.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒོ
༡. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ད་རེ་ན སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་ས་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ཡ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ སུ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ནི་སཾ་སཱཏི གུ་ཎཱ. སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝ་ཀྑཱ་མ.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟི, པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡནྟི མེ་ཏྟཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་གྷ་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཏ་ནུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷཱི་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མེ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཀུ་ས་ལཱི ཏེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་ས་ཎྜནྟི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཎྜེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, ས་ཏྟ་བྷ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ. རཱ་ཛི་ས་ཡོཏི ཨི་སི་ས་དི་སཱ དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཡ་ཛ་མཱ་ནཱཏི དཱ་ནཱ་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱཏི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ.
ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་སྶ་མེ་དྷཾ, པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ, ས་མྨཱ་པཱ་སཾ, ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ་ནཾ ཚ་མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, པུ་རི་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལེ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ནཱ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ས་མྨཱ མ་ནུ་སྶེ པཱ་སེ་ཏི ཧ་ད་ཡེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་པཱ་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཕཱི་ཏ་ཉྩ, བ་ཧུ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ, ཁེ་མཾ, ནི་ར་བྦུ་དཾ. མ་ནུ་སྶཱ མུ་དཱ མོ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་རེ པུ་ཏྟེ ན་ཙྩེ་ནྟཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་གྒ་ལ༹ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཝེ་ཎི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མ་ཉྩ ར་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཡ་ཉྙེ ནཱ་མ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་སྶ་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟི ཝ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་མེ་དྷོ. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏི་པ་ཉྩ་པ་སུ་ས་ཏ་གྷཱ་ཏ་བྷིཾ་ས་ན་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ པུ་རི་སེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་ས་མེ་དྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་མེ་ཏྠ པཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་པཱ་སོ. དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡུ་ག་ཙྪི་གྒ་ལེ༹ པ་ཝེ་ས་ན་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝེ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧི ཡཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་ར་སྶ་ཏཱི་ན་དི་ཡཱ ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་ཏྲ་ཡཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱ་ཛ་མེ་ཏྠ པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་སཱུ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་ཡཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ཙ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ས་བྦ་མེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་སྶ་མེ་དྷ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཀ་ལ་མྤི ཏེ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི སོ་ལ༹་སིནྟི ཏེ ས་བྦེ་པི མ་ཧཱ་ཡཱ་གཱ ཨེ་ཀ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སོ་ལ༹་སིཾ ཀ་ལཾ ན ཨ་གྒྷ་ནྟི, སོ་ལ༹་ས་མཾ བྷཱ་གཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཛི་ནཱ་ཏཱིཏི ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ར་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཛཱ་པ་ཡེཏི ན པ་རེ་ན པ་ར་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཀཱ་རེ་ཏི. མེ་ཏྟཾ་སོཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ. ཝེ་རཾ ཏ་སྶ ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་རཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་རཾ ཝཱ ན་ཏྠི.
༢. པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཾ. ཏི་བྦནྟི བ་ཧ་ལཾ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠ་པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་བྦཱ་པ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་རི་པ་ཉྷ་ཏཱིཏི པ་ཉྷཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. དྭ་ཡེ་ནཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན. ཨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ཐི་ཀོཏི ཨ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་རི་ཡཾ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་རི་ཡ་ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, སེ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི. པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ག་རུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ. སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ.
༣-༤. ཨ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣-༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་པྤི་ཡ་པ་སཾ་སཱིཏི ཨ་པྤི་ཡ་ཛ་ན་སྶ པ་སཾ་ས་ཀོ ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཎཱི. པི་ཡ་ག་ར་ཧཱིཏི པི་ཡ་ཛ་ན་སྶ ནི་ནྡ་ཀོ ག་ར་ཧ་ཀོ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་མོ. ཨ་ཀཱ་ལ་ཉྙཱུཏི ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
༥. པ་ཋ་མ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ་ཏི ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཏེ་ཧི མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ལོ་ཀ་ཏོ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ལོ་ཀོ ཨེ་ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོཏི ལཱ་བྷེ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་ལཱ་བྷོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་སཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེཏི ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ ཨི་མེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ཝི་དྷ་མི་ཏཱ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ. པ་ད་ཉྩ ཉ་ཏྭཱཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་མྨ་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་སྶ པཱ་ར་གཱུཏི བྷ་ཝ་སྶ པཱ་རཾ ག་ཏོ ནི་པྥ་ཏྟིཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ པཱ་རཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྨ་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ ཀོ ཝི་སེ་སོཏི ཀིཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེཏི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ. ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝི་པ་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ.
༨. ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ. སོ ཀི་ར ཝ་ཊ་ཝ་ནེ ནི་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ནྟྭཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀོཏི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སྶ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ.
༩. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. བ་ལ་ཝཱཏི ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ. པཱ་སཱ་དི་ཀོཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀོ. ཏི་བྦ་རཱ་གོཏི བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ. ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཀིཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏེ་ན, ཨ་ཡཾ ན་ནྡོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཡེ་ཧི ན་ནྡོ ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ས་ཙེ ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༡༠. ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི. ཨ་པ་ནེ་ཡྻེ་སོཏི ཨ་པ་ནེ་ཡྻོ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ ཨེ་ས. ས་མ་ཎ་དཱུ་སཱིཏི ས་མ་ཎ་དཱུ་ས་ཀོ. ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོཏི ཝཱི་ཧཱི་སུ ཝཱི་ཧི་པ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ ནི་སྶཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཎེ་སུ ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོ. ས་མ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོཏི ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་སེ་ནྟཱིཏི བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་ཝ་ཀ་ར་ཎེཏི ཡ་ཝ་ཁེ་ཏྟེ. ཕུ་ཎ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཨོ་པུ་ནི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. ཨ་པ་ས་མྨ་ཛྫ་ནྟཱིཏི སཱ་ར་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པ་ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་པ་ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏ་གྒཱ་ཧི་ནཱ སུ་པྤེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠེ་ན ཝཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི. ད་དྡ་རནྟི ད་དྡ་ར་ས་དྡཾ.
སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡནྟི སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཡཾ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཐཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྟ་ཝཱ་ཙོཏི ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙོ. ཛ་ན་ཝ་ཏཱིཏི ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ. ར་ཧོ ཀ་རོ་ཏི ཀ་ར་ཎནྟི ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ར་ཧོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི. སཾ་ས་པྤཱི ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱིཏི སཾ་ས་པྤི་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟོ སཾ་ས་པྤ་ཏི ཕ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཝེ་ར་ཉྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ན ཝ་ནྡ་ཏི ནཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ནཱ་པི ‘ཨི་དྷ བྷོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ནྟཱུ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ནཱ་མ ཨ་ཏྠེ ‘‘རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏ་ཐེ་ཝཱཏི. ཡཾ ཏཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ, ཏཾ ས་ཝ་ན་ཉྩ མེ ད་སྶ་ན་ཉྩ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ…པེ… ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏཾ དི་ཊྛེ་ན ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ནི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་དོ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ནཱ་ཧཾ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་དེ་ཝ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ ལོ་ཀེ ན པ་སྶཱ་མི, ཡ་མ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཡྻཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཾ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཱ་ར་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་སྶཱ་མི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ཡ་དཱ་པཱ་ཧཾ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་ཀ་ལཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སིཾ, ཏ་དཱ་པི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་དེ་ཝ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ ལོ་ཀེ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡ་མ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ. ཨ་ཐ ཁོ མཾ སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་པི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ, ཏྭཾ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒོ ཙ ཛེ་ཊྛོ ཙ སེ་ཊྛོ ཙ, ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ པ་ཏི་མཱ་ནེ་སི. ཏ་དཱ་པི ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སིཾ – ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, ཛེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, སེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏ་སྶཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ར་ཧོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠི, སྭཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཀཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻཾ. ཏ་སྨཱ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྠ་ཡི. ཡ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ…པེ… ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻ, མུ་དྡྷཱ་པི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ར་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་རི་པཱ་ཀ་སི་ཐི་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝ་ཎྚཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ གཱི་ཝ་ཏོ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཏེ་ཡྻ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དུ་པྤ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ – ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ‘‘སཱ་མ་གྒི་ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཨ་ར་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ར་ས་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྟ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་ནྡ་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ཁྭེ་ས, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཁྭེ་སཱཏི ཨ་ཏྠི ཁོ ཨེ་ས. པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཏྠི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཾ ‘‘ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ས་མྨཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཝཱ་དཱི་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཀ་ཏ་མོ པ་ན སོ་ཏི? ཡེ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, རཱུ་པ་ར་སཱ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦ་ར་སཱ, ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡེ ཏེ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ སེ་ཊྛ་ས་མྨ་ཏཱ་ན་མྤི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ར་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཀཱ་མ་སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ རཱུ་པ་ར་སཱ, ས་དྡ་ར་སཱ, ག་ནྡྷ་ར་སཱ, ར་ས་ར་སཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ར་སཱ, ཡེ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟི, ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་སཱ་མ་གྒི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི མ་མཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཝཱ ཨེ་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ.
ཏ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཝི་ག་ཏཱ, པ་ཛ་ཧི་ཏཱ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཀ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ཨུ་ཙྪི་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ. ཏཱ་ལ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཏ་ནྟི ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑཾ ས་མཱུ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཀ་ཏེ ན པུ་ན ཏ་སྶ ཏཱ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ས་མཱུ་ལེ རཱུ་པཱ་དི་ར་སེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཀ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཏི ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ནེ་སཾ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ – ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱཏི. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ.
ནོ ཙ ཁོ ཡཾ ཏྭཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་སཱིཏི ཡ་ཉྩ ཁོ ཏྭཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་སི, སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟོ སཱ་མ་གྒི་ར་སོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི ནཾ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ཀཱ་ཏུཾ བྷ་བྦོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་ཏི, སོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཨ་བྷ་བྦོ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏེ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནོ ཙ ཁོ ཡཾ ཏྭཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི. ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏྭཾ མཾ ‘‘ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ’’ཏི ཝ་དེ་སི, སོ ཨ་མྷེ་སུ ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ར་ས་རཱུ་པ་ཏཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ནི་བྦྷོ་གོ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་སུ ཙེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀྐ་མཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ ལོ་ཀེ ‘‘སཱ་མ་གྒི་པ་རི་བྷོ་གོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ‘‘ནི་བྦྷོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཡྭཱ་ཡཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡཾ ལོ་ཀེ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨཾ ལོ་ཀི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྶ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཏ་ནྟི ལོ་ཀ་པ་ཝེ་ཎཱི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཙ དོ་ས་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ཏི, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ པ་ན མོ་ཧ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ཏི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཡོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི མ་ཉྙེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨི་དཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཀ་མྨཾ, ཏེ་ན ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛེ་གུ་ཙྪཱིཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི, ཡཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པུ་རི་སོ ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི ཧི་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛེ་གུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝེ་ན་ཡི་ཀོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – ཝི་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ. ཝི་ན་ཡཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ན་ཡི་ཀོ, ནི་གྒ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ཝི་ན་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ན་ཡི་ཀོ. ཝི་ཙི་ཏྲཱ ཧི ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝུ་ཏྟི. སྭཱ་ཡཾ ཏཾ ཝེ་ན་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷེ ཏོ་སེ་ནྟི ཧཱ་སེ་ནྟི, ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ པ་ན ཏཱ་པེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶཾ ནེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷེ ཏ་པ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘ཀ་པ་ཎ་པུ་རི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏ་པ་སྶཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – ཏ་པ་ཏཱི་ཏི ཏ་པོ, རོ་སེ་ཏི ཝི་ཧེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་པོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་པ་སྶཱི. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཀ་པ་ཎ་པུ་རི་སོ ཏ་པ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཏ་པ་ན་ཏོ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྨཱ ཏ་པ་སྶཱི་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་པ་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཏ་པ་ནྟཱི་ཏི ཏ་པཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཏ་པེ ཨ་སྶི ནི་ར་སྶི པ་ཧཱ་སི ཝི་དྡྷཾ་སཱི་ཏི ཏ་པ་སྶཱི.
པུ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་བྦྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་ག་བྦྷོཏི ཨཱ་ཧ. ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ག་བྦྷ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་པ་ག་བྦྷོ, ཨ་བྷ་བྦོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧཱི་ནོ ཝཱ ག་བྦྷོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་པ་ག་བྦྷོ. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་བྦྷ་པ་རི་བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཧཱི་ན་ག་བྦྷ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱ་གཱི་ཏི. ཧཱི་ནོ ཝཱ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ག་བྦྷ་ཝཱ་སོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སོ ཏཾ ཨ་པ་ག་བྦྷ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏ་ཏྲ ཙ ཡ་སྶ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པ་ཧཱི་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝེ ཙ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན མ་གྒེ་ན ཝི་ཧ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ནཱ. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཡོ་ནི ག་ཧི་ཏཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ’’པི.
