(༦) ༡. གོ་ཏ་མཱི་ཝ་གྒོ
༡. གོ་ཏ་མཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཚ་ཊྛ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་ག་མ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱིཏི པུ་ཏྟ་པ་ཛཱ་ཡ ཙེ་ཝ དྷཱི་ཏུ་པ་ཛཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ན་ནྡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ. ཙུ་མྦ་ཊ་ཀ་ཀ་ལ་ཧེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣༡; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༧) པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ས་ཏྠཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. ༩༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ་ནོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ས་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ས་ཏེ ཀུ་མཱ་རེ ཨ་དཾ་སུ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཀཱ་ལེ ནི་སི་ནྣ་པུ་བྦེ པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཛཱ. ༢.༢༡.ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ) ཏེ་སཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, པུ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པུ་ན་པི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ མ་ཡཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶཱ’’ཏི པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏཱ ‘‘ན དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ར་ཉྙོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ལཾ གོ་ཏ་མི, མཱ ཏེ རུ་ཙྩཱིཏི ཀ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི, ན་ནུ ས་བྦེ་ས་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཀཱ་མཾ ཧོ་ནྟི, ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ‘‘དུ་ཀྑེ་ན ལ་དྡྷཱ’’ཏི ས་མྨཱ པ་རི་པཱ་ལེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི པུ་ན ཀ་པི་ལ་པུ་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ནེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཨ་ནོ་པ་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིནྟི ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ན་མྷི་ཡེ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ་ཡེ་ཝ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཧི་པི ཏཱ་ཧི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ. ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ག་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི. ག་མ་ནཱ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ རཱ་ཛི་ཏྠི་ཡོ པ་ད་སཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནོ སོ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏཱ པ་ན ‘‘ཡཱ་ནེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ པ་ད་སཱ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་ནོ་པི པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ པེ་ས་ཡིཾ་སུ. སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱིཏི ཏཱ་ས་ཉྷི སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏྟཱ པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཀོ ཕོ་ཊོ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི. བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ བ་ཧི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སིཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་ན མེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ས་ཙེ ས་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, མ་ཧ་ཏཱི ག་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི རོ་ད་མཱ་ནཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཀིཾ ནུ ཏྭཾ གོ་ཏ་མཱིཏི ཀིཾ ནུ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཀེ་ན ཏྭཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ, སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི…པེ… ཋི་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ པ་རི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཀ་ཡཱ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ན མ་མ སཱ་ས་ནཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ’སྶཱ ཧོ་ཏུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་སྶཱཏི སཱ ཨེ་ཝ ཨ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཧོ་ཏུ.
ཏ་ད་ཧཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦནྟི ཨོ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནེ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ, ཨཱ་ས་ནཱ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ, ད་ས་ན་ཁེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་བཱི་ཛ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེཏི ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སནྟི ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ་ན. སུ་ཏེ་ནཱཏི སོ་ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན. པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན. ག་རུ་དྷ་མྨནྟི ག་རུ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས དི་ཝ་སཱ་ནི མཱ་ན་ཏྟཾ. ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སི་ཀྑ་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡ. ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ, བྷ་ཡཱུ་པ་དཾ་ས་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་རི་བྷཱ་སཱ་ཡ ན པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ.
ཨོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨོ་ཝ་རི་ཏོ པི་ཧི་ཏོ, ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦོ ཝཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ པ་ན ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི, ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན སཱི་ཏུ་ད་ཀ་སྶ གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན མ་ཏྠ་ཀེ པ་རི་སི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཀུ་མྦྷ་ཏྠེ་ན་ཀེ་ཧཱིཏི ཀུ་མྦྷེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་ར་གྷ་རེ བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཐེ་ན་ཀ་ཙོ་རེ་ཧི. སེ་ཏ་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ ནཱ་ལ༹་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡེ་ན ཝི་དྡྷཱ ཀ་ཎྜཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་མྤི སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཁཱི་རཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨཱ་ལི༹ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཐཱ མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བ་དྡྷཱ་ཡ་པི ཀི་ཉྩི ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ན ཡཾ ཨ་བ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡེ ཨི་མེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་རུ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་པ་རཱ་ནི་པི པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི. ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶནྟི ཙེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་ད་པྤ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་པི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ན ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ན ཧོ་ཏི. ལི་ངྒཾ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༢. ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. དུ་ཏི་ཡེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོཏི ཨི་དྷ ས་ཀ་ལ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ག་རུ་དྷ་མྨནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ས་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ སཾ་ཡོ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ ཝི་སཾ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི དུ་པྤོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནོ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ན སུ་ཁ་པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ན ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན གོ་ཏ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
༤. དཱི་གྷ་ཛཱ་ཎུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཝེ་ཎི ནཱ་མ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཏ་སྶ ཧི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ བྱ་གྒྷ་པ་ཐེ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་སྶ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨི་སྶཱ་ས་ཀ་མྨེ་ན. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནེ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ནོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སཱི་ལཱ ཝུ་དྡྷ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ. ཨཱ་ཡནྟི ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ནཱ་ཙྩོ་གཱ་ལ༹ྷནྟི ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ. ནཱ་ཏི་ཧཱི་ནནྟི ནཱ་ཏི་ཀ་སི་རཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝ་ཡ་ཏོ དི་གུ་ཎོ ཨཱ་ཡོ, ཏ་སྶ ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
‘‘ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛེ བྷོ་གེ, པ་ཎྜི་ཏོ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སཾ;
ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ པ་ན ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁཱ་དཱི་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཀྐེ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑེ ཙཱ་ལི་ཏེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, སོ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟོ བྷོ་གེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁཱ་དི་ཀཾ་ཝཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷོ་གེ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛེ་ཊྛ་མ་ར་ཎནྟི ཨ་ནཱ་ཡ་ཀ་མ་ར་ཎཾ. ས་མཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱཏི ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཱ. ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཋཱ་ནཱ་ནི.
ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་དྷེ་ཡྻེ་སཱུཏི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཝི་དྷཱ་ན་ཝཱཏི ཝི་ད་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀནྟི སོ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ. ས་ཙྩ་ནཱ་མེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ནཱ་མེ་ན. ཙཱ་གོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཙཱ་གོ ཙ སེ་ས་པུ་ཉྙ་ཉྩ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཚ་ཊྛེ ག་བྦྷོཏི ག་བྦྷ་ཝཱ་སོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་པཱིཏི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་ས་དི་སཱ པུ་ན་པི མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་པཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷེ སེ་ས་ག་བྦྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི བྷ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ, བྷ་ཡ་ཉྩ རོ་གོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ག་ཎྜོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ས་ལླ་ཉྩ, བྷ་ཡ་ཉྩ ས་ངྒོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ པ་ངྐོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁེ་ན. པ་ལི་པ་ཐནྟི ཝ་ཊྚ་པ་ལི་པ་ཐཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཛཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པེ་ཏཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཕ་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༩-༡༠. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩-༦༠. ན་ཝ་མེ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀོ. པ་ཉྙཱ་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ སཱི་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནནྟི དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟཱ་ནཾ. པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི པུ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨོ་པ་དྷི་ཀནྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཨོ་པ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ད་ས་མེ ས་མུ་ཀྐ་ཊྛོཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ. ས་ཏྟཱ་ནནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
གོ་ཏ་མཱི་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.