༣. ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེཏི ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀཱ ཏ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི་པི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཀ་སྨཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་རཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཏ་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་གྲོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ཏི་ཏྟི་ར་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པཱ་སཾ་སཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༣༧);
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་གཱ་ར་ཝ་ཝཱ་སཾ རོ་ཙེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ན རོ་ཙེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ཀ་ཉྩི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ. དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི, བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, དྭཱི་ཧི དྭཱི་སུ, ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཏེ ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རནྟི སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏཾ. པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘མ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི, ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་སེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཧཾ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི བ་ཧཱུ བུ་དྡྷཱ’’ཏི, སོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་པི བྷ་ནྟེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ.
‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ས་དེ་ཝ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; མ. ནི. ༢.༣༤༡) –
ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་སྶ སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཏ་སྨཱ. མ་ཧ་ཏྟ་མ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏཱཏི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ས་ར་ནྟེ་ན.
ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ར་ཏྟ་ཉྙུ་མ་ཧ་ཏྟཾ ཝེ་པུ་ལླ་མ་ཧ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ཏྟཾ ལཱ་བྷ་གྒ་མ་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མ་ཧ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ མེ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོཏི ཨ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷེ་པི གཱ་ར་ཝོ ཛཱ་ཏོ. ཀི་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ་ཏི? མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ དུ་སྶ་ཡུ་ག་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ‘‘ས་ངྒྷེ, གོ་ཏ་མི, དེ་ཧི, ས་ངྒྷེ ཏེ དི་ནྣེ ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི ནཱ་མ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི བ་ཧུ་ཀཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཧུ་ཧུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཛི་ཎྞཱཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ. ཝུ་ཌྜྷཱཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ ཨ་དྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. སུ་ཏ་མེ་ཏནྟི ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ. ཏ་ཡི་དཾ བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཏ་ཐེ་ཝཱཏི བྷོ, གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཡི་དཾ བྷོ, གོ་ཏ་མ, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ.
ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ ཨ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. ཨ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ དྷ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ནོ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ན ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་ན་པ་དེ་སནྟི ཨ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ, སཱ་པ་དེ་སཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིནྟི པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. བཱ་ལོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཐེ་རོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཎྜི་ཏོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎྜི་ཏོ, ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཐེ་རོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.
བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧུཾ ཨ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་དྷ་རོཏི སུ་ཏ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི ཨི་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ཨི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཚི་དྡ་གྷ་ཊེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན སུ་ཏ་དྷ་རོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་དྷ་རོ ནཱ་མ. སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོཏི སུ་ཏ་སྶ ས་ནྣི་ཙ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ སི་ལཱ་ཡ ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཱ ཝི་ཡ ཙ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ནཱ་མ. དྷཱ་ཏཱཏི དྷཱ་ཏཱ པ་གུ་ཎཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷཱ་ཏཾ པ་གུ་ཎཾ ནི་ཙྩ་ལི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དྷཱ་ཏཾ པ་གུ་ཎཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷཱ་ཏཱ’’ཏི. ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱཏི སུ་ཏྟ་ད་ས་ཀ-ཝ་གྒ་ད་ས་ཀ་པ་ཎྞཱ་ས་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ. མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. ཡ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.
ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི, ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ནི་ཀཱ་མེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་ཀ་སི་རཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཝི་པུ་ལཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀྐོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཀྐོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཙ པ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཏ་ཐཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཙ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ནཱ་ལི༹་ཀ་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ས་མྤ་དཱ ཨ་ཏྠི, སོ ‘‘ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མི་དྷ སཱི་ལ་མྤི བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་མྤི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ སཱི་ལཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩ, ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཕ་ལེ་ན ཙེ་ཏྠ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་དྡྷ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན. ས་མྥནྟི པ་ལཱ་པ་ཀ་ཐཾ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོཏི ཨ་ཊྛ་པི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ. མ་གོཏི མ་ག་ས་དི་སོ. ཨཱ་རཱཏི དཱུ་རེ. ཐཱ་ཝ་རེ་ཡྻ་མྷཱཏི ཐཱ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པཱ་པ་དི་ཊྛཱིཏི ལཱ་མ་ཀ་དི་ཊྛི. ཨ་ནཱ་ད་རོཏི ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏོ. སུ་ཏ་ཝཱཏི སུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རཾ ག་ཏོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་བྦི་དྷེ་ན པཱ་ར་ག་མ་ནེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་རཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཨ་ཁི་ལོཏི རཱ་ག་ཁི་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ལོ་ཀོཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཉཱ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་སྨཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཏོ. པ་ཧཱི་ནོཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཧཱི་ནོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. མུ་ཏནྟི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཏནྟི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ དི་སྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ་ཏི་ཨཱ་དི ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ མུ་དུ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨི་མཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སུ་མ་ནོ ཝཱ དུ་མྨ་ནོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཡ་ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ.
ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ་ན ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཏ་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ནི་ག་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ས་དྡ་ཝི་ཏྠཱ་རེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ད་སོ. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི.
ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་བྦཾ ལོ་ཀེ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐནྟི ཏ་སྨིཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ནེ་ཡྻཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཡོ་གཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ནཱུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དྷཱི་རོཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནོཏི ས་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ག་ནྠེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཕུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཕུ་ཊྛཱ ཨ་སྶ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ར་མཱ ས་ནྟཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནེ་ན ཕུ་ཊྛཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་མཱ་ས་ནྟཱིཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ ས་ནྟི. ཀ་ཏ་རཱ སཱ་ཏི? ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེཏི ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. སཱི་ཧོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཧིཾ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ སཱི་ཧོ ནཱ་མ. བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ངྒ་མྨཱཏི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ. ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཏེ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱ ཏེ ན་མ་སྶ་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ད་ནྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༤. ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི? ད་ས་བ་ལ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར དྷཱི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ‘‘སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘སུ་ཎི་སཱ མེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་སི. སོ ཏེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ པེ་སེ་སི. ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ཏེ ནི་སྶི་རི་ཀ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཏ, ཡེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཧི་རཱི, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ, དྷཱི་དྷཱི’’ཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཏོ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཎྞཱི ལ་དྡྷཱ, ཀིཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཉྙཱ དཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི སེ་ཊྛིཾ པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལ་ཛྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀཱི་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ནེ པ་སཾ་ས་སི;
ཀིཾ་སཱི་ལཱ ཀིཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི.
སཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ ས་ནྟ་མ་ནཱ, ས་ནྟ་ཏེ་ཛཱ གུ་ཎ་མ་གྒ་ས་ཎྛི་ཏཱ;
ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ མི་ཏ་བྷཱ་ཎཱི, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མ.
‘‘ཝ་ས་ནྟི ཝ་ན་མོ་ག་ཡ྄ཧ, ནཱ་གོ ཚེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ;
ཨེ་ཀ་ཀི་ཡཱ ཨ་དུ་ཏི་ཡཱ, ཏཱ་དི་སཱ ས་མ་ཎཱ མ་མཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ པུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཊྛི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. སཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་དཱ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘སྭེ ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥ་ས་མུ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སྭེ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྡ་ས. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་མ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷ སེ་ཊྛཱི་ཏི. ན, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཉྩི ཨཱ་ག་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨཱ་མ, སེ་ཊྛི, ས་དྡྷཱ པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ དཱུ་རེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ་པི ཋི་ཏཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ, དྷཱི་ཏུ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་ཀེ་ཏཾ ག་མི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧི. ད་ད་ནྟོ ཙ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, མཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ, མཱ ཁོ ཏྭཾ ཝི་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, མཱ དུ་མྨ་ནཱ. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠཾ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ དཱ་ན་མེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི. ས་ཀྐོ་པི ཁོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ད་ས་བ་ལོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཡཱ་ནེ་ན མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
སུ་བྷ་དྡཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་ར་པ་ཀྑོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, སཱ་དྷུ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ དི་ནྣ’’ནྟི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏེ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ས་བྦེ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མེ’’ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏེ ཀི་ར སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛིཾ དི་ཊྛི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ མ་ཧ་ཏཱི དེ་ས་ནཱ ས་མུ་ཊྛི་སྶ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ སུ་ཏྟཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིནྟི ཨ་བྷི་ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ཛཱ་ནི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་དི་ཏནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡེ་ཝ, མ་ཡཱ པ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཏཾ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི ན ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. སུ་ཎཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ. གྷཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ. སཱ་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ. ཕུ་ས་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏཾ མ་མ་སྶ མུ་སཱཏི ཏཾ མེ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ པ་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཏ་མྤི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ མ་མ་སྶ ཀ་ལཱིཏི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ད་ཊྛཱ ད་ཊྛ་བྦནྟི དི་སྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏཾ དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་དི་ཊྛཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏི. ད་ཊྛ་བྦ་ཉྷི ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ད་ཊྛཱ་རཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི པ་སྶི་ཏཱ་རཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཧི མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཏཱ་དཱི་ཡེ་ཝ ཏཱ་དཱིཏི ཏཱ་དི་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཡཱ་དི་སོ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ལཱ་བྷེ་པི ཏཱ་དཱི. ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི, ཨ་ཡ་སེ་པི ཏཱ་དཱི. ནི་ནྡཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི, པ་སཾ་སཱ་ཡ་པི ཏཱ་དཱི. སུ་ཁེ་པི ཏཱ་དཱི, དུ་ཀྑེ་པི ཏཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨, ༡༩༢). ཨི་མཱ་ཡ ཏཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏཱ་དཱི. ཏ་མྷཱ ཙ པ་ན ཏཱ་དི་མྷཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ ཏཱ་དཱི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཱ་དི་བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མཱ་ཧི པ་ཉྩ་བྷཱུ་མཱི་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨ་དྷུ་ནཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ས་ཙྩ་མུ་ཏཾ པ་རེ་སནྟི པ་རེ་སཾ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་ཡ ས་ཙྩ་མུ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ཡ་སཾ་ཝུ་ཏེ་སཱུཏི ས་ཡ་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎེ་སུ, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ཏེ་སུ ས་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏཱ་དཱི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྩཾ མུ་སཱ ཝཱ་པི པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཨོ་ད་ཧེ་ཡྻ, ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, ན པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླནྟི ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་ལླཾ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩ དི་སྭཱཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ དི་སྭཱ. ཝི་ས་ཏྟཱཏི ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ. ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཛཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༥. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ཏཱི་ཧི ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ན་སྶ ཀུ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ན ཛ་ན་ལ་པ་ན་ཏྠནྟི ན ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཐུ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠནྟི ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ, ན ཝཱ་ད་སྶ པ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་ས་ཏྠཾ. ན ཨི་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཛ་ན་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཾ་ཝ་ར་ཏྠནྟི པ་ཉྩ་ཧི སཾ་ཝ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ན་ཏྠནྟི ཏཱི་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་ག་ཏྠནྟི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷ་ཏྠནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནཱི་ཏི་ཧནྟི ཨི་ཏི་ཧ་པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, ཨ་པ་ར་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་གཱ་མི་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མི་ནཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. ཀུ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ཀུ་ཧཱཏི ཀུ་ཧ་ཀཱ. ཐ་དྡྷཱཏི ཀོ་དྷེ་ན ཙ མཱ་ནེ་ན ཙ ཐ་དྡྷཱ. ལ་པཱཏི ཨུ་པ་ལཱ་པ་ཀཱ. སི་ངྒཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སི་ངྒཾ, ཡཾ སི་ངྒཾ སི་ངྒཱ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡཾ པ་རི་ཀྑ་ཏྟ་ཏཱ པཱ་རི་ཀྑ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༥༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒ་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹ ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ. ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱཏི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ ས་ནྟ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ‘‘ཏེ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱཏི ཨི་དྷཱ་པི མེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ད་ཏི, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘མཱ་མ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཝུ་དྡྷིཾ, ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཏྠ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཝི་རུ་ཧ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟེ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧. ས་ནྟུ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་པྤཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ་ནི. སུ་ལ་བྷཱ་ནཱིཏི སུ་ཁེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ལ་བྷི་ཏུཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ནི་དྡོ་སཱ་ནི. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཛ་ངྒྷཱ་པི་ཎྜི་ཡ་བ་ལེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་པ་མ་ཏྟཾ ལ་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་པི ཀཱ་ཡོ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་མྤི མུ་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་གྷཱ་ཏོ, ཙི་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་སཱ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཧི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ག་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཱ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཨེ་ཝཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. དྷ་མྨཱཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ. སཱ་མ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ. ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱཏི ས་བྦེ་ཏེ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ ན པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ་ཏི.
