༦. དོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སེ་ཏ་བྱནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་ཧི དྷཱ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ན་ག་རཾ. སེ་ཏ་བྱནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཾ. ཨ་ནྟ་རཱས་དྡོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཁ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༤༤; ༡༠.༧༥) ཙ, ‘‘ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ‘‘ཨ་པི་ཙཱ་ཡཾ ཏ་པོ་དཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༡) ཝི་ཝ་རེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཝི་ཝ་རེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སེ་ཏ་བྱ་སྶ ཙ ཝི་ཝ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི? ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས ‘‘མ་ཡི ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི པ་སྶི་ཏྭཱ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཎི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ དོ་ཎ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. དོ་ཎོ་པི སུ་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཏ་ཡོ ཝེ་དེ པ་གུ་ཎེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ར་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་མུ་ཏྟ་ཡ་ཉྙ་སུ་ཏྟོ ར་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་དེ་སཱུཏི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཙ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཙ་ཀྐཱ་ནི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁུ་མ་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏ་ཛ་ཝ་སི་ནྡྷ་ཝ་སྶ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ་པི ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་དཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏྠུ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ དི་སྭཱ མ་དྡི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟ་སྶ ག་མ་ན་ཝི་ཙྪེ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཡོ་པི པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. དོ་ཎོ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡ་སྶ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྡ་ས.
པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཾ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ. གུ་ཏྟནྟི གོ་པི་ཏཾ. སཾ་ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི ར་ཀྑི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ནཱ་གནྟི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ག་ཙྪ་ན་ཏོ, པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ན་ཏོ, ཨཱ་གུཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་གཾ.
དེ་ཝོ ནོ བྷ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དེ་ཝོ ནོ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི པུ་ཙྪཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དེ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནནྟི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ. པ་ཧཱི་ནཱཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ. ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ. བུ་དྡྷོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི.
ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་ན. དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶཱཏི དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝི་ཧ་ངྒ་མོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙ་རོ ག་ནྡྷ་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་དེ་ཝོ. ཝི་དྡྷ་སྟཱཏི ཝི་དྷ་མི་ཏཱ. ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ན་ལཱ༹ ཝི་ག་ཏ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཝ་གྒཱུཏི སུ་ནྡ་རཾ. ཏོ་ཡེ་ན ནུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཾ ས་རཾ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཾ བྷ་མ་ར་ག་ཎཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ ཏོ་ཡེ་ན ན ལི་པྤ་ཏི. ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ་སྨི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཧི པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དོ་ཎ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛེ་སཱི་ཏི.