༧. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀཾ
པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཙྪི་ནྣུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ དེ་སི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ དེ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ཁ་ནྡྷ་ཡ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ དེ་ས་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ? པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ, ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཏི ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ས་ཡེ ག་ཧཱ་པེ་ཏུཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཙྪི་ནྣུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རོ་ཏི, ཏ་ཡོ ཝཱ་རཱ དེ་སི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ས་ཏྟེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ, ན ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝཱ་རོ ནཱ་མ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ’’ཏི དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ནཱ་མ. ཀ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི…པེ… ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཨི་མེ་སུ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ་སུ ཨི་མེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་སྶ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རོ ནཱ་མ.
ཡེ་སཾ པ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི – ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རོ, སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རོ, པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རོ, པ་ཧཱི་ན་ཝཱ་རོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རོ དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་རོ་ཏི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རོ. སོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ‘‘ཡ་སྶ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཡ་སྶ ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མེ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི; ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི; ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཚ ཡ་མ་ཀཱ་ནི. པུ་ན ཨ་ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི དྭེ, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི. པུ་ན ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ, ཏི་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཙ་ཏུ་ཀྐ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི, པ་ཉྩ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི དྭེ, ཚ་ཀྐ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི པ་ནྣ་ར་ས ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པུ་རི་མེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཡ་མ་ཀཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ, ཏ་ཐཱ པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཡ་མ་ཀཱ་ནི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ སོ་ལ༹་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཡ་མ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཱ པུ་ཙྪཱ, ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཱ ཨ་ཏྠཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རོ, པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རོ, པ་ཧཱི་ན་ཝཱ་རོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཡ་མ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ; ཡ་མ་ཀ་དི་གུ་ཎཱ པུ་ཙྪཱ, པུ་ཙྪཱ་དི་གུ་ཎཱ ཙ ཨ་ཏྠཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཝི་སེ་སོ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ.
ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མོ དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་རོ ནཱ་མ, སོ པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝཱ་རོ་ཏི དྭི་དྷཱ ཋི་ཏོ. ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རེ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྭེ་པི ཧི ཨེ་ཏཱ པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨཱ ཡ་མ་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སཱ་ནེ པུ་ཙྪཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཚ སུ་དྡྷི་ཀ་པུ་ཙྪཱ; ‘‘ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ; ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ, ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཏི་སྶོ མི་སྶ་ཀཱ པུ་ཙྪཱ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ན་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ན་ཝ, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ན་ཝཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ. པུ་ན ‘‘ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ན་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ས་བྦཱ་པི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་རེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ཀ་ལེ་པི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ནེ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ – ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ? ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ ཨེ་ས ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ – ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ – ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་པི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ – ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (ཀ་ཐཱ. ༥༥༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ས་བྦེ ཝཱ་དཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༣.༢༡) ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ པ་ན མོ་ཧ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༣༩༠) ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ས་ཏྟ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རེ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཏ་ནྟི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན སུ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་མྤི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཧི ནཱ་མེ་ས པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཙྪི་ནྣུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སཱུཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ སུ་ཁཱ་ཡ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ. ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨི་མཱ་སུ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ པ་ནེ་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ཙེ་ས ཏཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན ཡ་སྨཱ ཨི་མཱ དྭེ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ སཱ་ཏ་ས་ནྟ་སུ་ཁ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ པ་དྷཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻེ སུ་ཁཾ བོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི.
ན་ནུ ཙེ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མཱ་སུ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཙེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཨི་ཊྛེ་སུ པ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི་བྷ. ༨༡༦) ‘‘ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, ནོ ཙ ཏ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ས་ཨོ་ཀཱ་སེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ ན་ཝ ཙ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ས་ཏྠཱ ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏི. བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་ན ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི, དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ས་བྦ་ཉྩ རཱུ་པཾ ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཀ་ཐི་ཏཾ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ རཱུ་པཱ་དི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཀ་ཐི་ཏཾ, ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ན ‘‘དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. སོ པ་ནེ་ས དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ཙེ་ས ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡཱ་ཡ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ས ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་ཝ. ཡཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ་པི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན ཡ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨ་སཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་དྷི་ཀཱ; ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻེ སུ་ཁཾ བོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི.
ན་ནུ ཙེ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ? ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི་བྷ. ༨༡༦) ‘‘ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པཾ ཨ་སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, ནོ ཙ ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི དྭཱི་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཙེ་ཝ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ དྭེ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཨོ་ཀཱ་སེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ ན་ཝ ཙ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཧི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ་པི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀིཾ པ་ན ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཝེ་ད་ནཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཊི་གྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་བྦྷ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཝཱ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ་པི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དོ་མ་ན་སྶ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཏཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ. པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཧི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ དོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་གྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་གྷ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི བྱཱ་པཱ་དོ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏ་མྤི ཝཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་གྷཾ ཏེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥). ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝེ་ད་ནཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཝི་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་སུ པ་ན ས་བྦཱ་སུ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་སུ སུ་ཁ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་སྶ པ་ན པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ‘‘དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན་ཉྩེ་ཝ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཉྩ སེ་ས་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ ནཱ་ནུ་སེ་ནྟི. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ པ་ན ས་བྦེ་སུ་པི ཨ་ནུ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སཱུཏི སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ནེ་ཏེ པ་ཉྩ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ནྟི. ཏེ ཝཱ པ་ན པ་ཉྩ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ནེ་ས དྭཱི་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ རཱ་གོ ནཱ་མེ་ས ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཙེ པ་ན བྷ་ཝ་རཱ་གོ་པི ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ དེ་ས་ནཱ སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི རཱ་ག་ཀི་ལེ་སཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝ་རཱ་ག་སྶ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ན ས་བྦེ་སུ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ དྭཱ་ད་ས་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ན ཀི་ཉྩི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝཱ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྣུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ.
ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
མ་ཧཱ་ཝཱ་རོ
༡. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ་ནཾ པ་ཋ་མེ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཏཾ དུ་དྡི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་སྶ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ. ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཧི ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་ཊི་གྷོ དྭཱི་སུ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སཱུ་ཏི, ན་ཏྠི ནེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཏྟི; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘ནོ’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ན ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཡ་མ་ཀེ་སུ ཝི་ཡ ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཏེ་སུ ཡ་སྶེ་ཀོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ, ཏ་སྶ ཨི་ཏ་རོ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཡཾ ཨུ་པ་རི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རེ ‘ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ; ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་པི མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་དཱི་ཧི དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨི་མེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཀིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མ, ཀ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ན ཀ་རོ་ནྟི ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་ཏ་ཁ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཁ་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་མྷི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཡ་མྷི ཝཱ པ་ན ནེ་སཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནོ ཙ ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ. དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ. པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༤. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་ར་སྶ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་སུ ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ; ཏ་སྨཱ ‘ནོ’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཏོ ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དི་ནྣཾ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ན མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ནོ ཙ ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༠. དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ ནཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠཱིཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨིཾ ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏྠ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་པུ་ཙྪཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༧. པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ ཙ་ཏུ་ནྣནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ.
༣༦. པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི.
༥༦. དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སཱུཏི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་མྤཱི་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢. སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦-༡༣༡. སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ཡོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ཛ་རཱ་དི་རོ་གེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཡཱ་ཝ ཏ་མྷཱ རོ་གཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་སྶ རོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ས་རོ་གོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ས་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི སཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ པ་ན ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཱ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཏ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་དི་པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཋ་མཾ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ སོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཀིཾ སོ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན་པི སཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི? ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ དྭེ ཨེ་ཀ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ‘‘ནོ’’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ. ཨ་ར་ཧཱ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨ་ར་ཧཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ནི་རཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣. པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༢-༡༩༧. པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་རེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི. ཨཱ་མ་ནྟཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་མ་གྒ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་དྷོ.
ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་མ་ཀོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ན་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ ནཱ་མ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧི ཨ་ར་ཧཱ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ པ་ཋ་མོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛོ དུ་ཏི་ཡོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཏ་ཏི་ཡོ…པེ… སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛོ ཨ་ཊྛ་མོ. སོ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ ཏ་སྶཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ཉྩ ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱཏི ས་དྡྷིཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ. ཏེ་སུ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི. སེ་སཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. དྭི་ནྣཾ མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི་ནནྟི དྭེ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤. པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨-༢༦༣. པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རེ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་མྤི ཧི ཝཱ་རོ པ་ཛ་ཧ་ན་ཝཱ་རོ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཏི.
པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༥. པ་ཧཱི་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤-༢༧༤. པ་ཧཱི་ན་ཝཱ་རེ ཕ་ལ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༧༥-༢༩༦. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ ཡ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ པ་ཧཱི་ནོ་ཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཏི ཝཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ ཀ་སྨཱ་ཏི? ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཾ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ. ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཙ ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མ་གྒེ བྷཱ་ཝི་ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ སོ པ་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ནེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སོ པ་ཧཱི་ནོ་ཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. སོ ཧི ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ཡ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ, ཏ་ཏྠ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཏཱ་སུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཙ. སོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་སྨི་མྤི ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རེ པ་ཧཱི་ན་ཏཱ ཙ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རོ, ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་ར་ག་ཏི་ཀོ་ཡེ་ཝ.
༢༩༧-༣༠༧. པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཡ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཊྛཱ ཚ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་གྒ་ཊྛཱ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༠༨-༣༢༩. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་ར་པུ་གྒ་ལོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རཱ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཧཱི་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༠. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ.
༧. དྷཱ་ཏུ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༢-༣༤༠. དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ར་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ནཱ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ས་ནྟཱ་ནཾ ན ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྷ་ངྒཱཏི ཀ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི ནཱ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༧. དྷཱ་ཏུ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༡-༣༤༩. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པ་ན་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ་ཙི པ་ཉྩཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ ཙ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི པ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ལ་བྦྷ་ཏི ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ‘‘ས་རཱ་གོ ས་དོ་སོ ས་མོ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་པི ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏེ ཏེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ན ཏེ ཨ་ནུ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྷ་ངྒཱ ན་ཏྠཱིཏི ཡ་སྶ ཧི ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ; ཡོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི, སོ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི ཙ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི ཙ, ཨ་ཡཾ སི་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ཏི སི་ཡཱ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཏ་ཡོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ནཱ. ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ་ཝ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཏ་ཡོ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི.
ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུནྟི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ སེ་སཱ དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟེ ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱིཏི ཀ་སྨཱ ན་ཏྠི? ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. སོ ཧི ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཏཾ དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི ནཱ་སྶ ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙུ་ཏ་སྶ ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.