༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༦) ༡. གོ་ཏ་མཱི་ཝ་གྒོ
༡. གོ་ཏ་མཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཚ་ཊྛ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་ག་མ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱིཏི པུ་ཏྟ་པ་ཛཱ་ཡ ཙེ་ཝ དྷཱི་ཏུ་པ་ཛཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ན་ནྡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ. ཙུ་མྦ་ཊ་ཀ་ཀ་ལ་ཧེ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༣༡; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༧) པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ས་ཏྠཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. ༩༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ་ནོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ས་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ས་ཏེ ཀུ་མཱ་རེ ཨ་དཾ་སུ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཀཱ་ལེ ནི་སི་ནྣ་པུ་བྦེ པཱ་སཱ་ཎ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཛཱ. ༢.༢༡.ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ) ཏེ་སཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, པུ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པུ་ན་པི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ མ་ཡཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་སྶཱ’’ཏི པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏཱ ‘‘ན དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ར་ཉྙོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ལཾ གོ་ཏ་མི, མཱ ཏེ རུ་ཙྩཱིཏི ཀ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི, ན་ནུ ས་བྦེ་ས་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཀཱ་མཾ ཧོ་ནྟི, ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ‘‘དུ་ཀྑེ་ན ལ་དྡྷཱ’’ཏི ས་མྨཱ པ་རི་པཱ་ལེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི པུ་ན ཀ་པི་ལ་པུ་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ནེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཨ་ནོ་པ་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིནྟི ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ན་མྷི་ཡེ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ་ཡེ་ཝ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཧི་པི ཏཱ་ཧི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ. ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ག་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི. ག་མ་ནཱ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ རཱ་ཛི་ཏྠི་ཡོ པ་ད་སཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནོ སོ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏཱ པ་ན ‘‘ཡཱ་ནེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ པ་ད་སཱ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་ནོ་པི པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ པེ་ས་ཡིཾ་སུ. སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱིཏི ཏཱ་ས་ཉྷི སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏྟཱ པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཀོ ཕོ་ཊོ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ པཱ་དཱ ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི. བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ བ་ཧི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སིཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་ན མེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ས་ཙེ ས་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, མ་ཧ་ཏཱི ག་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི རོ་ད་མཱ་ནཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཀིཾ ནུ ཏྭཾ གོ་ཏ་མཱིཏི ཀིཾ ནུ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཀེ་ན ཏྭཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ, སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི…པེ… ཋི་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ པ་རི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཀ་ཡཱ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ན མ་མ སཱ་ས་ནཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ’སྶཱ ཧོ་ཏུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་སྶཱཏི སཱ ཨེ་ཝ ཨ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཧོ་ཏུ.
ཏ་ད་ཧཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦནྟི ཨོ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནེ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ, ཨཱ་ས་ནཱ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ, ད་ས་ན་ཁེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་བཱི་ཛ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེཏི ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སནྟི ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ་ན. སུ་ཏེ་ནཱཏི སོ་ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན. པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན. ག་རུ་དྷ་མྨནྟི ག་རུ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས དི་ཝ་སཱ་ནི མཱ་ན་ཏྟཾ. ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སི་ཀྑ་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡ. ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ན ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ, བྷ་ཡཱུ་པ་དཾ་ས་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་རི་བྷཱ་སཱ་ཡ ན པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ.
ཨོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨོ་ཝ་རི་ཏོ པི་ཧི་ཏོ, ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦོ ཝཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ པ་ན ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི, ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན སཱི་ཏུ་ད་ཀ་སྶ གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན མ་ཏྠ་ཀེ པ་རི་སི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཀུ་མྦྷ་ཏྠེ་ན་ཀེ་ཧཱིཏི ཀུ་མྦྷེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་ར་གྷ་རེ བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཐེ་ན་ཀ་ཙོ་རེ་ཧི. སེ་ཏ་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ ནཱ་ལ༹་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཾ ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡེ་ན ཝི་དྡྷཱ ཀ་ཎྜཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་མྤི སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཁཱི་རཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨཱ་ལི༹ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡ་ཐཱ མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བ་དྡྷཱ་ཡ་པི ཀི་ཉྩི ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ན ཡཾ ཨ་བ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡེ ཨི་མེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་རུ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་པ་རཱ་ནི་པི པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི. ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶནྟི ཙེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་བྷེ་ད་པྤ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་པི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ན ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ན ཧོ་ཏི. ལི་ངྒཾ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༢. ཨོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. དུ་ཏི་ཡེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོཏི ཨི་དྷ ས་ཀ་ལ་སྶ་པི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ག་རུ་དྷ་མྨནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ས་རཱ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ སཾ་ཡོ་ག་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ ཝི་སཾ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡཱཏི ན ཝ་ཊྚ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི དུ་པྤོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནོ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ན སུ་ཁ་པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ན ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན གོ་ཏ་མཱི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
༤. དཱི་གྷ་ཛཱ་ཎུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཝེ་ཎི ནཱ་མ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཏ་སྶ ཧི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ བྱ་གྒྷ་པ་ཐེ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་སྶ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨི་སྶཱ་ས་ཀ་མྨེ་ན. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནེ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ནོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སཱི་ལཱ ཝུ་དྡྷ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ. ཨཱ་ཡནྟི ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ནཱ་ཙྩོ་གཱ་ལ༹ྷནྟི ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ. ནཱ་ཏི་ཧཱི་ནནྟི ནཱ་ཏི་ཀ་སི་རཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝ་ཡ་ཏོ དི་གུ་ཎོ ཨཱ་ཡོ, ཏ་སྶ ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
‘‘ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛེ བྷོ་གེ, པ་ཎྜི་ཏོ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སཾ;
ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ པ་ན ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁཱ་དཱི་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཀྐེ ཨུ་དུ་མྦ་ར་རུ་ཀྑེ ཙཱ་ལི་ཏེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, སོ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟོ བྷོ་གེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ ‘‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁཱ་དི་ཀཾ་ཝཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷོ་གེ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛེ་ཊྛ་མ་ར་ཎནྟི ཨ་ནཱ་ཡ་ཀ་མ་ར་ཎཾ. ས་མཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱཏི ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཱ. ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཝི་ནཱ་ས་སྶ ཋཱ་ནཱ་ནི.
ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་དྷེ་ཡྻེ་སཱུཏི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཝི་དྷཱ་ན་ཝཱཏི ཝི་ད་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀནྟི སོ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ. ས་ཙྩ་ནཱ་མེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ནཱ་མེ་ན. ཙཱ་གོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཙཱ་གོ ཙ སེ་ས་པུ་ཉྙ་ཉྩ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཚ་ཊྛེ ག་བྦྷོཏི ག་བྦྷ་ཝཱ་སོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་པཱིཏི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་ས་དི་སཱ པུ་ན་པི མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་པཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷེ སེ་ས་ག་བྦྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི བྷ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ, བྷ་ཡ་ཉྩ རོ་གོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ག་ཎྜོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ས་ལླ་ཉྩ, བྷ་ཡ་ཉྩ ས་ངྒོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ པ་ངྐོ ཙ, བྷ་ཡ་ཉྩ ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁེ་ན. པ་ལི་པ་ཐནྟི ཝ་ཊྚ་པ་ལི་པ་ཐཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཛཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པེ་ཏཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཕ་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༩-༡༠. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩-༦༠. ན་ཝ་མེ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀོ. པ་ཉྙཱ་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ སཱི་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནནྟི དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟཱ་ནཾ. པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི པུ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཨོ་པ་དྷི་ཀནྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཨོ་པ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ད་ས་མེ ས་མུ་ཀྐ་ཊྛོཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ. ས་ཏྟཱ་ནནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
གོ་ཏ་མཱི་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
