཏི ནཱ་མ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མཱ ཙ མེ ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུནྟི ཨི་མཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱཏི ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. སོ ན ཙེ་ཝ ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཙེ་ས ཙེ་ཏེ་ནྟོ་ཝ ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟོ་ཝ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཋ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཨུ་པ་རི་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ན ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པུ་ཏྟ་གྷ་རཱ་ཙི་ཀྑ་ཎེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
པི་ཏུ་གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཀི་ར ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ པུ་ཏྟ་སྶ གྷ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ད་ཧ་རཾ ཐེ་རོ – ‘‘མ་ནཱ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གྷ་ར་ཏོ’’ཏི ལ་དྡྷ་གྷ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཡེ་ན པ་ན་སྶ པི་ཏུ་གྷ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ ཨཱ་བྷོ་གོ་པི ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ, པི་ཏུ་གེ་ཧཾ ཝི་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི, པུ་ཏྟ་གེ་ཧཾ ཝི་ཡ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ པི་ཏུ་གྷ་རཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་གྷ་རཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཋ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏུ་གྷ་རཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་རི་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཝ་མེ་ས ཙེ་ཏེ་ནྟོ་ཝ ན ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟོ་ཝ ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. ཏཱ ཙེ་ཝ ས་ཉྙཱཏི ཏཱ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཉྙཱ ཙཱཏི ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཉྙཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ, ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་དཾ ནི་རོ་དྷ་པ་དེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་པི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟེ ས་ཉྙཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ – ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ་པི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀ་ཐཱ སུ་ཏ་པུ་བྦཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ, ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སུ་ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ པོ་ཊྛ་པཱ་དཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༤༡༥. ཨ་ཐ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ཉྙ་གྒ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ནུ ཁོ ས་ཉྙ་གྒཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ་པི ས་ཉྙ་གྒཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་ཐཱུ་པཱིཏི བ་ཧཱུ་ནི་པི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, པོ་ཊྛ་པཱ་ད, ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀ་སི་ཎེ་ན, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཡེ་ན ཡེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙ་གྒཾ, ཨ་ཐ དྭེ ཝཱ་རེ, ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ, ཝཱ་ར་ས་ཏཾ, ཝཱ་ར་ས་ཧ་སྶཾ, ཝཱ་ར་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, ས་ཉྙ་གྒཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཀ་སི་ཎེ་སུ. ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙ་གྒཾ. ཨ་ཐ དྭེ ཝཱ་རེ, ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ, ཝཱ་ར་ས་ཏཾ, ཝཱ་ར་ས་ཧ་སྶཾ, ཝཱ་ར་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་ས་ཏི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཉྙ་གྒཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ་པི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་བྦ་མྤི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ་ནི.
༤༡༦. ས་ཉྙཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི བྷ་ནྟེ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘ས་ཉྙཱ ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཉྙཱ ཁོ, པོ་ཊྛ་པཱ་དཱ’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱཏི ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ. ཉཱ་ཎནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ས་ཉྙཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ཉྙཱ. ཉཱ་ཎནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ས་ཉྙཱཏི མ་གྒ་ས་ཉྙཱ. ཉཱ་ཎནྟི ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ –
ཀིཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎ་ནྟི, པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ཧེ་ཊྛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་རོ་དྷཾ པུ་ཙྪི. ཨི་དཱ་ནི ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀིཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྪཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཉྙཱ ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་དཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙུ་པྤཱ་དཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ, པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀི་ར མེཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་ཉྙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀི་ར མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི.
ས་ཉྙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༧. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ གཱ་མ་སཱུ་ཀ་རོ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ལི་མྤི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་དཱ་མཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ་པི སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཝེ་གེ་ན གཱུ་ཐ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནྷཱ་པི་ཏ་ཝི་ལི་ཏྟ་མ་ཎྜི་ཏོ་པི ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ་པི ཏ་ཏྠ སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ནྟོ གཱུ་ཐ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་ཉྙཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶཱ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀཾ པ་ན ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སོ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷི་ཀོ ས་མཱ་ནོ་པི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་ཀུ་ས་ལོ, སོ མེ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ལ་དྡྷིཾ མཱ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཙ ཧི ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཱ ཙ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ ཙ ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༡༨-༤༢༠. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཾ ལ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘མ་ནོ་མ་ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྲཱ་པི དོ་སེ དི་ནྣེ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཡཱ་ཝ་སྶ ས་ཉྙཱ ན་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ས་ཉྙཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཡ་སྨཱ སོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ས་སྶ་ཏཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐེ་ཝ་སྶ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ས་ཀྐཱ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ སོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ས་ཉྙཱ་མ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏ་ཝ ཨ་ཉྙཱ དི་ཊྛི, ཨ་ཉྙཱ ཁ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ རུ་ཙི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ད་སྶ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཙ ཏེ ཁ་མ་ཏི ཙེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི ཙ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ ཏེ ཨཱ་ཡོ་གོ, ཨ་ཉྙི་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་དི་ཊྛི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙ་ཁ་ནྟི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙ་རུ་ཙི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ན དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ – ‘‘ས་ཉྙཱ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ ཝཱ ས་ཉྙཱ, ཏཾ ས་སྶ་ཏཱ་དི བྷཱ་ཝ་མ་སྶ པུ་ཙྪི་སྶ’’ནྟི པུ་ན ‘‘ཀིཾ པ་ན བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ན ཧེ་ཏཾ པོ་ཊྛ་པཱ་ད ཨ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏནྟི པོ་ཊྛ་པཱ་ད ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ, ན ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ. ན དྷ་མྨ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ན ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ནཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་སྶ ན ཨཱ་དི་མ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ན ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་ཝི་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚཱ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ན སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ པ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ ན་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ་པི ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༤༢༡. ཝཱ་ཙཱ་ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ན. ས་ཉྫྷ་བྦྷ་རི་མ་ཀཾ་སཱུཏི ས་ཉྫྷ་བྦྷ་རི་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊྛཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨུ་པ་རི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཏ་ཙྪཾ, ཏ་ཐནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏནྟི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ. དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཾ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སཱ ཨེ་དི་སཱ ཧོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་པོ་ཊྛ་པཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༢. ཙི་ཏྟོ ཙ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མེ་སུ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གི་ཧི ཛཱ་ཏོ. ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཀི་ར སཱ་ས་ནེ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་ཝ་དི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏྭཱ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་དི་སེ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨི་མཱ་ཧཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི’’. སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ལོ་བྷེ་ན ཏ་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མི. ཨེ་ཝ་མེ་ས ཏ་དཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཚ ཝཱ་རེ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ ཝཱ་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ, མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི. སོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐི་ཏེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གི་ཧི ཛཱ་ཏོ. པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སྶ པ་ནཱ་ཡཾ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ སོ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཱ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ནྟོ་སི, ཨེ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟོ ཙ ཧ་ཏྠི་སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ’’ཏི.
