༡. སུ་མ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ སུ་མ་ནཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱིཏི མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ. ཝི་པ་སྶི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་སྨིཾ ཧི ནཱ་ག་རེ་སུ ‘‘ཡུ་དྡྷ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ་སུ ས་བྦ་པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སོ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑ་མྤི ན དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ས་མ་ནྟཱ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ, ཨ་མྨ, ཏ་ཝ པི་ཏཱ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ད་ས་བ་ལཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. སཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙི་སྶཱ པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི.
ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ, ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཨི་ཏོ ཨཱ་ག་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མ་ནཱ་པ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་སཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. སཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ, མ་ཧཱ་པི་ཏ, མཱ་ཏུ་ལ, ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ག་ནྟུཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ མཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཋ་པི་ཏ་མྷ, ཨ་མྨཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན མ་མ ཧ་ཏྠེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི? མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི མཱ་ལཱ་པཱུ་ཛ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི? དེ་ཏི, ཨ་མྨཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨ་པེ་ཐཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ག་ཎྷ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཾ མེ ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཡཱ་ཝ ཧོ་མི, ནཱ་མེ་ན ཙ སུ་མ་ནཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
བྷ་ག་ཝཱ་པི སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཡཱ་གུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཉྪི, ས་ཏྠཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. ནི་སི་ནྣོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ཨ་ཏྠི ནོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ལ་དྡྷོ་ཏི? མཱ་ལཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས. ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི མཱ་ལཱ་ཏི མཾ ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝ་ཉྩེ་སཱི’’ཏི. པཱ་ཡཱ་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་སི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘ཀཱ ནཱ་མ སཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་དཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ སཱ་མཱི་ཏི. ས་པྤ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན དུ་ལླ་བྷཱ་ཏི ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི?
སཱ པི་ཏུ་གེ་ཧེ ཙ སེ་ནཱ་པ་ཏི་གེ་ཧེ ཙ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ ས་ཀ་ལཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ སུ་མ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ‘‘སུ་མ་ནཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ’’ཏྭེ་ཝ་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་སུ་མ་ན་ཝ་སྶཱ ‘‘སུ་མ་ནཱ སུ་མ་ནཱ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྙེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་བྦཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ སུ་མ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ ཨེ་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་མ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ་སྶཱ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ ན ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན་ག་རཾ ཝི་ཙི་ནཱ་པེ་ནྟོ ‘པ་ཉྩ དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པོ་སཱ་པེ་སི. མཱ་སེ མཱ་སེ ས་མྤ་ཏེ ‘‘ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་མ དྷཱི་ཏུ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་མེ་སཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དཱུ་ཏེ པེ་སི་ཏེ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠུ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ངྒ་ལ་མེ་ཝ, སུ་མ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རིཾ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ་པི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི པ་ཉྩ དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ དྭེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི? པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཕ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ པ་རེ་སཾ ད་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. དྭེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨི་ཏ་རཾ པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷི.
ཨེ་ཝཾ ཏེ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཡིཾ་སུ. ཏེ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ སི་རི་ག་བྦྷེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ དྭི་ནྣ་མྤི མཱ་ཏ་རོ བ་ཧི ས་ཀྐཱ་རཾ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. ཏེ་སུ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟོ་སྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ནཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡོ མེ ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནཱི་ཙ་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་མཱི་ཏི མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཎྷི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཋཱ་ནེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ས་མྨ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཀིཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི. པ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ་སྨི, ཏྭཾ ནཱི་ཙ་མ་ཉྩེ ཐ་དྡྷ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པ་ནྣོ་སཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་སི, ན་ནུ ཝེ་ལུ༹་ས་ལཱ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏཾ ས་བྦ་མེ་ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི?
སུ་མ་ནཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀོ་ཙི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ས་མཱི་པཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དྭཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ‘‘དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ན་ཏྠི. མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ས་མ་ཎ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ‘ཨི་མེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ‘ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཏེ’ཏི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ནྟི. ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་ངྑ་ཙྪེ་ད་ཀཾ པུ་རི་ས་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀཾ མ་མ པི་ཏ་རཾ མ་ཧཱ་གོ་ཏ་མ་ད་ས་བ་ལཾ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་སི. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལ་སྨི་ཉྷི ཏི་སྶོ་ཝ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ – བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ ཙུ་ནྡཱི རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ, དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ཁཱ, ཨ་ཡཾ སུ་མ་ནཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཏི. སཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཐེ ཋི་ཏཱ པ་ཉྩ་ར་ཐ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨི་དྷ་སྶཱུཏི ཨི་དྷ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷ་ཏོ པ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ. ཨེ་ཀོ ཨ་དཱ་ཡ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ པ་ར་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀོ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཀོ. དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སནྟི དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ. ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི ཨ་ཏི་སེ་ཏི. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ནཱཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི སེ་ས་དེ་ཝེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷཱ་ཏི. མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡུ་ནཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ, ཝ་ཎྞེ་ན མ་ཧཱ་ག་ཏི་མྦ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཨ་མ་ཙྩོ ཝི་ཡ ཙ, སུ་ཁེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ སོ་ཎ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཡ་ས་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཙ, ཡ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་སོ་ཀོ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལནྟི བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་ར-སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར-ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཧོ་ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཡ་དི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ན ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཧི ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡཱ་ནི ནཱ་མ.
ག་ཙྪཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ. ས་དྡྷོཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཏཱ. ཐ་ན་ཡནྟི ག་ཛྫ་ནྟོ. ཝི་ཛྫུ་མཱ་ལཱིཏི མཱ་ལཱ་ས་དི་སཱ་ཡ མེ་གྷ་མུ་ཁེ ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏ་ཀྐ་ཀཱུཏི ས་ཏ་ཀཱུ་ཊོ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. བྷོ་ག་པ་རི་བྱཱུ་ལ༹ྷོཏི ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཝི་ཡ དཱ་ན་ཝ་སེ་ན དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་བྱཱུ་ལ༹ྷོ, དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ས་མྤཱ་པི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པེ་ཙྩཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ. ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ས་གྒེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ མོ་ད་ཏཱི་ཏི.