(༧) ༢. བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ཨི་ཙྪཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ས་ཏྟ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ. ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ. ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ་ཙཱི ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི ཙཱཏི སོ་ཀཱི ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི ཙ. སོ་ཙི་ཙྩ པ་རི་དེ་ཝི་ཙྩཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཙུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱཏི ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙུ་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༢. ཨ་ལཾ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ལཾ པ་རེ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་མ་ཏྠོ པ་རི་ཡ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟཱིཏི ཁི་པྤཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཏེ དྷ་མྨེ ཁི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ནི་ཀྐཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. མོ་གྷ་པུ་རི་སཱཏི མཱུ་ལ༹ྷ་པུ་རི་སཱ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟཱིཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ མཾ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ས ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཝཱ་དེ དི་ནྣེ་པི པ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ཏི, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་སྨཱ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟཾ ཋི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ, ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་མ་ཏྟོ མཱུ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ སོ ས་མཱ་དྷི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་ས་ཎྛི་ཏཾ, ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘མེ་ཏྟཱ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི…པེ… སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དཱ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ མཱུ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏྭཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན་པི ཏུ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ མཱུ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་པུ་བྦ་ངྒ་མ་མྤི་སྶ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ག་གྒྷ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་གྒྷ་སཱིཏི ག་མི་སྶ་སི. ཕཱ་སུཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཧི ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
༤. ག་ཡཱ་སཱི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ – ‘‘པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨོ་བྷཱ་སནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་སཾ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ས་ནྣི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སི་ཏ་པུ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨུ་པ་ག་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ ཉཱ་ཎཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༥. ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཀིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པི. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྷི ནཱི་ལ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀེ་སེ ཝཱ པི་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. པཱི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མེ་དེ ཝཱ ཚ་ཝི་ཡཱ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ པཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ལོ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཾ་སེ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏེ ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ ར་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨོ་དཱ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་མྷི ཝཱ ད་ནྟེ ཝཱ ན་ཁེ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ པ་ན སུ་ནཱི་ལ་ཀཾ སུ་པཱི་ཏ་ཀཾ སུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ སུ་ཨོ་དཱ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ, པ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་མྤ་ནྣ་གྒ་ཧ་ཎི་ཀོ ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་བ་ལ༹་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཡཾ མ་མ བྷཱ་རོ’’ཏི ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཙ ཁོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ, ན ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ས་ཉྙཱ ཧི་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨཱ་བྷོ་ག་ས་ཉྙཱ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶེ་ཝ.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ན ཡ་ཐཱ མ་ཧ་གྒྷ་སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་པི ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཧོ་ཏུ, ཀིཾ ཨེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཏཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡི་དཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ.
ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མྤི ནི་མི་ཏྟ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན, སུ་ཝ་ཎྞཾ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན, དུ་བྦ་ཎྞཾ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཏཱ་ནི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི. སཱ ཙ ནེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༣) ཙ་རི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་ཉྩ་མ་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན. ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཝི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ་ནི ནཱི་ལ་པྤ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ‘‘ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ནཱི་ལ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པུ་པྥ་སྨིཾ ཝཱ ཝ་ཏྠ་སྨིཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༥) ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༦. ཝི་མོ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦. ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑཱ? ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, པི་ཏུ་ཨ་ངྐེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པ་ཙྪི་མེ ཝི་མོ་ཀྑེ ན་ཏྠི, པུ་རི་མེ་སུ ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཏྠི.
རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ད་སྶ་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པཱི. བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ན རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་སུ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཡོ པ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ སུ་བྷཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ‘‘སུ་བྷ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ པ་ན –
‘‘ཀ་ཐཾ སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ …པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན…པེ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན …པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ…པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༢) ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༧༦-༢༧༧) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ.
༧-༨. ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧-༦༨. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱཏི ན ཨ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་དོ་ས་ཀ་ཐཱ. ཡཱ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ཏེ ཝོ་ཧཱ་རེ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཊྛ་མེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༩. པ་རི་སཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ན་ཝ་མེ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མཱ་ག་མོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སནྟི བི་མྦི་སཱ་ར་ས་མཱ་ག་མ-ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མ-ལི་ཙྪ་ཝི་ས་མཱ་ག་མཱ་དི་ས་དི་སཾ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ས་ལླ་པི་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོ ཀ་ཏ་པུ་བྦོ. སཱ་ཀ་ཙྪཱཏི དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་པི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་པུ་བྦཱ. ཡཱ་དི་ས་ཀོ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞོཏི ཏེ ཨོ་དཱ་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལཱ༹་པི མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝཱི་པི, ས་ཏྠཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ. ཨི་དཾ པ་ན ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཎྛཱ་ན་མྤི ཙ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན པ་ན བྷ་ག་ཝཱ མི་ལ་ཀྑ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལོ, བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་སྶ་ནྟི. ཡཱ་དི་ས་ཀོ ཏེ་སཾ ས་རོཏི ཏེ ཚི་ནྣ་སྶ་རཱ་པི ཧོ་ནྟི ག་གྒ་སྶ་རཱ་པི ཀཱ་ཀ་སྶ་རཱ་པི, ས་ཏྠཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རོ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན བྷཱ་ས་ནྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཙེ་པི ཧི ས་ཏྠཱ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཀ་ཐེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫ རཱ་ཛཱ མ་དྷུ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ནེ་སཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི པུ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝཱི་མཾ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡནྟི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ མ་དྷུ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ, ཀིཾ དེ་ཝོ ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི? ཝཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏོ་པི ཧི དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ དེ་སེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སནྟི་ཨཱ་དི་ནཾ སོ་ཎ་ད་ཎྜ་ས་མཱ་ག་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠. བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ད་ས་མེ ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཨི་དྷ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཨུ་དེ་ན་ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏ་མ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ.
ཨི་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱཏི ‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་ནྟི་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཋི་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་སུ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ, ཏ་ཏོ ‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་སཱ’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ན ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཡོ པ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ’’ཏི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཱ་རོ ཧི ཡ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ དྭཱ་ད་ས ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན་སྶ མཱ་རོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? བྷེ་ར་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ པ་ནེ་ས མུ་ཁེ ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཀི་མ་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི་ཏི? པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.
མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པི་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པཱ་པི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཎྷོ, ཨ་ནྟ་ཀོ, ན་མུ་ཙི, པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུ་ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱཏི ཨ་ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠཾ ཏུ་མྷེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀིཾ ཏེ ལོ་ཀ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཛྫ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ་ཏྟཱཏི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཡཱ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཕཱི་ཏནྟི ཝུ་དྡྷི་པ་ཏྟཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀནྟི ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝ་སེ་ན. བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙནྟི བ་ཧཱུ་ཧི ཉཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ? ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏནྟི, ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དེ་ཝཱ ཙེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་ཧི སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ནི་རཱ་ལ་ཡོ. ཏྭ་ཉྷི པཱ་པི་མ ཨ་ཊྛ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྠ. ཨ་ཛྫ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཧི, མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛྫཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫི པ་ཛ་ཧི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ལེ་ཌྜུཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི. ཨུ་སྶ་ཛཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོཏི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ. དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཙ ཕ་ལིཾ་སཱུཏི དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སུ, དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི, ཨ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ, ཁ་ཎི་ཀ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ནེ་སི? ཀོ་ཙི ནཱ་མ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ བྷ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི, ཏ་སྶོ་ཀཱ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, བྷཱི་ཏ་སྶ ཧི ཨུ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏུ་ལི་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཏུ་ལཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཾ. ན ཏུ་ལཾ, ན ཝཱ ཏུ་ལཾ ས་དི་ས་མ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏུ་ལཾ. ཀིཾ ཏཾ? མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཏུ་ལཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝཱ ཏུ་ལཾ, བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, རཱ་སི་ཀཱ་ར་ཀཾ པི་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ཎ་ཀཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. མུ་ནཱིཏི བུ་དྡྷ་མུ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ. ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝཱཏི ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྡི. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཏུ་ལཱ་ཏུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨོ་སྶ་ཛི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྡཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལེ་ནྟོ ཏཱི་རེ་ནྟོ. ཨ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཉྩ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༣.༣༧-༣༨) ན་ཡེ་ན ཏུ་ལ་ཡ་ནྟོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི བྷ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རཾ ཀ་མྨཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༡; ཨ. ནི. ༤.༢༣༢-༢༣༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཛི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ. སོ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ, ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནྡི. ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀ་མྨཾ པ་ཛ་ཧི. པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཙ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱི་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛྫི, ཨ་བྷཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱཏི ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡ་སྨིཾ ཝཱ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ. ཝཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ཀྑེ་པ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟཱ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བ་ཧ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ བྷ་སྶ་ནྟེ པ་ཐ་ཝཱི བྷ་སྶ་ཏི, པུ་ན ཝཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཨ་ནྟོ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་མྤི་ཏཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྤ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨོ་ག་ཙྪ་ནུ་གྒ་ཙྪ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱཏི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. པ་རི་ཏྟཱཏི དུ་བྦ་ལཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི བ་ལ་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏཱིཏི སོ ཨི་དྡྷིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ཛེ་ནྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཝཱ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏི. ས་ངྐ་མྤེ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་མྤེ་ཏི. ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤེ་སུ པ་ཋ་མོ དྷཱ་ཏུ་ཀོ་པེ་ན, དུ་ཏི་ཡོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན, པ་ཉྩ་མོ ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན, ཚ་ཊྛོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཏྟ་མོ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཊྛ་མོ ཨཱ་རོ་ད་ནེ་ན. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ ཙ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཨོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑོ་བྷཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་རོ་ད་ན་ཝེ་ག་ཏུ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པ་ཐ་ཝི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏྟཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.
(༨) ༣. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ས་དྡྷཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡-༧༢. ཨ་ཊྛ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ནོ ཙ སཱི་ལ་ཝཱཏི ན སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོཏི ས་བྦེ་ཧི ས་མ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི པ་རི་པཱུ་རོ. དུ་ཏི་ཡེ ས་ནྟཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཱ. ཝི་མོ་ཀྑཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཝི་མོ་ཀྑཱ.
༣-༩. མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣-༧༩. ཏ་ཏི་ཡེ བྷཱ་ཝེ་ཐ ནོཏི བྷཱ་ཝེ་ཐ ནུ. སཱ་ས་ནནྟི ཨ་ནུ་སི་ཊྛི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཏི་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡ. སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི སོ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི མ་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི ཨ་སྶ. ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱཏི ས་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཀ་ནྟ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྠ་ཀཱ. པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ. ན་ཝ་མེ སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མ་ཏཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ སཾ་ས་གྒེ ཨཱ་རཱ་མ་ཏཱ.
༡༠. ཀུ་སཱི་ཏཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ད་ས་མེ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ ཨ་ལ་ས་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ, ཀོ་ས་ཛྫ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶཱཏི ཏ་དེ་ཝ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དཾ པ་ཋ་མནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་སཱི་ད་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མཱ་སཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན མཱ་སཱ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ ཏི་ནྟ་མཱ་སོ. ཡ་ཐཱ ཏི་ནྟ་མཱ་སོ ག་རུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏེ་ས་མྤི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ ཨ་ཊྛ་མོ.
(༩) ༤. ས་ཏི་ཝ་གྒོ
༡-༢. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡-༨༢. ན་ཝ་མ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡེ ས་དྡྷོཏི དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནོ ཙུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱཏི ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ནོ ཙ པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཙྪ་ནྡོ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ཏཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝཱ. ཕ་སྶ་ཏོ ས་མུ་དེ་ནྟི རཱ་སཱི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མོ་ས་ར་ནྟཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་མུ་ཁོ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ, ས་ཏི་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ. ཝི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཝ སཱ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ལོ་ཀི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, སེ་སཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ཏི.
༤. ཙོ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་ཧཱ་ཙོ་རོཏི ར་ཛྫ་ནྟ་རེ དུ་བྦྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ཙོ་རོ. པ་རི་ཡཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ལེ་ནྟོ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝེ་རི་ནེ ཨ་པྤ་ཧ་ར་ནྟེ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ ཙ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཙ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀེ ཙ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ པ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ནི་སྶེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. བྱ་ཏྟ་ཙོ་རཱ་ན་ཉྷི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ – པ་ར་སྶ དྭཱི་སུ སཱ་ཊ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟེ དུ་བྦ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཐི་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པུ་ཊ་བྷ་ཏྟ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཙོ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཙ ནི་དྷཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ནི་ད་ཧི་ཏུཾ ཚེ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, པ་ར་ལོ་ཀ་མ་གྒཾ ན སོ་དྷེ་ཏི.
༥. ས་མ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. པ་ཉྩ་མེ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ནཱཏི ཡཾ གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ ས་མ་ཎེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ. ཝུ་སཱི་མ་ཏཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ན. མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་མི བ་ནྡྷ་ནཱཏི ཨ་ཧཾ ས་བྦ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མྤི རཱ་གཱ་དི་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ མོ་ཙེ་མི. པ་ར་མ་ད་ནྟོཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ ཨ་ཙོ་དི་ཏོ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ད་ནྟོ ནཱ་མ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ.
༦. ཡ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཚ་ཊྛེ མཱ ཙ མ་ཡཱ ཡ་སོཏི ཡ་སོ ཙ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མཱ ག་ཉྪི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི. སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎནྟི སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ས་ངྒ་མྨཱཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ. ས་མཱ་ག་མྨཱཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ན ཧི ནཱུ་ན་མེཏི ན ཧི ནཱུ་ན ཨི་མེ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན་མེཏི ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཨི་མེ. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཡ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟེཏི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ནྟེ. སཾ་ཀཱི་ལ༹་ནྟེཏི ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟེ.
༧. པ་ཏྟ་ནི་ཀུ་ཛྫ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. ས་ཏྟ་མེ ནི་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཏེ་ན དི་ནྣ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཏྟ་ནི་ཀྐུ་ཛྫ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཀུ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པ་ནེ་ན. ཨ་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་ཀྐུ་ཛྫ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ.
༨. ཨ་པྤ་སཱ་ད་པ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ པ་ཝེ་དེ་ཡྻུནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཡྻུཾ. ཨ་པྤ་སཱ་དཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟེ་ན པ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ན ཨུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ན ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ ན པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་གོ་ཙ་རེཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཨ་གོ་ཙ་རེ.
༩. པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ན་ཝ་མེ དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ གི་ཧི་པ་ཊི་སྶ་ཝནྟི ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཊི་སྶ་ཝཾ. ན ས་ཙྩཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ ན ས་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི.
༡༠. ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. ད་ས་མེ པ་ཙྩེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ན ཙ ཏེ་ན མཱུ་ལེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཏཾ མཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཏི་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
(༡༠) ༥. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༩༡. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཐ ཁོ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བོ་ཛ྄ཛྷཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སི་རི་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, པ་དུ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སུ་ཏ་ནཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, མ་ནུ་ཛཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, མུ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཁེ་མཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, རུ་ཙཱི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཙུ་ནྡཱི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱི, བི་མྦཱི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སུ་མ་ནཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱི, མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི, ཏི་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཏི་སྶཱ་མཱ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སོ་ཎཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སོ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཀཱ་ཎཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ, ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ, ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ, སུ་པྤི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.