༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. བྷ་ཎྜ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ནུ་བུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏནྟི བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ. སཾ་ས་རི་ཏནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་རི་ཏཾ. མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱཏི མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་རི་ཡ་སྶཱཏི ནི་དྡོ་ས་སྶ. སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ནཱ་མེ་ན ཕ་ལ་མེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཾ. བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི བྷ་ཝེ་སུ ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱིཏི བྷ་ཝ་ར་ཛྫུ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཏྟཱ གོ་ཎཱ ཝི་ཡ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝཾ ནཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨི་ད་མ་སྶ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ཋ་མ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, པ་ཙྪཱ པ་ན ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
༢. པ་པ་ཏི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ པ་པ་ཏི་ཏོཏི པ་ཏི་ཏོ ཙུ་ཏོ. ཨ་པྤ་པ་ཏི་ཏོཏི ཨ་པ་ཏི་ཏོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཏི་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ པ་ཏི་ཏཱ ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ.
ཙུ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟཱིཏི ཡེ ཙུ་ཏཱ, ཏེ པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. པ་ཏི་ཏཱཏི ཡེ པ་ཏི་ཏཱ, ཏེ ཙུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཙུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཏི་ཏཱ, པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཙུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གི་དྡྷཱཏི རཱ་ག་ར་ཏྟཱ. པུ་ན་རཱ་ག་ཏཱཏི པུ་ན ཛཱ་ཏིཾ པུ་ན ཛ་རཾ པུ་ན བྱཱ་དྷིཾ པུ་ན མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏཾ ཀི་ཙྩནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ. ར་ཏཾ ར་མྨནྟི ར་མི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ གུ་ཎ་ཛཱ་ཏེ ར་མི་ཏཾ. སུ་ཁེ་ནཱ་ནྭཱ་ག་ཏཾ སུ་ཁནྟི སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཨཱ་ག་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟཾ. མཱ་ནུ་ས་ཀ་སུ་ཁེ་ན དི་བྦ་སུ་ཁཾ, ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁེ་ན མ་གྒ་སུ་ཁཾ, མ་གྒ་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁཾ, ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ས་མྤ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣. པ་ཋ་མ་ཁ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡཾ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. གཱ་ཐཱ་སུ པ་ན ནི་ནྡི་ཡནྟི ནི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ནི་ནྡ་ཏཱིཏི ག་ར་ཧ་ཏི. པ་སཾ་སི་ཡོཏི པ་སཾ་སི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ. ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི མུ་ཁེ་ན སོ ཀ་ལིནྟི ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏེ་ན མུ་ཁེ་ན ཀ་ལིཾ ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཀ་ལི་ནཱ ཏེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཙ ཀ་ལི་ནཱ སུ་ཁཾ ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ས་བྦ་སྶཱ་པི ས་ཧཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ས་བྦེ་ན་པི ས་ཀེ་ན དྷ་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་དྡྷིཾ ཡོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ, སོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཀ་ལཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ སུ་ག་ཏེ་སཱུཏི ཡོ པ་ན ས་མྨ་གྒ་ཏེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་དུ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་པ་དོ་སོ་ཝ ཏ་ཏོ ཀ་ལི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཀ་ལི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ནི་ར་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ. ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏཱིཏི ཨ་པ་རཱ་ནི ཙ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི ནི་ར་བྦུ་དཱ་ནི. པ་ཉྩ ཙཱཏི ཨ་བྦུ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ པ་ཉྩ ཨ་བྦུ་དཱ་ནི. ཡ་མ་རི་ཡ་ག་ར་ཧཱིཏི ཡཾ ཨ་རི་ཡེ ག་ར་ཧ་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཁ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མཱ་ཏ་རི པི་ཏ་རི ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ མཱ་ཏ་རི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ པི་ཏ་རི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ, ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ. བ་ཧུ་ཉྩཱཏི བ་ཧུ་ཀ་མེ་ཝ. པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཏཱ་ཡཱཏི ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. པེ་ཙྩཱཏི ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ. ཨ་པཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༥. ཨ་ནུ་སོ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཏ་གཱ་མཱི. ཀི་ལེ་ས་སོ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མཱི. ཋི་ཏ་ཏྟོཏི ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏི་ཎྞོཏི ཨོ་གྷཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. པཱ་ར་ངྒ་ཏོཏི པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཏོ. ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ཐ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི སེ་ཊྛོ ནི་དྡོ་སོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཀཱ་མེ ཙ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. པཱ་པ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པཱ་པ་ཉྩ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. པཱ་པ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཝེ་ར་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋི་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི པུ་གྒ་ལོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཋི་ཏ་ཏྟོ ནཱ་མ.
ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ནྣཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ, ཏ་ཎྷཾ ཝཱ ཨ་དྷི་པ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷཱ. པ་རི་པུ་ཎྞ་སེ་ཁོཏི སི་ཀྑཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཋི་ཏོ. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོཏི ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོཏི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཀ་ཐི་ཏོ. ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཚ་ལི༹་ནྡྲི་ཡོ. པ་རོ་པ་རཱཏི པ་རོ་ཝ་རཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ལཱ་མ་ཀཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མེ་ཙྩཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ ཝཱ. ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ག་ཏོ. པཱ་ར་ག་ཏོཏི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པཱ་ར་ག་ཏོ. ཨི་དྷ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨི་ཏི སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོཏི ཨ་ནུ་པཱ་ག་ཏོ. སུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ར་སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ- ནཱ་ལ༹་ཀ་སུ་ཏྟ་ཏུ་ཝ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སེ་སེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་ཀ་ལོ་པི ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ. ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀ་སུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་པ་ད-ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ-ཐེ་རི་གཱ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ ནོ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མི་ཀཱ སུ་དྡྷི་ཀ་གཱ་ཐཱ ཙ གཱ་ཐཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཝེ་ད་ཉྩ ཏུ་ཊྛི་ཉྩ ལ་དྡྷཱ ལ་དྡྷཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཝེ་ད་ལླནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ ན དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ ས་ཧ་སཱི་ལཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་དུ་སྶཱི་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡེ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཏ་ཏི་ཡེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་དུ་སྶཱི་ལོ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ.
སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི སཱི་ལེ་སུ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི. སཱི་ལ་ཏོ ཙ སུ་ཏེ་ན ཙཱཏི སཱི་ལ་བྷཱ་གེ་ན ཙ སུ་ཏ་བྷཱ་གེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ག་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ སུ་ཏནྟི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་སྨཱ ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན སུ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ནཱ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེཏི སུ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. དྷ་མྨ་དྷ་རནྟི སུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ས་པྤ་ཉྙནྟི སུ་པ་ཉྙཾ. ནེ་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སྶེ་ཝཱཏི ཛ་མྦུ་ན་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏ་སྶ ཛ་མྦུ་ན་ད་སྶ ནེ་ཀྑཾ ཝི་ཡ, པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊི་ཀཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧. སོ་བྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཝི་ཡ་ཏྟཱཏི པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཝི་ནཱི་ཏཱཏི ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཝི་སཱ་ར་དཱཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. དྷ་མྨ་དྷ་རཱཏི སུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. བྷི་ཀྑུ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀེ་ཀོ གུ་ཎོ ཀ་ཐི་ཏོ, ས་བྦེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི.
༨. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ར་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ར་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཙ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཙ་ཀྐ་ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ –
‘‘ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱུ་ར-ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨི་དྷ མ་ཏོ, ཏ་ཉྩ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ’’.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣; མ. ནི. ༣.༢༥༦) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ མ་ཏོ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དཱི་པ་ངྐ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ་པི དྷ་མྨོ་པི ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡོ མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི མཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཁེ་མཾ པ་ཏྟོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཙོ་ད་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ཏོ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ་སྨཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཧི ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མྤི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ ཧི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནི་སྶཾ་ས་ཡ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ མཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཝཱ་ད་པ་ཐཱཏི ཝཱ་དཱ་ཡེ་ཝ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ. སི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཐུ་སྶི་ཏཱཏི པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝཾ སི་ཏཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, པུ་ཐཱུ་ཧི ཝཱ སི་ཏཱ་ཏི་པི པུ་ཐུ་སྶི་ཏཱ. ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཡཾ ཝཱ་ད་པ་ཐཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ན ཏེ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཏེ ཝཱ་ད་པ་ཐཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི བྷི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ས་ཀ་ལ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏཱ་དི་སནྟི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ.
