༥. མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤-༤༥. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ན་ཏྠི. ཡེ་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ཉྙཱ པ་ན ནེ་སཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི ཀཱ་ཡོ ནཱི་ལོ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི པཱི་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞོ. ས་ཉྙཱ པ་ན ཏེ་སཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི, པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ, ཕུ་སྶ་མི་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་གུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཉྙེ ཙ ཝེ་མཱ་ནི་ཀཱ པེ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི པཱི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མ་ངྒུ་ར་ཙྪ་ཝི་སཱ་མ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ས ཐཱུ་ལ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཡོ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཡ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་པི. ཏེ པ་ན དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དུ་ལླ་བྷ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ དུ་ཀྑི་ཏཱ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི པི་ཡ་ངྐ་ར་མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏེ ས་བྦེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ པ་ན པ་རི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཀ་པྤ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ ཙ ཏེ་སཾ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཎཱི་ཏེ་ན, ཏེ་སཾ ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡོ ཙ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་ཝི་པྥཱ་རི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ. ནི་ར་ཡེ་སུ ཧི ཀེ་ས་ཉྩི གཱ་ཝུ་ཏཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀཱ, ཀེ་ཙི མ་ཧ་ནྟཱ. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་སུ་པི ཀེ་ཙི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ, ཀེ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི སུ་ཝ་ཎྞཱ, ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ཎྞཱ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ དཱི་གྷ་པི་ཊྛི་ཀ་པེ་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི. ས་ཉྙཱ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱཏི ད་ཎྜ་ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཨ་ཙྩི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨཱ་བྷཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ཝི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ པ་རི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ དྭེ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎཱི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་ཝ ཏེ ག་ཧི་ཏཱ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་པྥཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝཱ་ཏི ནཱ་ནཱ.
སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱཏི སུ་བྷེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཀི་ཎྞཱ, སུ་བྷེ་ན ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ན ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་བྷཱ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ པ་ན པ་རི་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཏུ་སྶ་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ པ་རི་ཏྟ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱཔི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟི.
སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་མྤི བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ན ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཾ བྷ་ཛ་ནྟི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ན ཁོ པ་ན སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ཝཱ་སོ སུ་ལ་བྷ་རཱུ་པོ, ཡོ མ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦོ ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༠) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་བཱ་ཧི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ.
ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཡ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡེ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྦྷཱ་རཱ.
༣. པ་ཋ་མ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ཏ་ཏི་ཡེ ས་བྦེ་པི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒཱི. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཀྐཱ་རོ, ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི པུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏེ་སུ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ན ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི པ་ན གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་ཡ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཙ་ར་ནྟོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ད་ཀྑི་ཎཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ. སོ ཧི གི་ཧཱི་ནཾ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནེ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨིཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ གི་ཧཱི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཌ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཊྛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཝ ཨ་གྒི ཀ་ཊྛ་གྒི ནཱ་མ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གྒི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་གྒ་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶཱཏི སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི བྷོ་གེ་ཧི་པི ཨུ་གྒ་ཏོ སཱ་ར་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ས་རཱི་རོ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊོཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ. ཐཱུ་ཎཱུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཐཱུ་ཎཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར ས་བྦཾ ཏཾ ཡ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཡ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་གྒི་སྶ ཨཱ་དཱ་ནནྟི ཡ་ཉྙ་ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ཝ་སྶ མ་ངྒ་ལ་གྒི་ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ནཾ. ས་བྦེ་ན ས་བྦནྟི ས་བྦེ་ན སུ་ཏེ་ན ས་བྦཾ སུ་ཏཾ ས་མེ་ཏི སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཝི་ཧིཾ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་ཏྠཱ་ནི. ས་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཧ་ནྟུནྟི ཧ་ནི་ཏུཾ.
པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏོ་ཧ་ཡནྟི ཨ་ཏོ ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཏོ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ཧུ་ཏོཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ས་མྦྷཱུ་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱིཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ག་ཎོ ཡ་སྨཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་ཡ གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཏི ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཧ་པ་ཏ་གྒཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཙི་ཏྟཾ. ད་མེ་ནྟཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ནེ་ན ད་མེ་ནྟི. ས་མེ་ནྟཱིཏི རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ནེ་ན ས་མེ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི. ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏནྟི ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཉྙ་སཱ་ལཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
༥-༦. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨-༤༩. པ་ཉྩ་མེ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནཱ. ཚ་ཊྛེ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལནྟི ནྷཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ ནྷཱ་རུ་ཝི་ལེ་ཁ་ནཾ ཝཱ. ཨ་ནུ་ས་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན་ཏྠི མེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སོཏི ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་བྦེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝི་སེ་སོ. ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲེ་སཱུཏི ཏི་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲེ་སུ. ཨཱ་ལ་སྱེཏི ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝེ. ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡེཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ན་ནུ་ཡོ་གེཏི ཡོ་ག་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནེ. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་མ་མ་ངྐཱ་ར་མཱ་ནཱ་པ་ག་ཏནྟི ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་དི་ཊྛི་ཏོ ཙ མ་མ་ངྐཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ཏོ ཙ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ན་ཏོ ཙ ཨ་པ་ག་ཏཾ. ཝི་དྷཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟནྟི ཏི་སྶོ ཝི་དྷཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ནྟནྟི ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་ནྟཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཾ.