ཨ་པི་ཙ ག་བྦྷ་སྶ སེ་ཡྻཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཱ. པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཋི་ཏི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ན ག་བྦྷ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ སེ་ཡྻཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཙ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨི་དྷ ཙ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་སྶ་རོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་སཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ སཱི་ཏ་ལེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨོ་ལེ་ཀེ་ནྟོ ཡཾ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ ན་བྷེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ཙ ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ད་ཡ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཐ་ཝི་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ལི་ཏ་སི་ར་ཁ་ཎྜ་ད་ནྟ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི, ནོ ཙ ཁོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཊཾ བྱཱ་དྷི་ནོ ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཛྫ མ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སྭེ་ཝ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་དཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཱི་ཡཾ. མ་ཧ་ནྟེ་ན ཁོ པ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ད་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་མཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི.
ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པ་ཀྑེ ཝི་དྷུ་ན་ནྟཱ ཏཾ་ཁ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཡོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, སོ ཛེ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ཡོ ནུ ཁོ ཏེ་སཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ…པེ… ཀི་ནྟི སྭཱ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ. ཀི་ནྟི སྭཱ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི སོ ཀི་ནྟི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶ, ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཛེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཝཱ་ཏི.
‘‘ཛེ་ཊྛོ’’ཏི་སྶ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི, བྷོ གོ་ཏ་མ, སོ ཛེ་ཊྛོ ཨི་ཏི ཨ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? སོ ཧི ནེ་སཾ ཛེ་ཊྛོཏི, ཡ་སྨཱ སོ ནེ་སཾ ཝུ་དྡྷ་ཏ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་པ་མྨཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨཱ་ཧ, ཡ་ཐཱ སོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ་ཡ. པ་ཛཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ ས་ཏྟེ་སཱུ་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཎྜེ བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཎྜེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་བྦཱ་པི པ་ཛཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ན་དྡྷཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ཡ ཝེ་ཋི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡཾ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀོ་ཝ ལོ་ཀེཏི ས་ཀ་ལེ་པི ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ བོ་དྷིཾ, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ས་ཏྠཾ སུ་ནྡ་ར་ཉྩ བོ་དྷིཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི ནཱ་མ་མེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ བོ་དྷི ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ས་བྦ་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ. ཏེ་ས་ཉྷི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཀ་སྶ་ཙི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ དེ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀོ ཝི་ཡ ར་ཉྙོ ས་བྦ་ལོ་ཀི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ བོ་དྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ, པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་དྷི་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་དེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཎྜེ་སུ ཨ་དྷི་ས་ཡ་ནཱ་དི་ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་ལླ་སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཎྜ་ཀ་པཱ་ལཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་ས་སྶ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པཱ་ད་ན་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཐ་དྡྷ་ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཁ་ར་ཝི་པྤ་ས་ནྣ་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ཀཱ་ལོ ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་ལོ ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ. ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀ་སྶ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཀྑེ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ས་ཀ་ལ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཧ་ཉྷི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛེ་ཊྛོ སེ་ཊྛོ ལོ་ཀ་སྶཱཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀོ ཛེ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཧ་ཉྷི ཛེ་ཊྛོ ཝུ་དྡྷ་ཏ་མོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ས་མ་ཏྟཱ སེ་ཊྛོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན མ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནཱ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སི་ནྣེ་ན མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷེ་དཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ཐི་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ མེ ཏཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ, ས་ཏི་པི མེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ. པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི མེ པ་སྶ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷེ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པི པ་སྶ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སཱ་ར་དྡྷོཏི སོ ཙ ཁོ པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒནྟི ཙི་ཏྟ་མྤི མེ ས་མྨཱ ཨཱ་ཧི་ཏཾ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཙ་ལཾ ནི་པྥ་ནྡ་ན་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཱ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༩) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་ཛྫཱཏི ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧོ. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ ནཱ་མ. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ – ཨ་ཡཾ ཁོ མེ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏ་སྶ མེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པེ་སི་ཏ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་སྶ མེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་དྡྷ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་ཋ་མཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་མྷཱཏི ཨ་ཡཾ ཁོ མ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ པ་ཋ་མཱ ནི་ཀྑ་ནྟི པ་ཋ་མཱ ཨ་རི་ཡཱ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་མྷཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཡོ.
ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘‘ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛྫཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཁོ མ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ ཏ་ཏི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟི ཏ་ཏི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་མྷཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི? སོ ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪཱ་པ་ཀོ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ས་ཀི་མེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཧཾ པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ, པུ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཛཱ་ཏོ་མྷི. སཱ ཙ མེ ཛཱ་ཏི ཨ་རི་ཡཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ད་སྶེ་ནྟོ ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝེ་ར་ཉྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནེ་ན ནི་གུ་ཧི་ཏ་བྦེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡ་པ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ པཱི་ཏི་ཝི་པྥཱ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་ར་ཉྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ནཱ་མཱ་ཧཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ས་བྦ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུཾ ‘ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ, དྷི་ར་ཏྠུ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ལོ་ཀེ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཊྛེ་ན ཛེ་ཊྛོ, ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ས་མ་ཊྛེ་ན སེ་ཊྛོ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ཛེ་ཊྛོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སེ་ཊྛོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༢. སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱཏི ཉཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ས་ནྠཱ་གཱ་རེཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་སྶ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨ་གཱ་རེ. སཱ ཀི་ར ས་ནྠཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཧོ་སི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩ་ས་ནྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཨ་གཱ་ར་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ས་ནྠ་ར་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི. ས་ནྣི་སི་ནྣཱཏི ཏེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠ་ཉྙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ར་ཧ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་སུ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ཀི་ཙྩ་ཉྩེ་ཝ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཎྞོ, ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ, གུ་ཎ་ཝ་ཎྞོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་མེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཝ་ཏ ཀ་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཱ་ནི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན, ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ, ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ, བུ་དྡྷ་ཙ་རི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙྪ་ཀྐེ་ཧི ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ པ་ན ‘‘ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ, པི་ཊ་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི, ཨ་ངྒ་ཏོ ན་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི, ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སེ་ཊྛི་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ས་ཏྠུ ཝ་ར་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷ་དྡི་ཡ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏཾ དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཡ་ས་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སོ་ཎ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཊྛཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ སཱི་ཧཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཏྟ་མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི. ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ནི་ག་ཎྛ་སྶ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ – ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ, ཨུ་པཱ་ལི ག་ཧ་པ་ཏི, ཀ་པི་ལ་པུ་རེ ཝ་པྤོ ས་ཀྐོ, ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ཏི. ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སེ་ས་རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ, སཱི་ཧ་སྶ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ནེ་ཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ནི་སྶཾ་ས་ཡནྟི ནི་བྦི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, ན ཧེ་ཏེ ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི.
ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ནི་ག་ཎྛོ ཀི་ར ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ སཱི་ཧོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཧཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ སཱི་ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’ཏི བ་ཧཱུ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ས་ཙེ ཏྭཾ ཀ་སྶ་ཙི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་ཧཾ ཏེ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མཾ པེ་སེ་སྶ་ཏི, ག་མི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ, ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ག་ཎྛོ མ་ཧཱ་པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ ‘‘ཡ་ཏྠ དཱ་ནི་སྶཱ་ཧཾ ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ཧ་ཏོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀིཾ པ་ན ཏྭནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ གོ་ཎཾ ད་ཎྜེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཛ་ལ་མཱ་ནཾ པ་དཱི་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷ་རི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ སཱི་ཧ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏིཾ ཝི་ནཱ་སེ་སི. ག་མི་ཡཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཡོ་ཛཱ་པ་ན་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཡོ་གོ. སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷཱིཏི སོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ར་མྤི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝཱ་རེ བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་གྒེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་པ་དེ་པི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནེ་པི ཨ་ཝ་ཁ་ལི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡ་ས་སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ན ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་སུ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་གུ་ཎེ, ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཙ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ སཱི་ཧོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་ས་ཉྩ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ནོ་མ་གུ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་མཾ དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱི་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཀིཾ ཧི མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ནི་ག་ཎྛཱ’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཧི མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཀིཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ག་ཎྛཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ ཝཱཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཝཱ. ན ཧི མེ ཏེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན ཙ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶ་ནྟི, ནཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧི གི་མྷ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ག་ཎྛེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡ་ཐཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ཉྫཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ག་ཎྛེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ཉྫཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ ‘‘ཨ་ཕ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱ ནི་པྥ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱ, ཀིཾ མེ ཨི་མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ག་མི་སྶཱ་མ་ཧཾ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སི. ནི་ཡྻ་ནྟོ ཙ ‘‘ཙི་ར་སྶཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ན མེ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི ‘‘ཡེ་ཀེ་ཙི ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ, ས་བྦེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ར་ཐེ ཋི་ཏོ ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཙུ་ཎྞ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་སི. དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཙ དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི-ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན-བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ-དྭ་ཏྟིཾ་ས-མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཚ་བྦ་ཎྞ་གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཙ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནྣེ ཝ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནཱ་དྡ་སཾ, ཝ་ཉྩི་ཏོ ཝ་ཏ་མྷི, ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་དྷིཾ དི་སྭཱ ད་ལི་དྡ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ ཧེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) ཝི་ཡ. ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ པ་རེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ་ཏི. པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཀཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ ཝཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཏ་ཝ ཝཱ་དེ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ན་བྦྷ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ན ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ. ཨ་ཏྠི སཱི་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ར་མེ་ན ཨ་སྶཱ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་མེ་ན. ཨ་སྶཱ་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི སཱི་ཧ་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ཝི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རོ ཧོ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྨི་ཉྷི མཾ དི་སྭཱ མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ནི་ག་ཎྛཾ དི་སྭཱ ནི་ག་ཎྛཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ག་ར་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ སེ་ཊྛི ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི པ་ཊཱ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་སེ་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ནོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ‘‘ཀི་མ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་མྤི སོ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ མེ ས་ར་ཎ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧཱུ ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཾ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. ཀུ་ལནྟི ཏ་ཝ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི པུ་བྦེ ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི ས་ཊྛི་པི ཛ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ དེ་སི, ཨི་དཱ་ནི མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ མཱ ཨི་མེ་སཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི. ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨོ་ཝ་དི. སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི ཀུ་ཏོ སུ་ཏ་ནྟི? ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ. ཏེ ཀི་ར ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མ, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ནཱ་ཉྙེ་སཾ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ཉྙེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ནཱ་ཉྙེ་སཾ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ནཱ་ཉྙེ་ས’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒཾ, ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ. ཏ་ཏྠ དཱ་ན་ཀ་ཐནྟི ཨི་དཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ, བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཝི་ས་མ་ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ དཱ་ན་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་དི་སཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ་ས་དི་སཾ. ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་ཝཱ, ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ངྒཱ་མ་སཱུ་རོ, བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཊྛེ་ན སུ་ས་ངྑ་ཏ་ན་ག་རཾ, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་དུ་མཾ, ཏེ་སཾ ནི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི, དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན ཨཱ་སི་ཝི་སོ, ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ཧོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠཱི, ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ན སེ་ཏ་ཝ་ས་བྷོ, ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ. དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ མ་ཡཱ ག་ཏ་མ་གྒོ, མ་ཡ྄ཧེ་སོ ཝཾ་སོ, མ་ཡཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཝེ་ལཱ་མ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ, མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ས་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཛ་ལི་ཏ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏཾ. དཱ་ན་ཉྷི ལོ་ཀེ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དཱ་ན་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱི་ལ་ཀ་ཐནྟི སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ མ་མ ཝཾ་སོ, ཨ་ཧཾ ས་ངྑ་པཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ སཱི་ལ་ཝ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཚ་དྡ་ནྟ་ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ན་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སིཾ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དི་སོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ པུ་པྥཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་དི་སོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠི. སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཱ་ནུ་ལི་ཏྟཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ་པི ལོ་ཀོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་སཱི་ལ་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
‘‘ཨི་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་གྒ་ཀ་ཐནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ནཱ་མ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹, ནི་ཙྩཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏི་སྶོ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་གྒ་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ. ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཱ་ན་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༢༥༥).
ཨེ་ཝཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སོ་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ས་གྒོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣༥-༢༣༦; ༢.༤༢) ན་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ཨོ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏ, བྷོ, ས་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡).
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟཾ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱཏི སཱ་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒནྟི. ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལནྟི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ར་ཛཾ, རཱ་ག་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཨི་དྷ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ. ཝི་ག་ཏཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. ཝི་སཱ་ར་ཛྫཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ. ཀ་ཏྠ? ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ. ནཱ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་རཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ.
པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ཐཱུ་ལཾ པ་སུནྟི ཐཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རཾ གོ་ཀ་ཎྞ་མ་ཧིཾ་ས་སཱུ་ཀ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་སུཾ. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, མཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི སྭཱ་ཡཾ ཏཾ མཾ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏཾ པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནེ་སཾ ལ་དྡྷི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མཾ་ས་མྤི པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཀ་ཎྞ་ཀེཏི ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ. ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ པ་ནེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ་པི ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ན ཛི་རི་ད་ནྟི, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཛྫ་ན་ཏྠེ ཨི་དཾ ཛི་རི་ད་ནྟཱིཏི པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ལ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི. ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶཾ སི་ནྡྷུ་ན་དཱི་ཏཱི་ར་དི་སཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པི བྷ་དྲཱ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ལླཾ ཝཱ སུ་ཀྑཾ ཝཱཏི ཨ་ལླ་ཏི་ཎཾ ཝཱ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎཾ ཝཱ. ནཱ་ཉྙེ ཨ་སྶེ ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏཱཏི ཨ་ཉྙེ ཨ་སྶེ ན ཨུ་བྦེ་ཛེ་ཏི ན པ་ཧ་ར་ཏི ན ཌཾ་ས་ཏི ན ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ས་ཋ་བྷཱ་ཝོ. ཀཱུ་ཊེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཀཱུ་ཊ་བྷཱ་ཝོ. ཛི་མྷེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཛི་མྷ་བྷཱ་ཝོ. ཝ་ངྐེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་ཙྩ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨ་སི་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. ཝཱ་ཧཱིཏི ཝ་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ དི་ནྣོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཀ་རོ. ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱཏི ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མཱ་ད་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ. ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི.
༤. ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ‘‘པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པི་ཊྛི་ཏོ ར་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཊྛི་ཀེ་ན ཡུ་གཾ ཨུ་པྤཱི་ལི༹་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ་ན ར་ཐཾ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི. པ་ཙྪཱ ལ་ངྒྷ་ཏི, ཀུ་བྦ་རཾ ཧ་ན་ཏཱིཏི དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཐ་ཀུ་བྦ་རཾ བྷི་ནྡ་ཏི. ཏི་ད་ཎྜཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ར་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཏ་ཡོ ད་ཎྜ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ བྷ་ཉྫ་ཏི. ར་ཐཱི་སཱ་ཡ ས་ཏྠིཾ ཨུ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱཏི སཱི་སཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཡུ་གཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་ཏྠི་ནཱ ར་ཐཱི་སཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་མ་དྡ་ཏཱིཏི དྭཱི་ཧི པུ་རི་མ་པཱ་དེ་ཧི ཨཱི་སཾ མ་དྡ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨུ་བྦ་ཊུ་མཾ ར་ཐཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཐ་ལཾ ཝཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་ཎི་ཏྭཱ. མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནནྟི མུ་ཁ་ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཡ་ས་ངྑ་ལི་ཀཾ. ཁཱི་ལ་ཊྛཱ་ཡཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཐ་མྦྷེ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཁཱི་ལ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༥. མ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ལཱཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་མ་ལཱ གྷ་རཱཏི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ གྷ་རཱ་ནཾ མ་ལཾ ནཱ་མ. ཝ་ཎྞ་སྶཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་སྶ. ར་ཀྑ་ཏོཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ར་མཾ མ་ལནྟི ཏ་ཏོ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་མ་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ བ་ཧ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ར་མཾ མ་ལཾ. ཏ་ཏོ ཧི མ་ལ་ཏ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ དཱུ་ཏེ་ཡྻནྟི དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ. ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱིཏི ཏཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. སོ་ཏཱཏི ཡོ ཏཾ ཨ་སྶ སཱ་ས་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ སོ་ཏཱ. སཱ་ཝེ་ཏཱཏི ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ཊི་སཱ་ཝེ་ཏཱ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏཱཏི སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏཱ. དྷཱ་རེ་ཏཱཏི སུ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏཱ. ཝི་ཉྙཱཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏཱ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱཏི པ་རཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏཱ. ས་ཧི་ཏཱ ས་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཧི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་ས་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཚེ་ཀོ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ས་ཧི་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི. ན བྱ་ཐ་ཏཱིཏི ཝེ་དྷ་ཏི ན ཚ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ས་ནྡི་དྡྷནྟི ནི་སྶ་ནྡེ་ཧཾ ཝི་ག་ཏ་སཾ་ས་ཡཾ. པུ་ཙྪི་ཏོཏི པ་ཉྷ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏོ.
༧-༨. བ་ནྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༨. ས་ཏྟ་མེ རུ་ཎྞེ་ནཱཏི རུ་དི་ཏེ་ན. ཨཱ་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་དྷཱ་ནེ་ན. ཝ་ན་བྷ་ངྒེ་ནཱཏི ཝ་ན་ཏོ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ན པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཊྛ་མེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༩. པ་ཧཱ་རཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ པ་ཧཱ་རཱ་དོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ. ཨ་སུ་རི་ནྡོཏི ཨ་སུ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཨ་སུ་རེ་སུ ཧི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི རཱ་ཧུ པ་ཧཱ་རཱ་དོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་མི་སྶཱ་མི སྭེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ ས་ཏྠུ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ‘ཨ་ཛྫ སྭེ’ཏི དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨ་སུ་ར་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི སོ ཀི་ར ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཧཱ་རཱ་དོ མ་ཡི ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནཾ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པི པ་ན པ་ཧཱ་རཱ་དཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱིཏི ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ‘‘པ་རི་ཙི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི, བྷ་ནྟེཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོཏི ན ཚི་ནྣ་ཏ་ཊ་མ་ཧཱ་སོ་བྦྷོ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ པ་པཱ་ཏོ. སོ ཧི ཏཱི་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་ཝི་ད་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ཡ་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཋི་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཀུ་ཎ་པེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ་ན. ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཝཱི་ཙི་པ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཐ་ལཾ ཁི་པ་ཏི.
ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱཏི ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་སཾ ན་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཧི་མ་ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྡ་མཱ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ན་དཱི་ཝི་ཙི་ཏྟོ, ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙ ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ ཙ པ་ཎྞཱ་ས་པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧོ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ད་ཧོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧོ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ད་ཧོ སཱི་ཧ་པྤ་པཱ་ཏ་ད་ཧོ་ཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ས་རཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི.
ཏེ་སུ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟོ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་བྦ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐཾ ཀཱ་ཀ་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཡཾ, ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ སཱ་ནུ་མ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ སཱ་ར་ག་ནྡྷོ ཕེ་གྒུ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ པ་པ་ཊི་ཀཱ་ག་ནྡྷོ ར་ས་ག་ནྡྷོ པ་ཏྟ་ག་ནྡྷོ པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ ཕ་ལ་ག་ནྡྷོ ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་སྶ་ནྣཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨོ་ས་དྷ་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་དི་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་ངྒཱ་རཾ ཛ་ལ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ. ས་བྦཱ་ནི སུ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མཱ་ནུ་བྦེ་དྷ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝ་སྶ་ནྟི, ན་དི་ཡོ ཙེ་ཏེ་སུ ས་ནྡ་ནྟི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་ཛུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟོ ཏི་ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ མ་ནོ་ཧ་ར་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི ནི་མྨ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནི ཕ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་ནི་མྨ་ལོ་ད་ཀཱ་ནི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི སུ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་སུ བུ་དྡྷཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ ཙ ཨི་ས་ཡོ ནྷཱ་ཡ་ནྟི, དེ་ཝ་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི.
ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ སཱི་ཧ་མུ་ཁཾ, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཾ, ཨ་སྶ་མུ་ཁཾ, ཨུ་ས་བྷ་མུ་ཁ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི མུ་ཁཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཙ་ཏ་སྶོ ན་དི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི. སཱི་ཧ་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ སཱི་ཧཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷཱ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ ན་དི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པཱ་ཙཱི་ན་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཙྪི་མ་དི་ས་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དི་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ད་ཀྑི་ཎ་མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ན ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལེ༹ ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཏི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན བྷི་ནྣོ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལཱ༹ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཛཱ་ཏཱ, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏཱ. ཏ་ཏོ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་མྨ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ གི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ས་དི་སཱ པ་ཉྩ དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ག་ངྒཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཎྷ་ག་ངྒཱ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཱ, ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི, ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧ་ལ་ག་ངྒཱཏི, ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་མ་ངྒ་ག་ངྒཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི་ཏི པ་ཉྩ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ཝ་ནྟི་ཡོཏི ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཝ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཝཱ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཝཱ. ཨ་པྤེ་ནྟཱིཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ས་ར་ནྟི. དྷཱ་རཱཏི ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ. པཱུ་ར་ཏྟནྟི པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ མ་ནྡོ ཛཱ་ཏོ, ཛཱ་ལ་ཀྑི་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ཧ་ནྟཱ ཝུ་ཊྛི, ལ་བྷི་སྶཱ་མ ནུ ཁོ པི་ཊྛི་པ་སཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཾ སི་ནེ་རུ་མེ་ཁ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་སཱི་ད་ཏི, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་ར་སོཏི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སོ.
མུ་ཏྟཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཝ་ཊྚ་དཱི་གྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. མ་ཎཱིཏི ར་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་སི་རཱི་ས་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ས་ངྑོཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚ་ཏ་མྦ་ཀུ་ཙྪི་ཀ་དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. སི་ལཱཏི སེ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. པ་ཝཱ་ལ༹ནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ར་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་མ་ཎི. ནཱ་གཱཏི ཨཱུ་མི་པི་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཝི་མཱ་ན་ཊྛ་ཀཱ ནཱ་གཱ་པི.
ཨ་ཊྛ པ་ཧཱ་རཱ་དཱཏི ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛ་པི དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ་ལ༹་ས་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས་པི ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་པི ས་ཧ་སྶ་མྤི, པ་ཧཱ་རཱ་དེ་ན པ་ན ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ཧེ་ཝ ས་རི་ཀྑ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷ་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎཱ་དིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཀྐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝཱཏི དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ. ན ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་པི ཀ་པྤེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟོ་པི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ‘‘ཏུ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཏ་དཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ – ‘‘པཱུ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི.
༡༠. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་དེ ནི་སི་ནྣོ. ནི་ས་ཛྫ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ནི་སི་ནྣེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ས་ཏྟ་དྷཱ ཏ་སྶ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེཏི ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎ་སཱི་སེ. ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱཏི ཏུ་ཊྛ་མུ་ཁི་ཡཱ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར གྷ་རེ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ས་ཏཱ་ནི ནི་ཙྩཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧཱིཏི ཏེ སུ་ཎཱ་ཧི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཧི. ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དཱིཏི ‘‘བུ་དྡྷོ ནུ ཁོ ན བུ་དྡྷོ ནུ ཁོ’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ བུ་དྡྷོ་ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ པ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀཱ་ནི ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏུ. ཀ་སྶ ཝོ ད་མྨཱིཏི ཀ་ཏ་ར་པུ་རི་ས་སྶ ཏུ་མྷེ ད་དཱ་མི, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ མེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶཱ་མི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན ད་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ ད་སྶཱ་མི ཨི་དཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ཧི པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ན ཨེ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཡ ག་ཎ་ས་ནྟ་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མཱིཏི ས་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མི, ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱ་མི.
ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཡཾ མཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ཨི་དཾ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཡཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཎྞ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ ཨེ་ས སཱ་དྷུ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ནཱ་ག་ཝ་ནེཏི ཏ་སྶ ཀི་ར སེ་ཊྛི་ནོ ནཱ་ག་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, སོ ཏ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ་སྶ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི, སུ་རཱ་པཱ་ནེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ནྡོ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨོ་ཎོ་ཛེ་སིནྟི ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ཏྠེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སིཾ. ཨ་སུ་ཀོཏི ཨ་མུ་ཀོ. ས་མ་ཙི་ཏྟོ་ཝ དེ་མཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ ཐོ་ཀཾ, ཨི་མ་སྶ བ་ཧུ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་མི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི.
༣. པ་ཋ་མ་ཧ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠ་ཀོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ. སཱི་ལ་ཝཱཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ. ཙཱ་ག་ཝཱཏི ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ. ཀ་ཙྩི་ཏྠ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཙྩི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་པྤི་ཙྪོཏི ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪོ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཧ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་ཝི་ལེ་པེ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏེ་ཧཱ་ཧནྟི ཏེ་ཧི ཨ་ཧཾ. ཏཾ དཱ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་མཱིཏི ན་ངྒ་ལ་བ་ལི་བ་དྡ་བྷ་ཏྟ་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ད་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫེ་ནཱཏི ཨ་མྨ, ཏཱ་ཏ, བྷཱ་ཏ་ར, བྷ་གི་ནཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཀ་ཎྞ་སུ་ཁེ་ན མུ་དུ་ཀེ་ན པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ནེ་ན ཝཱ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ཙྩ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཁཱ་ད་ན་པི་ཝ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. ད་ལི་དྡ་སྶ ཁོ ནོ ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱིཏི ད་ལི་དྡ་སྶ ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ, ཡ་ཐཱ ད་ལི་དྡ་སྶ ནོ ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, མ་མ པ་ན སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, དི་ནྣོ་ཝཱ་དེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན མེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཡོ་ནི ཁོ ཏྱཱ་ཡནྟི ཨུ་པཱ་ཡོ ཁོ ཏེ ཨ་ཡཾ. ཨི་མེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ་པི སུ་ཏྟེ་སུ ས་ཏྠཱ་རཱ སཱི་ལ་ཙཱ་ག་པ་ཉྙཱ མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥-༦. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥-༢༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཚ་ཊྛེ ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་ཙཱ་གཱ མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༧. པ་ཋ་མ་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བ་ལཱ. བཱ་ལཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཡཾ ཨ་སུ་ཀོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ, མཾ སོ ཨཱ་ཧ, ན ཨ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ བ་ལཾ. ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱཏི ‘‘ན ཨི་དཾ ཨེ་ཝཾ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ་ཡེ་ཝ བ་ལཾ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བ་ལཱ. ཁ་ནྟི་བ་ལཱཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་བ་ལཱ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ བ་ལཱ་ནཱིཏི ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱཏི ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ཡཱ ཨུ་པ་མི་ཏཱ ཨི་མེ ཀཱ་མཱ་ཏི. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཾ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཾ དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏནྟི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ར་ཏཾ. བྱ་ནྟི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝི་ག་ཏ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ལླཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ས་ཊྛཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧཱིཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི, ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྱ་ནྟི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝི་ག་ཏ་ཝཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏོ? ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་བྦེ་ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ.
