༣. ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… ཀོ་ས་ལེ་སཱུ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཀོ་ས་ལེ་སཱུཏི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ. ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རཱུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ཀོ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡོ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཧ་སཱ་པེ་ཏི, ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ན་ངྒ་ལཱ་ནི་པི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ སཱ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཧ་སཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ནཱ་ཊ་ཀཾ པེ་སེ་སི, སོ དི་བྦ་ནཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་སཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ པ་ཊི་པ་ཐེ མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ – ‘‘ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སོ པ་དེ་སོ ཀོ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ. ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི – ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ, ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ, སཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ. པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ. དྷ་ནི་ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ག་མཱ་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་ན་ཝཱ་སཱི་ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ཐེ་རོ – ‘‘ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི, བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཝ་ན་ཝཱ་སི་སྶ ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་སྶ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ཏཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ – ‘‘ས་ཏྠཱ ནོ ཨཱ་ག་ཏོ, མཱ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱ – ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཏེ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་སྶ ཀི་ར ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ནོ ཝ་ཏ ནོ ཐེ་རོ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རོ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ‘‘ས་ཏྠཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཏི་སྶ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་ཏ་རོ ཏེ, ཏི་སྶ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏ་མ་གྒོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. མ་གྒཾ དེ་ས་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཧི ཏི་སྶཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ མ་གྒ་དེ་ས་ཀོ་པི ས་མཱ་ནོ ས་ཀ་ལེ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏེ མ་གྒེ ‘སཱ་མ་ཎེ་རཾ ད་ཊྛུཾ ལ་ཙྪཱ་མཱི’ཏི ཏཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀ་ཏ་རོ ཏེ, ཏི་སྶ, ཙ་ངྐ་མོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་པཱ་སཱ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཏི་སྶ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་ཁཾ ཝ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་ཧ་ཏྠི་མི་ག་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཡ སུ་ཁཾ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧི, བུ་དྡྷ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་མ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཨི་མཾ པ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཨ་ནྟོ་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཙ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ཚ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ, ཨ་ནྟོ་མ་ཎྜ་ལཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ. ཡ་དཱ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལེ ཨོ་ས་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ གཱ་མ་ནི་ག་མེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ དྭཱི་ཧཾ ཝ་ས་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ན ཙ་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ན་ཝ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཙཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མི་ག་སི་ར་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལེ ཨོ་ས་ར་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མ་ཎྜ་ལེ ཨོ་ས་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཙཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ཝཱ དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་ནྟོ་མ་ཎྜ་ལེ ཨོ་ས་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཧི ཝཱ ཚ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ མཱ་སེ་ཧི ཙཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ མ་ཎྜ་ལེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡེ དུ་གྒ་ཏ་བཱ་ལ་ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་ཏཱ, ཏེ ཀ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་སྶི་སྶ་ནྟི. མ་ཡི པ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་སཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ཀེ་ཙི མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ ད་སྶ་ནྟི, ཀེ་ཙི མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏཾ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི.
ཨ་པི ཙ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི, ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཱ་བྷི་ཀ་ངྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏི་ནྡྲི་ཡེ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟེ བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི. ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, དྷ་མྨཾ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, མ་ཧ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཝ་སྶེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་ནྟ་པྤེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ. ཨ་པ་རེ་ཧི་པི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ. ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི – པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ. ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟི – སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ, ཨི་དྷ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡཾ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ནེ་ཀ་སྶེ་ཝ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་སཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁྭ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨེ་སོ མ་ཡི ཨེ་ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏེ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ པ་ཧི་ཎི་སྶ་ཏི, སོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ས་བྦྷི་ཝཱ་ཀྱཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་ཡེ་སི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཕ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧཱི’’ཏི.
ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལནྟི ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ཝ་ས་རི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ ཝཱ པ་དེ་སེ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ. ཨི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒ་ལ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ཝ་ས་རི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ས་རི. ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ཏོ, ཏཾ ཝཱ པ་དེ་སཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ སཱི་ལ་ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ཀོ་ནྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཡ་ཐཱ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨཾ ཨ་ཎ་ཏཱི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་རི་ཡཱ པ་ན བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀ་སྨཱ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཀཱ་ཡོ སེ་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ས་དི་སོ, དེ་ཝ་ན་ག་རེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏ་ར་ཛ་ཏ་ཏོ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི. སཱི་སཾ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡཾ ཝི་ཡ. མ་སྶུ་པི ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལེ ཀཱ་ལ༹་མེ་གྷ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཀྑཱི་ནི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ས་དི་སཱ་ནི. ནཱ་སཱ ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ མུ་ཁ་དྭཱ་ར་ཉྩ ཀ་ཏ་ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་རཱ་ཛ་ཀེ ཋཱ་ནེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་མི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ས ས་སྶི་རི་ཀོ. ཨི་ཏི ནཾ པོ་ཀྑ་ར་ས་དི་ས་ཏྟཱ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཝཱ་སཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ མ་ཧཱ་ས་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཙ ས་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏཱ་པ་སོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. སོ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ ཏཾ པ་དུ་མཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་དཾ པ་དུ་མཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དུ་མེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ. པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལེ ནཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནཱ་པི ན པུ་པྥ་ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཀ་སྨཱ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནཱ་པི ན པུ་པྥ་ཏི. ཧ་ནྡ ནཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷི. ཏཾ ཏེ་ན ནཱ་ལ༹་ཏོ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་པྥི་ཏཾ. ཨ་ཐ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་པི་ཉྫ་རཾ ཝི་ཡ ར་ཛ་ཏ་བི་མྦ་ཀཾ པ་དུ་མ་རེ་ཎུ་པི་ཉྫ་རཾ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. སོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཨེ་ས བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡ ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་མཱི་ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི. དཱ་ར་ཀོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ ཀོ་ས་ལ་སྶ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ སི་པྤེ པ་ས་ནྣོ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏི ནཾ པོ་ཀྑ་རེ ས་ཡི་ཏ་ཏྟཱ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ སཱ་མི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཝ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་ཀྐཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་སུ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨོ་ཀྐ་ཊྛ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ཙ སེ་ས་པ་དེ་སུ. ཏ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྟུ་སྶ་དནྟི ས་ཏྟེ་ཧི ཨུ་སྶ་དཾ, ཨུ་སྶ་ནྣཾ བ་ཧུ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ. པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་མོ་ར་མི་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏྟ་ས་མཱ་ཀི་ཎྞ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ན་ག་རཾ བ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏེ་ན ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ གྷཱ་ས་ཏི་ཎེ་ན ཙེ་ཝ གེ་ཧ་ཙྪཱ་ད་ན་ཏི་ཎེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣཾ. ཏ་ཐཱ དཱ་རུ་ཀ་ཊྛེ་ཧི ཙེ་ཝ གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ཧི ཙ. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ཊྚ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ བ་ཧཱུ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཛ་ལ་ཛ་ཀུ་སུ་མ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ནི་ཙྩ་བྷ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ དྷ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ས་དྷ་ཉྙཾ པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དཾ བ་ཧུ་དྷ་ཉྙ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་སྨིཾ ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ལཱི་ལཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་མི་དྡྷི་ས་མྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
རཱ་ཛ་ཏོ ལ་དྡྷཾ བྷོ་གྒཾ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཾ. ཀེ་ན དི་ནྣ་ནྟི ཙེ? ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣཾ. རཱ་ཛ་དཱ་ཡནྟི ར་ཉྙོ དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, དཱ་ཡ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻནྟི སེ་ཊྛ་དེ་ཡྻཾ, ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ས་ངྑེ་པེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒནྟི ས་བྦཾ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ་ན ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ སུ་ངྐཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣཾ རཱ་ཛ་དཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ན་ག་རཾ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་དཱ་ཡཾ དཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ཛ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ན་སྶ ‘‘ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻནྟི སེ་ཊྛ་དེ་ཡྻཾ. ཡ་ཐཱ དི་ནྣཾ ན པུ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སྶོ་སཱིཏི སུ་ཎི ཨུ་པ་ལ་བྷི, སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ཨ་སྶོ་སི ཨེ་ཝ, ནཱ་སྶ ཀོ་ཙི ས་ཝ་ན་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན པ་ན པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་མ་ཏྠཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨ་སྶོ་སི, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་མི་ཏཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༣༤). བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མི་ཏ་པཱ་པོ. ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎོ་ཏི. ཁ་ལཱུཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘བྷོ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཧོ་ཏི ས་ཀི་ཉྩ་ནོ’’ཏི (དྷ. པ. ༥༥). གོ་ཏ་མོཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ཀི་ར བྷོ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ནཱཏི སུ་ནྡ་རཾ ཁོ པ་ན. ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པོ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ. ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་སཱ་ད་སོ་མྨཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་མྦ་ཊྛ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཐཱ
༢༥༦. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨི་དཾ – ‘‘ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཏྭེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ. མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་དྷ་རོ.
ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་ནཾ. ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཀཱ་ས་ཀཾ ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ.
པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝེ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ནྠ་པ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྠཾ. ཡ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་པ་རི་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ཨི་མི་ནཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨི་མེ་སུ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ ཙ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན་སྶ ‘‘ཡཾ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཾ ཏྭཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ‘‘ཨཱ་མ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ན་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ? ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀེ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ. ཨེ་ས ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཉྷི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ན་མྤི ག་རུ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ མ་མ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ – ‘བུ་དྡྷོ ཝཱ, ནོ ཝཱ’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༢༥༧. ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟནྟི ཏ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ. ཏ་ཐཱ ས་ནྟཾ ཡེ་ཝཱཏི ཏ་ཐཱ ས་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
༢༥༨. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ, ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ བྷོ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ས་ཀྐཱ སོ ཉཱ་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱཏི ཝཱ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཀ་ཐནྟི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ནཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋི་ཏོ, པ་ཐ་ཝིཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཡ; ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ ཋི་ཏོ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཡ ཝ་ད་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཁོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ མ་ནྟེ་སཱུཏི ཝེ་དེ་སུ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀི་ར ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ དེ་ཝཱ ཝེ་དེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མེ་ཏེ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དེ ཝཱ་ཙེ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ས་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ་ན པུ་བྦེ ཝེ་དེ་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཏ་ར་ཧི ན་ཏྠཱི་ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶཱཏི པ་ཎི་དྷི་ས་མཱ་དཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ. དྭེ་ཡེ་ཝ ག་ཏི་ཡོཏི དྭེ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཱ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ག་ཏི་ས་དྡོ ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཏི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༥༣) བྷ་ཝ་བྷེ་དེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ག་ཏི མི་གཱ་ནཾ པ་ཝ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་རི. ༣༩༩) ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ག་ཏི་མ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙཱ་ཡཾ. ‘‘ག་ཏི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཊ་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་ཊྛཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཧོ་ཏི, ན ཏེ་ཧེ་ཝ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི; ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཡ་དི ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི, ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ལོ་ཀཾ ར་ཉྫ་ན་ཏོ རཱ་ཛཱ, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨེ་ཏྠ ཙ རཱ་ཛཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཾ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་སེ་སཾ. དྷ་མྨེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཉཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. པ་ར་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཙ་ཏུ་ར་ནྟཱ་ཡ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་དྡ་ཨ་ནྟཱ་ཡ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་དཱི་པ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀོ་པཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི. ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོཏི ཛ་ན་པ་དེ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ. ཛ་ན་པ་དོ ཝཱ ཏ་མྷི ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀ་མྨ་ནི་ར་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཱ་ནི ཀ་ཏ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྐ་ཉྩ, ཏཾ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ར་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནེ་ན ཨ་ཛི་ཏཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཛི་ཏེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཙ་ར་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, པ་ཙྪི་མེ་ན མ་ནྟ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་བྷུ་ས་ཏྟི་ཡོ་གོ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ཏྟི་ཡོ་ག་ཕ་ལཾ. སོ ཨི་ཏྠི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི བྷོ་ག་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ཨི་སྶ་རི་ཡ་སུ་ཁཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དོ་ས་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནི ཨ་ལོ་བྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྪི་མ་མེ་ཀཾ ཨ་མོ་ཧ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པ་རོ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཾ. སཱུ་རཱཏི ཨ་བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཀཱ་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦྷཱ་ཝོ. ཝཱི་རཱཏི ཨུ་ཏྟ་མ་སཱུ་རཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཝཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ངྒཾ ཝཱི་ར་ངྒཾ, ཝཱི་ར་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ, ཝཱི་རི་ཡ་མ་ཡ་ས་རཱི་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱཏི ས་ཙེ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ པ་ར་སེ་ནཱ ཏཾ པ་རི་མ་དྡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་དྷ་མྨེ་ན. ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོཏི ཨེ་ཏྠ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཚ་ད་ནེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ལོ་ཀེ ཏཾ ཚ་ད་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ལོ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན པ་དེ་ན པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཧེ་ཏུ, ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊྚོ ཙ ཝི་ཙྪ་དོ ཙཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ, ཝ་ཊྚ་ར་ཧི་ཏོ ཚ་ད་ན་ར་ཧི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ར་ཧཾ ཝ་ཊྚཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཚ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སི་དྡྷི, པ་ཋ་མེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ, དུ་ཏི་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏྭཾ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ’སྶ མ་ནྟེ་སུ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏི.
༢༥༩. སོ་པི ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏེ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་མ་ནྟེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ བྷོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘ཡ་ཐཱ, བྷོ, ཏྭཾ ཝ་ད་སི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཝ་ལ༹་ཝཱ་ར་ཐ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡུ་ཏྟཾ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀི་ར ཡེ་ན ར་ཐེ་ན ས་ཡཾ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ར་ཐཾ ད་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝཾ པེ་སེ་སི. མཱ་ཎ་ཝཱ་པི པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. སོ ཀི་ར ཏེ་སཾ – ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི.
ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟུཾ, ཨ་ཡཾ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ནཱ་མ. ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་ཡཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ, དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ, ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི? པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ, དི་ཝཱ་པ་དྷཱ་ནི་ཀཱ ཝཱ ཏེ. ཏཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཀི་ར – ‘‘ཀུ་ཧིཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་ཏོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ད་ཊྛུཾ, པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༦༠. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ལ་ཉྙོཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཀུ་ལ་ཛོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་མྦ་ཊྛ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཀ་ཊ་ཀུ་ལ་མ་ཧོ་སི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་སྶཱཏི རཱུ་པ་ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཀུ་ལཱ་པ་དེ་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་སྶ. ཨ་ག་རཱུཏི ཨ་བྷཱ་རི་ཀོ. ཡོ ཧི ཨ་མྦ་ཊྛཾ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ག་རུ བྷ་ཝེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ མཱ་ཎ་ཝཱ་ནཾ ས་ཏེ་ནཱ་པི ས་ཧ་སྶེ་ནཱ་པི པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ – ‘‘ཨ་ག་རུ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏུ་རི་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ད་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ མུ་ཏྟཱ་ད་ལ་སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ས་ནྠ་ར་ས་དི་སཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལི༹་ནྡནྟི པ་མུ་ཁཾ. ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་གྒ་ལ༹ནྟི དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཾ. ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧཱིཏི ཨ་གྒ་ན་ཁེ་ཧི ས་ཎི་ཀཾ ཀུ་ཉྩི་ཀ་ཙྪི་དྡ་ས་མཱི་པེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྭཱ་རཾ ཀི་ར ཨ་ཏི་ཨུ་པ་རི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ, ཨ་ཏི་ཧེ་ཊྛཱ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀོ་ཊེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་དྡ་ས་མཱི་པེ ཀོ་ཊེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་དཾ དྭཱ་རཱ་ཀོ་ཊ་ན་ཝ་ཏྟ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི.
༢༦༡. ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རནྟི ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི. ཝི་ཝ་རི་ཡ་ཏཱུ་ཏི པ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་སུ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ཧི ན ས་ཧ་ཏྠཱ དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ཊཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནེ་ན ཝི་ཝ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་ར་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཡཱ་ཡ ཙ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ; ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ ཙ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ, ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ, ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ, བ་ལཾ, ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨོ་དིཾ་སུ, ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་མྦ་ཊྛོ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོཏི སོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ད་རེ བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཎྛེ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན དུ་སྶ་ཀ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན བཱ་ཧུཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་ད་རཾ, ཀཱ་ལེ་ན པི་ཊྛིཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ཀཱ་ལེ་ན ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཾ, ཀཱ་ལེ་ན བྷ་མུ་ཀ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ བྷོ, གོ་ཏ་མ, དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏཱ, ཀ་ཙྩི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རེ་ན ན ཀི་ལ་མ་ཐ, ཨ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི; ཐཱུ་ལཱ་ནི ཧི ཏེ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི, པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏྠ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ‘ཏེ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཙ བུ་དྡྷོ’ཏི ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟ་མཱ་ཧཱ་རཾ དེ་ནྟི. པ་སྶ་ཐ, བྷོ, གེ་ཧཾ, ཙི་ཏྟ་སཱ་ལཱ ཝི་ཡ, དི་བྦ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་ཡ. ཨི་མཾ མ་ཉྩཾ པ་སྶ་ཐ, བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པ་སྶ་ཐ, ཀིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཎྜ་ན་ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛོ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏི, ཋི་ཏོ་པི ནི་སི་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི.
༢༦༢. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ མཱ་ཎ་ཝོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ, པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ, སི་ནེ་རུཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཧ་ནྡ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་མཱི’’ཏི ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙ.
པ་ཋ་མ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཏཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོ མཱ་ན་ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཡོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ‘‘ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ ཀི་ར ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན, ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ཋི་ཏེ་ན, ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏྭཾ པ་ན ས་ཡཱ་ནོ ས་ཡཱ་ནེ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སི, ཀིཾ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ གོ་རཱུ་པཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མུ་ཎྜ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མུ་ཎྜེ མུ་ཎྜཱ་ཏི ས་མ་ཎེ ཙ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་བྦྷཱཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ. ཀ་ཎྷཱཏི ཀ་ཎྷཱ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ནྡྷུ་པཱ་དཱ་པ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ བ་ནྡྷཱུ་ཏི བྲ་ཧྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཉྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཏི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཱ པཱ་དཱ་པ་ཙྩཱ, བྲ་ཧྨུ་ནོ པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཏོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི – བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ར་ཏོ, ཝེ་སྶཱ ནཱ་བྷི་ཏོ, སུ་དྡཱ ཛཱ་ཎུ་ཏོ, ས་མ་ཎཱ པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ པ་ནེ་ས ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི, ཨཱ་སཱི་ཝི་སཾ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་ལི་ངྒ་ནྟོ ཝི་ཡ, མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཧ་ནྡ ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝ་ཏོ ཁོ པ་ན ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠི་ཀཾ, ཏ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི་ཀ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝ་ཏོ ཏ་ཝ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཁོ པ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡེ་ནེ་ཝ ཁོ པ་ན་ཏྠེ་ན. ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི མ་མ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཙི་ཏྟེ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏྭཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པེ་སི་ཏོ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ་ཝ ས་མཱ་ནོ. ཝུ་སི་ཏ་མཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ སི་ཀྑི་ཏོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨ་སཾ་ཝུ་དྡྷཱ ཨ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི.
༢༦༤. ཀུ་པི་ཏོཏི ཀུ་དྡྷོ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ས་ཀ་མ་ནོ, ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉ་ཏྭཱ་ཏི? ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི? ཏ་སྶ མཱ་ན་ནི་མྨ་ད་ན་ཏྠཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་མ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཀྐོ་སི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ས་ཀྐོ དོ་སཾ ཨུ་གྒི་ལེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ གོ་ཏྟེ་ན གོ་ཏྟཾ, ཀུ་ལཱ་པ་དེ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་པ་དེ་སཾ, ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ མཱུ་ལེ ཚེ་ཏྭཱ ནི་པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཁུཾ་སེ་ནྟོཏི གྷ་ཊྚེ་ནྟོ. ཝ་མྦྷེ་ནྟོཏི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ. པཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝཱ་དི་དོ་སཾ པཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཙ་ཎྜཱཏི མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ་དྷ་ཡུ་ཏྟཱ. ཕ་རུ་སཱཏི ཁ་རཱ. ལ་ཧུ་སཱཏི ལ་ཧུ་ཀཱ. ཨ་པྤ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏུ་སྶ་ནྟི ཝཱ དུ་སྶ་ནྟི ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཨ་ལཱ་བུ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨུ་པླ་ཝ་ནྟི. བྷ་སྶཱཏི བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ནོ. ས་ཀྱཱ་ནཾ མུ་ཁེ ཝི་ཝ་ཊེ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ས་མཱ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ནྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱིཏི ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སུ་ནྡ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟི. ན ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ གཱ་ར་ཝཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ན མཱ་ནེ་ནྟཱིཏི ན མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི. ན པཱུ་ཛེ་ནྟཱིཏི མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ནེ་སཾ པཱུ་ཛཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ན ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ནེ་སཾ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨཾ ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟིཾ ན ད་སྶེ་ནྟི ཏ་ཡི་དནྟི ཏཾ ཨི་དཾ. ཡ་དི་མེ ས་ཀྱཱཏི ཡཾ ཨི་མེ ས་ཀྱཱ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི…པེ… ན ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི ས་བྦཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ཨ་པ་ར་དྡྷུནྟི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ད་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡྷཱ་གཱ་རནྟི ར་ཛྫ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ. ས་ཀྱཱཏི ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱཏི ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟཱ. ཨུ་ཙྩེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ པ་ལླ་ངྐ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝེ་ཏྟཱ་ས་ན་ཕ་ལ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ. ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟཱཏི ཨུ་པྤ་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ནྟཱ. སཾ་ཀཱི་ལ༹་ནྟཱཏི ཧ་སི་ཏ་མ་ཏྟ ཀ་ར་ཎ་ཨ་ངྒུ་ལི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ. མ་མ་ཉྙེ་ཝ མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ མ་ཉྙཱ་མི, མ་མ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཧ་ས་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སཱུ་ཏི? ཏེ ཀི་ར ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ནྟཱ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན དུ་སྶ་ཀ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ཊྛི་ཀཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ མཱ་ན་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ – ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ས་སྶ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ན་གོ་ཏྟ་སྶ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ. སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘མ་མ་ཉྙེ་ཝ མ་ཉྙེ’’ཏི ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ.
ཨཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ, ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ནི་མ་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ན ཀོ་ཙི ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱཏི ཁེ་ཏྟ་ལེ་ཌྜཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་ནི་ཝཱ་སི་ནཱི ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཀཱ་མ་ལཱ་པི་ནཱིཏི ཡ་དི་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཎི་ནཱི, ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཏཾ ལ་པ་ཏི, ན ཏཾ ཀོ་ཙི ཧཾ་སོ ཝཱ ཀོ་ཉྩོ ཝཱ མོ་རོ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ལ་པ་སཱི’ཏི ནི་སེ་དྷེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ཛྫི་ཏུནྟི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ལ་གྒི་ཏུཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མཱ་ཎ་ཝོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ལ་ཊུ་ཀི་ཀ་ས་དི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཧཾ་ས་ཀོ་ཉྩ་མོ་ར་ས་དི་སེ ཀ་རོ་ཏི, ནི་མྨཱ་ནོ དཱ་ནི ཛཱ་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞེ ད་སྶེ་ཏི.
དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༧. ནི་མྨཱ་དེ་ཏཱིཏི ནི་མྨ་དེ་ཏི ནི་མྨཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧནྟི ཡ་དི པ་ནཱ་ཧཾ. ‘‘ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནོ་ཧ་མ་སྨི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀི་ར ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝོ་ཙ. ཀ་སྨཱ ཨ་ཝོ་ཙ? ཀིཾ ཨ་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ་པི བྷ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཨ་ནེ་ན ན དི་ཊྛཾ. ཨ་པ་སྶ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ཀིཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མཱ་ན་ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝོ་ཙ. མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ. ནཱ་མ་གོ་ཏྟནྟི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནཱ་མཾ, པ་ཝེ་ཎཱི་ཝ་སེ་ན གོ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཀུ་ལ་ཀོ་ཊིཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱཏི སཱ་མི་ནོ པུ་ཏྟཱ. དཱ་སི་པུ་ཏྟོཏི གྷ་ར་དཱ་སི་ཡཱ་ཝ པུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ དཱ་སེ་ན སཱ་མི་ནོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཾ ཏཾ དི་སྭཱ ས་ཀྱཱ ཨ་ནུ་ཛ་གྒྷིཾ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་ཏོ པ་རཾ ཏ་སྶ དཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ཀྱཱ་ན་ཉྩ སཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཙ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཀྱཱ ཁོ པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ནྟི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ནོ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ར་ཉྙོ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ མུ་ཁ་ཏོ པ་བྷཱ ནི་ཙྪ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛེ་སཱིཏི ནཱི་ཧ་རི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཨོ་ཀྐཱ་མུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ – པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཀི་ར ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་སྶ རོ་ཛོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. རོ་ཛ་སྶ ཝ་ར་རོ་ཛོ, ཝ་ར་རོ་ཛ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཝ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ, མ་ནྡྷཱ་ཏུ་སྶ ཝ་ར་མ་ནྡྷཱ་ཏཱ, ཝ་ར་མ་ནྡྷཱ་ཏུ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཝ་རོ, ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་རོ, ཨུ་པ་ཝ་ར་སྶ མ་གྷ་དེ་ཝོ, མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཏ་ཡོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཝཾ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ མ་ཧེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཧ་ཏྠཱ, ཙི་ཏྟཱ, ཛ་ནྟུ, ཛཱ་ལི་ནཱི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཨི་ཏྠི་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ. ས་བྦ་ཛེ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟཱ – ཨོ་ཀྐཱ་མུ་ཁོ, ཀ་ར་ཀ་ཎྜུ, ཧ་ཏྠི་ནི་ཀོ, སི་ནི་སཱུ་རོ་ཏི. པ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་རོ – པི་ཡཱ, སུ་པྤི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡཱ, ཝི་ཛི་ཏཱ, ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཏི སཱ ན་ཝ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ད་ཧ་རིཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ཛ་ནྟུཾ ནཱ་མ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཉྩ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ཏ་སྶཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. རཱ་ཛཱ – ‘‘ན་སྶ, ཝ་ས་ལི, མ་མ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་སི. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཧོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཏོ་སེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཛ་ནྟུ་ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ་སཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, སཱ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སྶཾ མ་ངྒ་ལ་ར་ཐ་ཉྩ ཡ་ཏྟ་ཀེ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀེ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ. མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ རཱ་ཛོ་རོ་དྷེ ཙ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཡ་མྤི བྷཱ་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ‘‘ཀུ་མཱ་རཱ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ག་ཙྪཱ་མ ནེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ སེ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, དུ་ཏི་ཡེ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ, ཏ་ཏི་ཡེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ. ཀུ་མཱ་རཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ, ས་ཙེ མ་ཡཾ ཀ་ཉྩི སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་མ, སོ་པི ནོ ན་པྤ་ས་ཧེ་ཡྻ. ཀིཾ པ་རེ་སཾ པཱི་ལཱ༹་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ, མ་ཧཱ ཨ་ཡཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨ་ར་ཉྙེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཡེ་སིཾ་སུ.
ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ སཱ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. སོ ཀི་ར བྷུ་མྨ་ཛཱ་ལཾ ནཱ་མ ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠེ ཨཱ་ཀཱ་སེ, ཧེ་ཊྛཱ ཙ བྷཱུ་མི་ཡ་མྤི གུ་ཎ་དོ་སཾ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཏི་ཎ་གུ་མྦ་ལ་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཱ པཱ་ཙཱི་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ མི་ག་སཱུ་ཀ་རེ ས་པྤ་བི་ལཱ༹་རཱ ཙ མ་ཎྜཱུ་ཀ་མཱུ་སི་ཀེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནཱ ཏཾ པ་དེ་སཾ པ་ཏྭཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ. ཏེ་ཧི ཏེ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ས་ནྟ་ཛྫི་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི་ཡེ་ཝ. སོ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་གྒ་པ་དེ་སོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཏེ ཀུ་མཱ་རེ ན་ག་ར་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཊྛཱ་ནེ མཱ་པི་ཏཾ ན་ག་རཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་པུ་རི་སེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ པུ་རི་ས་ས་ཏ་མྤི པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐ, པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཉྙོ གྷ་རཾ ཀ་རོ་ཐ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ཨ་ཏི་སེ་ཡྻོ’’ཏི. ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི? ‘‘མ་མ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ’’ཏི མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ. མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུནྟི ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
ཨ་ཐཱ་མ་ཙྩཱ – ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ས་ཙེ ནེ་སཾ པི་ཏཱ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དི་སཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ན པ་སྶཱ་མ, ནཱ་པི བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་དི་སེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་ཀེ, ཨ་ས་དི་ས་སཾ་ཡོ་གེ ཙ ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པུ་ཏྟཱ མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་དཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མ་ཡཾ བྷ་གི་ནཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ རོ་ཙེ་མཱ་ཏི. ཏེ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷ་གི་ནིཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
ཏེ་སཾ པུ་ཏྟེ་ཧི ཙ དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཙ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཊྛ་རོ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་པུ་པྥ་ས་དི་སཱ་ནི ག་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་རི ཨ་ཡཾ རོ་གོ ས་ངྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ ཡཱ་ནེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གྷ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན ཨུ་པ་རི པ་ད་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པཾ་སུཾ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་མོ ནཱ་མ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཀུ་ཊྛ་རོ་གོ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ཧི ཙ ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི ཙ ཛི་གུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་ན སཾ་ཝེ་གེ་ན ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་རོ་གོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཾ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ སོ་ལ༹་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཉྩ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་ཊཱ་ཧེ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡེ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཡ་ཏི. སོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱི་ཧོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ བྱ་གྒྷོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་གྷཱ་ས་མཾ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྱ་གྒྷོ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པཾ་སུཾ ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ པ་ད་རེ ཝི་ཝ་ར་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཝ་རེ་ན སཱ བྱ་གྒྷཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི. སོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ ཨེ་སོ’’ཏི ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མཱ་ཏུ་གཱ་མོ སཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ དྷཱི་ཏཱ སཱ་མཱི་ཏི. ནི་ཀྑ་མཱ་ཏི? ན ས་ཀྐཱ སཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཚ་ཝི་རོ་གོ མེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. སོ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟིཾ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི་ཡེ་ཝ ད་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་རོ་གཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི, པུ་ན་པི དྭེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨེ་ཝཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟེ པི་ཏཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ རཱ་མ་ར་ཉྙོ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པ་བྦ་ཏེ ར་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཝེ་ས་ནྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཁ་ཎེ ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ ཏེ དི་སྭཱ – ‘‘ཀེ ཨི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པུ་ཏྟཱ མེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀ་ཝཾ་སཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ – ‘‘ལ་དྡྷཾ དཱ་ནི མེ པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ‘པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ན་ཡི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ར་ཛྫཾ, དེ་ཝ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. སོ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཏཱ་ཏ, ན ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མི, ཨི་དྷེ་ཝ མེ ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཀོ་ལ་རུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀོ་ལ་ན་ག་ར་ནྟི ཙ བྱ་གྒྷ་པ་ཐེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྱ་གྒྷ་པ་ཐ་ནྟི ཙཱ་ཏི དྭེ ནཱ་མཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟེ ཀུ་མཱ་རེ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཀྱཱ མཱ་ཏུ་ལཱ ས་ནྟི. མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཝོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཀེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་སྶ་ག་ཧ་ཎཾ. ཡ་དཱ ཏཱ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་དཱ ག་ནྟྭཱ ཡ་སྶ ཡཱ རུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཏཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་སུ ནྷ་ཏྭཱ སཱི་སཾ སུ་ཀྑཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪིཾ་སུ, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ཎེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏེ’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ས་ཀྱ་ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལཱ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣོ་ཝ ཝཾ་སོ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྱ་ཝཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཏེ ར་ཊྛ་སྨཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མྨ་ནྟཱིཏི ཝ་ས་ནྟི. ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ བྷོཏི ར་ཊྛ་སྨཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་མ་ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྱཱ, ས་མ་ཏྠཱ, པ་ཊི་བ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་གྒེཏི ཏཾ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོཏི སོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཝཾ་སེ་ན ས་མྦྷེ་ད་མ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྱ་ཝཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྦ་ཊྛ་ཝཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ – ‘‘ར་ཉྙོ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཎྷཾ ནཱ་མ ཛ་ནེ་སཱིཏི ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏ་ད་ནྟཾ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་མ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. པ་བྱཱ་ཧཱ་སཱིཏི ཡ་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ་ཏི བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཋི་ཏེ་སུ གྷ་ར་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ དྷོ་ཝ་ཐ མ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
༢༦༨. ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ – ‘‘ཨེ་ཏཾ མཱ བྷ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི, ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དྭེ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཀྑཱ་མ, ཨ་ཡཾ ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་མྷེ པ་རི་བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན་སྶ ནི་མྨ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ས་མྤི ཨ་པྤི་ཡོ་ཝ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོཏི མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནོ. ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏེ ཝེ་ད་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ. པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུནྟི པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ པ་ཊི་ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ. པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུནྟི ཨུ་ཏྟ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ.
༢༦༩. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ས་ཙེ ཨི་མེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ན ག་མི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡ, ནེ ནི་སྶ་དྡེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ མ་ནྟ་ཝ྄ཧོཏི མ་ནྟ་ཡ་ཐ. མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏཱུཏི མ་ཡཱ ས་ཧ ཀ་ཐེ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛོ ཏཱ་ཝ དཱ་སི་པུ་ཏྟོ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཡཾ ཁོ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ དུ་ཛྫཱ་ནཱ, ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ཏྭཾ དཱ་སོ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི, ཀོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་ནཱ བ་དྡྷཾ པུ་ཊ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ མོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཁི་པ་ནྟཱ – ‘‘སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ.
༢༧༠. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ཨ་ཀཱ་མཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི བྱཱ་ཀ་རི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་སཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་སི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་སྶ་སི, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི ‘‘ཀིཾ གོ་ཏྟོ ཏྭ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི ནཱ་མ. པ་ཀྐ་མི་སྶ་སི ཝཱཏི པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མི་སྶ་སི ཝཱ.
ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མཾ སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, སཱ་མཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཙ དཱ་སོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན དྭ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
༢༧༡. ཝ་ཛི་རཾ པཱ་ཎི་མྷི ཨ་སྶཱ་ཏི ཝ་ཛི་ར་པཱ་ཎི. ཡ་ཀྑོཏི ན ཡོ ཝཱ སོ ཝཱ ཡ་ཀྑོ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དི་ཏྟནྟི ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞཾ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ. ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་གྒི་ཛཱ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཧ་ནྟཾ སཱི་སཾ, ཀ་ནྡ་ལ་མ་ཀུ་ལ༹་ས་དི་སཱ དཱ་ཋཱ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ནི ཨ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཝཾ ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? དི་ཊྛི་ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཨ་པི ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, པ་རེ ཙ མེ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཀྐོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ མ་ཡཾ ཝ་ཏྟཱ་པེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཧོ་ཏུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ.
བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ ཙཱཏི ཡ་དི ཧི ཏཾ ཨ་ཉྙེ་པི པ་སྶེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ག་རུ ཨ་སྶ, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི, ཏ་ཏོ ཨ་མྦ་ཊྛོ བྷ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ ཙ. ཏ་སྶ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. སོ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི ནུ ཁོ པ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀ་སྶ་ཙི ལོ་མ་ཧཾ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ – ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཡཾ མ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཡ་ཀྑོ་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, ‘ཀིཾ ཏ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་ཏྠི, ཏྭ་མེ་ཝ ཡ་ཀྑཾ པ་སྶ་སི, པ་ཋ་མཾ ཡ་ཀྑཾ ཨ་དི་སྭཱ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ཝཱ་ད་ས་ངྒྷ་ཊྚེ པ་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ ཡ་ཀྑཾ པ་སྶ་སཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི མེ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཎཱ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ…པེ… བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
༢༧༢. ཏཱ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱིཏི ཏཱ་ཎཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ. ལེ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱིཏི ལེ་ཎཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ. ས་ར་ཎཾ ག་ཝེ་སཱིཏི ས་ར་ཎཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ཎཾ. ནི་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ལེ་ཎཾ. ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ག་མྨ ཧེ་ཊྛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. བྲ་ཝི་ཏཱུཏི ཝ་ད་ཏུ.
