༡. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ – ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི…པེ… པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཚཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ་ན ཡེ དྷ་མྨེ ཨི་དྷ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏེ་སཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁེ་པ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི དེ་སེ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ‘‘སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༦༩) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ནཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཧི ཚ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཚ ད་སྶ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཏི་པི; ཚ ཋ་པ་ནཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ་ཏི་པི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝ. ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧི ཏེ ཏེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏི་པི, ཏེ་ན ཏེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏི་པི.
ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན སཾ་ཁེ་པ་ཏོ ཏཱ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘ཁ་ནྡྷཱ’ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཋ་པ་ནཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི, ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི་ཏི, པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ད་སྶ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཋ་པ་ནཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ.
པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རཱ་པི ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ – ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཏྟ་སི་དྡྷ་སྶ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཉྩ་མ་ས་ཙྩཱ་དི་ཀ་སྶ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཎུ་པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་སཱ་དི་ཀ་སྶ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སཱ པ་ན སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན སེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ’, ‘ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ. ཏ་སྨཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ཝི་ཛྫོ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ‘ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ’, ‘པུ་རི་ས་རཱུ་པ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, རཱུ་པཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ, པུ་རི་ས་སྶ རཱུ་པཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ, སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཕ་སྶོ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་མྷི ས་མྥ་སྶོ, ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཛཱ་ཏོ ས་མྥ་སྶོ, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ས་མྥ་སྶོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཁ་ཏྟི་ཡ་པུ་ཏྟོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟོ, སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པུ་ཏྟོ་པི. ཏ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ པུ་ཏྟོ ཁ་ཏྟི་ཡ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི…པེ… ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཋཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི པ་དེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. པ་ར་ཏོ པ་ན ‘ཏེ་ཝི་ཛྫོ’, ‘ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རཱ་པི ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ – ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ས་ནྟ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝཱ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏོ ས་ཏྟོ. ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ར་ཐོ གེ་ཧཾ མུ་ཊྛི ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟི ཙ; ཏེ ཏེ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ གྷ་ཊོ པ་ཊོ; ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ལོ, དི་སཱ; ཏཾ ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཾ ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙེ་སཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ, ན པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. ཡཱ པ་ན ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཡཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ དཱི་གྷཾ ར་སྶཾ, དཱུ་རཾ, ས་ནྟི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ; ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙེ་སཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི – ཏ་ད་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ས་མཱ་རོ་པི་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ག་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ, པ་ཊི་བྷཱ་གཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱུ་པ་ནི་དྷཱ, ཏ་བྦི་སི་ཊྛཱུ་པ་ནི་དྷཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ.
ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཝ ཏ་ད་ཉྙཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི, ས་ཏྠ་པཱ་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. ཀུ་ཎྜ་ལཱི, སི་ཁ་རཱི, ཀི་རི་ཊཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. དྷ་ཉྙ་ས་ཀ་ཊཾ, ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་མཱ་རོ་པི་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་རོ་པི་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ, པི་ཡ་ངྒུ་གུ་ཧཱ, སེ་རཱི་ས་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ག་ཏཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ, ཨུ་ས་བྷ་གཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་གཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. པ་དུ་མ་སྶ་རོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏ་བྦ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ. མ་ཎི་ཀ་ཊ་ཀཾ, ཝ་ཛི་ར་ཀ་ཊ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏ་བྦི་སི་ཊྛཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦི་སི་ཊྛཱུ་པ་ནི་དྷཱ ནཱ་མ.
ཡཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏི་ད་ཎྜཾ, ཨ་ཊྛ་པ་དཾ, དྷ་ཉྙ་རཱ་སི, པུ་པྥ་རཱ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཱ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭེ, ཏཱི་ཎི, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཱ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ, ཨུ་ཎྷ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏི་ཝི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ, ནཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ས་ནྟ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཏཱ་སུ པ་ན ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སེ་སཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑ་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་པི ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ – ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ལི་ངྒ་པ་ཉྙ་ཏྟི, བྷཱུ་མི་པ་ཉྙ་ཏྟི, པ་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཎ་ཀོ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཀི་སོ, ཐཱུ་ལོ, པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ, ཙ་ཏུ་ར་སྶོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ལི་ངྒ་པ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཀོ་ས་ལ་ཀཱ, མཱ་དྷུ་རཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ བྷཱུ་མི་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏི་སྶོ, ནཱ་གོ, སུ་མ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ནི་རོ་དྷོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ བྷཱུ་མི་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. སེ་སཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ.
༢. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏཱ་སཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡཱ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘ཁ་ནྡྷཱ’ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ, ད་སྶ་ནཱ, ཋ་པ་ནཱ, སཱ ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. པ་ར་ཏོ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཝཱ པ་བྷེ་ད་ཏོ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝཱ; ཏ་ཏྲཱ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, སེ་སཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘ཁ་ནྡྷཱ’ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
༣. ཏ་ཐཱ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ, པ་བྷེ་ད་ཏོ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝཱ; ཏ་ཏྲཱ་པི ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཝཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
༤. ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི ཝཱ, པ་བྷེ་ད་ཏོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ; ཏ་ཏྲཱ་པི སོ་ལ༹་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
༥. ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ, པ་བྷེ་ད་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝཱ; ཏ་ཏྲཱ་པི དྭེ ས་ཙྩཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, དྭེ ས་ཙྩཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཾ ‘ས་ཙྩཱ་ནཱི’ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
༦. ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ, པ་བྷེ་ད་ཏོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝཱ; ཏ་ཏྲཱ་པི ད་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ན་ཝི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མི་སྶ་ཀཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
༧. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧི ཏི་ལེ ཝི་སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཡ, ཝཱ་ཀེ ཧཱི་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཝི་ཡ ཙ, ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷ་ངྒ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཨི་མཱ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཏེ་ན ཏེ ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཚ་ཊྛཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ; ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ད་ས་ཀཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.