༡. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ
(༡.) ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རོ
༥༣. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ཨེ་ཏཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པུ་ཙྪཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡཱ པུ་ཙྪཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏཱ པ་ཧཱ་ཡ ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་ར་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ས་ཙེ ཨི་མཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཾ པུ་ཙྪཱ ས་བྦ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ད་སྶི་ཏཱ? ན་ནུ ཡཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ཨཱ་མ, ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ. ཏ་ཐཱ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ན ས་བྦེ་སུ ཏི་ཀ་དུ་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀེ, དུ་ཀེ, དུ་ཀ་ཏི་ཀེ, ཏི་ཀ་དུ་ཀེ, ཏི་ཀ་ཏི་ཀེ, དུ་ཀ་དུ་ཀེ ཙ ས་ངྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ. དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ཙ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀ་པཱི་ཏི་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ཧི པུ་ཙྪཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏཱ་སུ ཧི ཡཱ ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ པ་ཧཱ་ཡ ཡཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ཝི་ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི སུ་ཁེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ས་བྦཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ད་སྶི་ཏཱ. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ པ་ཧཱ་ཡ ཡཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་ག་ནྟྭཱ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྭཱ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ག་མ་ནཱ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཛྫ་ཏི, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ་པི ཁ་ཎེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཾ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀནྟི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ. ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱཏི ཡོ ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཏཾ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེཏི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཡོ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ག་ཧི་ཏོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ ཏ་ཡོ. དྭེ ཁ་ནྡྷེཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ དུ་ཀེ་སུ ཡེ་ཀེ་ཙི དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ. དྭེ ཁ་ནྡྷཱཏི ཡེ ཡེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ, དྭེ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠ་ཏྟཱ ཡཾ ཀུ་ས་ལེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེཏི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་དཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝ་ཏྠུ་མྷི ག་ཧི་ཏེ་པི ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མྷི བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཉྷི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཁ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་པི པ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མྤི. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ.
ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཧི བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་མྤི ཁ་ནྡྷེ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་མྤི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩཱཏི པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ན་ཝ པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ. ཨེ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ནྟི, སེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མོ་གྷ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མ.
༥༤. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཏཱ་སུ ན་ཝ་སུ རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀཱ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་སྶོ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༥༥. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ན ག་ཧི་ཏཾ. སེ་སཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
༥༦. ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ནྟ་རེ་སུ་པི རཱུ་པཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཡ ཏི་སྶོ་ཝ པུ་ཙྪཱ.
༥༧. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ ཏ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ན་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱིཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི ས་བྦ་བྷ་ཝ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཧི རཱུ་པ་སྶ་པི ཨ་རཱུ་པ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧི་ཏཱ. བཱ་ཧི་རཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་ར་སྨི་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ བཱ་ཧི་ར་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ ཧི སཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བཱ་ཧི་རཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི དྭི་ས་ནྟ་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ.
༥༨. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ, ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༩. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠོ ནཱ་མ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, ན སཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཧི པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་དྷ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སོ’’ཏི.
༦༠. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཡེ པ་ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༡. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཏྠུཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ཨཱ་རུ་པྤེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་པི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན ལ་བྷ་ཏི. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷ’’ནྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ས་བྦཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ་པི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ་ཝ ན ཛ་ན་ཀོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ཀ་ཏཾ.
༦༢. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཀཱ་མཾ ས་བྦཱ ཀི་རི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༣. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ. ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀོ་པི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀོ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀོ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ པ་ནེ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. སེ་སཾ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨི་དྷ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
༦༤. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པནྟི ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ.
༦༥. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ ས་བྦེ་ས་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨ་ནྟི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༦. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ་པི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི.
༦༧. ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༨. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཏི་ཀཾ, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༩. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ནྡྷེ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ནྡྷཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཁ་ནྡྷཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཁ་ནྡྷེ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ་པི ཝ་ཏྠུཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི.
