རཱུ་པ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༤. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏཱུ’ཏི པུ་ཙྪཱ ན ཀ་ཏཱ་ཏི? བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’མྤི ཨ་ཏྠི ‘ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’མྤི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཧེ་ཏུ ན ཧེ་ཏཱུ་ཏི་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི་པི བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘ས་བྦ’ནྟི ས་ཀ་ལཾ, ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ. ‘རཱུ་པ’ནྟི ཨ་ཡ་མ་སྶ སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི རུ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧེ་ཏུ. ཏེ་སུ ‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༥༩) ཨ་ཡཾ ‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏུ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༨༥; སཾ. ནི. ༣.༨༢) ཨ་ཡཾ ‘པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ, ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ, ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོ ཝི་པཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༨; ཝི་བྷ. ༨༡༠; པཱ་ཊི. མ. ༢.༤༤), ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཾ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ མ་དྷུ་ར་སྶཱ་པི ཨ་མ་དྷུ་ར་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ’ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ཏི ‘ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ ན ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ’ཏི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱ’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན ས་བྦ་པ་དཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི ‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧཱིཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཡཱ་མོ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ. ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏཾ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ. ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཝཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ‘ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོཏི ཨེ་ཏྠ ‘ཝི་དྷཱ’-ས་དྡོ མཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༩༦༢) ཧི མཱ་ནོ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ‘‘ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༥) ས་ཎྛཱ་ནཾ. ‘ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷ’ནྟི ཧི པ་ད་སྶ ཀ་ཐཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུཾ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༥༡-༧༥༢) ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ས་ངྒ་ཧ་ས་དྡོ་པི ས་ཛཱ་ཏི་ས་ཉྫཱ་ཏི་ཀི་རི་ཡཱ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་བྦེ ཝེ་སྶཱ ས་བྦེ སུ་དྡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ‘ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ‘ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཀོ་ས་ལ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ, ས་བྦེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡོ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ‘ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏཱ སཾ་ཝུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠོ་ཀཱ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ, ས་བྦེ ར་ཐི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ‘ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ས་བྦེ་ཝ ཧེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་མ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཧ་ཉྩི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ – ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ༤༧༡), ཨ་ཡཾ ‘ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.