༧. ཛཱ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… ཀོ་ས་མྦི་ཡནྟི ཛཱ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེཏི གྷོ་སི་ཏེ་ན སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ར་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལི་ཀོ ནཱ་མ ད་ལི་དྡོ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ཏྟཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, མཱ་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏེ ཨེ་ཀཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཙ ཏ་དཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སོ པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཏ་ཏོ པཱ་ཡཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ བ་ལ་ཝ་པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཏྟོ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་རོ ཛཱ་ཏོ, སོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ པི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པི་ཎྜཾ དེ་ཏི, སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. གོ་པཱ་ལ་ཀེ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ བྷུ་སྶ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་པི ཙ་ཎྜ་མི་གེ དི་སྭཱ བྷུ་སྶི་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏི. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ མུ་དུ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྲ་སྶ གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ སེ་ཊྛི ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མི. སོ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ མ་ར་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ་ཡ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ལ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་པི ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི, པཱ་ཝཱ་རི་ཡ་སེ་ཊྛཱི་ཏི དྭེ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཏྠི, ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཏ་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་སཱ ས་རཱི་ར་ས་ནྟ་པྤ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་ཀོ་ས་མྦིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏེ ཏ་ཡོ སེ་ཊྛཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་སུ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རེ ཏ་སི་ཏཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ངྒ་ཧཾ པ་ཙྩཱ་སི་ས་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པཱ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སི, ཨེ་ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མྷི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, དེ་ཝ་ཏེ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ལ་དྡྷཱ’’ཏི? དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ལོ་ཀེ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི. སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ ཀ་ཉྩི བྷ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘ཨ་ཛྫ མ་ནུ་སྶཱ ཀ་སྨཱ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི པུ་ཙྪིཾ. ཏ་སྶ མེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སོ ག་ཏོ, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུ’ནྟི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སྭཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཀི་ར ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཱ ཏ་ཏོ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི – ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཏེ་ས་མྤི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛཱི་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ ‘‘ཏ་ད་ཧེ་ཝ མ་ཡཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་རི་ཏཱ་ཏྠ, ན་ནུ ཏུ་མྷེ པུ་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཧེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, ཏུ་མྷེ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་པི སེ་ཊྛི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ས་ཀ་ཊ་པ་རི་ཝཱ་རཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མྨ ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ, པཱ་ཝཱ་རི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏོ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ, གྷོ་སི་ཏ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏོ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ’’ཏི.
མུ་ཎྜི་ཡོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཛཱ་ལི་ཡོཏི ཨི་ད་མྤི ཨི་ཏ་ར་སྶ ནཱ་མ་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ དཱ་རུ་མ་ཡེ་ན པ་ཏྟེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་རུ་པ་ཏྟི་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ. ཨི་ཏི ཀི་ར ནེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཙེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ མ་ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མ – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ཏྟོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཝོ ཝཱ་དོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶེ་ཏཾ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ རཱུ་པཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, ན ས་ཏྟོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝོ ཝཱ་དེ ས་ཏྟོ ས་སྶ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ཝཱ་དཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, མ་མ སཱ་ས་ནེ ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཧ་ནྡ ནེ་སཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༣༧༩-༣༨༠. ཏ་ཏྠ ཀ་ལླཾ ནུ ཁོ ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཏཾ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཏྟ་སྶ ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ནི་བྦི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ – ‘‘ཀ་ལླཾ ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་མེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ནོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་སིཾ. ན ཀ་ལླཾ ཏ་སྶེ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ – ‘‘ཡ་སྨཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ, ཏ་སྨཱ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝ་ད་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
ཛཱ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.