༩. ཨ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ ཁ་ཎེ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཎ་ཀི་ཙྩོ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ. ཨོ་པ་ས་མི་ཀོཏི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཀོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀ་རོ. ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡནྟི ཨི་དཾ ཨ་ས་ཉྙཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རེ་སཱུཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་སུ.
སུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏེ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ. ཁ་ཎོ ཝེ མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱཏི ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷོ ཁ་ཎོ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ནཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཀོ་ཙི པ་མ་ཏྟ་ཙཱ་རཱི ཨི་དྷ ཨི་མཾ ཁ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠོཏི ཧཱ་པི་ཏ་ཏྠོ. ཙི་ར་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏ་པི་སྶ་ཏཱིཏི ཙི་ར་ར་ཏྟཾ སོ་ཙི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཎྜཾ ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཎི་ཛོ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙེ ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་མྤི ད་ས་གུ་ཎ་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཨི་ཏ་རོ ‘‘མ་མ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ཨ་ནུ་ཏ་པེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཨི་དྷ ཁ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཏཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི, སོ ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠོ ཙི་རཾ ཨ་ནུ་ཏ་པི་སྶ་ཏི སོ་ཙི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ཝུ་ཏོཏི ཏ་ཐཱ. པ་ཙྩ་ཝི་དུནྟི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. སཾ་ཝ་རཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་པ་རཱ་ནུ་གེཏི མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ཏེ. པཱ་ར་ངྒ་ཏཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏཱ. ཡེ པ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡནྟི ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མི་དྷ གཱ་ཐཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༡༠. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཙེ་ཏཱི་སཱུཏི ཙེ་ཏི་ནཱ་མ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ ར་ཊྛེ. པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏེ ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སེ་ཧི ཝེ་ལཱུ༹་ཧི ས་ཉྪ་ནྣེ ཨ་ར་ཉྙེ. ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་མྷི་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་མི. ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཧཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ…པེ… ཨོ་ལོ་ཀེ་མཱི’ཏི, ཨི་དཾ ཏེ མཱ་ན་སྨིཾ. ཡ་མྤི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཁོ པ་ན མེ ཝཱི་རི་ཡཾ…པེ… ཨེ་ཀ་གྒ’ནྟི, ཨི་དཾ ཏེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྨིཾ. ཡ་མྤི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི, ཨི་དཾ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྨིཾ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཐེ་རོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་མཱ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. སོ པ་དྷཱ་ན་ཝེ་ག་ནི་མྨ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་སྶ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨེ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་པྤི་ཙྪོ, ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪོ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཙྪོ, དྷུ་ཏ་ངྒ་པྤི་ཙྪོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པྤི་ཙྪཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་པྤི་ཙྪོ བ་ཧུཾ དེ་ནྟེ ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་པྤཾ དེ་ནྟེ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་མ་པྤི་ཙྪོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་མཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན དེ་ཏི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་པྤི་ཙྪོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ་པི ས་མཱ་ནོ ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི སཱ་ཀེ་ཏ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. དྷུ་ཏ་ངྒ་པྤི་ཙྪོ དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན དེ་ཏི དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཝ་ཏྠུ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་གུ་ཎ་ནི་གུ་ཧ་ནེ་ན ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཡཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ནོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏཱི་ཧི ས་ནྟོ་སེ་ཧི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༧, ༤༩).
ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶཱཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙ ར་ཏ་སྶ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶ. ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ. པ་ཉྙ་ཝ་ཏོཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ.
སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ཐེ་ར་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མཾ ཨ་ཊྛ་མནྟི ས་ཏྟ ནི་དྷཱི ལ་དྡྷ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་མཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ, ས་ཏྟ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ནི, ས་ཏྟ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་ནི, ས་ཏྟ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ལ་དྡྷ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་མཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་པ་པ་ཉྩ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ན་པ་དེ ཨ་བྷི་ར་ཏ་སྶ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་པ་ཉྩེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏ་སྶ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ཏ་ཏོཏི ཏ་དཱ. ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟཱ་ནནྟི ནི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ར་ཛ་ནེ་ཧི ར་ཏྟཱ་ནཾ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁེ་ཏྟེ་སུ ཋི་ཏ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ སོ དུ་སྶ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ མ་ནཱ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ཏུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. ར་ཏི་ཡཱཏི ར་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱཏི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནནྟི གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཛ་ངྒྷཱ་བ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟེ་ན ལ་དྡྷ་པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་པཱ་སཱ་དེ ག་ནྡྷ་ཀུ་སུ་མ་ཝཱ་ས་སུ་ག་ནྡྷཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀོཏི ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལཱ་ནི ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ནྠ་ཏ་ས་ནྠ་ཏོ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ. ཏ་ངྑ་ཎེ ག་ཧི་ཏ་མྤི པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏྟཱ. ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནེ ནུ ཁོ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོཏི ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀེ་ཧེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ཧི པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་པ་ཉྩ་ནི་རོ་དྷེཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་དེ. པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་སཱི་ད་ན་ས་ནྟི་ཊྛ་ན་མུ་ཙྩ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཏི་ར་ཊྛེ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ཀ་ཐི་ཏེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ པུ་ན བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་སི.