༧༠. ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་བྦཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཏི་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༧༡-༧༢. ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ག་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཝི་ག་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ག་ཏི་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༢.) ས་ངྑྱཱ་ཝཱ་རོ
༧༣. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རཱ ལ་དྡྷཱ, ཏེ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ན་ཝ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཱི་ཎཱིཏི ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ ན་ཝཱཏི ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཝ. དྭཱ་ད་ས་སུ ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ན་ཝ ན་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ. ད་ས་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་སྨི་ཉྷི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ད་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ རཱུ་པ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཀནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ནྟི, ཏི་ཝི་དྷོ་ཝ ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དྭཱ་ད་ས ན་ཝ་ཀཱ, ད་ས ཏི་ཀཱ, ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ནྟི ས་བྦེ་སུ་པི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀཾ ཝཱ་ར་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ཉྩ པུ་ཙྪཱ་ས་ཏཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ཏ་ནྟི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ.
༧༤. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ག་ཎ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ཏཱ་ཝ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཱི་ཎཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – བ་ཧུ་ག་ཎ་ནོ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་བ་ཧུ་ག་ཎ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཏྟོ ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི. ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནོ པ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཏྟོ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ག་ཎ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ ན་ཝཱ’’ཏི. ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་དུ་ཀེ ན་ཝེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཀནྟི ཧེ་ཏུ་ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀེ ཝི་པཱ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༧༥. ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱི་ཎཱིཏི. ཧེ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཏི་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ.
༧༦-༧༩. དྭཱ་ད་ས་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་མྨེ ཏཱི་ཎཱིཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཏཱི་ཎཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ར་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ པ་ན ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀོ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – སཱ་སེ་ཝ་ནོ ཝཱ ས་ཝི་པཱ་ཀོ ཝཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ སཱ་སེ་ཝ་ནོ ད་སྶི་ཏོ, སོ ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི. ས་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི. རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ནེ་ཏེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ སཱ་སེ་ཝ་ནེ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་ཎེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི, ས་ཝི་པཱ་ཀེ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎ་ནཱ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཋི་ཏེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་ཎེ་ཝ པ་ཉྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་པི དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་དེ ཙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ ཙ ཡ་ཏྠ ན་ཝ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ་ཝ པ་ཉྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་པ་དེ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ ཙ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘བ་ཧུ་ག་ཎ་ནོ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་བ་ཧུ་ག་ཎ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཏྟོ ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༨༠-༨༥. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀོ ཏཱ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་དི་སོ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་ཙྩ་ཡེ ན ད་སྶི་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཏཱི་ཎི, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱི་ཎི…པེ… ཨ་ཝི་ག་ཏེ ཏཱི་ཎཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱི་ཎི…པེ… ཨ་ཝི་ག་ཏེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཡེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ བ་ཧུ་ག་ཎ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ཧི ཙ ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཡཱ ག་ཎ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ ཋི་ཏ་མྤི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཡེ་ན བ་ཧུ་ཏ་ར་ག་ཎ་ནེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་ཎེ་ཝ པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཀཱ་ཡ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན ད་སྶི་ཏཾ. ཡཱ ཙེ་སཱ དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ག་ཎ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སཱ་ཝ ག་ཎ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་ཝེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནཱ་སུ ན་ཝེ་ཝ. ཨི་ཏི ཡོ ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་མྷི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱ་དི་མྷི ཋི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ད་སྶི་ཏ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡཾ མཱུ་ལ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་གྒེ་ན ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རོ
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦-༨༧. པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་པ་དེ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ མོ་ཧོཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཙ ས་ཡཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ སེ་སེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༨༨. ན་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ ཀཱ་མཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ མོ་ཧོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་པ་ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ནི་རཱ་དྷི་པ་ཏི. ཚ་ནྡཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ནི་རཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ. ཏ་སྨཱ མོ་ཧཾ ཝི་ཡ ཝི་སུཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་སཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༨༩. ནཱ་ན་ནྟ་ར་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རེ་སུ ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཡ རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ས, ཏ་ཐཱ ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨེ་ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་པི ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ པ་རི་ཧཱི་ནཱ.
༩༠. ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཛྫཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༩༡. ན་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཉྷི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཾ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ན ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི.
༩༢. ན་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པནྟི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༩༣. ན་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹, སཱ ན་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨི་དྷ ས་ངྑི་ཏྟཱ. ནཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. པཱ་ལི༹ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི ན་ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ན་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ནཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་མྤི ནཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི.
༩༤-༩༧. ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧི་ཏཱ. ནཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཐཱ ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ.
༩༨. ན་ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཙེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཉྩ རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་ཉྷི ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ན ག་ཧི་ཏཱ.
༩༩-༡༠༢. ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཉྩ རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ. ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནོ་ན་ཏྠི་ནོ་ཝི་ག་ཏེ་སུ རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི.
༡༠༣. ན་ཧེ་ཏུ་ཡཱ དྭེཏི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏི.
༡༠༤. དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བ་ཧུ་ག་ཎ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ན་སྶ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ དྭཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ན་ཧེ་ཏུ་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ར་དྭ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༠༥-༡༠༦. ཏི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་བྦེ་སུ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎ་ནཱ.
༡༠༧-༡༣༠. ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ ཏཱ་ཝ པུ་རི་མེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ན ད་སྶི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ན་ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀནྟི ན་ཧེ་ཏུ་དུ་མཱུ་ལ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནཱ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྩཱཏི ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ་སུ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཙ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ. ནཱ་ན་ནྟ་ར་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ན་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ནཱ་ཧཱ་ར་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནོ་ན་ཏྠི་ནོ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནཱ་ཧཱ་ར་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ན་ཛྷཱ་ན་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ. ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨི་དྷཱ་པི པ་རི་ཧཱི་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་བྦེ་སུ དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ མཱུ་ལཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དུ་མཱུ་ལ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཏི་མཱུ་ལ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡-༡༨༩. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ད་ཡོ ན ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ་ཝ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཡེ ཙ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཡེ ཙ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སུ་པི དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན་ཡེ་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ ག་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ དྭེཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་མྷི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏོ པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཡེ ན་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ སེ་སཱ ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡོ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན སོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ ལ་བྷ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ, ས་བྦ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ས་དྡྷིཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ. ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་སེ་ཝ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཡེ ཡེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ཏེ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༩༡-༡༩༥. དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ ན་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ ཡེ དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ, ཏེ ཏེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ན་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ན་ཡེ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ནཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ས་བྦཾ ས་དི་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ, ‘‘ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨེ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དི་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཾ པ་ན ‘‘ན་ཀ་མྨེ ག་ཎི་ཏེ པ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ལི་ཁི་ཏཾ, ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏཱ པ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཉྙཱ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ཡ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨ་པི་ཙ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨ་ཏྠི དྷ་མྨོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ. སོ ཨ་ས་ཉྙེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི དྷ་མྨོ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ. སོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠི དྷ་མྨོ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ. སོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝི་པཱ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ ན ལ་བྷ་ནྟི, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཀི་ཎྞ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ག་ཎ་ན་ཝཱ་རོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ དྭེཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མོ་ཧོ ཙེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏྠ དྭེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ པ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་སྨཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པཱ་ཀེ ཨེ་ཀནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. མ་གྒེ ཨེ་ཀནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ.
༡༩༦-༡༩༧. ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀེ ཧེ་ཏུ་ཡཱ པ་ཉྩཱཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦ་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ ཨེ་ཀནྟི བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཙེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི ཧི ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༩༨-༢༠༢. ནཱ་དྷི་པ་ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ. ཏཱི་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ དྭེཏི ཧེ་ཊྛཱ ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ.
༢༠༣-༢༣༣. ན་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏྟཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ཀུ་ས་ལཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ ད་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཀེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན་ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀེ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ཏཱི་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏཱི་ཎི པ་ཉྩ ས་ཏྟ ན་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཚ ཨ་ཊྛཱ’’ཏི ཨི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.