༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒོ
༡. གི་ཧི་སྶ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༧. ཨི་དཱ་ནི གི་ཧི་སྶ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཡ་ས་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘གི་ཧི ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ གི་ཧི་སྶཱཏི ཡོ གི་ཧི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ གི་ཧི, སོ ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ‘‘གི་ཧི ནཱ་མ གི་ཧི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧོ་ཏི, ན བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ,
ས་ནྟོ ད་ནྟོ ནི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི;
ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ,
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ ས་མ་ཎོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༤༢);
ཨི་མཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
གི་ཧི་སྶ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༨. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི (པུ. པ. ༣༥-༤༠) ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ལ་དྡྷི, ‘‘ཡེ་སཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི པ་དཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི’’ཏི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ་པི ན ཧོ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ. ཏ་སྨཱ་སྶ ཨི་མཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཧ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
༣༨༩. སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ཨི་མེ་སུ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་སུ ཀོ ཨེ་ཀོ་པི ས་ཧ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ར་ཧཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༩༠. ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣. ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ མ་གྒཱ་ད་ཡོ, ཀིཾ ཏ་སྶ ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ མ་གྒོ ཕ་ལནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཙ་ཀྑུ ཨ་ནཱ་ས་ཝནྟི པུ་ཊྛོ ཏ་སྶ སཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༩༢. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཉྷེ ཨེ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ སཱ་ས་ཝོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་སྶ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ཝ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནཱ་ས་ཝནྟི པ་ཉྷཱ་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཀ་ཝཱ་དཱི པ་ན ཏ་ཉྙེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མ་གྒོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༣. ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭེ ས་མ་ནྣཱ་ག་མཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱུ་མི་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཙ. སོ ཡཱ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་སཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མེ དྭེ ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ ཨ་ཉྙོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཡ་དི ཏེ ཨ་ར་ཧཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཕ་ལེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ཧི ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཾ ས་བྦཾ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་པ་ཉྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༩༥. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི; པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒནྟི་ཨཱ་དི ཡཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ, ཏེ་ན་སྶ པུ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
༣༩༦. ཏེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནོཏི པ་ཉྷེ ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. མ་གྒེ་ན ཧི ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཕ་ལེ་ན ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཐཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༥. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༧. ཨ་ར་ཧཱ ཚ་ཧི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཧཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ར་ཧཱ ཧི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦. བོ་དྷི་ཡཱ་བུ་དྡྷོ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༨. ཨི་དཱ་ནི བོ་དྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ བོ་དྷཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཡེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཨོ་དཱ་ཏེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན ཨོ་དཱ་ཏོ, སཱ་མེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན སཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོ་ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨི་ཏ་ར་སྶ.
ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཉྷེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་ན ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པུ་ཊྛོ ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཡཾ ཏེ་ན ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ལེ་སོ་ཀཱ་སཾ པ་ན ཨ་ད་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཊྛོ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཉྷེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ག་མཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༡༠) ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བོ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པུ་ཊྛོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཡ་དི ན ཀ་རེ་ཡྻ, བུ་དྡྷོ་ཏི ན ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཝ་སྶཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་ན ལེ་སོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པུ་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྷོ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཝ.
༣༩༩. ཏི་སྶོ བོ་དྷི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཊྛོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏཱི་ཧི་པི བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་ན ཏཱི་ཧི་ཏི པུ་ཊྛོ ས་བྦཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་ན ལེ་སོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏ་ནྟི པུ་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ན བ་ཏྟ་བྦཾ བོ་དྷི་ཡཱཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ན་ནུ བོ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི པ་ཉྷེ པ་ན ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ བོ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷོ་ཏི ས་མྨུ་ཏི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ ཏ་སྶེ་ཝ. ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཧ་ཉྩཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཊྛ་པ་ནཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ བོ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ བུ་དྡྷོ་ཏི བོ་དྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཀིཾ ཏེ ཡ་སྨཱ བོ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ བུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ཡཱ བུ་དྡྷོ’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘བོ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ནཱ་མ བོ་དྷི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཡ་པི ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. བོ་དྷི ནཱ་མ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་མཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ་ཝ པུ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ བོ་དྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ བོ་དྷཱིཏི པུ་ཊྛོ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ཡཱ་བུ་དྡྷོ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་པི ཀ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ.
༧. ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༠. ཨི་དཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༥༨) ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་ཏྟོཏི པ་ཉྷེ་སུ ཡ་སྨཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ས་ཏྟོ་པི ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི, ཏ་སྨཱ ཨ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༤༠༢. དྭ་ཏྟིཾ་སི་མཱ་ནཱིཏི་སུ་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་བྷ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༣. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟེ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཡཱ་མོ ཙ་རི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏོ ཡ་སྨཱ ནི་ཡཱ་མོ་ཏི ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཾ, བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན ཙེ་ཏ་མེ་ཝཾ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ནཾ བུ་དྡྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨི་ཏ་ར་སྶ. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ ཏ་སྶེ་ཝ. སཱ་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་སྶ་ཝི་ཡོཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨོ. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༤༠༤. ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི་ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩ རཱ་མ་པུ་ཏྟ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཡཱ་མཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཡཱ་མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ཏིཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀོ, ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༩. ཨ་པ་རཱ་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་པ་རཱ་པི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠. ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༣. ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. པུ་ན ས་བྦེ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི པུ་ཊྛོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ་ན པ་ཧཱི་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཨཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི.
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝ་གྒོ.