༥. ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀཾ
༡. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༩. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ཡེ་ཝ མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ དེ་སི་ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡ་མ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ དེ་སི་ཏ་སྶ ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་པྤ་བྷེ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ད་སོ་དྷ་ན་ཝཱ་རོ, པ་ད་སོ་དྷ་ན་མཱུ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་རོ, སུ་དྡྷ་ས་ཙྩ་ཝཱ་རོ, སུ་དྡྷ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཡ་མ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༠-༢༦. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩནྟི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་མུ་ད་ཡོཏི ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཝ་སེ་སོ ནི་རོ་དྷོཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ནི་རོ་དྷོ ཙེ་ཝ ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ནི་རོ་དྷོ ཙ. ཨ་ཝ་སེ་སོ མ་གྒོཏི ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, མི་ཙྪཱ་མ་གྒོ, ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ, ས་ཀ་ཊ་མ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ.
པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢. པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧-༡༦༤. པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ‘‘ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི, ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི དྭཱི་ཧི, ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཉྩ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཡ་མ་ཀེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཡ་སྨཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ནེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དོ, ན ནི་རོ་དྷོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭེ, ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་མཱུ་ལ་ཀཾ མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཡ་མ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡ་མ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཨི་མ་སྶ ཧི ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ཏཱ་ཝ ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. སེ་སེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ན་ཡ་མུ་ཁཾ – ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་ན་མྤི. ཏེ་པི ཧི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ཙྩཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ ཨི་དྷ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཉྩཱཏི ཏ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ཏ་ཎྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ པ་ན རཱུ་པ་མེ་ཝ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ. སེ་སཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཨ་རཱུ་པེ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཙ ཏེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སཾ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ན་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝཱི་ནནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱ་ཝཱི་ནནྟི ཨ་བྷི་ས་མི་ཏ་ས་ཙྩཱ་ན་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡ་མུ་ཁེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣. པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥-༡༧༠. པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རེ པ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི ཏི་སྶོ་པེ་ཏྠ པ་རི་ཉྙཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཏ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ པ་རི་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.