པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. དྷ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༥. པ་ཋ་མ་པི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༥. ས་ཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་མོ. ཏ་ཏི་ཡེ ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨནྟི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི. པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི དཱི་པ་སྶེ་ཝ. ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཙེ་ཏ་སོཏི ཏ་སྶ ཨི་མེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ དཱི་པ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ནེ་ཝ. པ་ཉྩ་མེ དྷ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་དཱ་ལི་དྡི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷ་ནཱ་ནི.
༧. ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་གྒོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོཏི པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཌྜྷོཏི ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏེ་ན དྷ་ནེ་ན ཨ་ཌྜྷོ. མི་གཱ་རོ རོ་ཧ་ཎེ་ཡྻོཏི རོ་ཧ་ཎ་སེ་ཊྛི་ནོ ན་ཏྟཱ་རཾ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. མ་ཧ་དྡྷ་ནོཏི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་དྷ་ནེ་ན མ་ཧ་དྡྷ་ནོ. མ་ཧཱ་བྷོ་གོཏི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ. ཧི་ར་ཉྙ་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་སྶེ་ཝ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་མེ་ཝ ཧི་སྶ ཀོ་ཊི་ས་ངྑྱཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱུ་པི་ཡ་སྶཱཏི སེ་ས་སྶ ཏ་ཊྚ་ཀ་ས་ར་ཀ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དི་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ནེ ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི.
༨. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ནུ་ན་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དྷ་ན་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒོ
༣. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡེ ནཱ་ལནྟི ན ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ན མ་ནཱ་པེ་ནཱཏི ན མ་ན་མྷི ཨ་པྤ་ན་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ད་ར་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟི. ས་ནྟ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ནྟཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་གུ་ཧ་ནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི. ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟི ནོ ས་ཀྐ་ཙྩནྟི ལཱུ་ཁཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན དེ་ནྟི, ནོ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན.
༤. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ, མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ. སོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ.
པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. སོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི. སོ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ པ་ཋ་མཾ ཕུ་ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཊྛཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨).
དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ – དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ, སུ་ཁོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི དི་ཊྛཾ ཝི་དི་ཏཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཕུ་སི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན སོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཝི་ཡ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཝོ་ཙ་རི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. སོ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཝོ་ཙ་རི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ད་ནྡྷཾ ཏི་ཁི་ཎཾ སཱུ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ནཱ་ཏི་ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀ་ད་ལིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་སི སཱི་གྷཾ ན ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན སུ་ནི་སི་ཏེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀ་ད་ལིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་སི སཱི་གྷཾ ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཉྙཱ, པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་མྷིཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧིཾ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧིཾ ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨). ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༧༡, ༨༨༩) པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༥. ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་མཱཏི ནི་མུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པ་མི་ཏཱ. ས་ཀིཾ ནི་མུ་གྒོཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ནི་མུ་གྒོ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧཱིཏི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. སཱ་དྷཱུཏི སོ་བྷ་ནཱ བྷ་དྡ་ཀཱ. ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཙ་ངྐ་ཝཱ་རེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱིཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་དི་སཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི. པ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ག་ནྟ་བྦ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཏ་ར་ཏི ནཱ་མ. པ་ཊི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ཏི ན པུ་ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སོ་གྷཾ ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཕ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ས་ཏ་ཏནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ. ས་མི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ས་མི་ཏཾ ས་མུ་པ་ག་ཏཾ གྷ་ཊྚི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞནྟི ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་སཾ་མི་སྶཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཙི་ཏྟེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧ་མཱ་ནོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་མཱ་ནོ.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ ས་མ་སཱི་སཱི ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི, ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་སཱི་སཱི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན རོ་གེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ས་ཏོ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཙ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཙ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ཝཱ ས་ར་ས་ཏོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཁཱི་ཎ་མ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཡོ པ་ཉྩ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཡོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏི. ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཡོ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏི. ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱིཏི ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
༧-༩. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༩. ས་ཏྟ་མེ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ. ན་ཝ་མེ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི སུ་ཁ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ.
