༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༧. ཨི་དཱ་ནི པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ར་སེ་ལི་ཡཱ ཙ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ རཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ རཱ་གོཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སོ ས་བྦོ་པི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ.
མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྷེ ཡ་སྨཱ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི སུ་ཀྐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ན སུ་ཀྐ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཧེ་ཝནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོཏི་པ་ཉྷེ པ་ན ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧཱིཏི་པ་ཉྷེ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་ནཾ ཝི་ཡ ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
༣༠༨. ཧ་ནྡ ཧཱིཏི ཝ་ཙ་སཱ་ཡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ, ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་མ་ཏིཾ གཱ་ཧ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་སཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཝི་མ་ཏཱིཏི པུ་ཊྛོ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༠༩. ཨ་ཏྠི ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོཏི ཏ་སྶ སུ་ཀྐ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
༣༡༢. ས་དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་སྶ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ར་དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ས་དྷ་མྨ་ཏོ པ་ར་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་པི ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢-༣-༤. ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༤. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀ་ངྑཱ, པ་ར་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི ཀ་ངྑཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ནེ་སཾ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རེ ཝི་ཏ་ར་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ཨ་ཏྠི པ་ར་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨི་མཱ ལ་དྡྷི་ཡོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ་དཱི་ནཾ; ཏེ་སཾ ཏཱ ལ་དྡྷི་ཡོ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཏཱི་སུ་པི ཀ་ཐཱ་སུ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སུ་པི པ་ཉྷེ་སུ ཙེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཙ པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༥. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ་དཱི་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྠི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. པུ་ན ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཊྛོ ཨ་རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་བྦ་དཱཏི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པུ་ཊྛོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནནྟི པུ་ཊྛོ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ནྣེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སཱུཏི པུ་ཊྛོ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་བྦ་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་བྷེ་དོཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཨི་དཾ ‘‘ཡཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་བྷེ་དོ་པི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་དི སོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་མྤི བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཡ་དི ཝཱ ཏཾ ན བྷཱ་ས་ཏི, ཨི་ཏ་ར་མྤི ན བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི ཙ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཧི་སྶ ལ་དྡྷི.
༣༢༨. ཉཱ་ཎནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ. སོ་ཏནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཡེ་ན ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. དྭི་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནནྟི སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ.
༣༢༩. ནོ ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེཏི ཡ་དི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ན་ཏྠི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ, ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྠི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ས་དྡྷིཾ སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནཱ་ཡ. ཡཾ པ་ནེ་ཏེ་ན ‘‘སི་ཁི་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟེ་ན སོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ས་མུ་ཊྛི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་བྷེ་དོ་པི ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཙ ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་སཱ་དྷ་ཀ་ནྟི.
ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦. དུ་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༤. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟོ དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ མ་གྒ་ངྒཾ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཧཱ་རོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཡེ ཀེ་ཙཱིཏི པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཨ་ཝི་པ་སྶ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ ཝི་པ་སྶ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ པ་ན་སྶ ལ་དྡྷི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦེ ཏེ’’ཏི ཝཱ་ད་སྶ བྷི་ནྡ་ན་ཏྠཾ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༧. ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༥. ཨི་དཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ, ཏཾ་ལ་དྡྷི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ, ཙི་ཏྟཾ དི་ཝ་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༨༦; ༢.༡༤༣) དེ་ས་ནཱ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ.
ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟེ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱཏི པུ་ཊྛོ ཙི་ཏྟ་ཏོ ལ་ཧུ་ཏ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ནོ དྷ་མྨེ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ དཱི་གྷ་ཊྛི་ཏིཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཙུ་ལླཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཀ་པྤཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཡེ མ་རཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠) ཨཱ་རུ་པྤ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་རུ་པྤེ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. མུ་ཧུ་ཏྟཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཉྷེ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཋི་ཏིཾ པ་ན་སྶ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༨. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༤.༢༨; མ་ཧཱ་ཝ. ༥༤) ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (དྷ. པ. ༢༧༨) སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏ་ངྒཱ་ར་ས་མྨི་སྶཱ ཚཱ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡ་ས་དི་སཱ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི གོ་ཀུ་ལི་ཀཱ་ནཾ; ཏེ་སཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སུ་ཁ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་ན ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨོ་དྷིཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷིཾ སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནཱ་ཡཱ་ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༩. ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༩. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ –
‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ;
ཀ་མྨཱ་རོ ར་ཛ་ཏ་སྶེ་ཝ, ནི་དྡྷ་མེ མ་ལ་མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༣༩) –
ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀི་ལེ་སེ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ས་མྨི་ཏི་ཡ་བྷ་དྲ་ཡཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ; ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་མ་ཡོཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒནྟི པུ་ཊྛོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཱ་ནི ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཕ་ལཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༤༤. མ་གྒེ དི་ཊྛེ ཕ་ལེ ཋི་ཏོཏི པ་ཉྷེ ཡ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ད་སྶ་ནཾ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ, མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ སོ ཕ་ལེ ཋི་ཏོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༤༥. དུ་ཀྑེ དི་ཊྛེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. པུ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཏ་སྶེ་ཝ.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དི་ཊྛེཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ས་མུ་དྡ་ཏོ ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་སྶ ར་སེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ སེ་ས་ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ས་བྦེ་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ.
ཙ་ཏཱུ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི. ཨ་ཊྛ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཙ. དྭཱ་ད་ས་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི དྭཱ་ད་ས་ངྒ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཉཱ་ཎེ་ཧི. ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ་ཡ ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎེ་ཧཱིཏི ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷིཾ སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནེ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠. ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༧. ཨི་དཱ་ནི ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ སོ་ཏེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ སོ་ཏཱ་དཱི་ནི་པཱི’’ཏི.
ཧ་ཉྩི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ ལོ་ཀི་ཡེ སོ་ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀི་ཡེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ན་སྶ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ལོ་ཀི་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ལོ་ཀི་ཡེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་ཏཱ སི་ཡཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྷི ལོ་ཀི་ཡེ་ན་པི ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ ཏེ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟཱིཏི པ་ཉྷེ་སུ ཡེ མ་གྒཾ ན་པྤ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡེ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༥༡. སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ཡཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
ཨེ་ལ༹་ཎྜི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ལ༹་ཎྜ་མ་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ལོ་ཀི་ཡཾ ཝོ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ལོ་ཀི་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀཱ ལ་དྡྷི. སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ ལ་དྡྷི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༡. ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༣. ཨི་དཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཧི་སཱ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་ཉྩ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ དྭེ ནི་རོ་དྷཱཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. དྭེ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཱཏི པ་ཉྷེ་སུ ཡ་སྨཱ དྭེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་སྨཱ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྭེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི་པ་ཉྷེ་སུ དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན་ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྭེ ཏཱ་ཎཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཏྠི དྭི་ནྣཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་སུ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནི་རུ་དྡྷེཏི ཡེ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནི་རུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ས་ངྑཱ་རེ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ནི་རོ་དྷེ་ནྟཱིཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷེ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ནྟི. ན་ནུ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནི་རུ་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་རཱཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཏ་ཏྠ བྷ་གྒཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཝ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྷ་གྒ་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.