༨. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨི་མཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝཾ་སོ ཝེ་སྶ་ཝཾ་སོ སུ་དྡ་ཝཾ་སོ ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ ཨི་མེ་སཾ ཝཾ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.
ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཡེ་སཾ ཨེ་ཏེ ཝཾ་སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ, མེ་དྷ་ངྐ་རོ, ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ, དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ…པེ… ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ, ཀ་སྶ་པོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷ-པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ-བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ.
ཏེ ཁོ པ་ནེ་ཏེ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ར་ཏྟ་ཉྙཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཝཾ་ས་ཉྙཱ ཝཾ་སཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པོ་རཱ་ཎཱ ན ཨ་དྷུ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཱ. ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ, ‘‘ཀི ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི ན ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པུ་བྦཱ. ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་དཱ་ནི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི. ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷེ་ཧི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི. ཡེ ལོ་ཀེ ཝི་ཉྙཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ནི་ནྡི་ཏཱ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏཱ.
ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ན ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཐི་ར་ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཚ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ, ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ, ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྦ་ལཾ, པོ་ཏྠ་ཀོ, ཙ་མྨཾ, ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཾ, རུ་ཀྑ་དུ་སྶཾ, ལ་ཏཱ་དུ་སྶཾ, ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཾ, ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཾ, ཝེ་ལུ༹་དུ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑེ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི སོ་སཱ་ནི་ཀཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ, ར་ཐི་ཡཾ, ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ, སོ་ཏྠི་ཡཾ, སི་ནཱ་ནཾ, ཏི་ཏྠཾ, ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ, ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཾ, གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཙི་ཀ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣཾ, ད་ས་ཙྪི་ནྣཾ, དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཾ, ཐཱུ་པཾ, ས་མ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ, སཱ་མུ་དྡི་ཡཾ, ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཡཾ, པ་ནྠི་ཀཾ, ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཊཾ, ཨི་དྡྷི་མ་ཡཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ སོ་ཏྠི་ཡནྟི ག་བྦྷ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཾ. ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏནྟི མ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊནྟི དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཐཱུ་པནྟི ཝ་མྨི་ཀེ པཱུ་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སཱ་མུ་དྡི་ཡནྟི ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཐ་ལཾ པཱ་པི་ཏཾ. པ་ནྠི་ཀནྟི པ་ནྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོཏི ཝཱི་ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཱ – ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ, ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ, ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ, དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ, སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ, སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ, པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ, ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སོ ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སེ་ན པ་ན ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛི་ཝཱ་སི་ཀ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛི་ཎྞཾ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྠོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. གཱ་མ་དྭཱ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཧ་མྤཱ་ཝུ་སོ, ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་མྦ་ངྒ་ཎ་ས་མཱི་པ་ཏོ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན པ་རི་སུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་ལི་བུ་དྡྷོ སཱ་ཊ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི. ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, པུ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ན་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཝི་ཏ་ཀྐོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟོ ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཁ་ཎྜ་རཱ་ཛིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྠ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ནཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་པ་ཊྚ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶ་ནཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཱ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
‘‘ཀ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཏྠ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དྷོ་ཝ་ནཱུ་པ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀ་གེ་རུ་ཀ་པཱུ་ཏི་པ་ཎྞ་ར་ས་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི པ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ན མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་པི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་པི དྷོ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ སུ་ཁུ་མ’’ནྟི ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧོ་ན་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཏི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན མ་ནཱ་པཾ སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཀུ་སི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཧི ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཧཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ་པི ན་ཏྠི. ཏི་ཝ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ པ་ན ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ. ཨ་ཡཾ སི་བྦ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ར་ཛ་ནྟེ་ན པ་ན ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, སོ་མ་ཝ་ཀྐ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ར་ཛ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ར་ཛ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནཱི་ལ་ཀ་དྡ་མ་ཀཱ་ལ༹་སཱ་མེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དུ་སྶཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏ་མྤི ས་ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཾ. དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ས་ནྣི་དྷི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན པ་ན ན མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒ་ཉྩ. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤-༢༥) ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི དྭེ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནེ་ས་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ན་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་པ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷཱ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨ་ག་དྷི་ཏོཏི ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་གི་དྡྷོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ མུ་ཙྪཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ གེ་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལེ༹་ཡེ་ཝ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་རཾ ན ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཡོ ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ད་ཀྑོ ཚེ་ཀོ བྱ་ཏྟོ. ཨ་ན་ལ་སོཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋི་ཏོཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. ཨེ་ཏྠཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ཨོ་ད་ནོ ཀུ་མྨཱ་སོ ས་ཏྟུ མ་ཙྪོ མཾ་སཾ ཁཱི་རཾ ད་དྷི ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་གུ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡ་ནྟི སོ་ལ༹་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི པ་ནྣ་ར་ས པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ས་ནྟོ་སོ ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ་ན པ་ན ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ཏཱ སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘སྭེ ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ག་མ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ན ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ནཱ་པཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨི་མཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྨི་ཉྷི མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ མ་ཀྑེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱད་ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ས་ཏི ཏེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་ཏི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་མཱ་ཎ་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ‘‘ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་དྷི་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ. མུ་ཁཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཾ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀ་ངྒཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ངྒཾ པ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཀ་ངྒཾ ཁ་ལུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦-༣༠) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཨི་དྷ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནནྟི མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ ལེ་ཎཾ ཨ་ཊྚོ མཱ་ལོ༹ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟནྟི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ་ཏི ཚ ཁེ་ཏྟཱ་ནི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སཱ་ད་ཡོ པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ. ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཾ སོ་སཱ་ནི་ཀ་ངྒཾ ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀ་ངྒ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡-༣༥) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི གོ་པེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་ས་མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི.
གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ཡ་ཐཱ་སཱ་རུ་པྤ་ས་ནྟོ་སེ་ནེ་ཝ ས་ནྟུ་སྶི་ཏ་བྦཾ. ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ;
ཨེ་ཀོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, དྭེ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ སཱ་ག་ར་ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཋ་མཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཏི་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མོ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོ. ཨ་པི་ཙ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ. པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ, ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་སུ པུ་རི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཏེ་ར་ས་ནྣཾ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ པི་ཊ་ཀ་དྭ་ཡཾ. ཨི་མཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱཏི –
‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ, བྱཱ་པཱ་དཾ… ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ… དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ… ཉཱ་ཎཾ… ཨ་ཝི་ཛྫཾ… པཱ་མོ་ཛྫཾ… ཨ་ར་ཏིཾ… པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ… དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ… ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… པཱི་ཏིཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, རཱུ་པ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི.
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ… ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ… ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ན་ནྡིཾ… ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… རཱ་གཾ… ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ས་མུ་ད་ཡཾ… པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་དཱ་ནཾ… ཁ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ … གྷ་ན་ས་ཉྙཾ… ཝ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… དྷུ་ཝ་ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ … ནི་མི་ཏྟཾ… ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… པ་ཎི་དྷིཾ… སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ… སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ… ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཾ… ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ… སཾ་ཡོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ… སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ… དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེ ཀི་ལེ་སེ… ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ… ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཀི་ལེ་སེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ… ཨ་ནུ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཀི་ལེ་སེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༡,༩༥).
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི –
‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི…པེ… ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ སཱ་ཏ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ཨ་སྨི་མཱ་ནཾ, ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨེ…པེ… ཀ་ཏ་མེ ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི? ད་ས མི་ཙྪ་ཏྟེ, ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༡-༣༦༠).
ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ…པེ… ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་སྶ་ཏི་མ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ན ཙ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏོ. པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་ར་ཏོ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་སྶེ་ཡྻ ས་རཱི་རཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏཾ…པེ… པཱུ་ཏཱི་ནི ཙུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝཱི ཨེ་ཝཾ་ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ).
ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ག་ཎྜ་ཏོ …པེ… སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨུ་པ་སཱི་ཝ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༣༩, ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༥༡). ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ.
ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ས་ཊྛི ཝཱ ས་ཏྟ་ཏི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ནོ པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན་ཏྠི, ཀིཾ ཨི་མེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཨ་རི་ཡ་ཏ་ནྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཉྫ་སཱ ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཊུ་མཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་རི་པཱུ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ས་ན་དི་སཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སྭེ་ཝ ཨ་ར་ཏིཾ ས་ཧ་ཏཱིཏི སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཏིཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ས་ཧ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ན ཏཾ ཨ་ར་ཏི ས་ཧ་ཏཱིཏི ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ ཨེ་སཱ པ་ནྟེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཏི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོཏི ཨ་ར་ཏི་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི་ཉྩ ས་ཧ་ཏི, ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི གཱ་ཐཱ་ཧི ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ནཱ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷཱི་རནྟི ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟཾ. ནཱ་ར་ཏི དྷཱི་རཾ ས་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ སཱ དྷཱི་རཾ ན ས་ཧ་ཏི ན་པྤ་ཧོ་ཏི དྷཱི་རཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ར་ཏི ས་ཧ་ཏི དྷཱི་རཾ. དྷཱི་རོ ཧི ཨ་ར་ཏི་སྶ་ཧོཏི ཨ་ར་ཏི་ས་ཧ་ཏྟཱ ཧི སོ དྷཱི་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཏིཾ ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝི་ཧཱ་ཡཱི་ནནྟི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཙ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. པ་ནུ་ཎྞཾ ཀོ ནི་ཝཱ་ར་ཡེཏི ཀི་ལེ་སེ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཀོ ནཱ་མ རཱ་གོ ཝཱ དོ་སོ ཝཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ. ནེ་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སྶེ་ཝ, ཀོ ཏཾ ནི་ནྡི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱིཏི ཛ་མྦོ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་ཀྑ་ས་དི་སཾ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་དོ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཀོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི པ་སཾ་སི་ཏོཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི ཨེ་ས པུ་གྒ་ལོ པ་སཾ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
༩. དྷ་མྨ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཱིཏི དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ས་མྨཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྱཱ་པ་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ས་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨ་སྶ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༡༠. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱཏི ཉཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. སཱ ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུནྟི ས་ཏ་ཎྷཾ. ཀཱ་མེ་སུ ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་གནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ བ་ཧ་ལ་རཱ་གཾ. ཏ་མ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ. པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱཏི པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ནི ཝཱ མ་ཉྙེ་ཡྻ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱཏི ས་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏཱཏི དྷ་མྨི་ཀ་ཝཱ་དེ གྷ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏཱ, ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཋཱ་ནཱཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨུ་ཀྐ་ལཱཏི ཨུ་ཀྐ་ལ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ. ཝ་སྶ་བྷ་ཉྙཱཏི ཝ་སྶོ ཙ བྷ་ཉྙོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཛ་ནཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱཏི ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱཏི ‘‘ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དི་ནོ. ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝཱ་དི་ནོ. ཏེ ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ་པི ད་སྶ་ནེ་སུ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཡཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ་སུ ནི་ཡཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཡོ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ…པེ… ན་ཏྠི དི་ནྣཾ…པེ… ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི. པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནེ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ, ས་ཏྟ་མེ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི ཨ་རི་ཊྛ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཀོ་ཙི དྭེ, ཀོ་ཙི ཏཱི་ཎི་པི. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟོ ས་གྒ་མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨ་བྷ་བྦོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་མྤི ག་ནྟུཾ, པ་གེ་ཝ མོ་ཀྑཾ. ཝ་ཊྚ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ནཱ་མེ་ས ས་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་གོ་པ་ཀོ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཝ་སྶ་བྷ་ཉྙཱ་པི ཨེ་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ནི་ནྡཱ་བྱཱ་རོ་ས་ན་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ནྡ་བྷ་ཡེ་ན གྷ་ཊྚ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡེ སི་ཀྑནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ སི་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.