༩. ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི? ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏཱུཏི ‘‘ཀ་ཏྠ མ་ནཱ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝོཏི ཙེ་ཏྠ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་ནི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མ་བྷ་ཝོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟོ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ སཾ་ས་ར་ནྟོ ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ སཾ་ས་ར་ཏི, ཏ་ཎྷཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ སཾ་ས་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ’’ཏི. ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ཏཾ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ. སཾ་སཱ་རནྟི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ. ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་ཎྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཏ་ཎྷཾ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་དཱ་ནོཏི ནི་གྒ་ཧ་ཎོ. ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེཏི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཙ་རེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
༡༠. ཡོ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ད་ས་མེ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཡོ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་གཱ. ཀཱ་མ་ཡོ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ, ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ རཱ་གོ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ཡོ་གོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ. ཀཱ་མེ་སུ ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གོ. བྷ་ཝེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཡོ་གོ. དི་ཊྛཱི་སུ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ཡོ་གོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡནྟི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མནྟི བྷེ་དཾ. ཨ་སྶཱ་དནྟི མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝཾ དོ་སཾ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ནི་སྶ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. ཀཱ་མ་རཱ་གོཏི ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱ་གོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་ཡོ་གོཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཾ ཀཱ་མེ་སུ ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎནྟི ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨི་ཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི ས་དྡོ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཡོ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ’’ཏི. སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ. པཱ་པ་ཀེ་ཧཱིཏི ལཱ་མ་ཀེ་ཧི. ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧཱིཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ཧི. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀེ་ཧཱིཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ན་ཀེ་ཧི, པ་ས་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་དཱུ་ས་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀེ་ཧཱིཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀེ་ཧི. ས་ད་རེ་ཧཱིཏི ས་ད་ར་ཐེ་ཧི. དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀེ་ཧཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀེ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཡོ་གོ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝི་སཾ་ཡོ་གོཏི ཝི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཏོ ཝི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ, ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ནཱ་མ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ དི་ཊྛི་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ནཱ་མ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཙཱུ་བྷ་ཡནྟི བྷ་ཝ་ཡོ་གེ་ན ཙ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཀི་ཉྩི བྷི་ཡྻོ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ར་ཀྑ་ཏཱཏི པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏཱ, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝཱ. ཀཱ་མེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཉྩ ས་བྦ་སོཏི བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཉྩ ས་བྦ་མེ་ཝ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་མཱུ་ཧ་ཙྩཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ. ཝི་རཱ་ཛ་ཡནྟི ཝི་རཱ་ཛེ་ནྟོ, ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ. ‘‘ཝི་རཱ་ཛེ་ནྟོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཕ་ལཾ. མུ་ནཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
བྷ་ཎྜ་གཱ་མ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཙ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏི. ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. ན ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ན ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏཱིཏི ན ཨ་ནུ་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཝི་ནཱ་སཾ ག་མེ་ཏི. ཙ་ར་མྤཱིཏི ཙ་ར་ནྟོ་པི. ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱིཏི ནི་བྦཱི་རི་ཡོ. ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱིཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ. ས་ཏ་ཏནྟི ནི་ཙྩཾ. ས་མི་ཏནྟི ནི་ར་ནྟ་རཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གཱ་ཐཱ་སུ གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཀི་ལེ་ས་ནི་སྶི་ཏཾ. མོ་ཧ་ནེ་ཡྻེ་སཱུཏི མོ་ཧ་ཛ་ན་ཀེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཨ་བྷ་བྦོཏི ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏོ. ཕུ་ཊྛུཾ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏུཾ.
