༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༤. ཨི་དཱ་ནི བ་ལ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་མེ་ས་ཉྩ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (སཾ. ནི. ༥.༩༡༣) ད་ས་སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཏྠི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. སེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ. ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ པ་དེ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན. ཨི་ཏི ཏཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ན ནི་དྡེ་ས་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ སཱ་ཝ་ཀ་བ་ལནྟི པུ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ནི་དྡེ་ས་ཏོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཉྙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྷེ་སུ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་བྦ་ཡོ་གོ ཙ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ནཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཉྷེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༥༥. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ སཱ་ཝ་ཀོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ར་ཝཱ་དི་པ་ཉྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡནྟི ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ན་ཏྠི. ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟིནྟི པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༥༦. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ སེ་སཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ པུ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ར་ཝཱ་དི་པ་ཉྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཉཱ་ཎཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. པུ་ན ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, སེ་སེ་སུ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. སཱ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ པ་ཊི་ཉྙཱ, སེ་སེ་སུ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. སཱ་པི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. སེ་སེ་སུ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶཱ་ཏི.
བ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢. ཨ་རི་ཡ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༧. ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ནྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་རི་མཱ་ནི་པི ན་ཝ བ་ལཱ་ནི ཨ་རི་ཡཱ་ནི’’ཙྩེ་ཝ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་རི་ཡནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. པུ་ན ཡ་དི ཏཾ ཨ་རི་ཡཾ, མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨི་ཏ་ར་སྶ.
པུ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ དྭེ སུ་ཉྙ་ཏཱ – ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ ཙ. ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན ས་ཏྟེ་ན སུ་ཉྙཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི སུ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ནི་སྶ་ཊཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཝཱ་དཱི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི པུ་ཊྛོ་པི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎོ, སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ’’ཏི ཨི་མཾ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭི་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ལེ་སོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྨི་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པ་ཎི་ཧི་ཏ་ས་ངྑཾ ག་ཏེ་ན ས་ཏྟ་པ་ཎི་དྷི་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཎི་དྷི་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༥༨. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཨ་རི་ཡཱ ཙེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ, ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་པི པ་ཊི་ཉྙཱ ས་བྦེ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶེ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན སེ་ས་ཉཱ་ཎེ་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན སེ་སཱ་ནི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ཀ་ས་མ་ཡེ་པི ‘‘ཨ་རི་ཡ’’ནྟི སི་དྡྷེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ སེ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཙ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱ ས་བྦཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏེ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ངྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
ཨ་རི་ཡ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣. ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༣. ཨི་དཱ་ནི ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན མ་ལཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ལཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་རཱ་གནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཊྛོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དཱ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ས་ཕ་སྶ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཊྛོ་པི ཡ་ཐཱ ཕ་སྶོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་བྷོ རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ རཱ་ག་སྶ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་དོ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤. ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༦. ཨི་དཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་ས.
པུ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དེ་སནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ. ཡ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཀིཾ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན’’ནྟི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཀ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཏ་དཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་དཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ནྟི་སྶ ལ་དྡྷི. ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ‘‘ཡ་དི ཏེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཏེ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ཏཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྷེ ཡ་དི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཉྩ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༦༧. སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟཾ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྲཱ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྲཱ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ཏེ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡ་ཐཱ ཏེ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ, ཀིཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཏཱ་ཡ ར་ཛྫ་མཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཨ་ཏྠི ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ས་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ‘‘དྭེ་ཡེ་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ, ཏ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ནུ་བོ་དྷེ་ནྟོ ན་ནུ ར་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ར་ཏྟ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན་ནུ བྷ་དྲ་མུ་ཁ, རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཏྟ་ནྟི དྭེ་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ, ར་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊི ན་ཏྠཱི་ཏི? དུ་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཀྑེ་པི དྭེ་ཡེ་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཧ་ཉྩི ར་ཏྟ་ཉྩེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི ཨེ་ཏཱ དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སི, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟ་ཉྩཱ ཏི ཨི་མཱ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ. ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊི ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༥. ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༨. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛ་པུ་གྒ་ལ་སྶ དྭེ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མྨི་ཏི་ཡཱ་ན་ཉྩ; ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི ནཱ་མེ་སཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ, ན མ་གྒ་ཊྛ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཉྷེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཉྷེ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཧེ་ཝ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.
སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་ཉྷེ་པི སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝོ་ཧཱ་རཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ནྟི ལ་དྡྷི.
༣༦༩. མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོཏི པ་ཉྷེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་མ་གྒེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ནུ་ཡོ་གེ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཨ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡེ་ཐ, གོ་ཏྲ་བྷུ་པུ་གྒ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཧཱི་ཡེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦. ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ནཱ་མ, ནོ ཙ་སྶ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ན་ཏྠི ས་དྡྷཱཏི པུ་ཊྛོ པ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི མ་ནོ, ཏ་སྶ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠི; ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི་པཱི་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠི མ་ནོ ཨ་ཏྠི མ་ནི་ནྡྲི་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནེ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༧. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༣. ཨི་དཱ་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མྨི་ཏི་ཡཱ་ན་ཉྩ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུནྟི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ.
པུ་ན ‘‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ མཾ་ས་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཊྛོ ཏཾ མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡཱ་དི་སནྟི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་སུ་པི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཝི་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ པ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ག་ཏ་མྤི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་མྤི རཱུ་པཾ གོ་ཙ་རོ, ན ཏཱ་དི་སཾ ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་གོ་ཙ་རཱ ཨ་ས་དི་སཱ.
ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཊྛོ ཡ་སྨཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞཾ, ན ཙ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཡ་སྨཱ ‘‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ, མ་གྒོ དི་བྦ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཡཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཧུ་ཏྭཱཏི པུ་ཊྛོ་པི ཡ་སྨཱ ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རནྟི པུ་ཊྛོ་པི ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི་ཡེ་ཝ.
༣༧༤. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་དྡྷནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ. པུ་ན དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་དྡྷནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ. དྭེ་ཝ ཙ་ཀྑཱུ་ནཱིཏི པུ་ཊྛོ ཀི་ཉྩཱ་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ན པུ་ཊྛོ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. དི་བྦ་སོ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༥. ཨི་དཱ་ནི དི་བྦ་སོ་ཏ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ སོ་ཏནྟི པུ་ཊྛོ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ན པུ་ཊྛོ ཡ་སྨཱ ཏ་དེ་ཝ དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ དི་བྦ་སོ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དི་བྦ་སོ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༩. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༧. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༦; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༦) སུ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནྟི ལ་དྡྷི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི པུ་ཊྛོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྭ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་ན ལེ་སོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནནྟི པུ་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་པ་དེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ, ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༧༨. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཡ་སྨཱ ཐེ་རོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་ལཱ་བྷཱི ཐེ་རོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ར་ཏོ པུ་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཐེ་རེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ན་ནུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མ་ཉྷི གཱ་ཐཾ ཐེ་རོ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ, ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ར་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཐེ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ནོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི.
ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠. སཾ་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༩. ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ དེ་ཝེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི དེ་ཝེ་སུ ཡ་སྨཱ ཏེ པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི ན ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལ་དྡྷི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ཝེ་ར་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ ཡ་སྨཱ སཾ་ཝ་རོ ནཱ་མ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦེ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སཾ་ཝ་ར་པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, དེ་ཝེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨི་ཏ་ར་སྶ.
ཨ་ཏྠི མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི ཨ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཙ ས་ཏི སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༨༠. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱིཏི ཨཱ་དི་པ་ཉྷེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཉྷཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ན་ཏྠི དེ་ཝེ་སུ སཾ་ཝ་རོཏི་པ་ཉྷེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏོ སཾ་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏོ ཚ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡ་དི སཾ་ཝ་རོ ན་ཏྠི, ས་བྦེ དེ་ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཝེ་ར་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ན་ཧེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ པ་ན ལ་དྡྷི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སཾ་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༡. ཨ་ས་ཉྙ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ས་ཉྙ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ས་ཉྙུ་པྤཱ་དཱ ཙ པ་ན ཏེ དེ་ཝཱ ཏ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ‘‘ཀིཾ ཏེ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙོ་དེ་ཏུཾ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་ས་ཉྙ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༢. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༤. ཨི་དཱ་ནི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.