མ་ནོ་མ་ཡེ་ནཱཏི མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཀཱ་ཡོ་པི མ་ནོ་མ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ནེ་ན ག་ཏ་ཀཱ་ཡོ་པི, ཨི་དྷ མ་ནེ་ན ག་ཏ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ མེ ཨ་ཧུ ས་ངྐ་པྤོཏི ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ དེ་ས་ཡི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. དཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་ས་ཛྫ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱིཏི པ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཏཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཀི་ལ་མེ་ཏི. བྷ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ག་ར་ཧ་བྷ་ཡཱ, ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡཱ ཝཱ. ཨ་དཱ་སི མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་བྦེ ཨེ་ས ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི དེ་ཏི. ད་སྶ་ཏི མེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི དེ་ཏི. སཱ་ཧུ དཱ་ནནྟི དཱ་ནཾ ནཱ་མ སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ས་ཏྠ་ནྟི དེ་ཏི. ཙི་ཏྟཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཾ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ དེ་ཏི. དཱ་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ མུ་དུཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡེ་ན ལ་དྡྷོ, སོ ‘‘ལ་དྡྷཾ མེ’’ཏི མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན དི་ནྣཾ, སོ་པི ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ’’ཏི མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ མུ་དུཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ད་ནྟ་ད་མ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ད་ནྟ་ད་མ་ནཾ དཱ་ནཾ, ཨ་དཱ་ནཾ ད་ནྟ་དཱུ་ས་ཀཾ;
དཱ་ནེ་ན པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨུ་ནྣ་མ་ནྟི ན་མ་ནྟི ཙཱ’’ཏི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ དཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟཱ་ལ་ངྐཱ་ར་དཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་དྡྷཱཏི ཡཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱ ས་དྡྷཱ. ཧི་རི་ཡནྟི ཡཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཀུ་ས་ལ་ཉྩ དཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ དཱ་ནཾ. དི་ཝི་ཡནྟི དི་ཝ་ངྒ་མཾ.
༣. དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏི་ཡེ དཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི དཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཚ་ནྡཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱིཏི པེ་མེ་ན དཱ་ནཾ དེ་ཏི. དོ་སཱཏི དོ་སེ་ན ཀུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝེ་གེ་ན ག་ཎྷི་ཏྭཱ དེ་ཏི. མོ་ཧཱཏི མོ་ཧེ་ན མཱུ་ལ༹ྷོ དེ་ཏི. བྷ་ཡཱཏི ག་ར་ཧ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ, ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ན བྷ་ཡེ་ན དེ་ཏི. ཀུ་ལ་ཝཾ་སནྟི ཀུ་ལ་པ་ཝེ་ཎིཾ.
༤. ཁེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱིཏི དྷ་ཉྙ་ཕ་ལེ་ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཧོ་ཏི. ན མ་ཧ་སྶཱ་དནྟི ཡ་མྤི་སྶ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ ན མ་ཧཱ ཧོ་ཏི མ་ནྡ་སྶཱ་དཾ ན མ་དྷུ་རཾ. ན ཕཱ་ཏི་སེ་ཡྻནྟི སེ་ཡྻཱ་པི་སྶ ན ཧོ་ཏི ཝུ་ཌྜྷི, ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱི་ཧི་ཐ་མྦྷ་ས་ནྣི་ཝེ་སཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ནྣཱ་མ་ནི་ནྣཱ་མཱིཏི ཐ་ལ་ནི་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་མ་ཏ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཐ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ ན ས་ཎྛཱ་ཏི, ནི་ནྣེ ཨ་ཏི་བ་ཧུ ཏི་ཊྛ་ཏི. པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རི་ཀནྟི པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཙ ས་ཀྑ་རཱ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨཱུ་ས་རནྟི ཨུ་བྦྷི་ནྣ་ལོ་ཎཾ. ན ཙ ག་མྦྷཱི་ར་སི་ཏནྟི ཐ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏཾ, ན་ངྒ་ལ་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ན་ངྒ་ལ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཨཱ་ཡ་ས་མྤ་ནྣནྟི ན ཨུ་ད་ཀཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ. ན ཨ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་ནྣནྟི པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཨུ་ད་ཀ་ནི་གྒ་མ་ན་མ་གྒ་ས་མྤ་ནྣཾ ན ཧོ་ཏི. ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ས་མྤ་ནྣནྟི ན ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟཱི་ཧི ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ན མ་རི་ཡཱ་ད་ས་མྤ་ནྣནྟི ན ཀེ་དཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ. ན མ་ཧ་པྥ་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་མྤ་ནྣེཏི པ་རི་པུ་ཎྞེ ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟེ. པ་ཝུ་ཏྟཱ བཱི་ཛ་ས་མྤ་དཱཏི ས་མྤ་ནྣཾ བཱི་ཛཾ རོ་པི་ཏཾ. དེ་ཝེ ས་མྤཱ་ད་ཡ་ནྟ་མྷཱིཏི དེ་ཝེ ས་མྨཱ ཝ་སྶ་ནྟེ. ཨ་ནཱི་ཏི་ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱི་ཊ་ཀི་མི་ཨཱ་དི་པཱ་ཎ་ཀ་ཨཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀཱ ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏི. ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཱིཏི ཝ་ཌྜྷི དུ་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏི. ཝེ་པུ་ལླནྟི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏི. ཕ་ལནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཕ་ལཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལེ་སཱུཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལེ་སུ. བྷོ་ཛ་ན་ས་མྤ་དཱཏི ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ས་མྤ་དཱ་ནནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་དཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏཱིཏི སཱ བྷོ་ཛ་ན་ས་མྤ་དཱ ཨུ་པ་ན་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་མྤ་ནྣ་ཉྷི་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་སྨཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ས་མྤ་ནྣཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ནྣ་ཏྠཱུ་དྷཱཏི ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཏྠུ ཨི་དྷ. ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ད་ས་ཧི ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ལ་དྡྷཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྤ་དཾ ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཀ་རོ་ཏི ཀ་མྨ་ས་མྤ་དནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ལ་བྷ་ཏི ཙ་ཏྠ་ས་མྤ་དནྟི ཨ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ལ་བྷ་ཏི. དི་ཊྛི་ས་མྤ་དནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཊྛིཾ. མ་གྒ་ས་མྤ་དནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ. ཡཱ་ཏི ས་མྤ་ནྣ་མཱ་ན་སོཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཡཱ་ཏི. སཱ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ས་མྤ་དཱཏི སཱ ས་བྦ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟི ས་བྦ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥. དཱ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པ་ཉྩ་མེ དཱ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ. ད་ཧ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཧཱི་ནེ ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཧཱི་ནེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶཱཏི མ་གྒེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་ག་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་རཱ་ག་སྶ. དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, དཱ་ནཾ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དཱ་ནེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ནོ ས་རཱ་ག་སྶཱ’’ཏི.
༦. པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. དཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྷི ལ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་ཧི དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་ཏྟཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. དཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ, དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏོ ནི་པྥ་ནྣཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི སཱི་ལ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་རི་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཐོ་ཀཾ མ་ནྡཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་བྷི་ས་མྦྷོ་ཏཱིཏི ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྱནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་མྤ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལཾ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟ་སོ ཀ་ཏནྟི པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏཾ, ཐོ་ཀཾ ན བ་ཧུ. མ་ནུ་སྶ་སོ་བྷ་གྱནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ སུ་བྷ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟནྟི ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ བ་ལ་ཝཾ ཝཱ. ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.