༡༠. ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ནི་དྡ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ‘‘ནི་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, ནི་བྦཱི་སོ, ནི་ཏྟིཾ་སོ, ནི་ཙྩ་ཏྟཱ་ལཱི་སོ, ནི་པྤ་ཉྙཱ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྷོ ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ མ་ཏཾ ནི་ག་ཎྛཾ ནི་དྡ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཀི་ར པུ་ན ད་ས་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ད་ས་ཝ་སྶོ, ན་ཝ་ཝ་སྶོ་པི ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ་པི ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི མ་ཏཾ ནི་ག་ཎྛཾ ‘‘ནི་བྦཱི་སོ ནི་ཏྟིཾ་སོ ནི་ཙྩ་ཏྟཱ་ལཱི་སོ ནི་པྤ་ཉྙཱ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ གཱ་མེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཨི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་མ སཱ་ས་ནེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པུ་ན ད་ས་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ད་ས་ཝ་སྶོ་ཝ, ན་ཝ་ཝ་སྶོ་པི…པེ… ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ་པི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ་ཝ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སི་ཀོ་པི…པེ… ཨེ་ཀ་མཱ་སི་ཀོ་པི ཨེ་ཀ་མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀོ་པི ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ’’. ཀ་སྨཱ? པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་བྦཱི་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་མ སཱ་ས་ནེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་དྡ་སོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ར་ཎེ བ་ལ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པི སི་ཀྑཱ་པཱུ་ར་ཎེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མེ་ནེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱཏི དྷ་མྨ་ནི་སཱ་མ་ནཱ་ཡ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ན་ཡེ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པཱུ་ར་ཎེ. ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེཏི ས་ཏི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེཏི མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. སོ སཱ་ར་ནྡ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ཝ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱཏི ‘‘ཧི་ཡྻོ་པི པུ་རི་མ་དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྣི་པ་ཏ་མྷ, པུ་ན ཨ་ཛྫ ཀི་མ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏཱ་མཱ’’ཏི ཝོ་སཱ་ན་མ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ཧི དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙོ་རཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཙོ་རཱ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནི པ་ཧ་ར་ནྟཱ ཛ་ན་པ་དཾ ནཱ་སེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ན ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བ་ལཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཙོ་རཱ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རི་ཡཱ ནི་གྒ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི མ་ངྒ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. བྷེ་རི་ས་དྡཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ལ་ངྐུ་རུ་མཱ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་དྡྷ་བྷུ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པ་ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཙོ་རཱ ཝཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ནྟེ ཨོ་སཱི་ད་མཱ་ནེ སེ་སཱ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལེ ཝཱ རོ་གེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ པ་ན ཏཱ་དི་སེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་བྦེ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཾ སུ་ངྐཾ ཝཱ བ་ལིཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ. པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ནཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. ཙོ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ཨ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱ པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སུ་ངྐཱ་དི་པཱི་ལི༹་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ, ཀེ ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མ་བ་ལེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ ནེ་ཝ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཧོ་ནྟི ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ. པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པི་ཏ་རཾ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཙོ་རཾ་ཡེ་ཝ ཙོ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྡིཾ་སུ བྷི་ནྡིཾ་སཱུ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ‘‘པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟེ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཙེ་ཝ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ ཙ ཧོ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ‘‘རཱ་ཛཱ་ནོ པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཊྚ་ཀུ་ལི་ཀ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏཾ ས་ཡ་མྤི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎི་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ད་ཎྜཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟེ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི.
ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. མཱ་ནེ་སྶ་ནྟཱིཏི མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་སྶ་ནྟི. པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི. སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱིཏི དི་ཝ་ས་སྶ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ ཨ་ནོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏཱ ར་ཛྫ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ས་ངྒཱ་མཾ པ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐོ་ནྟི ར་ཛྫ་པ་ཝེ་ཎིཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི.
ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོཏི ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎི་ཡོ. ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོཏི ཨ་ནི་ཝི་དྡྷཱ ཏཱ་སཾ དྷཱི་ཏ་རོ. ཨོ་ཀ་སྶཱཏི ཝཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཝཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཝ་ཀ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ་པི, ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ནི་ཀཱ་དཱི་ནི མུ་ཁེ་ན ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ དྷཱི་ཏ་རོ་པི ཨི་མེ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ས་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ རཱ་ཛ་ཀོ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི ཡ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. བཱ་ཧི་རཱ་ནཱིཏི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ དི་ནྣ་ཉྩ ཀ་ཏ་ཉྩ. ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ན་ཉྷི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི, ས་ངྒཱ་མེ པ་ཏྟེ ས་ཧཱ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཧ་ར་ནྟི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ན ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གོ་པཱ་ཡ་ན་ཏོ གུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ རུ་ཀྑེ ན ཚི་ནྡ་ནྟི, ཝཱ་ཛི་ཀཱ ཝཱ་ཛཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་སུ མ་ཙྪེ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཀི་ནྟཱིཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ག་ནྟྭཱ ན པ་སྶ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཉྷཾ ན པུ་ཙྪ་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, དཱ་ནཾ ན དེ་ནྟི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི…པེ… ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏ་སྶ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ན་ག་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀེ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ སོ དོ་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཝ་ཛྫཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་སི་ཀྑ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡི་སྶ་ནྟི པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༡༥). ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ན་ཡི་སྶཱ་མི. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཉྩེ་ཝ, ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ན་ཉྩ. ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི པཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མི.
ཨི་ཏི ཀི་ར སོ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨི་མཾ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ‘‘ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཙ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ག་ངྒཱ་ཡ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ཝི་ཛི་ཏཾ, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ. ཏ་ཏྲ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ མ་ཧ་གྒྷ་བྷ་ཎྜཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཡཱ་མི, སྭེ ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ པུ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ སོ བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ་པི མོ་གྷ་པྤ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀེ་ན ཁོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ མེ ག་ཏེ་ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི ‘ཀིཾ ར་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་ནཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པེ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ…པེ… ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མི ཝ་ཛྫཱིཏི.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཐེ་རོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན་ཏྠི. བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་སྶ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ. ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ལཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ན, ཨི་དཱ་ནི ས་མ་གྒཱ ཧོ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ས་ཀྐཱ ག་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡ་ལཱ་བྷཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི? ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏེ་པི ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏེ པ་ན ས་མ་གྒེ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ག་ཎྷི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་རཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཛཱི་ཝ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ན་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སི.
༣. པ་ཋ་མ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ ཕ་ལ་པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཛཱ་ན་ནྟི. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ནྟི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ན ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ནི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་ངྒྷོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཝཱ བོ་དྷི་གྷ་ར་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི བྷེ་རི་ཡཱ ཝཱ གྷ་ཎྚི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟོ པ་ཙི་ཏ་བྦོ, མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་བྦཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ, ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་ར’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་སྶ་ནྣཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ པ་ན དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཀོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི, ཛི་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་པི, གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི, གི་ལཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ་པི, ཨེ་ཀོ ཨོ་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀོ ག་ནྠོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏཾ ག་ནྠཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ. ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ པ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་སེ་ནོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
ཐེ་རཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ. པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཎེ་ནྟི, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ.
ཡེ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ནྟི, པ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ན སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟི, པ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་ཧི དྷུ་ཏ་ངྒེ་ཧི ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཏེ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ.
པུ་ན་བྦྷ་ཝོ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ་ཡ. ན ཝ་སཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ གཱ་མཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ ཏ་སྶཱ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.
ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མེ་སུ. སཱ་པེ་ཀྑཱཏི སཱ་ལ་ཡཱ. གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སོ་པི ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི པ་བུ་དྡྷ་མ་ཏྟོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་སཾ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི. པེ་ས་ལཱཏི པི་ཡ་སཱི་ལཱ. ཨི་དྷཱ་པི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན-པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ-ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀོ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ནོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝུ་དྡྷི.
ཡེ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི པ་ས་ནྣཱ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶ་ཐ, ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, སུ་ལ་བྷཱ བྷི་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་དྷ་རོ ཙེ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱཏི ཡེ དི་ཝ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ-ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན-དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ-ས་མྨ་ཛྫ་ནི-པཱ་ད་ཀ་ཋ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན སོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ.