༧. མེ་ཐུ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ཝ་མྤི་ནོཏི བྷ་ཝ་མྤི ནུ. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མ་ཡེ ཝེ་དཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷི་ར་མི, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ནུ ཁོ ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ནྟེ་ན ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མི་ཏྟཾ གཱི་ཝཱ་ཡ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ལེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དེ་སུ ནཱ་ཊ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཡ་ཉྷི ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ. དུ་ཀྑ་སྨཱཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ. ས་ཉྫ་གྒྷ་ཏཱིཏི ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སཾ་ཀཱི་ལ༹་ཏཱིཏི ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ཏི. སཾ་ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྶཱ ཙ་ཀྑུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཝཱ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱཏི པ་ར་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ པ་ར་པཱ་ཀཱ་རེ ཝཱ. དེ་ཝོཏི ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ.
༨. སཾ་ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨ་ཊྛ་མེ སཾ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གནྟི སཾ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་ག་སཱ་དྷ་ཀཾ. དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠི་ཀི་རི་ཡཾ. ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ཨི་ཏྠི་ཨཱ་ཀ་པྤཾ. ཨི་ཏྠི་ཝི་དྷནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ མཱ་ན་ཝི་དྷཾ. ཨི་ཏྠི་ཚ་ནྡནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཙྪ་ནྡཾ. ཨི་ཏྠི་སྶ་རནྟི ཨི་ཏྠི་ས་དྡཾ. ཨི་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ. པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་ཧི་དྡྷཱ སཾ་ཡོ་གནྟི པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་མཾ. ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༩. དཱ་ན་མ་ཧ་པྥ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ན་ཝ་མེ སཱ་པེ་ཁོཏི ས་ཏ་ཎྷོ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཝི་པཱ་ཀེ བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ས་ནྣི་དྷི་པེ་ཁོཏི ནི་དྷཱ་ན་པེ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ. པེ་ཙྩཱཏི པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ. ཏཾ ཀ་མྨཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ. ཨི་དྡྷིནྟི ཝི་པཱ་ཀི་དྡྷིཾ. ཡ་སནྟི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩནྟི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟཱ, ན ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཧེ་ཊྛཱ་གཱ་མཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཧུ དཱ་ནནྟི དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་དྷུ བྷ་དྡ་ཀཾ སུ་ནྡ་རཾ. ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཏཱ་ནི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ད་དྷི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི. ཙི་ཏྟཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ. བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏནྟི ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན དཱ་ནཱ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨཱ་ག་ནྟཱ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཝཱ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཎྷུ་ཏྟ་རི་ཡ་དཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་དཱ་ནཾ, ཚ་ཊྛཾ སོ་མ་ན་སྶུ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་དཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་མཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་ར་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི.
༡༠. ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ད་ས་མཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི, ཝི་སཱ་ཁཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ཉྙེ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ར་ཧོ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, སཱ་མི, ན པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, པུ་ཎྞེ, ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་མ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ. ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པུ་ན སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ་ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཾ, ཀིཾ མེ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི? བྷུ་ཛི་སྶཾ ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་མ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི? ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མ་མ པ་རཱ་དྷཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ས་ར་ཎེ་སུ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ པུ་ཎྞེ་ཏི, ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་པ་ད་སྨི་ཉྙེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘དྷ་མྨ་ག་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩).
ས་ཏྠཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པུ་ཎྞཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ. པུ་ཎྞཱ་པི སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཡཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏ་ཏྠ ན ག་ཙྪཱ་མི. ཏུ་མྷེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏཾ དི་སཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནཱི. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝེ་ལཱུ༹ རོ་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྚ་ཀ་ནྟེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. པཱ་རཱ་ཡ་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་རཾ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨཾ. ས་རེ་ན བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཾ ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་ར་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་གཱ་ཐཱ་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པཱ་རཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཾ མ་དྷུ་རེ་ན ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ན བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ག་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ན་ར་ཝཱ་ཧ་ན་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨ་སྶོ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ས་དྡོ ཨེ་ས བྷ་ཎེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ར་བྷ་ཉྙ་ས་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནི, སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནཱིཏི ‘‘སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཏེ བྷ་གི་ནི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨ་ཛྫ ཙ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཾ པ་སྶཱ་མི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཏེ ས་ཏྠུ ཀ་ཐི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀོ པ་ནེ་སོ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན ཀོ ནཱ་མེ་ས, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, ལ་དྡྷ་མུ་ཁ, ཀིཾ ནཱ་གོ སུ་པ་ཎྞོ དེ་ཝོ མཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་སཱ་ར་ཛྫཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ཏེ བྷ་གི་ནི བྷཱ་ཏཱཏི ས་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི, བྷ་དྲ་མུ་ཁ, སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ, སྭཱ་ག་མ་ནཾ ཏེ ཨཱ་ག་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ་སི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏེ ཧོ་ཏུ ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་ཏི་ཐི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏུ, ན ཧི ཏེ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཏི་ཐེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ མཱ ཁ་ཡཾ ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ནཱ་མ ད་ཊྛུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོཏི ཨ་བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ. པུ་ཉྙནྟི པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ མུ་ཉྩ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ. པུ་ཉྙ་མ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ. སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏཱུཏི སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ནེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི.
པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཀཱ་ར་ཎེ. ཨོ་ཀྐ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནིནྟི བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ས་རཱི་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་རཱི་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ སི་རི་ག་བྦྷ་ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ དེ་སེ་སིཾ. ཡཱ་ཝ་དེཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.