༤༢༣. ཨ་ནྡྷཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྡྷཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ ཨེ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་མཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ. ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཋ་པི་ཏཱ. ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀཱཏི ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ས་སྶ་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ས་སྶ་ཏཱ་ཏི ཝཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༤-༤༢༥. ས་ནྟི པོ་ཊྛ་པཱ་དཱཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ནི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་བྦེ ཧི ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀ་ཐུ་པི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཊྛཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, སཱ ཙ ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ལོ་ཀཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶནྟི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁོ ལོ་ཀོ པ་ཙྪི་མཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ནི ཁོ ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཱི་ཏི. ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ཏནྟི ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༢༦-༤༢༧. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱིཏི ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཉྙཱ་ཧི ཨི་ཏྠཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་ལཱ་སཱ་ཀ་པྤཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་དི་སཱ.
ཏ་ཡོ་ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༨. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རེ་སཾ ནི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ མེ པོ་ཊྛ་པཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ཧི ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ད་སྶེ་སི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ད་སྶེ་སི. མ་ནོ་མ་ཡ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་རཱུ་པ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ད་སྶེ་སི. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ.
༤༢༩. པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཝེ་པུ་ལླ་ཏྟནྟི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཉྩེ་ཝ ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ. པཱ་མུ་ཛྫནྟི ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི. པཱི་ཏཱིཏི བ་ལ་ཝ་ཏུ་ཊྛི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧི་ར་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱི་ཏི ཙ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཙ ས་ཏི ཙ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ སུ་ཁོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ. ས་བྦ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རོ ‘‘སུ་ཁོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟོ པ་ར་མ་མ་དྷུ་རོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ པཱ་མོ་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཚ་པི དྷ་མྨཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་སཱ པ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡེ པཱི་ཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མྤ་སཱ་ད་ན་སུ་ཏྟེ སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟེ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ པཱ་མོ་ཛྫཾ པཱི་ཏི་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༣༢-༤༣༧. ཨ་ཡཾ ཝཱ སོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ ས་དྡོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ སོཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཡ་ཐཱ་པ་རེ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘ནོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ཏནྟི ས་པྤཱ་ཊི་ཧ་ར་ཎཾ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མོ་གྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི སོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙྩོ ཧོ་ཏཱིཏི བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, སྭེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏྭེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི པ་ན ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཏེ་སུ ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝོ་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཙི་ཏྟ ས་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༤༣༨. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ‘‘ས་ཙེ ཏཾ, ཙི་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ མེ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, སྭེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི, མོ་གྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ མོ་གྷོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་སྨཱ ཡེ ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠི, ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི པ་ན ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སོ་པི མེ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ས་ཙྩོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘མོ་གྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ, མོ་གྷོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༤༣༩-༤༤༣. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཙི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨོ་པ་མྨ་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཙི་ཏྟ ག་ཝཱ ཁཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ ག་ཝཱ ཁཱི་རཾ, ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཁཱི་རཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ད་དྷཱི་ཏི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ས་ངྑྱཾ ནི་རུ་ཏྟིཾ ནཱ་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ད་དྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཝོ་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཁཱི་རཾ ཏྭེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཁཱི་ར་ནྟི ས་ངྑྱཱ ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨི་མཱ ཁོ ཙི་ཏྟཱཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨི་ཏི ཙ མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨི་ཏི ཙ ཨ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨི་ཏི ཙ ཨི་མཱ ཁོ ཙི་ཏྟ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ལོ་ཀེ ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་མ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སུ་ཉྙོ ཏུ་ཙྪོ ཨེ་ས ལོ་ཀོ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན དྭེ ཀ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྟོ པོ་སོ དེ་ཝོ བྲ་ཧྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ’’ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པོ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པོ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝཱ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶཱ་པི ན པ་ཋ་མཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན བོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶཱ་པི ན པ་ཋ་མཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན བོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དེ་ས་ནཱ ལཱུ་ཁཱ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་ཙྩ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མུ་སཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་ཙྩ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མུ་སཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི.
དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སི, ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་ཏི་ཡཾ ནཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ;
པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི.
ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་སནྟི ཡཱ་ཧི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཧི ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.