༤. ཙ་ཀྐ་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ནྟི གྷ་ཊི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོཏི ཡ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ དེ་སེ ཝཱ་སོ. ས་པྤུ་རི་སཱ་ཝ་སྶ་ཡོཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ནཾ སེ་ཝ་ནཾ བྷ་ཛ་ནཾ, ན རཱ་ཛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ ཋ་པ་ནཾ, ས་ཙེ པུ་བྦེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཡེ་ན ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ས་པྤུ་རི་སེ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཋ་པེ་ཏི. པུ་ཉྙ་ཀ་ཏོཏི ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ. སུ་ཁ་ཉྩེ་ཏཾ་དྷི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི སུ་ཁ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢. ས་ངྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. དཱ་ན་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫནྟི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ དེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནཱ་སེ་ཏི, ཀིཾ ཏ་སྶ དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་པི དཱ་ནཾ ན དེ་ཏི, ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན ཏེ་ལེ་ན ཝི་ཡ མ་ཀྑེ་ཏི. ཨེ་ས དེ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ དཱ་ནཾ ན པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏ་སྶ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ནེ་ཝ དཱ་ནཾ, ན པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་ཀ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷི་ཀ་ཐ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱཏི ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་ས་ཛྫཾ, ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ ས་ཡ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. སོ ས་ཙེ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ སཱི་ལེ་ན ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཏེ་སུ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡ་ཐཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཐ་སྶཱ་ཎཱི་ཝ ཡཱ་ཡ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ར་ཐ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ཎི ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ར་ཐཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ངྒ་ཧཱ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི. ན མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཡ་དི མཱ་ཏཱ ཨེ་ཏེ ས་ངྒ་ཧེ པུ་ཏྟ་སྶ ན ཀ་རེ་ཡྻ, པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ མཱ་ནཾ ཝཱ པཱུ་ཛཾ ཝཱ ན ལ་བྷེ་ཡྻ. ས་ངྒ་ཧཱ ཨེ་ཏེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ས་ངྒ་ཧེ ཨེ་ཏེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་མ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱ པེ་ཀྑ་ནྟི. པཱ་སཾ་སཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི པ་སཾ་ས་ནཱི་ཡཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི.
༣. སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏི་ཡེ སཱི་ཧོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ – ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ, ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ, པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ, ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ ཀ་པོ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ ཙ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཀཱ་ལ༹་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ. པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ མཾ་ས་བྷ་ཀྑོ. ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ལཱ་ཁཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པཱ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ་པི་སྶ པ་ཊྛཱ་ཡ ལཱ་ཁཱ་ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཏི་སྶོ རཱ་ཛི་ཡོ པི་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཁ་ནྡྷེ པ་ན་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱ་ལི་པི་ཎྜ་ས་ངྑ་ཙུ་ཎྞ་པི་ཎྜ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སཱི་ཧེ་སུ ཨ་ཡཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
མི་ག་རཱ་ཛཱཏི ས་བྦ་མི་ག་ག་ཎ་སྶ རཱ་ཛཱ. ཨཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ, སུ་ཝ་ཎྞ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ས ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྦྷ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ལེ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ས་མཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དེ པུ་ར་ཏོ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ས་ནི་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ནཱ་ས་པུ་ཊཱ་ནི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ལ་གྒཾ ར་ཛཾ ཝི་དྷུ་ན་ནྟོ ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏི. ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཛ་ཝ་ཏི, ཛ་ཝ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཾ ཨ་ལཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟེ པ་པཱ་ཏཱ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ་ར་ནྟཱ ཧ་ཏྠི་གོ་ཀ་ཎྞ་མ་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎཱ པ་པཱ་ཏེ་པི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་པི པ་ཏ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀིཾ པ་ན་སྶ ལུ་དྡ་སྶ པ་ར་མཾ་ས་ཁཱ་དི་ནོ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀིཾ མེ བ་ཧཱུ་ཧི གྷཱ་ཏི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ་པི ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘མཱ་ཧཾ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཝི་ས་མ་ག་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡).
སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ད་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་དེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་མ་སྶ ནི་ནྣཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ག་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨ་ཊྛ་པི ཨུ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ས་མེ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཐ་ལཱ ཝཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ ས་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སཱི་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ རུ་ཀྑཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ནཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ནཱ་དཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི པཱ་ཡེ་ན. བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ སཾ་ཝེ་གནྟི ས་བྦཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སཱི་ཧ་སྶ ཧི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ན བྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ཏཱ་ཝ ‘‘ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་མཱ་ནོ་སྨཱི’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན བྷཱ་ཡ་ཏི.
