(༡༨) ༣. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༣. སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༡-༡༧༣. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ ཨ་གཱ་རི་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཧོ་ནྟུ, ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
༤. ཝེ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཱ་ནི. ཝེ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་རཱ་ནི་པི པུ་གྒ་ལ་ཝེ་རཱ་ནི་པི. ཙེ་ཏ་སི་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཾ. དུ་ཀྑནྟི ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. དོ་མ་ན་སྶནྟི དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་ར་ཏི་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༥. ཙ་ཎྜཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༥. པ་ཉྩ་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ. ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་མ་ངྒ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ ཀ་མྨནྟི མ་ངྒ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀ་མྨཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨི་ཏོ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.
༦. པཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཚ་ཊྛེ ཀི་ནྟི མ་ཡནྟི ཀེ་ན ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཡཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱི་ཏིནྟི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱི་ཏིཾ. ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ནི་སྶི་ཏཾ དུ་ཝི་དྷེ ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ‘‘མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་རཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ར་དྡྷེ ‘‘ཝི་ར་དྡྷཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཏཱ་དི་སེ་སུ པ་ན ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ ‘‘སུ་ཊྛུ མེ ཝི་དྡྷཾ, སུ་ཊྛུ མེ པ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ. དཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༧. ཝ་ཎི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༧. ས་ཏྟ་མེ ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏེ་ན. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཝི་ཀྐ་ཡོ. མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ་ད་ཡོ པོ་སེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཀྐ་ཡོ. མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཝི་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཨི་ཏི ས་བྦ་མྤི ཨི་མཾ ཝ་ཎི་ཛྫཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏུཾ, ན པ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༨. རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༨. ཨ་ཊྛ་མེ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱིཏི ར་ཊྛ་མྷཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི.
༩. གི་ཧི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ན་ཝ་མེ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟནྟི པི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ. ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟེ་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱི་ལེ་ཧི.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. མེ་ར་ཡཾ ཝཱ་རུ་ཎིནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མེ་ར་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྩ སུ་རཾ. དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡེཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ནི་དྡུ་ཀྑཾ མེ་ཏྟཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡེཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. པུ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཛི་གཱི་ས་ཏོཏི པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ པུ་ཉྙཾ ག་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ. ས་ནྟེ་སཱུཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ. ཝི་པུ་ལཱ ཧོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. སེ་སཾ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
༡༠. ག་ཝེ་སཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ད་ས་མེ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀི་ཉྩི སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨ་དྡ་ས ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ག་ཝེ་སི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཧ་ནྡ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ སི་ཏ་པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་གྒ་གྒ་ད་ནྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ད་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཀ་ཧ’’ནྟི ཧ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཏེ་ར་ས་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ཏི, སེ་ཁཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཚ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ་པི བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ དྭཱི་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཧ་སི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧ་སི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཧི ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི དཱ་ཋཱ་ཧི ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ ས་མོ་ས་རི་ཏཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ ར་སྨི་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སི་ར་ཝ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཋ་གྒེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ་པི སི་ཏ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ. ཕཱི་ཏནྟི ཨ་ཏི་ས་མི་དྡྷཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶནྟི ཛ་ན་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ. སཱི་ལེ་སུ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱིཏི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི. པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱ་ནི. ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ས་མ་ས་མནྟི ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མཾ, ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན་ཏྠི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རིཾ དྷཱ་རེ་ཐཱཏི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཐ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ན པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ པ་ན ན མ་ཡནྟི མ་ཡཾ པ་ན ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.