ཨ་མྦ་ཊྛ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ
༢༧༣-༢༧༤. ད་ཀྑི་ཎ་ཛ་ན་པ་དནྟི ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ. ག་ངྒཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་ན་པ་དཾ. ཏ་དཱ ཀི་ར ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐེ བ་ཧཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏཱ་པ་སཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, པུ་རི་ས, མ་ནྟཾ ཏེ དེ་མི, ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ མ་ནྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཉྙེ་ན མ་ནྟེ་ན, ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ མེ མ་ནྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ – ‘‘བྷ་དྲཾ, བྷོ’’ཏི ཏ་སྶ དྷ་ནུ་ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཝི་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི, སོ ཏཾ ཝི་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་སི་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ བྲ་ཧྨ་མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་མ་ནྟེཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སེ་ཊྛ་མ་ནྟེ. ཀོ ནེ་ཝཾ’རེ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟོཏི ཀོ ནུ ཨེ་ཝཾ ཨ་རེ ཨ་ཡཾ མ་མ དཱ་སི་པུ་ཏྟོ. སོ ཏཾ ཁུ་ར་པྤནྟི སོ རཱ་ཛཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ནྣ་ཧི་ཏཾ ས་རཾ ཏ་སྶ མ་ནྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་ཝ ཁི་པི་ཏུཾ ན ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྑི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ས་ཉྫཱ་ཏ་སེ་དོ བྷ་ཡེ་ན ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་མ་ཙྩཱཏི མ་ཧཱ་མ་ཙྩཱ. པཱ་རི་ས་ཛྫཱཏི ཨི་ཏ་རེ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི – ‘‘ད་ཎྜ་ཀཱི་ར་ཉྙོ ཀི་ས་ཝ་ཙྪ་ཏཱ་པ་སེ ཨ་པ་ར་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛཾ ཝི་ན་ཊྛཾ. ནཱ་ལི༹་ཀེ་རོ པ་ཉྩ་སུ ཏཱ་པ་ས་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཛྫུ་ནོ ཙ ཨ་ངྒཱི་ར་སེ ཨ་པ་ར་དྡྷོ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟཱ བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཏཾ སོ་ཏྠི, བྷ་དྡ་ནྟེ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ.
སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ར་ཉྙོཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཎྷོ ཙི་རཾ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙཱི་ཡ་མཱ་ནོ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙཱ མཱ་དི་ས་སྶ ཨི་སི་ནོ ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཨུ་ནྡྲི་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཐུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ སོ ‘‘ཛ་ནཾ ཏཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི. ས་ར་ས་ནྠ་མྦྷ་ན་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཧི་སྶ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་ལློ་མོཏི པ་ནྣ་ལོ་མོ. ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི་སྶ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཀི་ར སོ ‘‘ས་ཙེ མེ རཱ་ཛཱ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཙ. ཀུ་མཱ་རེ ཁུ་ར་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སཱིཏི ཏེ་ན ‘‘ས་རོ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱུ’’ཏི མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཏེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནཱ་བྷི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སཱིཏི སཱི་སཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སཾ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི, ཨུ་ལཱ༹་རེ ཙ ཏཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱཏི ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀྑེ་ན ཨ་མྦ་ཊྛོ ས་ཀྱཱ་ནཾ ཉཱ་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨ་མྦ་ཊྛོ གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མཾ ‘‘ཏོ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀྑེ་ན ཉཱ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡོ ཀི་རཱ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཁ་ཏྟི་ཡོ་སྨཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨུ་ཏྟ་རི་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སཱུཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ. ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཝཱ. ས་དྡྷེཏི མ་ཏ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟེ. ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེཏི མ་ངྒ་ལཱ་དི་བྷ་ཏྟེ. ཡ་ཉྙེཏི ཡ་ཉྙ་བྷ་ཏྟེ. པཱ་ཧུ་ནེཏི པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟེ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་བྷ་ཏྟེ ཝཱ. ཨ་པི ནུ་སྶཱཏི ཨ་པི ནུ ཨ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་པུ་ཏྟ་སྶ. ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་སུ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝཱ ནོ ཝཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དཱ་རི་ཀཾ ལ་བྷེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ཏྟོ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༧༦. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཨི་ཏྠིཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཨི་ཏྠིཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ. ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ དོ་སེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎེ. བྷ་སྶ་པུ་ཊེ་ནཱཏི བྷ་སྨ་པུ་ཊེ་ན, སཱི་སེ ཚཱ་རི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༧༧. ཛ་ནེ་ཏ་སྨིནྟི ཛ་ནི་ཏ་སྨིཾ, པ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོཏི ཡེ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ གོ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ར་ནྟི – ‘‘ཨ་ཧཾ གོ་ཏ་མོ, ཨ་ཧཾ ཀ་སྶ་པོ’’ཏི, ཏེ་སུ ལོ་ཀེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རཱི་སུ ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ. ཨ་ནུ་མ་ཏཱ མ་ཡཱཏི མ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཱ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༨. ཨི་མཱ་ཡ པ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཝི་ཛྫཱ ནཱ་མ ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ, ཙ་ར་ཎཾ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི, ཏ་ཡི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཙེ སེ་ཊྛོ, མ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཊྛཱ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ – ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཙ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏ་མཱ ཙ པ་ན སཱ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ སི་དྡྷཾ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ – ‘‘ན ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དོཏི ཛཱ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝཱ་དོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝི་དཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན སུ་དྡ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཏ་ཏོ ཨ་མྦ་ཊྛོ – ‘‘ཡ་ཏྠ དཱ་ནི མ་ཡཾ ལ་གྒི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཙི་ནྟ་ཡི་མྷ, ཏ་ཏོ ནོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཐུ་སཾ དྷུ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ དཱུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཀྑི་པི. ཡ་ཏྠ པ་ན མ་ཡཾ ན ལ་གྒཱ་མ, ཏ་ཏྠ ནོ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཨ་ཡཾ ནོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཨི་དྷ ཨ་མྦ་ཊྛ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༢༧༩. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཨི་ད་མ་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨི’’ནྟི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་སྨི’’ནྟི སཱི་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ་པི ཧི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི སཱི་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘མ་ཡ་མྤི ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གྒེ་ཡྻ. ཡཾ པ་ན ཏེ་ན སུ་པི་ནེ་པི ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨིཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨི་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ར་ཎ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཉྙཱ ཝི་ཛྫཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༠. ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཝི་ནཱ་ས་མུ་ཁཱ་ནི. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོཏི ཨ་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟོ, ཨ་ཝི་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཝཱ. ཁཱ་རི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱ་རཱིཏི ཨ་ར་ཎཱི ཀ་མ་ཎྜ་ལུ སུ་ཛཱ་ད་ཡོ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ. ཝི་དྷོཏི ཀཱ་ཛོ. ཏ་སྨཱ ཁཱ་རི་བྷ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཛ་མཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷ་ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ ‘‘ཁཱ་རཱིཏི ཀཱ་ཛ་སྶ ནཱ་མཾ, ཝི་ཝི་དྷནྟི བ་ཧུ་ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཨཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོཏི པ་ཏི་ཏ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ. པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ. ཀཱ་མ་ཉྩ གུ་ཎཱ་དྷི་ཀོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སཱ་མ་ཎེ་རོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ལཱ་མ་ཀོ་ཡེ་ཝ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་ས་ན་སྶ ཝི་ནཱ་ས་མུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཡ་སྨཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ སཱ་ས་ནཾ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ས་ཀྐི་སྶ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ལ་ཛྫི་ནོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ – ‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟི. སོ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁུ་ར་དྷཱ་རཱུ་པ་མཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན སུ་ཀ་རཱ ཙེ་ཝ བ་ཧུ་ཛ་ན་ས་མྨ་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟི. སོ – ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་མྨཾ, ཨི་དྷ པ་ན ས་ཚ་ནྡ་ཙཱ་རི་ནོ མ་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. སོ་པི, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ ཏཱ་པ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙེ་པི ཨ་ཉྙེ་པཱི་ཏི ཀ་མེ་ན ཏཱ་པ་སཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏ་སྶ ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི སུ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཝི་ནཱ་ས་མུ་ཁ་ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀནྟི ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀུ་དཱ་ལ་ཉྩེ་ཝ པི་ཊ་ཀ་ཉྩ. གཱ་མ་སཱ་མ་ནྟཾ ཝཱཏི ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོ, ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ དུ་ཀྑ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀུ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ གཱ་མ་སཱ་མ་ནྟེ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱ་མ་ནྟེ ཝཱ ཨ་གྒི་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པྤི་ཏེ་ལ་ད་དྷི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་དཱ་རཱུ་ཧི ཙ ཧོ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཙྪ་ཏི.
ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཙ་ཏུ་མུ་ཁཾ པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྭཱ་རེ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི. ཡ་མྤི་སྶ ཨ་དྡྷི་ཀཱ ཀི་ལ་ནྟཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ཝཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནྣཾ དེ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི. ཏེ་ཧི་པི དི་ནྣཾ ཨཱ་མི་སཾ ཝཱ པུ་བྦ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ཎྷ་ཏི, ཏཱ་ནི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཝོ གོ་མ་ཧིཾ་ས་དཱ་སཱི་དཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་མ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་མུ་ཁཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི མུ་ཁེ་ན སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ? ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ ཧི ཏཱ་པ་སཱ – ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡཱ, ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ, ཨ་སཱ་མ་པཱ་ཀཱ, ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱ, ད་ནྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་ཀཱ, པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ, པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སི་ཀཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལོ ཝི་ཡ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡཱ ནཱ་མ.
ཡེ པ་ན ‘‘ས་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ལཱ་ཡ་ན་མ་དྡ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱི་ཧི་མུ་གྒ་མཱ་ས་ཏི་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ.
ཡེ ‘‘ཁ་ལེ་ན ཁ་ལཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཧིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི གཱ་མ་ནི་ག་མེ་སུ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཡེ པ་ན ‘‘ཀིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ སཱ་མ་པཱ་ཀེ་ནཱ’’ཏི གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་བྷི་ཀྑ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ ཨ་སཱ་མ་པཱ་ཀཱ ནཱ་མ.
ཡེ ‘‘དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡེ་ཊྛི ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ’’ཏི མུ་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏ་ཙཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཡེ པ་ན ‘‘པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཏ་ཙཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑ’’ནྟི ད་ནྟེ་ཧེ་ཝ ཨུ་བྦཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ ད་ནྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཡེ ‘‘ད་ནྟེ་ཧི ཨུ་བྦཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ནཱ་མ.
ཡེ པ་ན ‘‘ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་སཱ་རུ་པྤོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ས་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ་ནེ་ཝ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱ ཡཱ་པེ་ནྟི, ཏེ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ.
ཏེ ཏི་ཝི་དྷཱ – ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མུ་དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཡེ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཝ པ་ཏི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ. ཡེ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ. ཡེ ཏཾ ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏེ མུ་དུ་ཀཱ.
ཨི་མཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་པི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏཱ་སུ ཧི ས་པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་གཱ་རཾ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ན་གྒི་པ་ཀྐི་ཀཱ ཙ ཨ་སཱ་མ་པཱ་ཀཱ ཙ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་སྨ་མུ་ཊྛི་ཀཱ ཙ ད་ནྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་ཀཱ ཙ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཙ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སི་ཀཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༨༡-༢༨༢. ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁ་མྤི ཨ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི ཨ་མྦ་ཊྛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ་པི ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་མཱ་ནེ་ན.
པུ་བྦ་ཀ་ཨི་སི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༣. ད་ཏྟི་ཀནྟི དི་ནྣ་ཀཾ. ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ད་དཱ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ན ད་དཱ་ཏི? སོ ཀི་ར ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནིཾ ནཱ་མ ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་དཱ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ར་ཧེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ར་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ཏི. ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ནཱ་མེ ག་ཧི་ཏེ ན དེ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ད་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ, ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དི་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཀ་སྨཱ མེ དི་ནྣོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ ‘སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པ་རེ ར་ཉྙཱ ས་ཧ ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་རཱི་རེ ས་ངྑ་ཕ་ལི་ཏ་ཀུ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨཱ་ལི་ངྒ་ཐ པ་རཱ་མ་ས་ཐ, ཨི་ད་ཉྩ ཀུ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན དེ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཎྜི་ཏོ ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཀུ་ས་ལོ, ཏེ་ན ས་ཧ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི ཋི་ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་རོ དུ་སྶ་ནྟེ་ན མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་རོ་དུ་སྶ་ནྟེ་ནཱཏི ཏི་རོ་དུ་སྶེ་ན. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. དྷ་མྨི་ཀནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. པ་ཡཱ་ཏནྟི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱཏི ཡ་སྶ ར་ཉྙོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱི་དི་སཾ བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སོ རཱ་ཛཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ད་དེ་ཡྻ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དི་ནྣ་ཀཾ མཱ་ཡཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ རཱ་ཛཱ ན དེ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཉྩ ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ར་ཧ་སྶ་མྤི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མྤི ཨ་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ་ཏི ནི་ཊྛཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་སི.
༢༨༤. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་མྦ་ཊྛོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ་སྶ མ་ནྟེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏི་མཱ་ནི་ནོ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ མ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏ་མཱ་ན་ནི་མྨ་ད་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ རཱ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ར་ཐཱུ་པ་ཏྠ་རེཏི ར་ཐ་མྷི ར་ཉྙོ ཋཱ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཛྫི་ཏ་པ་དེ་སེ. ཨུ་གྒེ་ཧི ཝཱཏི ཨུ་གྒ་ཏུ་གྒ་ཏེ་ཧི ཝཱ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི. རཱ་ཛ་ཉྙེ་ཧཱིཏི ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ནྟ་ནནྟི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ དེ་སེ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ན་ག་རཾ ཝཱ ནི་ཝེ་སེ་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ནྟ་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ མ་ནྟ་ནནྟི ཡཾ ར་ཉྙཱ མ་ནྟི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ. ཏཱ་དི་སེ་ཧི་ཡེ་ཝ སཱི་སུ་ཀྑེ་པ་བྷ་མུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ནྟེ་ཡྻ. རཱ་ཛ་བྷ་ཎི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ར་ཉྙཱ བྷ་ཎི་ཏཾ, ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠཾ. སོ་པི ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་མེ་ཝ བྷ་ཎི་ཏཾ བྷ་ཎ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥. པ་ཝ་ཏྟཱ་རོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏཱ་རོ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ནྟ་པ་དནྟི ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ནྟ་མེ་ཝ. གཱི་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་ཧི་ཏནྟི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཾ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ, པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ གཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི, ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ག་ནྠིཾ་སུ. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཀཾ་སུ. ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཏྭཾ ཨི་སི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ – ‘‘ཨེ་ས པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ ཨི་སི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི.
