༡༩. པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༧. བྷ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྷེ བྷ་ཝནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ.
༢༡༨. ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་པ་ཉྷེ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝེ་ད་ནོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཝ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༢༢༤. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཉྷཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
༢༢༦. པཱ་རཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུཏི ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༢༨. པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་པུ་ཙྪཱ. པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ ཧི ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཡོ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ས་ཧ རཱུ་པེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི པུ་ཊྛོ སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཝི་ནཱ རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི པུ་ཊྛོ སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ‘‘ས་ཧ རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་ཏོ, ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱཏི རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. རཱུ་པཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༣༡. ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛཱི་ཝེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ར་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ་པི པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
༢༣༧. ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོཏི་ཨཱ་དི ‘‘ས་བྦཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ ཀུ་མྦྷོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀུ་མྦྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ས་པྤིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ས་པྤི་སྶ ཝི་ཀཱ་རོ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཀུ་མྦྷེ ས་པྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ, སོ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝཾ, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཱ་གུ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ཝ་ཡཱ་གཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི, ན ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ’‘ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨི་མཱ ཁོ ཙི་ཏྟ, ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ལོ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༠). རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན དྭེ ཀ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟོ, པུ་གྒ་ལོ, དེ་ཝོ, བྲ་ཧྨཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཡོ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ པོ་སོ་ཏི ཝཱ དེ་ཝོ་ཏི ཝཱ བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ན པ་ཋ་མཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན བོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶཱ་པི ན པ་ཋ་མཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན བོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དེ་ས་ནཱ ལཱུ་ཁཱ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མཾ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏེ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་ཙྩ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མུ་སཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་ཙྩ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་མུ་སཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྷི –
‘‘དུ་ཝེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀྑཱ་སི, ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ;
ས་མྨུ་ཏིཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་ཏི་ཡཾ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི’’.
ཏ་ཏྠ –
‘‘ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎཾ;
པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – དྭེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ པ་ར་མ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་མྨུ་ཏི་དེ་ས་ནཱ ཙ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཧི –
‘‘པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨ, པ་ར་མ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ;
ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི པ་ཎྜི་ཏོ;
པ་ར་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ, ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཡེ’’.
སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.