ཡོ ཨི་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པུ་རི་ས་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་བྷ་སྶོ་ཝ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཡོ ཋི་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནཱ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧).
ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ, དྭི་ནྣཾ ཏ་ཏི་ཡོ, ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཊྛོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ. ཡོ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་སྶཱ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནཱ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ.
ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པི་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཡེ་སཾ པཱ་པ་ཀཱ མི་ཏྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ, ཡེ ཙ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ པཱ་པེ་སུ ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ, ཏེ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ ནཱ་མ.
ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཝ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ. ཝོ་སཱ་ནནྟི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ་ཝ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝོ་སཱ་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
༧. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱད་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ.
༨. པ་ཋ་མ་པ་རི་ཧཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ནི་ཏྠ་ར་ཎེ་ན བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟཱི་ཏི བྷཱ་ར་ཝཱ་ཧི་ནོ. ཏེ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ ཐེ་རཱ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཐེ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ནྟི. ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཡཾ ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི.
༩. དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ བྷི་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི. ཨ་དྷི་སཱི་ལེཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་མ་སཱི་ལེ. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ག་ཝེ་ས་ཏཱིཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ
༥. པ་ཋ་མ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྩ་མེ དུ་དྡ་དནྟི དུ་པྤ་རི་ཙྩ་ཛཾ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ. དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་སུ་ཀ་རཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. དུ་ཀྑ་མཾ ཁ་མ་ཏཱིཏི ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ར་དྷི་ཝཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཡ྄ཧཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏི. གུ་ཡ྄ཧ་མ་སྶ པ་རི་གུ་ཧ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ གུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཁཱི་ཎེ་ན ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ བྷོ་གེ ཁཱི་ཎེ ཏེ་ན ཁ་ཡེ་ན ཏཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨོ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི.
༦. དུ་ཏི་ཡ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ཚ་ཊྛེ ཝ་ཏྟཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ. ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཁ་མ་ཏི, དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི. ག་མྦྷཱི་རནྟི གུ་ཡ྄ཧཾ ར་ཧ་སྶཾ ཛྷཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ.
༧. པ་ཋ་མ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ས་ཏྟ་མེ ཨི་དཾ མེ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནུ་ག་ཏཾ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ མཱུ་ལཾ སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ས་ཉྙཱ དི་ཊྛི་ཡཱ མཱུ་ལཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཝི་ཏ་ཀྐོ མཱ་ན་སྶ མཱུ་ལཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡེ་སཱུཏི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ་སུ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤-༤༥. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ན་ཏྠི. ཡེ་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི ཀཱ་ཡོ ནཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི པཱི་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞོ. ས་ཉྙཱ པ་ན ཏེ་སཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི, པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ, ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཉྙེ ཙ ཝེ་མཱ་ནི་ཀཱ པེ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི པཱི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝི་སཱ་མ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ས ཐཱུ་ལ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡོ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཡ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་པི. ཏེ པ་ན དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏེ ས་བྦེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ པ་ན པ་རི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀ་པྤ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ ཙ ཏེ་སཾ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཎཱི་ཏེ་ན, ཏེ་སཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ ཙ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་ཝི་པྥཱ་རི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ. ནི་ར་ཡེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི གཱ་ཝུ་ཏཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀཱ, ཀེ་ཙི མ་ཧ་ནྟཱ. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི སུ་ཝ་ཎྞཱ, ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ཎྞཱ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ དཱི་གྷ་པི་ཊྛི་ཀ་པེ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི. ས་ཉྙཱ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱཏི ད་ཎྜ་ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཨ་ཙྩི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨཱ་བྷཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ཝི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་ཝ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་པྥཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝཱ་ཏི ནཱ་ནཱ.
སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱཏི སུ་བྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཀི་ཎྞཱ, སུ་བྷེ་ན ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ན ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྷཱ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ པ་ན པ་རི་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཏུ་སྶ་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱཔི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི.
སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་མྤི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ན ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ན ཁོ པ་ན སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ཝཱ་སོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ, ཡོ མ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦོ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༠) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་བཱ་ཧི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ.
ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡེ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྦྷཱ་རཱ.
༣. པ་ཋ་མ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ཏ་ཏི་ཡེ ས་བྦེ་པི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒཱི. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཀྐཱ་རོ, ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི པུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏེ་སུ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ན ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི པ་ན གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་ཡ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ནྟོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ད་ཀྑི་ཎཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ. སོ ཧི གི་ཧཱི་ནཾ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨིཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ གི་ཧཱི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཊྛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཝ ཨ་གྒི ཀ་ཊྛ་གྒི ནཱ་མ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་གྒ་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶཱཏི སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི བྷོ་གེ་ཧི་པི ཨུ་གྒ་ཏོ སཱ་ར་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ས་རཱི་རོ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊོཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ. ཐཱུ་ཎཱུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཐཱུ་ཎཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར ས་བྦཾ ཏཾ ཡ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཡ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་གྒི་སྶ ཨཱ་དཱ་ནནྟི ཡ་ཉྙ་ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ཝ་སྶ མ་ངྒ་ལ་གྒི་ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ནཾ. ས་བྦེ་ན ས་བྦནྟི ས་བྦེ་ན སུ་ཏེ་ན ས་བྦཾ སུ་ཏཾ ས་མེ་ཏི སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཝི་ཧིཾ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་ཏྠཱ་ནི. ས་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཧ་ནྟུནྟི ཧ་ནི་ཏུཾ.
པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏོ་ཧ་ཡནྟི ཨ་ཏོ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཏོ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ཧུ་ཏོཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ས་མྦྷཱུ་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱིཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ག་ཎོ ཡ་སྨཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་ཡ གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཏི ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ད་མེ་ནྟཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ནེ་ན ད་མེ་ནྟི. ས་མེ་ནྟཱིཏི རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ནེ་ན ས་མེ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི. ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏནྟི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཉྙ་སཱ་ལཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
༥-༦. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨-༤༩. པ་ཉྩ་མེ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནཱ. ཚ་ཊྛེ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལནྟི ནྷཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ ནྷཱ་རུ་ཝི་ལེ་ཁ་ནཾ ཝཱ. ཨ་ནུ་ས་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན་ཏྠི མེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སོཏི ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་བྦེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝི་སེ་སོ. ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲེ་སཱུཏི ཏི་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲེ་སུ. ཨཱ་ལ་སྱེཏི ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝེ. ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡེཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ན་ནུ་ཡོ་གེཏི ཡོ་ག་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནེ. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་པ་ག་ཏནྟི ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་དི་ཊྛི་ཏོ ཙ མ་མ་ངྐཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ཏོ ཙ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ན་ཏོ ཙ ཨ་པ་ག་ཏཾ. ཝི་དྷཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟནྟི ཏི་སྶོ ཝི་དྷཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ནྟནྟི ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་ནྟཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཾ.
༧. མེ་ཐུ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ཝ་མྤི་ནོཏི བྷ་ཝ་མྤི ནུ. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ ཝེ་དཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ར་མི, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ནུ ཁོ ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ནྟེ་ན ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མི་ཏྟཾ གཱི་ཝཱ་ཡ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དེ་སུ ནཱ་ཊ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཡ་ཉྷི ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ. དུ་ཀྑ་སྨཱཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ. ས་ཉྫ་གྒྷ་ཏཱིཏི ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སཾ་ཀཱི་ལ༹་ཏཱིཏི ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ཏི. སཾ་ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྶཱ ཙ་ཀྑུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཝཱ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱཏི པ་ར་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ པ་ར་པཱ་ཀཱ་རེ ཝཱ. དེ་ཝོཏི ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ.