༢. སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལཱ. ས་མྤ་ནྣ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཙ གོ་ཙ་རེ་ན ཙ ས་མྤ་ནྣཱ ས་མུ་པཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝ་ཐ. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སཱུཏི ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ དོ་སེ་སུ. བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཏཱ་ནི ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཛྫཱ་ནི བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལཱ. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཐ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཐ. ‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ…པེ… སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ནེ་ན སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡེ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀི་མ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་མ་སྶཱཏི ཀིཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཡ་ཏཾ ཙ་རེཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ར་ནྟོ ཡ་ཏོ ཧོ་ཏི སཾ་ཡ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཙ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་ཙྪེཏི ནི་སཱི་དེ་ཡྻ. ཡ་ཏ་མེ་ནཾ པ་སཱ་ར་ཡེཏི ཡཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, ཏཾ ཡ་ཏཾ སཾ་ཡ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་སཱ་རེ་ཡྻ. ཨུ་དྡྷནྟི ཨུ་པ་རི. ཏི་རི་ཡནྟི མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་པཱ་ཙཱི་ནནྟི ཨ་དྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ. ཛ་ག་ཏོ ག་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི. ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ. ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི, ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་མ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མྨཱ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སཱ་མཱི་ཙིནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མ་ཐ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ. སི་ཀྑ་མཱ་ནནྟི པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི པེ་སི་ཏ་ཏྟོ. ཨཱ་ཧཱུཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ སཱི་ལཾ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ.
༣. པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི སུ་ནྡ་ར་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡཱ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཏེ ཨ་སི་ཏཱཏི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ ནཱ་མ. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏི་ཉྩ མ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ བྷ་ཡ་སྶ. པཱ་ར་གཱུཏི པཱ་ར་ངྒ་ཏཱ. ཏེ ཏུ་སི་ཏཱཏི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཏུ་ཊྛཱ ནཱ་མ. ཛེ་ཏྭཱ མཱ་རཾ ས་ཝཱ་ཧི་ནིནྟི ས་སེ་ན་ཀཾ མཱ་རཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཏེ ཨ་ནེ་ཛཱཏི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཛཱ ནི་ཙྩ་ལཱ ནཱ་མ. ན་མུ་ཙི་བ་ལནྟི མཱ་ར་བ་ལཾ. ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཏེ སུ་ཁི་ཏཱཏི ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘སུ་ཁི་ཏཱ ཝ་ཏ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཏ་ཎྷཱ ནེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ, མོ་ཧ་ཛཱ་ལཾ པ་དཱ་ལི་ཏ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༣.༧༦);
༤. སཾ་ཝ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི. སཾ་ཝ་ར་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝ་ར་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཧཱ་ན་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཾ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཝེ་ཀོ, ཝི་རཱ་གོ, ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཏཱི་ཎི་པི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ནཱ་མཱ་ནི. ནི་བྦཱ་ནཾ ཧི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝི་རཱ་གོ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ནི་རོ་དྷོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཝོ་སྶ་གྒཱ – པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ཙ རཱ་གཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ. མ་གྒོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ. ཏ་སྨཱ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མི་ནྟི ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཎ་མ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷ་དྡ་ཀནྟི ལ་དྡྷ་ཀཾ. ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་དྷ་མྨེ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧེ སོ་དྷེ་ནྟོ ར་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྩེ་ཝ ས་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ད་ས་པི ཨ་སུ་བྷཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. གཱ་ཐཱ་ཡ སཾ་ཝ་རཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པུ་ཎེཏི དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི.
༥. པ་ཉྙ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་གྒ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱི་ནནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ཡ་དི་དཾ རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོཏི ཡོ ཨེ་ས རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ རཱ་ཧུ ཀི་ར ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཙྩོ, བཱ་ཧ་ནྟ་ར་མ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ལ་ཏཱ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ན་ལཱ་ཊཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, སཱི་སཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ. ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ རཱ་ཛཱ མ་ནྡྷཱ་ཏཱཏི ཡོ ཨེ་ས རཱ་ཛཱ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ དི་བྦེ་པི མཱ་ནུ་ས་ཀེ་པི ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ. ཨེ་ས ཧི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཧི་ར་ཉྙ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟོ མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ པ་ན ཡཱ་ཝ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨི་ནྡཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཱ་ཝ པ་ཎཱི་ཏེ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཏི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལནྟི དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མི་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡ་ས་སཱ ཙ ཛ་ལ་ནྟཱ་ནཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པཱ་ཙཱི་ནནྟི ཨུ་པ་རི ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཙ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཛ་ག་ཏོ ག་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀ་ནི་པྥ་ཏྟི.
