༡༡. ག་ཏི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩-༧༢. ཨི་དཱ་ནི ག་ཏི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི ‘‘ས ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ་ན པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (སཾ. ནི. ༢.༡༣༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༤) སུ་ཏྟཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི སཾ་ས་ར་ཏི ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. སོ པུ་གྒ་ལོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ་པི ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠ སོཏི སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཉྙོཏི པུ་ཊྛོ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན. སོ ཙ ཨ་ཉྙོ ཙཱཏི པུ་ཊྛོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན. ནེ་ཝ སོ ན ཨ་ཉྙོཏི པུ་ཊྛོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན. པུ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྷེ ཨེ་ཀ་ཏོ པུ་ཊྛོ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི དི་ཊྛཱི་ནཾ བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཡཱ་ནི་སྶ སུ་ཏྟཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལོ་ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧༦. པུ་ན ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ ཏ་ཝ ལ་དྡྷི་ཡཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, ཀིཾ སོ ཨ་སྨི་ཉྩ པ་ར་སྨི་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན སྭེ་ཝཱཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པུ་ཊྛོ ས་སྶ་ཏ་བྷ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཊྛོ ཡ་སྨཱ སོ པུ་གྒ་ལོ་ཝ ན ཨ་ཉྙོ བྷཱ་ཝོ, ‘‘སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་མྤི (པཱ་རཱ. ༡༢; དཱི. ནི. ༡.༢༤༥) ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སྭེ་ཝ མ་ནུ་སྶོཏི པུ་ཊྛོ མ་ནུ་སྶ་སྶེ་ཝ དེ་ཝ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༧༧. པུ་ན པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནེ་ཏྟོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (ཨ. ནི. ༧.༦༦ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶུ་པ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ མ་ནུ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧༨. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཝཾ མ་ར་ཎཾ ན ཧེ་ཧི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ར་ཎཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡ་ཀྑོ པེ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༨༢. ཁ་ཏྟི་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༨༧. པུ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦནྟི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ པུ་ཊྛོ ཨི་དྷ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ པུ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊི་ཉྙཱ་པི ཏ་སྶེ་ཝ. ཧ་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ.
༨༨. པུ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ.
༨༩. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ན་ཉྙོ ཨ་ཝི་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཉྙོཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སོ. ཨ་ཝི་ག་ཏོཏི ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧེ་ཝནྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༩༠. པུ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ‘‘སྭེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ག་མ་ན་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ག་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི ལ་དྡྷི་བྷི་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལ༹་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀཱ ཚི་ནྣཱ. ཀ་ཎྜ་ར་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ མ་ཧཱ་ནྷཱ་རཱུ ཚི་ནྣཱ.
༩༡. ས་རཱུ་པོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མེ པ་ཉྷེ ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཧི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི་ཡཱ ས་རཱུ་པོ་ཝ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ རཱུ་པཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝནྟི ཡེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཀི་མ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨི་དྷ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ས་ཝེ་ད་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ད་ཉྙཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝནྟི ཡེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀི་མ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཧི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཉྩ་པི ཁ་ནྡྷཱ ས་རཱི་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་ར་ཝཱ་དཱི སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༩༢. ཨ་རཱུ་པོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མེ པ་ཉྷེ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་རཱུ་པཱ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ, ཛཱི་ཝནྟི ཡཾ རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་རཱི་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཉྙཾ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཨ་ཝེ་ད་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ད་ཉྙཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝནྟི ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་རཱི་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝེ་ད་ནོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༩༣. རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟེ ཏ་མྤི རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ར་ཝཱ་དཱི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཾ སཾ་ས་ར་ཏ’’ནྟི ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ན པུ་ཊྛོ ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ ཝི་ནཱ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟེ ཏེ་ན་པི རཱུ་པེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༩༤. རཱུ་པཾ ན ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨཱ ཏེ རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལོ ན ཧོ་ཏི, སྭེ་ཝ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀིཾ ཏེ རཱུ་པཾ ན ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རོ པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟེ ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏུ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ན པུ་ཊྛོ ས་ཏྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
གཱ་ཐཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཏེ་ན རུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ, ཨི་ནྡྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཙ, ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ; རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ སོ ཏ་ཝ པུ་གྒ་ལོ བྷི་ཛྫ་ཏི ཙེ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨུ་ཙྪེ་དཱ བྷ་ཝ་ཏི དི་ཊྛི, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཏེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་རཱ ཡཱ བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དི་ཊྛི. ཡཱ པ་ན ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ན ཏཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ སོ པུ་གྒ་ལོ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་སྶ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ སོ ནི་བྦཱ་ནེ་ན ས་མ་ས་མོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་མ་ས་མོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མོ, ས་མེ་ན ཝཱ ས་མོ, ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མོ. ཡ་ཐེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ པུ་གྒ་ལོ་པི ཏེ་ན ས་མ་ས་མོ་ཏི.
ག་ཏི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནུ་ཡོ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ.