༨. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨི་མཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཾ་སོ ཝེ་སྶ་ཝཾ་སོ སུ་དྡ་ཝཾ་སོ ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨི་མེ་སཾ ཝཾ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཡེ་སཾ ཨེ་ཏེ ཝཾ་སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ, མེ་དྷ་ངྐ་རོ, ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ, དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ, ཀ་སྶ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ-པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ-བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ.
ཏེ ཁོ པ་ནེ་ཏེ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ར་ཏྟ་ཉྙཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཝཾ་ས་ཉྙཱ ཝཾ་སཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པོ་རཱ་ཎཱ ན ཨ་དྷུ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ, ‘‘ཀི ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི ན ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པུ་བྦཱ. ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་དཱ་ནི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི. ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི. ཡེ ལོ་ཀེ ཝི་ཉྙཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ནི་ནྡི་ཏཱ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏཱ.
ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ན ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཐི་ར་ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ, ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ, ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལཾ, པོ་ཏྠ་ཀོ, ཙ་མྨཾ, ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཾ, རུ་ཀྑ་དུ་སྶཾ, ལ་ཏཱ་དུ་སྶཾ, ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཾ, ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཾ, ཝེ་ལུ༹་དུ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི སོ་སཱ་ནི་ཀཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ, ར་ཐི་ཡཾ, ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ, སོ་ཏྠི་ཡཾ, སི་ནཱ་ནཾ, ཏི་ཏྠཾ, ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ, ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཾ, གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཙི་ཀ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣཾ, ད་ས་ཙྪི་ནྣཾ, དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཾ, ཐཱུ་པཾ, ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ, སཱ་མུ་དྡི་ཡཾ, ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཡཾ, པ་ནྠི་ཀཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ སོ་ཏྠི་ཡནྟི ག་བྦྷ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཾ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི མ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊནྟི དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཐཱུ་པནྟི ཝ་མྨི་ཀེ པཱུ་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སཱ་མུ་དྡི་ཡནྟི ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཐ་ལཾ པཱ་པི་ཏཾ. པ་ནྠི་ཀནྟི པ་ནྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོཏི ཝཱི་ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཱ – ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ, ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ, དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ, སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ, ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སེ་ན པ་ན ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛི་ཝཱ་སི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛི་ཎྞཾ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྠོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. གཱ་མ་དྭཱ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཧ་མྤཱ་ཝུ་སོ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་མྦ་ངྒ་ཎ་ས་མཱི་པ་ཏོ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་ལི་བུ་དྡྷོ སཱ་ཊ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི. ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, པུ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ན་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཝི་ཏ་ཀྐོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟོ ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྠ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་པ་ཊྚ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
‘‘ཀ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཏྠ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དྷོ་ཝ་ནཱུ་པ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀ་གེ་རུ་ཀ་པཱུ་ཏི་པ་ཎྞ་ར་ས་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ན མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་པི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་པི དྷོ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ སུ་ཁུ་མ’’ནྟི ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཏི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན མ་ནཱ་པཾ སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཀུ་སི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧི ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཧཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ་པི ན་ཏྠི. ཏི་ཝ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ. ཨ་ཡཾ སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ར་ཛ་ནྟེ་ན པ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, སོ་མ་ཝ་ཀྐ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ར་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནཱི་ལ་ཀ་དྡ་མ་ཀཱ་ལ༹་སཱ་མེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དུ་སྶཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏ་མྤི ས་ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྣི་དྷི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན པ་ན ན མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ་ཉྩ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤-༢༥) ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི དྭེ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནེ་ས་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ན་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ག་དྷི་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་གི་དྡྷོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ གེ་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཡོ ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ད་ཀྑོ ཚེ་ཀོ བྱ་ཏྟོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཨེ་ཏྠཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་སཾ ཁཱི་རཾ ད་དྷི ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་གུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡ་ནྟི སོ་ལ༹་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི པ་ནྣ་ར་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ་ན པ་ན ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ཏཱ སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘སྭེ ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ནཱ་པཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨི་མཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྨི་ཉྷི མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ མ་ཀྑེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱད་ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ས་ཏི ཏེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་ཏི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མུ་ཁཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ངྒཾ པ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཀ་ངྒཾ ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦-༣༠) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཨི་དྷ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནནྟི མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ ལེ་ཎཾ ཨ་ཊྚོ མཱ་ལོ༹ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ་ཏི ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སཱ་ད་ཡོ པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ. ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཾ སོ་སཱ་ནི་ཀ་ངྒཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡-༣༥) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི.
གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶི་ཏ་བྦཾ. ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཨེ་ཀོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, དྭེ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ སཱ་ག་ར་ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཋ་མཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཏི་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མོ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོ. ཨ་པི་ཙ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ. པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ, ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་སུ པུ་རི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཏེ་ར་ས་ནྣཾ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ པི་ཊ་ཀ་དྭ་ཡཾ. ཨི་མཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱཏི –
‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ, བྱཱ་པཱ་དཾ… ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ… དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ… ཉཱ་ཎཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཾ… པཱ་མོ་ཛྫཾ… ཨ་ར་ཏིཾ… པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ… དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ… ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… པཱི་ཏིཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, རཱུ་པ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི.
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ… ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ན་ནྡིཾ… ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… རཱ་གཾ… ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ས་མུ་ད་ཡཾ… པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་དཱ་ནཾ… ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ … གྷ་ན་ས་ཉྙཾ… ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ … ནི་མི་ཏྟཾ… ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… པ་ཎི་དྷིཾ… སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ… སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ… ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཾ… ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… སཾ་ཡོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ… དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེ ཀི་ལེ་སེ… ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ… ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཀི་ལེ་སེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ… ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཀི་ལེ་སེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༡,༩༥).
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི –
‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི…པེ… ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ སཱ་ཏ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ཨ་སྨི་མཱ་ནཾ, ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨེ…པེ… ཀ་ཏ་མེ ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ད་ས མི་ཙྪ་ཏྟེ, ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༡-༣༦༠).
ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ…པེ… ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་སྶ་ཏི་མ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན ཙ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏོ. པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་ར་ཏོ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་སྶེ་ཡྻ ས་རཱི་རཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏཾ…པེ… པཱུ་ཏཱི་ནི ཙུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི ཨེ་ཝཾ་ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ).
ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ …པེ… སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༣༩, ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༥༡). ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ས་ཊྛི ཝཱ ས་ཏྟ་ཏི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན་ཏྠི, ཀིཾ ཨི་མེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཉྫ་སཱ ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཊུ་མཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་རི་པཱུ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ས་ན་དི་སཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སྭེ་ཝ ཨ་ར་ཏིཾ ས་ཧ་ཏཱིཏི སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཏིཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ས་ཧ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ན ཏཾ ཨ་ར་ཏི ས་ཧ་ཏཱིཏི ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ ཨེ་སཱ པ་ནྟེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོཏི ཨ་ར་ཏི་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི་ཉྩ ས་ཧ་ཏི, ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི གཱ་ཐཱ་ཧི ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ནཱ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷཱི་རནྟི ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟཾ. ནཱ་ར་ཏི དྷཱི་རཾ ས་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ སཱ དྷཱི་རཾ ན ས་ཧ་ཏི ན་པྤ་ཧོ་ཏི དྷཱི་རཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ར་ཏི ས་ཧ་ཏི དྷཱི་རཾ. དྷཱི་རོ ཧི ཨ་ར་ཏི་སྶ་ཧོཏི ཨ་ར་ཏི་ས་ཧ་ཏྟཱ ཧི སོ དྷཱི་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཏིཾ ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝི་ཧཱ་ཡཱི་ནནྟི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཙ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. པ་ནུ་ཎྞཾ ཀོ ནི་ཝཱ་ར་ཡེཏི ཀི་ལེ་སེ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀོ ནཱ་མ རཱ་གོ ཝཱ དོ་སོ ཝཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ. ནེ་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སྶེ་ཝ, ཀོ ཏཾ ནི་ནྡི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱིཏི ཛ་མྦོ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་ཀྑ་ས་དི་སཾ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་དོ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཀོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི པ་སཾ་སི་ཏོཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི ཨེ་ས པུ་གྒ་ལོ པ་སཾ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.