༢༨༦. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏེ པོ་རཱ་ཎཱ ད་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷཱ ར་ཛོ་ཛ་ལླ་དྷ་རཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ་སུ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཡ་དཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཡཱ་ནེ་ན ཀི་ཙྩཾ. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཙ ནེ་སཾ མེ་ཏྟཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ པཱ་ཀཱ་ར་པུ་རི་ས་གུ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན སུ་ཏ་པུ་བྦཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི; ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་སྶ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀནྟི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ཝེ་ཋ་ཀ་ན་ཏ་པ་སྶཱ་ཧཱིཏི དུ་སྶ་པ་ཊྚ་དུ་སྶ་ཝེ་ཎི ཨཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཋ་ཀེ་ཧི ན་མི་ཏ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་ཧི. ཀུ་ཏྟ་ཝཱ་ལེ་ཧཱིཏི སོ་བྷཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་པྤི་ཏ་ཝཱ་ལེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ལཱ ཀ་པྤི་ཏཱ, ན ར་ཐཱ་ནཾ, ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ར་ཐཱ་པི ‘‘ཀུ་ཏྟ་ཝཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་ཀྐི་ཎྞ་པ་རི་ཁཱ་སཱུཏི ཁ་ཏ་པ་རི་ཁཱ་སུ. ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷཱ་སཱུཏི ཋ་པི་ཏ་པ་ལི་གྷཱ་སུ. ན་ག་རཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མ་ནྟཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏ་སུ་དྷཱ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ནི ན་ག་རཱ་ནེ་ཝ ‘‘ན་ག་རཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ར་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཏཱ་དི་སེ་སུ ན་ག་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཀ་ངྑཱཏི ‘‘ས་བྦ་ཉྙཱུ, ན ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཡོ. ཝི་མ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་རཱུ་པཱ མ་ཏི, ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ དི་ཝ་སོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ན་སྶ་ར་ཏི. ཧ་ནྡ་སྶ ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ན་ཡཾ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
དྭེ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༧. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ན ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ཀོ་ཙི ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཉྩེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཙ་ངྐ་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མ་ནྣེ་སཱིཏི ག་ཝེ་སི, ཨེ་ཀཾ དྭེ་ཏི ཝཱ ག་ཎ་ཡ་ནྟོ ས་མཱ་ན་ཡི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི པཱ་ཡེ་ན, བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཨ་དྡ་ས, ཨ་པྤཱ་ནི ན ཨ་དྡ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཡཱ་ནི ན ཨ་དྡ་ས ཏེ་སཾ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ’’ཏི. ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏཱ་ནི ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཀི་ཙྪ་ཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི ད་ཊྛུཾ. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ – ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ཡ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་སཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝཱ དུ་བྦ་ལཱ ཝི་མ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ, ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, ཨ་ས་མྤ་སཱ་དེ་ན ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལུ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཀོ་སོ་ཧི་ཏེཏི ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ. ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ས་མཱ་ནཾ. ཏཾ སོ ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ, ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑཱི ཨ་ཧོ་སི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱི.
༢༨༨. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཏཾ རཱུ་པཾ. ཀི་མེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ? ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛེ་ན – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཧི་རི་ཀ་ར་ཎོ་ཀཱ་སཾ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ཙ, བཱ་ཝ་རི་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ སོ་ལ༹་ས་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ, སེ་ལ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཏི་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝཱ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་སི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ གུ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶེ་སི. ཚཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་སི. ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཾ ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཾ ཚཱ་ཡཱ་རཱུ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཚཱ་ཡཾ དི་ཊྛེ ས་ཏི དི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ན་ནུ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཡྻ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. ཀ་ལློ་སི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ག་སེ་ནཱ’’ཏི.
ནི་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མ་སཱིཏི ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མ་ཛྫི, ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཱ་ནུ་མ་ས་ནེ་ན དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ, ནཱ་སི་ཀ་སོ་ཏཱ་ནུ་མ་ས་ནེ་ན ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ན་ལཱ་ཊ་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༨༩. པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོཏི ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ, ཨཱ་ག་མ་ན་མ་སྶ པ་ཏྠེ་ནྟོ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩༠. ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོཏི ཀ་ཐཱ ཙ ས་ལླཱ་པོ ཙ, ཀ་ཐ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༢༩༡. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. རེཏི ཨི་དཾ ཧཱི་ལ༹་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཀི་ར བྷོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཡཱ་དི་སོ ཏྭཾ, ཨེ་དི་སེ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཀེ ས་ཏི པུ་རི་སོ ནི་ར་ཡཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨཱ་ས་ཛྫ ཨཱ་ས་ཛྫཱཏི གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ཨ་མྷེ་པི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཁོ པ་ན ཨ་མྦ་ཊྛ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ དཱ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཙ, ཏ་ཡཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཀྐོ་སཱ་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ད་སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. ཡ་ཉྩ སོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་ར་ཐི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་མྤི་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ད་སཱ ཡེ་ཝ་སྶ ག་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བུ་དྡྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༢-༢༩༦. ཨ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ལོཏི སུ་ཊྛུ ཝི་ཀཱ་ལོ, ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ཀཱ་ལོ ན་ཏྠི. ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁྭི་དྷ བྷོཏི ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ བྷོ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱུཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏུ. ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཡཾ མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛྫ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡ་ངྒཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཝཱ ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ མ་ན་སཱ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༩༧. པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན. ས་ནྟ་པྤེ་སཱིཏི སུ་ཊྛུ ཏ་པྤེ་སི པ་རི་པུ་ཎྞཾ སུ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་ཝཱ་རེ་སི, ཨ་ལཾ ཨ་ལ་ནྟི ཧ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝིནྟི བྷུ་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ. ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིནྟི པ་ཏྟ་ཏོ ཨོ་ནཱི་ཏ་པཱ་ཎིཾ, ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ནི་ཏྟ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨོ་ནི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ནཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པཱ་ཎི་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨོ་ནི་ཏྟ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎི, ཏཾ ཨོ་ནི་ཏྟ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ. ཧ་ཏྠེ ཙ པ་ཏྟ་ཉྩ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ པ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩༨. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ. ཨཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒོ, ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ དཱི་པ་ན་ཀ་ཐཱ. ཏེ་ནེ་ཝ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ དཱ་ན་ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨོ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ཝ་ཀཱ་རཾ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱཏི སཱ་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒ’’ནྟི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཨེ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༩. དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ. ཝི་ག་ཏཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཀ་ཏྠ? ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ. ནཱ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་ར་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.