༦. སོ་ཁུ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ སོ་ཁུ་མྨཱ་ནཱིཏི སུ་ཁུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི. རཱུ་པ་སོ་ཁུ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི རཱུ་པེ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ར་མེ་ནཱཏི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན. ཏེ་ན ཙ རཱུ་པ་སོ་ཁུ་མྨེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟེ་ན སུ་ཁུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན. ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏི. ན པ་ཏྠེ་ཏཱིཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན པ་ཏྠེ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་སོ་ཁུ་མྨཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
རཱུ་པ་སོ་ཁུ་མྨ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཙ པ་བྷ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ཉྙཱ ཡ་ཏོ ས་མུ་དེ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏི ཡ་ཏྠ ཙཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་རེ པ་ར་ཏོ ཉ་ཏྭཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ ཧི པ་དེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དུ་ཀྑ་ཏོ ནོ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ས་ནྟོཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ. ས་ནྟི་པ་དེ ར་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནེ ར་ཏོ. ཨི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ, གཱ་ཐཱ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ་པཱི་ཏི.
༧. པ་ཋ་མ་ཨ་ག་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༩. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནཱིཏི ན་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི. ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཚ་ནྡེ་ན ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ བྷ་ཡཱ མོ་ཧཱཏི ཚ་ནྡེ་ན, དོ་སེ་ན, བྷ་ཡེ་ན, མོ་ཧེ་ན. ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ན་ཝ་མེ ཏ་ཐཱ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི་པི ན་ཡེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ.
༡༠. བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོཏི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀོ. ཀཱ་མེ་སུ ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ. པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ ཙ པ་ནེ་ས ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ན སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་རི་སཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་ས་མ་ཎེ་ན. པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཎྜོ ཙ པ་ནེ་ས ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་རི་སཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཙ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེཏི ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀཱ ཏ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི་པི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀ་སྨཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་རཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་གྲོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ཏི་ཏྟི་ར་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པཱ་སཾ་སཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༣༧);
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་གཱ་ར་ཝ་ཝཱ་སཾ རོ་ཙེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ན རོ་ཙེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ. དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, དྭཱི་ཧི དྭཱི་སུ, ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཏེ ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རནྟི སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏཾ. པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་སེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཧཾ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི བ་ཧཱུ བུ་དྡྷཱ’’ཏི, སོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་པི བྷ་ནྟེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ.
‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ས་དེ་ཝ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; མ. ནི. ༢.༣༤༡) –
ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་སྶ སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཏ་སྨཱ. མ་ཧ་ཏྟ་མ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏཱཏི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ས་ར་ནྟེ་ན.
ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ར་ཏྟ་ཉྙུ་མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་མ་ཧ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ཏྟཾ ལཱ་བྷ་གྒ་མ་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ མེ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོ ཛཱ་ཏོ. ཀི་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ་ཏི? མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ དུ་སྶ་ཡུ་ག་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ‘‘ས་ངྒྷེ, གོ་ཏ་མི, དེ་ཧི, ས་ངྒྷེ ཏེ དི་ནྣེ ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི ནཱ་མ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི བ་ཧུ་ཀཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཧུ་ཧུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཛི་ཎྞཱཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ. ཝུ་ཌྜྷཱཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ ཨ་དྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. སུ་ཏ་མེ་ཏནྟི ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ. ཏ་ཡི་དཾ བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཏ་ཐེ་ཝཱཏི བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཡི་དཾ བྷོ, གོ་ཏ་མ, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ.
ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ ཨ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. ཨ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ དྷ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ན ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་ན་པ་དེ་སནྟི ཨ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ, སཱ་པ་དེ་སཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིནྟི པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. བཱ་ལོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཐེ་རོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཎྜི་ཏོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎྜི་ཏོ, ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཐེ་རོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧུཾ ཨ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་དྷ་རོཏི སུ་ཏ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི ཨི་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཚི་དྡ་གྷ་ཊེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན སུ་ཏ་དྷ་རོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་དྷ་རོ ནཱ་མ. སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོཏི སུ་ཏ་སྶ ས་ནྣི་ཙ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ སི་ལཱ་ཡ ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཱ ཝི་ཡ ཙ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ནཱ་མ. དྷཱ་ཏཱཏི དྷཱ་ཏཱ པ་གུ་ཎཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷཱ་ཏཾ པ་གུ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ལི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དྷཱ་ཏཾ པ་གུ་ཎཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷཱ་ཏཱ’’ཏི. ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱཏི སུ་ཏྟ་ད་ས་ཀ-ཝ་གྒ་ད་ས་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ. མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. ཡ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.
ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི, ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ནི་ཀཱ་མེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་ཀ་སི་རཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཝི་པུ་ལཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀྐོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཀྐོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཙ པ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཏ་ཐཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཙ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ནཱ་ལི༹་ཀ་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ས་མྤ་དཱ ཨ་ཏྠི, སོ ‘‘ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མི་དྷ སཱི་ལ་མྤི བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་མྤི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ སཱི་ལཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩ, ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཕ་ལེ་ན ཙེ་ཏྠ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་དྡྷ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན. ས་མྥནྟི པ་ལཱ་པ་ཀ་ཐཾ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཨ་ཊྛ་པི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ. མ་གོཏི མ་ག་ས་དི་སོ. ཨཱ་རཱཏི དཱུ་རེ. ཐཱ་ཝ་རེ་ཡྻ་མྷཱཏི ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པཱ་པ་དི་ཊྛཱིཏི ལཱ་མ་ཀ་དི་ཊྛི. ཨ་ནཱ་ད་རོཏི ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏོ. སུ་ཏ་ཝཱཏི སུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ཏོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་བྦི་དྷེ་ན པཱ་ར་ག་མ་ནེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཨ་ཁི་ལོཏི རཱ་ག་ཁི་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ལོ་ཀོཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཉཱ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་སྨཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཏོ. པ་ཧཱི་ནོཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཧཱི་ནོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ་ཏི་ཨཱ་དི ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཡ་ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ.
ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ་ན ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ནི་ག་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་དྡ་ཝི་ཏྠཱ་རེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ད་སོ. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི.
ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་བྦཾ ལོ་ཀེ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐནྟི ཏ་སྨིཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ནེ་ཡྻཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཡོ་གཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ནཱུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དྷཱི་རོཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནོཏི ས་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ག་ནྠེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཕུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཕུ་ཊྛཱ ཨ་སྶ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ར་མཱ ས་ནྟཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནེ་ན ཕུ་ཊྛཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་མཱ་ས་ནྟཱིཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ ས་ནྟི. ཀ་ཏ་རཱ སཱ་ཏི? ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེཏི ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. སཱི་ཧོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཧིཾ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ སཱི་ཧོ ནཱ་མ. བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ངྒ་མྨཱཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཏེ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཏེ ན་མ་སྶ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ད་ནྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༤. ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི? ད་ས་བ་ལ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར དྷཱི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ‘‘སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘སུ་ཎི་སཱ མེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་སི. སོ ཏེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ པེ་སེ་སི. ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ཏེ ནི་སྶི་རི་ཀ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཏ, ཡེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཧི་རཱི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ, དྷཱི་དྷཱི’’ཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཎྞཱི ལ་དྡྷཱ, ཀིཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཉྙཱ དཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི སེ་ཊྛིཾ པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལ་ཛྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ནེ པ་སཾ་ས་སི;
ཀིཾ་སཱི་ལཱ ཀིཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི.
སཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ ས་ནྟ་མ་ནཱ, ས་ནྟ་ཏེ་ཛཱ གུ་ཎ་མ་གྒ་ས་ཎྛི་ཏཱ;
ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ མི་ཏ་བྷཱ་ཎཱི, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ཝ་ས་ནྟི ཝ་ན་མོ་ག་ཡ྄ཧ, ནཱ་གོ ཚེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ;
ཨེ་ཀ་ཀི་ཡཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ པུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཊྛི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. སཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་དཱ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘སྭེ ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥ་ས་མུ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སྭེ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྡ་ས. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་མ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷ སེ་ཊྛཱི་ཏི. ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཉྩི ཨཱ་ག་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨཱ་མ, སེ་ཊྛི, ས་དྡྷཱ པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དཱུ་རེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཋི་ཏཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ, དྷཱི་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་ཀེ་ཏཾ ག་མི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧི. ད་ད་ནྟོ ཙ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, མཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ, མཱ ཁོ ཏྭཾ ཝི་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, མཱ དུ་མྨ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠཾ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ དཱ་ན་མེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི. ས་ཀྐོ་པི ཁོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ད་ས་བ་ལོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཡཱ་ནེ་ན མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
སུ་བྷ་དྡཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་ར་པ་ཀྑོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, སཱ་དྷུ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ དི་ནྣ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏེ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ས་བྦེ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མེ’’ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏེ ཀི་ར སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛིཾ དི་ཊྛི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ མ་ཧ་ཏཱི དེ་ས་ནཱ ས་མུ་ཊྛི་སྶ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ སུ་ཏྟཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིནྟི ཨ་བྷི་ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ཛཱ་ནི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དི་ཏནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡེ་ཝ, མ་ཡཱ པ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཏཾ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི ན ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. སུ་ཎཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ. གྷཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ. སཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ. ཕུ་ས་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཾ མ་མ་སྶ མུ་སཱཏི ཏཾ མེ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ པ་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཏ་མྤི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ མ་མ་སྶ ཀ་ལཱིཏི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ད་ཊྛཱ ད་ཊྛ་བྦནྟི དི་སྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏཾ དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦ་ཉྷི ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ད་ཊྛཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་སྶི་ཏཱ་རཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཏཱ་དཱི་ཡེ་ཝ ཏཱ་དཱིཏི ཏཱ་དི་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཡཱ་དི་སོ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི. ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི. ནི་ནྡཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི, པ་སཾ་སཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི. སུ་ཁེ་པི ཏཱ་དཱི, དུ་ཀྑེ་པི ཏཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨, ༡༩༢). ཨི་མཱ་ཡ ཏཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏཱ་དཱི. ཏ་མྷཱ ཙ པ་ན ཏཱ་དི་མྷཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ ཏཱ་དཱི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཱ་དི་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མཱ་ཧི པ་ཉྩ་བྷཱུ་མཱི་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ས་ཙྩ་མུ་ཏཾ པ་རེ་སནྟི པ་རེ་སཾ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་ཡ ས་ཙྩ་མུ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ཡ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སཱུཏི ས་ཡ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎེ་སུ, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏེ་སུ ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏཱ་དཱི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཨོ་ད་ཧེ་ཡྻ, ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, ན པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླནྟི ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་ལླཾ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩ དི་སྭཱཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ དི་སྭཱ. ཝི་ས་ཏྟཱཏི ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ. ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཛཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༥. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ཏཱི་ཧི ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ན་སྶ ཀུ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠནྟི ན ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ, ན ཝཱ་ད་སྶ པ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ. ན ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཛ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཾ་ཝ་ར་ཏྠནྟི པ་ཉྩ་ཧི སཾ་ཝ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ན་ཏྠནྟི ཏཱི་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་ག་ཏྠནྟི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷ་ཏྠནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨི་ཏི་ཧ་པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, ཨ་པ་ར་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མི་ནཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. ཀུ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ཀུ་ཧཱཏི ཀུ་ཧ་ཀཱ. ཐ་དྡྷཱཏི ཀོ་དྷེ་ན ཙ མཱ་ནེ་ན ཙ ཐ་དྡྷཱ. ལ་པཱཏི ཨུ་པ་ལཱ་པ་ཀཱ. སི་ངྒཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སི་ངྒཾ, ཡཾ སི་ངྒཾ སི་ངྒཱ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡཾ པ་རི་ཀྑ་ཏྟ་ཏཱ པཱ་རི་ཀྑ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༥༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒ་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹ ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ. ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱཏི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ ས་ནྟ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ‘‘ཏེ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱཏི ཨི་དྷཱ་པི མེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘མཱ་མ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཝུ་དྡྷིཾ, ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཏྠ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཝི་རུ་ཧ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟེ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧. ས་ནྟུ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་པྤཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི. སུ་ལ་བྷཱ་ནཱིཏི སུ་ཁེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ལ་བྷི་ཏུཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ནི་དྡོ་སཱ་ནི. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཛ་ངྒྷཱ་པི་ཎྜི་ཡ་བ་ལེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་པ་མ་ཏྟཾ ལ་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་པི ཀཱ་ཡོ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་མྤི མུ་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་གྷཱ་ཏོ, ཙི་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་སཱ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ག་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཱ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཨེ་ཝཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. དྷ་མྨཱཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ. སཱ་མ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ. ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱཏི ས་བྦེ་ཏེ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ ན པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ་ཏི.