བི་ལཱ་ས་ཡཱཏི བི་ལེ ས་ཡ་ནྟཱ བི་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཧི་ན་ཀུ་ལ་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ. ཨུ་ད་ཀཱ་ས་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ. ཝ་ནཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་ཀ་ཎྞ་མི་གཱ་ད་ཡོ. པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟི. ད་ལ༹ྷེ་ཧཱིཏི ཐི་རེ་ཧི. ཝ་ར་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཙ་མྨ་ར་ཛྫཱུ་ཧི. མ་ཧི་དྡྷི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཛུཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཱ་དི་ལ་ངྒྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, སེ་ས་མི་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ, ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩; ༡༠.༢༡) ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༦༥) ཨི་མ་སྨིཾ ཝེ་ཛྫ་ས་དི་སཾ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༥) ཨི་མ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སཾ, ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༤) ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀ་པུ་རི་ས་ས་དི་སཾ, ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི, སེ་ལཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༥༥༩; མ. ནི. ༢.༣༩༩) ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་དི་ས་ཏཱ – སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ན ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ནི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ བྲ་ཧྨུ་ནཱ དི་ནྣཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་གི་རི་པ་བྦྷཱ་རེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དི་ནྣ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཀཱ་ལཱ་མ་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ པི་ཎྜེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ས་རཱི་ར་ཝི་དྷུ་ན་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྟི་ཡེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཐོ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ ཋཱ་ནེ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མེ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཡ་མ་ཀ་ཉཱ་ཎ་མ་ནྠ་ནེ་ན མ་ནྠེ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱི་ཧ་སྶ ཙ་ཏུ་དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ‘‘སྭེ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་ཧ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་སྶ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ད་ས་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ན དེ་ཝ་ག་ཎེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཙ པ་ན པ་དེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧ་སྶ དྷ་མྨ་གྷོ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. སཱི་ཧ་སྶ ས་དྡེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་སཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དཱི་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་ན་ཀ་གུ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལོ, ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལོ, དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ན་ད་ནཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལོ, གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ར་ཝཱ་ད་ནི་མྨ་དྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ཡ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ, སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ན པ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི.
ཨི་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ ས་ཀྐཱ་ཡོ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ ས་ཀྐཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ར་ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཏོ ས་བྦེ་པི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོཏི ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་མི་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱཏི པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཎྞཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི ཨི་དྷ ཀེ ཋ་པེ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ དེ་ཝེ. ཏེ་སཾ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝི་གྒ་སྶ ཡོ་ནི་སོ པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝེ་གོ་པི. ཨི་ཏ་རཱ་སཾ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཏཱ་སོ ཧེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷོཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཝ་ཊྚ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་རེ ཛཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ས ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙཱ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ས་དི་ས་པུ་གྒ་ལ་ར་ཧི་ཏོ. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏཱ་དི་ནོཏི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ.
༤. པ་སཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་གྒེ་སུ པ་སཱ་དཱ, ཨ་གྒཱ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཏི ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་དཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ཨ་པ་དཱཏི ནི་པྤ་དཱ ཨ་ཧི་མ་ཙྪཱ་ད་ཡོ. དྭི་པ་དཱཏི མ་ནུ་སྶ་པ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཙ་ཏུ་པྤ་དཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ. བ་ཧུ་པྤ་དཱཏི ས་ཏ་པ་དི་ཨཱ་ད་ཡོ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོཏི བྷ་ཝ་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ. ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་གྒོ ཨུ་ཏྟ་མོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ས་ངྑ་ཏཱཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་རཱ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦེ རཱ་ག་མ་དཱ་ད་ཡོ མ་དཱ ནི་མྨ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦཱ པི་པཱ་སཱ ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པེ་ནྟི, ས་བྦེ ཨཱ་ལ་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཊྚཱ་ནི ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ས་བྦེ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༥. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱཏི ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་རི་ཏཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཀྑོཏི ཚེ་ཀོ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ནེ་ཝ ཁོ ཏྱཱ་ཧནྟི ནེ་ཝ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ན་པྤ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི? ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི. བ་ཧུ་སྶ ཛ་ན་ཏཱཏི བ་ཧུ ཨ་སྶ ཛ་ན་ཏཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་རི་ཡེ ཉཱ་ཡེཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀེ མ་གྒེ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐནྟི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ན ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཐོ. ཨ་ཧ་ཉྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་རི་ཡ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མ་ཙྩུ་པཱ་ས་པྤ་མོ་ཙ་ནནྟི མ་ཙྩུ་པཱ་སཱ པ་མོ་ཙ་ན་ཀཾ མ་གྒཾ. ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨནྟི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀཾ མ་གྒཾ. དི་སྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙཱཏི ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ ཙ སུ་ཎི་ཏྭཱ ཙ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. དོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སེ་ཏ་བྱནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་ཧི དྷཱ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ན་ག་རཾ. སེ་ཏ་བྱནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཛཱ་ཏ་ན་ག་རཾ. ཨ་ནྟ་རཱས་དྡོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཁ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༤༤; ༡༠.༧༥) ཙ, ‘‘ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ‘‘ཨ་པི་ཙཱ་ཡཾ ཏ་པོ་དཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༡) ཝི་ཝ་རེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཝི་ཝ་རེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སེ་ཏ་བྱ་སྶ ཙ ཝི་ཝ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི, སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི? ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས ‘‘མ་ཡི ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི པ་སྶི་ཏྭཱ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཎི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ དོ་ཎ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. དོ་ཎོ་པི སུ་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི དོ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཏ་ཡོ ཝེ་དེ པ་གུ་ཎེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ སི་པྤཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ར་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་མུ་ཏྟ་ཡ་ཉྙ་སུ་ཏྟོ ར་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་དེ་སཱུཏི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཙ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཙ་ཀྐཱ་ནི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁུ་མ་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏ་ཛ་ཝ་སི་ནྡྷ་ཝ་སྶ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ་པི ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་དཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏྠུ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ དི་སྭཱ མ་དྡི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟ་སྶ ག་མ་ན་ཝི་ཙྪེ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཡོ་པི པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. དོ་ཎོ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡ་སྶ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྡ་ས.
པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཾ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མ་ཐོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ. གུ་ཏྟནྟི གོ་པི་ཏཾ. སཾ་ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི ར་ཀྑི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ནཱ་གནྟི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ག་ཙྪ་ན་ཏོ, པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ན་ཏོ, ཨཱ་གུཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་གཾ.
དེ་ཝོ ནོ བྷ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དེ་ཝོ ནོ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི པུ་ཙྪཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དེ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནནྟི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ. པ་ཧཱི་ནཱཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ. ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ. བུ་དྡྷོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷོ ཨི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི.
ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་ན. དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶཱཏི དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝི་ཧ་ངྒ་མོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙ་རོ ག་ནྡྷ་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་དེ་ཝོ. ཝི་དྡྷ་སྟཱཏི ཝི་དྷ་མི་ཏཱ. ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ན་ལཱ༹ ཝི་ག་ཏ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཝ་གྒཱུཏི སུ་ནྡ་རཾ. ཏོ་ཡེ་ན ནུ་པ་ལི་པྤ་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཾ ས་རཾ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཾ བྷ་མ་ར་ག་ཎཾ ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཾ ཏོ་ཡེ་ན ན ལི་པྤ་ཏི. ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷོ་སྨི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཧི པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དོ་ཎ་ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛེ་སཱི་ཏི.
༧. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ས་ཏྟ་མེ ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཙ་ར་ཏི. སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཨཱ་ཏཱ་པེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ. པ་མཱ་དེ བྷ་ཡ་ད་སྶི་ཝཱཏི པ་མཱ་དཾ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ.