༨. སཾ་ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨ་ཊྛ་མེ སཾ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གནྟི སཾ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་ག་སཱ་དྷ་ཀཾ. དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠི་ཀི་རི་ཡཾ. ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ཨི་ཏྠི་ཨཱ་ཀ་པྤཾ. ཨི་ཏྠི་ཝི་དྷནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ མཱ་ན་ཝི་དྷཾ. ཨི་ཏྠི་ཚ་ནྡནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཙྪ་ནྡཾ. ཨི་ཏྠི་སྶ་རནྟི ཨི་ཏྠི་ས་དྡཾ. ཨི་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ. པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་ཧི་དྡྷཱ སཾ་ཡོ་གནྟི པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་མཾ. ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༩. དཱ་ན་མ་ཧ་པྥ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ན་ཝ་མེ སཱ་པེ་ཁོཏི ས་ཏ་ཎྷོ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཝི་པཱ་ཀེ བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ས་ནྣི་དྷི་པེ་ཁོཏི ནི་དྷཱ་ན་པེ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ. པེ་ཙྩཱཏི པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ. ཏཾ ཀ་མྨཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཨི་དྡྷིནྟི ཝི་པཱ་ཀི་དྡྷིཾ. ཡ་སནྟི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟཱ, ན ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཧེ་ཊྛཱ་གཱ་མཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཧུ དཱ་ནནྟི དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་དྷུ བྷ་དྡ་ཀཾ སུ་ནྡ་རཾ. ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཏཱ་ནི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ད་དྷི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི. ཙི་ཏྟཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏནྟི ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན དཱ་ནཱ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨཱ་ག་ནྟཱ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཝཱ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཎྷུ་ཏྟ་རི་ཡ་དཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་དཱ་ནཾ, ཚ་ཊྛཾ སོ་མ་ན་སྶུ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་དཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་མཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་ར་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི.
༡༠. ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ད་ས་མཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་སཱ་ཁཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙེ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ར་ཧོ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, སཱ་མི, ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, པུ་ཎྞེ, ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་མ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ. ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པུ་ན སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ་ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཾ, ཀིཾ མེ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི? བྷུ་ཛི་སྶཾ ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་མ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི? ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མ་མ པ་རཱ་དྷཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ས་ར་ཎེ་སུ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ པུ་ཎྞེ་ཏི, ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་པ་ད་སྨི་ཉྙེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘དྷ་མྨ་ག་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩).
ས་ཏྠཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པུ་ཎྞཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ. པུ་ཎྞཱ་པི སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཡཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏ་ཏྠ ན ག་ཙྪཱ་མི. ཏུ་མྷེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནཱི. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝེ་ལཱུ༹ རོ་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ནྟེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. པཱ་རཱ་ཡ་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་རཾ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨཾ. ས་རེ་ན བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཾ ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་ར་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་གཱ་ཐཱ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པཱ་རཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཾ མ་དྷུ་རེ་ན ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ན བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ག་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ན་ར་ཝཱ་ཧ་ན་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ས་དྡོ ཨེ་ས བྷ་ཎེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ར་བྷ་ཉྙ་ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནི, སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནཱིཏི ‘‘སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཏེ བྷ་གི་ནི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨ་ཛྫ ཙ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཾ པ་སྶཱ་མི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཏེ ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀོ པ་ནེ་སོ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན ཀོ ནཱ་མེ་ས, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, ལ་དྡྷ་མུ་ཁ, ཀིཾ ནཱ་གོ སུ་པ་ཎྞོ དེ་ཝོ མཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་སཱ་ར་ཛྫཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ཏེ བྷ་གི་ནི བྷཱ་ཏཱཏི ས་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ, སྭཱ་ག་མ་ནཾ ཏེ ཨཱ་ག་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ་སི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏེ ཧོ་ཏུ ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་ཏི་ཐི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏུ, ན ཧི ཏེ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ མཱ ཁ་ཡཾ ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ནཱ་མ ད་ཊྛུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོཏི ཨ་བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ. པུ་ཉྙནྟི པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ མུ་ཉྩ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ. པུ་ཉྙ་མ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ. སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏཱུཏི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ནེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི.
པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཀཱ་ར་ཎེ. ཨོ་ཀྐ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནིནྟི བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ས་རཱི་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་རཱི་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ སི་རི་ག་བྦྷ་ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ དེ་སེ་སིཾ. ཡཱ་ཝ་དེཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.