༨. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨི་མཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཾ་སོ ཝེ་སྶ་ཝཾ་སོ སུ་དྡ་ཝཾ་སོ ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨི་མེ་སཾ ཝཾ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཡེ་སཾ ཨེ་ཏེ ཝཾ་སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ, མེ་དྷ་ངྐ་རོ, ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ, དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ, ཀ་སྶ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ-པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ-བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ.
ཏེ ཁོ པ་ནེ་ཏེ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ར་ཏྟ་ཉྙཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཝཾ་ས་ཉྙཱ ཝཾ་སཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པོ་རཱ་ཎཱ ན ཨ་དྷུ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ, ‘‘ཀི ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི ན ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པུ་བྦཱ. ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་དཱ་ནི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི. ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི. ཡེ ལོ་ཀེ ཝི་ཉྙཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ནི་ནྡི་ཏཱ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏཱ.
ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ན ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཐི་ར་ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ, ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ, ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལཾ, པོ་ཏྠ་ཀོ, ཙ་མྨཾ, ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཾ, རུ་ཀྑ་དུ་སྶཾ, ལ་ཏཱ་དུ་སྶཾ, ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཾ, ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཾ, ཝེ་ལུ༹་དུ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི སོ་སཱ་ནི་ཀཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ, ར་ཐི་ཡཾ, ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ, སོ་ཏྠི་ཡཾ, སི་ནཱ་ནཾ, ཏི་ཏྠཾ, ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ, ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཾ, གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཙི་ཀ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣཾ, ད་ས་ཙྪི་ནྣཾ, དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཾ, ཐཱུ་པཾ, ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ, སཱ་མུ་དྡི་ཡཾ, ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཡཾ, པ་ནྠི་ཀཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ སོ་ཏྠི་ཡནྟི ག་བྦྷ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཾ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི མ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊནྟི དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཐཱུ་པནྟི ཝ་མྨི་ཀེ པཱུ་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སཱ་མུ་དྡི་ཡནྟི ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཐ་ལཾ པཱ་པི་ཏཾ. པ་ནྠི་ཀནྟི པ་ནྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོཏི ཝཱི་ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཱ – ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ, ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ, དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ, སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ, ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སེ་ན པ་ན ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛི་ཝཱ་སི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛི་ཎྞཾ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྠོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. གཱ་མ་དྭཱ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཧ་མྤཱ་ཝུ་སོ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་མྦ་ངྒ་ཎ་ས་མཱི་པ་ཏོ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་ལི་བུ་དྡྷོ སཱ་ཊ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི. ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, པུ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ན་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཝི་ཏ་ཀྐོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟོ ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྠ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་པ་ཊྚ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
‘‘ཀ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཏྠ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དྷོ་ཝ་ནཱུ་པ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀ་གེ་རུ་ཀ་པཱུ་ཏི་པ་ཎྞ་ར་ས་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ན མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་པི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་པི དྷོ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ སུ་ཁུ་མ’’ནྟི ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཏི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན མ་ནཱ་པཾ སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཀུ་སི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧི ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཧཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ་པི ན་ཏྠི. ཏི་ཝ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ. ཨ་ཡཾ སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ར་ཛ་ནྟེ་ན པ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, སོ་མ་ཝ་ཀྐ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ར་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནཱི་ལ་ཀ་དྡ་མ་ཀཱ་ལ༹་སཱ་མེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དུ་སྶཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏ་མྤི ས་ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྣི་དྷི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན པ་ན ན མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ་ཉྩ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤-༢༥) ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི དྭེ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནེ་ས་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ན་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ག་དྷི་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་གི་དྡྷོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ གེ་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཡོ ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ད་ཀྑོ ཚེ་ཀོ བྱ་ཏྟོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཨེ་ཏྠཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་སཾ ཁཱི་རཾ ད་དྷི ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་གུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡ་ནྟི སོ་ལ༹་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི པ་ནྣ་ར་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ་ན པ་ན ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ཏཱ སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘སྭེ ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ནཱ་པཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨི་མཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྨི་ཉྷི མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ མ་ཀྑེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱད་ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.