༨. པ་ཏི་ལཱི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཨ་ཊྛ་མེ པ་ནུ་ཎྞ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོཏི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ས་ཙྩཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི དི་ཊྛི་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ནུ་ཎྞཱ་ནི ནཱི་ཧ་ཊཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ནུ་ཎྞ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོ. ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཊྛེ་ས་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཡཱཏི ཨ་ནཱུ་ནཱ, ས་ཊྛཱཏི ཝི་སྶ་ཊྛཱ, ས་མྨཱ ཨ་ཝ་ཡཱ ས་ཊྛཱ ཨེ་ས་ནཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཊྛེ་ས་ནོ, ས་མྨཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་བྦ་ཨེ་ས་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་ལཱི་ནོཏི ནི་ལཱི་ནོ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི བྷོ་ཝཱ་དི་ནོ. པུ་ཐུ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་ཊེ་ཀྐ་ས་ཙྩཱ་ནི. ནུ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ནཱི་ཧ་ཊཱ་ནི. པ་ནུ་ཎྞཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ ནཱི་ཧ་ཊཱ་ནི. ཙ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ནི. ཝ་ནྟཱ་ནཱིཏི ཝ་མི་ཏཱ་ནི. མུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. པ་ཧཱི་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཛ་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ ན པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཀཱ་མེ་ས་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ. བྷ་ཝེ་ས་ནཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་སི་སྶཱ་མི ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱཔི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷིཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ ག་ཙྪ་ཏི. དི་ཊྛི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་ས་མྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི ཨ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱཏི ཨེ་ཏཱ དྭེ ཨེ་ས་ནཱ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ས་ཧཱཏི ཏཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ཧ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ་པི ཨེ་ཏཱ. ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ས་ཙྩ་པ་རཱ་མཱ་སོ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མུ་སྶ་ཡཱཏི ‘‘ཨི་ཏི ས་ཙྩཾ ཨི་ཏི ས་ཙྩ’’ནྟི ག་ཧ་ཎ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཙ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཙ ཡེ ས་མུ་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་སྶ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི. ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྶ པ་ན ཨེ་ཏཱ ཨེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ, ཨེ་ཏེ ཙ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཏི? ས་བྦ་རཱ་ག་ཝི་ར་ཏྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནོ. ཡོ ཧི ས་བྦ་རཱ་གེ་ཧི་པི ཝི་ར་ཏྟོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཙ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ. ས ཝེ ས་ནྟོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟོ. པ་སྶ་དྡྷོཏི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷཱི་ཧི པ་སྶ་དྡྷོ. ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན. བུ་དྡྷོཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི.
༩. ཨུ་ཛྫ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ན་ཝ་མེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཝ་དྷཾ མ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ནི་ཙྩ་དཱ་ནནྟི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཀུ་ལ་ཡ་ཉྙནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱུ་ཧི པི་ཏཱ་མ་ཧེ་ཧི དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལཱ་ནུ་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦཾ, དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་སྶ་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་མེ་དྷོ, དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱུ་པ་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ པུ་རི་སེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་ས་མེ་དྷོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་མེ་ཏྠ པཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་པཱ་སོ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་མྨཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝེ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧི ཡཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཡཱ ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་བྦ་ཡཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱ་ཛ་མེ་ཏྠ པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་སཱུ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་ཡཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ པུ་རི་སེ་ཧི ཙ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ས་བྦ་མེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་སྶ་མེ་དྷ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱཏི མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཧཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཨ་པི་ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱ་ཡེ་ཝ. ན ཏེ ཧོ་ནྟི མ་ཧ་པྥ་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏྠེ སཱ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལེ་ན ནི་པྥ་ལཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ དཱ་ནཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཧོ་ཏི, མ་ནྡ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཉྙ་རེཏི ཧ་ཉྙ་ནྟི. ཡ་ཛ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ས་དཱཏི ཡེ ཨ་ཉྙེ ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ཡ་ཛ་ནྟི, པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ཧི ཡི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་པུ་རི་སཱ་པི ཡ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་སེ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ན པཱ་པི་ཡོཏི པཱ་པཾ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ཏི.
༡༠. ཨུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. ད་ས་མེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི རཱ་སི་ཀ་ཏཾ. ནི་རཱ་ར་མྦྷནྟི པཱ་ཎ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ར་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཉྙནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཉྙ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. ཨུ་པ་སཾ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀུ་ལཾ ག་ཏིནྟི ཝ་ཊྚ་ཀུ་ལ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ག་ཏི་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཡ་ཉྙ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཡ་ཉྙེ ཀུ་ས་ལཱ. ཡ་ཉྙེཏི པ་ཀ་ཏི་དཱ་ནེ. ས་དྡྷེཏི མ་ཏ་ཀ་དཱ་ནེ. ཧ་བྱཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཧུ་ནི་ཏ་བྦཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. སུ་ཁེ་ཏྟེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སཱུཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ས་ངྑཱ་ཏེ སུ་ཁེ་ཏྟ་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པྤ་ཏྟནྟི སུ་ཊྛུ པ་ཏྟཾ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་སུ ཡཾ ཀ་ཏནྟི ཡཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་སུ ཨུ་པ་ཀ་པྤི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཧུ་ཏཾ སུ་ཡི་ཊྛཾ སུ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷོཏི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷོ. མུ་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ཝི་སྶ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཨི་མི་ནཱ་སྶ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི.
ཙ་ཀྐ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.