ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ན མ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ. ཀཱ སཱ? ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ ཙ. ཝི་ཝི་དྷོ ཁེ་པོ་ཏི ཝི་ཀྑེ་པོ, ཨ་མ་རཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི, སཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ་དོ ཨི་ཏོ་ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, གཱ་ཧཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ.
༦༢. ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལེ་པི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སོ མ་མ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་མ ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨ་སྶ, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི སོ མ་མ ས་གྒ་སྶ ཙེ་ཝ མ་གྒ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་སྶ. མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཛེ་གུ་ཙྪཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཙེ་ཝ ཧི་རི་ཡཱ ཙ. ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀཱི་དི་སཾ? ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོཏི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོཏི ས་སྶ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ནོ་ཏི་པི མེ ནོཏི – ‘‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ནོ ནོ་ཏི་པི མེ ནོཏི ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཀྐཱི་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝཱ པུ་ཊྛོ ན ཀི་ཉྩི བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ན ཧོ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ལ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནོ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀིཾ ནོ ནོ་ཏི ཏེ ལ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནོ ནོ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྑེ་པ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་ཀྑེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི.
༦༣. ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ས་ཧ་སཱ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀིཾ ཏཾ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཉྙེ པ་ཎྜི་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི – ‘‘སུ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཏ་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ན་ཏྠི མ་ཡཱ ས་དི་སོ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ་ནྡོ དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ, རཱ་གོ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ. དོ་སོ ཝཱ པ་ཊི་གྷོ ཝཱཏི ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ པ་ཎྜི་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི – ‘‘དུ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཏ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ནཱ་མ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཏྠ མེ ཨ་སྶ དོ་སོ ཝཱ པ་ཊི་གྷོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པི དོ་སོ དུ་བྦ་ལ་ཀོ་དྷོ, པ་ཊི་གྷོ བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷོ.
ཏཾ མ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, སོ མ་མ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་དྭ་ཡཾ མ་མ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་སྶ, དོ་ས་པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡཾ ཝི་གྷཱ་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཝི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏོ. རཱ་གོ ཧི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཛ་ལཱུ་ཀཱ ཝི་ཡ. དོ་སོ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡ. ཨུ་བྷོ་པི ཙེ་ཏེ ས་ནྟཱ་པ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝི་ཧ་ན་ནྟི ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཙ ‘‘ཝི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༦༤. པ་ཎྜི་ཏཱཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ནི་པུ་ཎཱཏི ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བུ་དྡྷི་ནོ སུ་ཁུ་མ་ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ. ཀ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ཙེ་ཝ པ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཙ་ཡཱ ཙ. ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་རཱུ་པཱཏི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་དི་སཱ. ཏེ བྷི་ནྡ་ནྟཱ མ་ཉྙེཏི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི ཝི་ཡ ཝཱ་ལཾ སུ་ཁུ་མཱ་ནི་པི པ་རེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ནྡ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ མཾ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མཾ ཏེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ. ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻུནྟི ‘‘ཀིཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ཝ་དཱ’’ཏི ལ་དྡྷིཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ས་མ་ནུ་གཱ་ཧེ་ཡྻུནྟི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ གཱ་ཧེ་ཡྻུ’’ནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ས་མ་ནུ་བྷཱ་སེ་ཡྻུནྟི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏྭཾ ཨི་དཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨི་དཾ པ་ན ག་ཎྷ, ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ. ན ས་མྤཱ་ཡེ་ཡྻནྟི ན ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཾ, ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ མ་མ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ཡཾ ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ས་མྤཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ, སོ མ་མ ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨ་སྶ, ཨོ་ཊྛ་ཏཱ་ལུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ག་ལ་སོ་ས་ན་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི པ་ཋ་མ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༦༥-༦༦. མ་ནྡོཏི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཨ་པ་ཉྙ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. མོ་མཱུ་ཧོཏི ཨ་ཏི་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཱ.