༡༠. ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ད་ས་མཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་སཱ་ཁཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙེ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ར་ཧོ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, སཱ་མི, ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, པུ་ཎྞེ, ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་མ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ. ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པུ་ན སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ་ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཾ, ཀིཾ མེ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི? བྷུ་ཛི་སྶཾ ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་མ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི? ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མ་མ པ་རཱ་དྷཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ས་ར་ཎེ་སུ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ པུ་ཎྞེ་ཏི, ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་པ་ད་སྨི་ཉྙེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘དྷ་མྨ་ག་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩).
ས་ཏྠཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པུ་ཎྞཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ. པུ་ཎྞཱ་པི སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཡཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏ་ཏྠ ན ག་ཙྪཱ་མི. ཏུ་མྷེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནཱི. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝེ་ལཱུ༹ རོ་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ནྟེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. པཱ་རཱ་ཡ་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་རཾ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨཾ. ས་རེ་ན བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཾ ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་ར་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་གཱ་ཐཱ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པཱ་རཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཾ མ་དྷུ་རེ་ན ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ན བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ག་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ན་ར་ཝཱ་ཧ་ན་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ས་དྡོ ཨེ་ས བྷ་ཎེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ར་བྷ་ཉྙ་ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནི, སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནཱིཏི ‘‘སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཏེ བྷ་གི་ནི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨ་ཛྫ ཙ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཾ པ་སྶཱ་མི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཏེ ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀོ པ་ནེ་སོ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན ཀོ ནཱ་མེ་ས, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, ལ་དྡྷ་མུ་ཁ, ཀིཾ ནཱ་གོ སུ་པ་ཎྞོ དེ་ཝོ མཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་སཱ་ར་ཛྫཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ཏེ བྷ་གི་ནི བྷཱ་ཏཱཏི ས་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ, སྭཱ་ག་མ་ནཾ ཏེ ཨཱ་ག་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ་སི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏེ ཧོ་ཏུ ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་ཏི་ཐི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏུ, ན ཧི ཏེ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ མཱ ཁ་ཡཾ ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ནཱ་མ ད་ཊྛུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོཏི ཨ་བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ. པུ་ཉྙནྟི པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ མུ་ཉྩ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ. པུ་ཉྙ་མ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ. སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏཱུཏི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ནེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི.
པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཀཱ་ར་ཎེ. ཨོ་ཀྐ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནིནྟི བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ས་རཱི་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་རཱི་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ སི་རི་ག་བྦྷ་ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ དེ་སེ་སིཾ. ཡཱ་ཝ་དེཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.